Luận văn đánh giá kết quả một số hoạt động tài chính của bệnh viện đa khoa trung tâm tiền giang giai đoạn 2009 2013

Luận văn phân tích kết quả hoạt động tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang giai đoạn 2009-2013, cung cấp cái nhìn tổng quan và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyền Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Trí Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Một Số Hoạt Động Tài Chính Của Bệnh Viện Đa Khoa Trung Tâm Tiền Giang Giai Đoạn 2009 - 2013
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm quản lý tài chính
• 1.2. Hoạt động thu
• 1.3. Hoạt động chi
• 1.4. Hiệu quả hoạt động tài chính
• 1.5. Các chính sách ảnh hưởng đến hoạt động tài chính bệnh viện
• 1.6. Các nghiên cứu trong và ngoài nước về hoạt động tài chính bệnh viện
• 1.6.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.6.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.7. Một số thông tin về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chí lựa chọn và tiêu chí loại trừ
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Hồi cứu số liệu thứ cấp
• 2.7. Nghiên cứu định tính
• 2.8. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.9. Các biến số nghiên cứu
• 2.10. Một số khái niệm, chỉ số và tiêu chí đánh giá
• 2.11. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.12. Đạo đức nghiên cứu
• 2.13. Hạn chế và cách khắc phục của nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phân tích kết quả hoạt động thu và chi của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang giai đoạn 2009 - 2013
• 3.2. Hoạt động thu
• 3.3. Hoạt động chi
• 3.4. Đánh giá hiệu quả một số hoạt động tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang giai đoạn 2009 - 2013
• 3.4.1. Chênh lệch thu - chi
• 3.4.2. Thực hiện dự toán thu sự nghiệp
• 3.4.3. Thu nhập của CBVC
• 3.4.4. Đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản từ nguồn viện phí
• 3.4.5. Trích lập và sử dụng các quỹ
• 3.4.6. Chất lượng chuyên môn
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Phân tích kết quả hoạt động thu và chi của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang giai đoạn 2009 - 2013
• 4.2. Hoạt động thu
• 4.3. Hoạt động chi
• 4.4. Đánh giá hiệu quả một số hoạt động tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang giai đoạn 2009 - 2013
• 4.4.1. Chênh lệch thu chi
• 4.4.2. Thực hiện dự toán thu sự nghiệp
• 4.4.3. Thu nhập của CBVC
• 4.4.4. Đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản từ nguồn viện phí
• 4.4.5. Trích lập và sử dụng các quỹ
• 4.4.6. Chất lượng chuyên môn
• 4.5. Ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 6. CHƯƠNG 6: KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Bảng các biến số nghiên cứu
• Phụ lục 2: Thu thập thông tin định tính
• Phụ lục 3: Thu thập hồi cứu số liệu thứ cấp
• Phụ lục 4: Các qui định về tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hoạt Động Tài Chính Bệnh Viện Đa Khoa Trung Tâm Tiền Giang

Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang là một trong những cơ sở y tế quan trọng tại tỉnh Tiền Giang. Giai đoạn 2009-2013, bệnh viện đã trải qua nhiều thay đổi trong hoạt động tài chính. Việc đánh giá hoạt động tài chính của bệnh viện không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình tài chính mà còn hỗ trợ cho việc quản lý và phát triển bệnh viện trong tương lai.

1.1. Tình Hình Tài Chính Bệnh Viện Đa Khoa

Tình hình tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang trong giai đoạn 2009-2013 cho thấy sự tăng trưởng về nguồn thu và chi. Nguồn thu chủ yếu đến từ viện phí và dịch vụ y tế, trong khi chi phí chủ yếu tập trung vào nhân sự và trang thiết bị.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Tài Chính

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tài chính của bệnh viện, bao gồm chính sách tự chủ tài chính, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân và sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng để cải thiện hiệu quả tài chính.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính Bệnh Viện

Quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang gặp nhiều thách thức trong giai đoạn 2009-2013. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động tài chính mà còn tác động đến chất lượng dịch vụ y tế.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tăng Cường Nguồn Thu

Mặc dù nguồn thu từ viện phí có xu hướng tăng, nhưng vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ngày càng cao. Việc tăng cường nguồn thu từ dịch vụ y tế là một thách thức lớn.

