MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là một vấn đề quan trọng trong phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước ta đó không ngừng hoàn thiện cơ chế quản lý thông qua các hoạt động soạn thảo, chỉnh sửa, bổ sung, ban hành chủ trương, chính sách pháp luật đất đai và các hoạt động thanh tra, kiểm tra, tổng kết việc thực hiện. Các hoạt động trên đó đạt được nhiều kết quả thuận lợi. Đặc biệt với Luật Đất đai 2013 được ban hành và có hiệu lực từ đó góp phần làm cho việc quản lý nguồn tài nguyên đất đai được hoàn thiện hơn nhất là các hoạt động liên quan tới biến động đất đai.
Dù là trong bất kỳ thời điểm nào hay trong thời đại phát triển kinh tế nào, nguồn tài nguyên đất đai luôn được ưu tiên quan tâm hàng đầu của bộ máy Nhà nước. Đó là một vấn đề hóc búa làm đau đầu nhiều cấp chính quyền trong các cơ quan quản lý đất đai. Hiện nay, một số địa phương còn gặp nhiều khó khăn trong công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do thủ tục pháp lý rườm rà, do sự thay đổi của luật đất đai, do tranh chấp đất đai, do mua bán, chuyển nhượng trái phép. Xã Linh Sơn trực thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.
Xã Linh Sơn có tổng số diện tích theo km 2 là 15,50 km², tổng số dân vào năm 2016 là 9. 720 người, mật độ dân số tương ứng 627 người/km². Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn nhiều chậm chễ do xã Linh Sơn được tách khỏi huyện Đồng Hỷ và sáp nhập vào TP Thái Nguyên từ ngày 1/10/2017 theo Nghị quyết số 422 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Là xã còn nhiều khó khăn so với mặt bằng chung của TP Thái Nguyên.
Người dân chủ yếu làm nông nghiệp, chưa có sự bứt phá. Một số hộ dân còn không hợp tác khi cán bộ làm thủ tục cấp giấy, vẫn còn nhiều trường hợp tranh chấp đất đai xảy ra. 2 Trong quá trình học tập tại trường Đại học Nông Lâm, khoa Quản lý tài nguyên chuyên ngành quản lý đất đai, em luôn muốn tìm hiểu công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Thái Nguyên nói chung và của xã Linh Sơn nói riêng, dưới sự hướng dẫn của cô giáo ThS. Ngô Thị Hồng Gấm em đã thực hiện đề tài : “Đánh giá kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại xã Linh Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020- 2022”.
Mục tiêu của đề tài Giúp sinh viên nâng cao được kĩ năng làm báo cáo tốt nghiệp, nắm chắc luật đất đai, tham gia vào quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của xã Linh Sơn. Sinh viên chỉ ra được những thuận lợi, khó khăn trong quá trình cấp giấy. Sinh viên được tham gia quá trình hòa giải, tranh chấp, kiện tụng liên quan đến đất đai nhằm củng cố, nâng cao kiến thức đã học trên ghế nhà trường. Ý nghĩa khoa học - Nâng cao được kiến thức đã học, làm quen với công tác cấp giấy, thủ tục khi cấp giấy, tổng hợp số liệu khi điều tra phỏng vấn người dân, nâng cao kĩ năng giao tiếp và làm việc nhóm.
- Hiểu rõ hơn về luật đất đai 2013, nắm chắc các văn bản về cấp giấy, đăng kí đất đai và các thủ tục hành chính cần thiết khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài có ý nghĩa đóng góp xây dựng một số nội dung để giúp đẩy nhanh công tác đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Linh Sơn, TP.Thái Nguyên, tỉnh Thái nguyên. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Các khái niệm liên quan - Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Khi Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn được ban hành và có hiệu lực thì vẫn kế thừa tên gọi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. Quy định này được nêu rõ tại khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013 như sau: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.” Như vậy, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp. - Chuyển quyền sử dụng đất: hi có đủ điều kiện theo quy định thì người sử dụng đất được chuyển giao quyền sử dụng đất của mình cho người khác theo những hình thức nhất định. Chuyển quyền sử dụng đất được quy định rõ tại khoản 10 Điều 3 Luật Đất đai 2013 như sau: “Chuyển quyền sử dụng đất là việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác thông qua các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất và góp vốn bằng quyền sử dụng đất.” Như vậy, việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau, cụ thể: 4 - Chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp giữa hộ gia đình, cá nhân trong cùng một xã, phường, thị trấn với nhau nhằm tạo thuận lợi cho việc canh tác nông nghiệp.