2.2. Chi Phí Tăng Cao Và Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Dịch Vụ

Chi phí cho thuốc và trang thiết bị y tế ngày càng tăng, gây áp lực lên ngân sách bệnh viện. Điều này có thể dẫn đến việc giảm chất lượng dịch vụ y tế nếu không có biện pháp kiểm soát hợp lý.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hoạt Động Tài Chính Bệnh Viện

Để đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang, cần áp dụng các phương pháp phân tích tài chính phù hợp. Những phương pháp này sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính.

3.1. Phân Tích Dữ Liệu Tài Chính

Phân tích dữ liệu tài chính từ các báo cáo thu chi hàng năm là cần thiết để hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của bệnh viện. Việc này giúp xác định các xu hướng và vấn đề cần giải quyết.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Tài Chính

Đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính không chỉ dựa vào chênh lệch thu chi mà còn xem xét các chỉ số như tỷ lệ chi phí trên doanh thu và khả năng sinh lời của bệnh viện.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hoạt Động Tài Chính Bệnh Viện

Kết quả nghiên cứu cho thấy Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang đã có những bước tiến trong hoạt động tài chính trong giai đoạn 2009-2013. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để nâng cao hiệu quả tài chính.

4.1. Tăng Trưởng Nguồn Thu

Nguồn thu từ viện phí và dịch vụ y tế đã tăng đáng kể, nhưng vẫn cần có các biện pháp để tối ưu hóa nguồn thu này trong tương lai.

4.2. Chi Phí Và Đầu Tư Tài Chính

Chi phí cho nhân sự và trang thiết bị đã tăng lên, điều này đòi hỏi bệnh viện cần có kế hoạch đầu tư hợp lý để đảm bảo chất lượng dịch vụ.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện hoạt động tài chính. Việc này không chỉ giúp bệnh viện hoạt động hiệu quả hơn mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Tài Chính

Cần xây dựng các chính sách quản lý tài chính chặt chẽ hơn, bao gồm việc kiểm soát chi phí và tối ưu hóa nguồn thu từ dịch vụ y tế.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Bền Vững

Bệnh viện cần hướng tới một mô hình tài chính bền vững, đảm bảo cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao cho người dân trong tỉnh Tiền Giang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tài chính của các bệnh viện công lập đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng khám chữa bệnh và phát triển bền vững. Tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang, tổng nguồn thu năm 2009 đạt khoảng 136.703 triệu đồng và tăng lên 248.732 triệu đồng vào năm 2013, tương đương mức tăng 82%. Trong đó, nguồn thu viện phí chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 74% tổng thu, với sự gia tăng đáng kể từ 102.015 triệu đồng năm 2009 lên 183.975 triệu đồng năm 2013. Nguồn thu dịch vụ và thu khác cũng tăng mạnh, lần lượt tăng 253,69% và 3.375% so với năm 2009, tuy nhiên tỷ trọng vẫn còn thấp. Tổng chi của bệnh viện cũng tăng gần gấp đôi, từ 116.026 triệu đồng năm 2009 lên 228.223 triệu đồng năm 2013, trong đó chi cho con người và chi khác tăng lần lượt 128,51% và 313,69%. Mặc dù tổng thu và chi đều tăng, chênh lệch thu - chi duy trì ổn định quanh mức 20 tỷ đồng mỗi năm.

Nghiên cứu nhằm phân tích kết quả hoạt động thu - chi và đánh giá hiệu quả một số hoạt động tài chính của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang trong giai đoạn 2009 - 2013. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh hạng II, với quy mô 780 giường bệnh và hơn 800 cán bộ viên chức, trực thuộc Sở Y tế tỉnh Tiền Giang. Thời gian nghiên cứu từ tháng 11/2013 đến tháng 7/2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ lãnh đạo bệnh viện nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đảm bảo nguồn lực phát triển chuyên môn và cải thiện thu nhập cho cán bộ viên chức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính y tế, trong đó nhấn mạnh ba chức năng cơ bản: huy động nguồn tài chính, quản lý quỹ tài chính và chi trả dịch vụ y tế nhằm tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Mô hình quản lý tài chính bệnh viện theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP được áp dụng làm cơ sở pháp lý và thực tiễn cho việc phân tích hoạt động thu - chi. Các khái niệm chính bao gồm: nguồn thu sự nghiệp (thu viện phí, thu dịch vụ, thu khác), nguồn thu ngân sách nhà nước, chi cho con người, chi cho chuyên môn nghiệp vụ, chi mua sắm tài sản cố định và sửa chữa lớn, cùng các quỹ tài chính nội bộ như quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi và quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Hiệu quả tài chính được đánh giá qua chênh lệch thu - chi, thực hiện dự toán thu sự nghiệp, thu nhập cán bộ viên chức và đầu tư từ nguồn viện phí.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế kết hợp định lượng và định tính. Số liệu thứ cấp được thu thập qua hồi cứu báo cáo tài chính, báo cáo nhân lực và báo cáo hoạt động chuyên môn của bệnh viện giai đoạn 2009 - 2013. Cỡ mẫu số liệu thứ cấp bao gồm toàn bộ số liệu tài chính và nhân lực trong giai đoạn nghiên cứu. Số liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn sâu (08 cán bộ lãnh đạo, quản lý) và thảo luận nhóm (02 nhóm cán bộ viên chức) nhằm làm rõ các biến số và bổ sung thông tin định lượng. Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng với tiêu chí chọn những cán bộ có kinh nghiệm làm việc từ trước năm 2009. Phân tích số liệu định lượng sử dụng thống kê mô tả bằng phần mềm Excel, trong khi dữ liệu định tính được mã hóa theo chủ đề. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 11/2013 đến tháng 7/2014 tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn thu: Tổng nguồn thu của bệnh viện tăng từ 136.703 triệu đồng năm 2009 lên 248.732 triệu đồng năm 2013, tăng 82%. Nguồn thu viện phí tăng 80,34%, từ 102.015 triệu đồng lên 183.975 triệu đồng, chiếm trên 74% tổng thu. Nguồn thu dịch vụ tăng 253,69%, từ 5.133 triệu đồng lên 18.155 triệu đồng, tuy tỷ trọng chỉ chiếm 4-8%. Nguồn thu khác tăng 3.375%, nhưng tỷ lệ dưới 0,2%.

2. Tăng chi phí hoạt động: Tổng chi tăng 96,7%, từ 116.026 triệu đồng năm 2009 lên 228.223 triệu đồng năm 2013. Chi cho con người tăng 128,51%, từ 25.492 triệu đồng lên 58.252 triệu đồng, chiếm 21-25% tổng chi. Chi cho chuyên môn nghiệp vụ tăng từ 85.943 triệu đồng lên 153.918 triệu đồng, chiếm 67-75%. Chi mua sắm tài sản cố định và sửa chữa lớn tăng không đều, chiếm tỷ lệ nhỏ dưới 3%.

3. Chênh lệch thu - chi ổn định: Chênh lệch thu - chi duy trì quanh 20 tỷ đồng, giảm nhẹ 0,81% so với năm 2009. Điều này cho thấy bệnh viện duy trì được cân đối tài chính trong bối cảnh tăng chi phí và mở rộng hoạt động.

4. Thu nhập cán bộ viên chức: Thu nhập bình quân tăng 67,14%, từ 3,53 triệu đồng/tháng năm 2009 lên 5,9 triệu đồng/tháng năm 2013. Mức tăng này phản ánh sự cải thiện thu nhập nhưng chưa tương xứng với mức tăng chi phí hoạt động.

5. Đầu tư từ nguồn viện phí: Kinh phí đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản từ nguồn viện phí tăng từ 812 triệu đồng năm 2009 lên 5.940 triệu đồng năm 2013, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực điều trị, góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nguồn thu chủ yếu từ viện phí, đặc biệt là thu từ Bảo hiểm Y tế, phản ánh xu hướng chuyển dịch nguồn tài chính bệnh viện theo hướng tự chủ tài chính và xã hội hóa dịch vụ y tế. Việc tăng thu dịch vụ và thu khác tuy tỷ trọng nhỏ nhưng cho thấy bệnh viện đã khai thác thêm các nguồn thu ngoài viện phí truyền thống, góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính.