- Chuyển nhượng quyền sử dụng đất (người dân hay gọi là mua bán đất đai). Đây là hình thức phổ biến nhất để chuyển quyền sử dụng đất. - Thừa kế quyền sử dụng đất là một hình thức chuyển giao quyền sử dụng đất của người chết sang người còn sống theo di chúc hoặc theo pháp luật. - Tặng cho quyền sử dụng đất là một hình thức chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác khi các bên còn sống.
- Góp vốn bằng quyền sử dụng đất là một hình thức chuyển giao quyền sử dụng đất khi góp vốn thành lập doanh nghiệp theo quy định. Luật Đất đai năm 2013, tại Khoản 15 Điều 3 quy định về thủ tục đăng ký đất đai như sau: “Đăng ký đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất là việc kê khai và ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính.” Với định nghĩa trên, có thể hiểu việc đăng ký đất đai là thủ tục cần thực hiện với các trường hợp sử dụng đất và trường hợp được giao quản lý đất, tài sản gắn liền với đất. Mục đích của hoạt động đăng ký đất đai là để cơ quan có thẩm quyền ghi nhận tình trạng pháp lý với đối tượng đăng ký. Phân loại đăng ký đất đai Đăng ký đất đai được phân thành hai loại: * Đăng ký đất đai lần đầu: Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 24/2014/TTBTNMT: “Đăng ký lần đầu về đất đai (sau đây gọi là đăng ký lần đầu) là việc hoàn thành lần đầu thủ tục đăng ký tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất và quản lý đất đai đối với thửa đất tại sổ địa chính.
5 Đăng ký lần đầu trong các trường hợp sau: + Tài sản được giao sử dụng, cho thuê; + Tài sản đang sử dụng nhưng chưa được đăng ký; + Đất được giao quản lý không đăng ký; + Nhà ở và các thửa khác nối liền với thửa chưa được đăng ký. * Đăng ký biến động: Theo quy định tại Điều 3, Thông tư 24/2014/TTBTNMT thì “Đăng ký biến động cơ bản (sau đây gọi là đăng ký biến động) là việc thực hiện thủ tục đăng ký biến động một hoặc một số dữ liệu đã nhập vào hồ sơ địa chính theo quy định của pháp luật”. Điều 95 Luật Đất đai năm 2013 quy định các trường hợp đăng ký biến động sau đây: + Người sử dụng đất được phép thực hiện các giao dịch đất đai bằng các hình thức cầm cố, thế chấp quyền sử dụng đất, cùng với các hoạt động chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, chuyển đổi quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật Việt Nam; + Người sử dụng đất được sang tên; + Biến đổi về hình dạng, kích thước, diện tích, số hiệu và địa chỉ nơi có đất; + Người sử dụng đất được phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho phù hợp với hiệu quả kinh tế; + Có sự thay đổi về mục đích sử dụng đất; + Nguồn gốc quyền sử dụng đất bị thay đổi; + Quyền sử dụng đất của vợ hoặc chồng được chuyển thành quyền sử dụng đất chung, tài sản chung vợ chồng. + Điều chỉnh quyền sử dụng đất phù hợp với kết quả giải quyết thành công tranh chấp đất đai được Ủy ban nhân dân cấp có liên quan công nhận; Thỏa thuận trả nợ trong hợp đồng thế chấp tài sản; Quyết định của các cơ quan nhà nước có liên quan về việc giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu kiện 6 về đất đai, quyết định hoặc bản án của Tòa án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan bảo vệ pháp luật; văn bản ghi nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật; + Có sự thay đổi về hạn chế quyền của người sử dụng đất.
Công tác này được thực hiện tại những nơi thuộc cơ quan quản lý đất đai thông qua hình thức đăng ký giấy hoặc điện tử và có giá trị pháp lý như nhau. Việc đăng ký trong Sổ đăng ký địa chính còn hiệu lực. Vai trò của đăng ký đất đai * Sổ địa chính là cơ sở để bảo vệ quyền tài sản của mọi người Đất đai không thuộc tài sản riêng của một cá nhân hay tổ chức nào mà là của nhà nước đại diện chủ sở hữu. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi có nhu cầu.
Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất được hưởng các toàn bộ các quyền của mình, kèm theo đó là trách nhiệm thực các nghĩa vụ của sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không những cung cấp thông tin cơ bản và đầy đủ nhất mà nó còn là cơ sở pháp lý quan trọng.