Tăng chi cho con người và chuyên môn nghiệp vụ là phù hợp với nhu cầu mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tuy nhiên chi phí tăng nhanh cũng đặt ra áp lực quản lý hiệu quả chi tiêu. Việc duy trì chênh lệch thu - chi ổn định cho thấy bệnh viện đã kiểm soát tốt cân đối tài chính, tránh tình trạng thâm hụt kéo dài.

Thu nhập cán bộ viên chức tăng nhưng mức độ tăng chưa tương xứng với chi phí hoạt động, điều này có thể ảnh hưởng đến động lực làm việc và chất lượng dịch vụ. Đầu tư từ nguồn viện phí vào trang thiết bị và sửa chữa tài sản góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, phù hợp với xu hướng phát triển kỹ thuật y tế hiện đại.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với xu hướng tăng nguồn thu sự nghiệp và chi phí hoạt động, đồng thời phản ánh những thách thức trong quản lý tài chính bệnh viện công lập theo cơ chế tự chủ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng nguồn thu và chi phí theo năm, bảng phân tích cơ cấu chi tiết các nhóm chi và biểu đồ thu nhập cán bộ viên chức theo thời gian để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý thu: Áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ việc thu viện phí, đặc biệt là thu từ Bảo hiểm Y tế, nhằm đảm bảo nguồn thu bền vững và hạn chế rủi ro thất thu. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính kế toán, trong vòng 12 tháng.

2. Xây dựng và thực hiện phát đồ điều trị: Phát triển các quy trình chuẩn nhằm giảm tỷ lệ chi cho thuốc và dịch vụ không cần thiết, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp khoa lâm sàng, trong vòng 18 tháng.

3. Tăng cường đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản: Ưu tiên kinh phí từ nguồn viện phí để nâng cấp trang thiết bị y tế, mở rộng hoạt động chuyên môn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người bệnh. Chủ thể thực hiện: Phòng Trang thiết bị, trong vòng 24 tháng.

4. Cải thiện thu nhập cán bộ viên chức: Xây dựng chính sách lương tăng thêm và thưởng dựa trên hiệu quả công việc, nhằm nâng cao động lực làm việc và chất lượng dịch vụ. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp Phòng Tổ chức cán bộ, trong vòng 12 tháng.

5. Đẩy mạnh đào tạo và nâng cao năng lực quản lý tài chính: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý tài chính bệnh viện cho cán bộ quản lý nhằm nâng cao kỹ năng và hiệu quả quản lý. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp Trường Đại học Y tế công cộng, trong vòng 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý bệnh viện: Giúp hiểu rõ tình hình tài chính, từ đó xây dựng chiến lược quản lý tài chính hiệu quả, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển bền vững.

2. Cán bộ phòng tài chính kế toán: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích chi tiết về hoạt động thu - chi, hỗ trợ công tác lập kế hoạch tài chính và kiểm soát chi tiêu.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế: Tham khảo để đánh giá tác động của các chính sách tài chính y tế, đặc biệt là Nghị định 43 và các chính sách liên quan đến tự chủ tài chính bệnh viện.

4. Nghiên cứu sinh và học viên ngành quản lý bệnh viện: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực quản lý tài chính y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang có nguồn thu chủ yếu từ đâu?
   Nguồn thu chủ yếu là viện phí, chiếm trên 74% tổng thu, trong đó thu từ Bảo hiểm Y tế chiếm tỷ lệ lớn nhất, phản ánh vai trò quan trọng của BHYT trong tài chính bệnh viện.

2. Tại sao chi phí cho con người lại tăng nhanh trong giai đoạn nghiên cứu?
   Chi phí tăng do điều chỉnh mức lương tối thiểu, nâng lương thường xuyên và tăng phụ cấp, nhằm đảm bảo thu nhập và động lực làm việc cho cán bộ viên chức.

3. Chênh lệch thu - chi của bệnh viện có ổn định không?
   Chênh lệch thu - chi duy trì ổn định quanh mức 20 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy bệnh viện kiểm soát tốt cân đối tài chính trong bối cảnh tăng chi phí hoạt động.

4. Nguồn thu dịch vụ và thu khác có vai trò như thế nào?
   Mặc dù tỷ trọng còn thấp (4-8% đối với thu dịch vụ), các nguồn này tăng trưởng mạnh và góp phần đa dạng hóa nguồn thu, hỗ trợ cải thiện thu nhập và đầu tư phát triển.

5. Những giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả tài chính bệnh viện?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường quản lý thu, xây dựng phát đồ điều trị, đầu tư trang thiết bị, cải thiện thu nhập cán bộ và nâng cao năng lực quản lý tài chính.

Kết luận

• Tổng nguồn thu và chi của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 2009 - 2013, với nguồn thu viện phí chiếm tỷ trọng lớn nhất.
• Chi phí cho con người và chuyên môn nghiệp vụ tăng nhanh, phản ánh nhu cầu mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ.
• Chênh lệch thu - chi duy trì ổn định, đảm bảo cân đối tài chính và khả năng hoạt động bền vững.
• Thu nhập cán bộ viên chức tăng nhưng cần tiếp tục cải thiện để tương xứng với chi phí và khối lượng công việc.
• Đề xuất các giải pháp quản lý thu, tiết kiệm chi, đầu tư trang thiết bị và nâng cao năng lực quản lý nhằm tăng cường hiệu quả tài chính bệnh viện trong thời gian tới.

Lãnh đạo bệnh viện và các nhà quản lý y tế được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của chính sách tự chủ tài chính đối với chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm quản lý tài chính Quản lý tài chính trong bối cảnh các cơ sở y tế là “Tìm đủ nguồn lực để hoạt động và sử dụng nguồn lực đó một cách tiết kiệm và tối ưu nhất” [41]. Tài chính y tế có ba chức năng cơ bản bao gồm [27]: (1) Huy động nguồn tài chính/thu phí (để có nguồn tài chính đủ lớn và có tính công bằng). Thu từ nguồn nào, bao nhiêu, thu như thế nào để đảm bảo công bằng và hiệu suất cao nhất (tốn ít chi phí nhất); (2) Tập trung thành quỹ/quản lý quỹ tài chính (quản lý tốt, tránh thất thoát, tạo được tiếng nói với bên nhà cung ứng, đảm bảo đủ tài chính cho các ưu tiên sức khỏe của xã hội và chia sẻ rủi ro giữa các thành viên trong cộng đồng); (3) Chi trả/mua dịch vụ hoặc phân bổ cho đơn vị cung ứng (nhằm tạo nên giá trị sức khỏe cao nhất, thỏa mãn nhu cầu sức khỏe của người dân với chi phí thấp nhất, giúp người dân, đặc biệt là người nghèo tránh các rủi ro về tài chính).

Hiện nay, các bệnh viện công thực hiện các hoạt động quản lý tài chính theo Nghị định 43. Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, bệnh viện được phân thành 3 loại [20]: (1) Bệnh viện tự đảm bảo chi phí hoạt động; (2) Bệnh viện tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động; (3) Bệnh viện do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động. Theo phân loại bệnh viện của Nghị định 43, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang là bệnh viện tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động. Các qui định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với bệnh viện tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động (xem chi tiết phần phụ lục 4).

Theo đó, bệnh viện tuân theo các chế độ quản lý hoạt động thu - chi trong bệnh viện công: - Luật Ngân sách số 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002. - Luật kế toán số 03/2003/QH11 ngày 17/6/2003. - Nghị định số 128/2004/NĐ - CP ngày 31/5/2004 của Chính phủ qui định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kế toán áp dụng trong lĩnh vực kế toán Nhà nước. - Chế độ Kế toán Hành chính sự nghiệp qui định tại Quyết định số 5 19/2006/QĐ - BTC ngày 30/3/2006 của Bộ Tài chính.

Các khoản chi tiêu được kế hoạch hóa và hạch toán theo mục lục Ngân sách được qui định. - Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. - Qui chế chi tiêu nội bộ của bệnh viện (được xây dựng và thực hiện vào năm 2004, có chỉnh sửa và thay đổi hàng năm thông qua Đại hội cán bộ viên chức của bệnh viện và dựa vào các quy định hiện hành). Hoạt động thu Hoạt động thu của các bệnh viện được phân tích thành các nguồn như: NSNN, thu sự nghiệp (thu viện phí (thu Bảo hiểm Y tế (BHYT) và thu không BHYT), thu dịch vụ, thu khác) và viện trợ [20].

Nguồn NSNN là kinh phí được Nhà nước cấp hàng năm qua dự toán theo định mức giường bệnh kế hoạch (GBKH). Hiện nay, NSNN cấp cho các bệnh viện chưa đáp ứng được các nội dung chi phụ thuộc vào NSNN như đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và trả lương, phụ cấp cho nhân viên y tế [30]. Ngân sách nhà nước cấp cho các bệnh viện chủ yếu dựa trên xếp hạng bệnh viện và quy mô GBKH [26]. Trong những năm gần đây, NSNN cấp cho bệnh viện đã chuyển một phần sang hỗ trợ trực tiếp cho người bệnh.

Việc giảm dần cấp NSNN trực tiếp cho bệnh viện để mua thẻ BHYT cho người dân là một thay đổi rất quan trọng của tài chính y tế Việt Nam. Trong thời gian tới NSNN cấp cho các bệnh viện vẫn thấp và sẽ tiếp tục giảm nên nguồn thu chủ yếu của các bệnh viện sẽ là nguồn thu sự nghiệp [30]. Thu sự nghiệp là nguồn thu từ các hoạt động của bệnh viện bao gồm thu viện phí (thu BHYT và thu không BHYT), thu dịch vụ và thu khác. Trong những năm gần đây nguồn thu sự nghiệp các bệnh viện tăng rõ rệt.

Tỷ lệ nguồn thu sự nghiệp tăng lên ở các bệnh viện tuyến tỉnh chiếm 81,7% [32]. Thu viện phí là nguồn thu từ cung cấp các dịch vụ KCB theo khung giá quy định của Nhà nước. Giá viện phí dựa trên khung giá thu một phần viện phí quy định tại Thông tư liên bộ số 04/2012/TTLB-BYT-BTC ngày 29/02/2012 Ban hành mức tối đa 6 khung giá một số dịch vụ KCB trong các cơ sở KCB của Nhà nước. Nguồn thu dịch vụ là nguồn thu từ dịch vụ KCB theo yêu cầu, mặt bằng, nhà thuốc, căn tin,.

Nguồn thu dịch vụ do bệnh viện chủ động lập kế hoạch dựa trên nhu cầu của người bệnh và khả năng đáp ứng của bệnh viện. Giá thu do bệnh viện quy định trên cơ sở cân đối được thu, chi và có tích lũy [9], [20]. Nguồn thu này sẽ là nguồn thu tương đối quan trọng để bệnh viện cải thiện thu nhập cho cán bộ viên chức và tích lũy vốn cho đầu tư phát triển. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh xã hội hóa tại các bệnh viện và thu phí theo dịch vụ cũng có thể dẫn đến chi phí y tế do người dân tự chi trả ngày càng tăng nếu không có sự kiểm soát việc chỉ định và sử dụng dịch vụ y tế (DVYT), đặc biệt là các dịch vụ kỹ thuật cao [30].

Nguồn thu khác là các nguồn thu từ lệ phí dự thầu, từ thiện, thu hỗ trợ bệnh viện, tiền dinh dưỡng cho người bệnh,. Nguồn viện trợ tài trợ, quà biếu, tặng là các nguồn viện trợ tài trợ, quà biếu, tặng từ các đơn vị trong và ngoài nước. Hoạt động chi Hiện nay, chi phí của các bệnh viện đang gia tăng, sự gia tăng chi phí cho sử dụng thuốc, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm đã làm thay đổi cơ cấu chi phí theo hướng tăng tỷ lệ chi phí cho chuyên môn nghiệp vụ, giảm tỷ lệ chi cho thanh toán cá nhân [26], [30]. Tuy nhiên, trong cơ cấu chi thường xuyên của các bệnh viện không có chi phí khấu hao tài sản cố định do các bệnh viện đang thực hiện chế độ thu một phần viện phí.

Nghị định 43 quy định cụ thể các hoạt động chi thường xuyên gồm: chi cho con người, chi cho chuyên môn nghiệp vụ, chi mua sắm, sửa chữa tài sản cố định (TSCĐ) và chi khác được thể hiện trong bảng 1.2 [20] và quy chế chi tiêu nội bộ của bệnh viện cũng quy định tương tự.1: Các hoạt động chi theo Nghị định 43 TT Các hoạt động chi Định nghĩa 1 Chi cho con người Là chi lương theo ngạch bậc, lương tăng thêm và các khoản phụ cấp, trích nộp theo lương, tương ứng với các mục chi từ 6000 đến 6400. 2 Chi cho chuyên môn Là các khoản chi phục vụ trực tiếp công tác KCB như nghiệp vụ (CMNV) thuốc, máu, vật tư y tế (VTYT), hóa chất, đồ vải, ấn chỉ,. và các khoản chi phục vụ gián tiếp như dịch vụ công cộng (DVCC), thuê mướn, sửa chữa thường xuyên, tương ứng với các mục chi từ 6500 đến 7000. 3 Chi mua sắm, sửa Là chi để mua sắm TSCĐ vô hình và TSCĐ dùng cho chữa TSCĐ chuyên môn, sửa chữa lớn TSCĐ, tương ứng với các mục chi từ 9000 đến 9100.

4 Chi khác Là các khoản chi cho tiếp khách, hỗ trợ giải quyết việc làm,. tương ứng với mục chi 7750, 7850 và 8000. Hiệu quả hoạt động tài chính Nghị định 43 quy định kết quả hoạt động tài chính là phần chênh lệch thu lớn hơn chi được sử dụng vào các hoạt động trích lập các quỹ (là số tiền được trích vào các quỹ trên cơ sở kết quả hoạt động hàng năm), trả lương tăng thêm cho CBVC (là khoản trả ngoài các khoản lương, phụ cấp, tiền thưởng,.), trích lập và sử dụng các quỹ (là cách thức sử dụng các quỹ theo qui định Nhà nước) [20]. Nếu như quản lý tài chính trong bối cảnh cơ sở y tế là “Tìm đủ nguồn lực để hoạt động và sử dụng nguồn lực đó một cách tiết kiệm và tối ưu nhất” [41], thì việc đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính của bệnh viện ngoài khía cạnh chênh lệch thu chi, trích lập và sử dụng các quỹ, trả lương tăng thêm cho CBVC còn xét đến các khía cạnh như: thực hiện dự toán thu sự nghiệp (là khả năng thực hiện dự toán thu sự nghiệp của bệnh viện trong năm); đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản từ nguồn viện phí (là hình thức bệnh viện sử dụng nguồn thu viện phí để mua sắm, sửa chữa tài sản phục vụ cho các hoạt động) và 8 chất lượng chuyên môn (liên quan đến cơ cấu tổ chức, phương pháp tiến hành hoạt động, tình trạng của người bệnh xuất viện).

Các chính sách ảnh hưởng đến hoạt động tài chính bệnh viện 1. Chính sách thu một phần viện Nhà nước bắt đầu thực hiện sự nghiệp đổi mới từ năm 1986, chuyển từ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung kém hiệu quả sang cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa [30]. Đến năm 1989, Việt Nam bắt đầu thực hiện thu một phần viện phí (Quyết định 45/QĐ-HĐBT ngày 24/4/1989) với giá thu thấp theo hình thức thu viện phí bình quân theo ngày điều trị nội trú. Chính sách thu một phần viện phí đang triển khai gồm: - Nghị định 95/1994/NĐ-CP ngày 27/8/1994 (Nghị định 95) của Chính phủ về việc thu một phần viện phí.

- Nghị định 33/1995/NĐ-CP ngày 23/5/1995 của Chính phủ về việc sửa đổi khoản 1 điều 6 của Nghị định 95. - Thông tư liên bộ số 14/TTLB ngày 30/9/1995 của Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội, Ban vật giá chính phủ. - Thông tư liên bộ số 03/2006/TTLB-BYT-BTC-BLĐTB & XH ngày 26/01/2006 bổ sung Thông tư 14. - Thông tư liên bộ số 04/2012/TTLB-BYT-BTC ngày 29/02/2012 Ban hành mức tối đa khung giá một số dịch vụ KCB trong các cơ sở KCB của Nhà nước.

Chính sách qui định thu viện phí là khoản tiền người bệnh phải trả khi KCB tại bệnh viện. Đây là giá thu một phần viện phí do chưa tính đủ cơ cấu chi phí trong giá [11], [12], [13], [14], [15]. Giá thu một phần viện phí là một phần chi phí cho việc KCB chỉ tính trên chi phí trực tiếp (thuốc, máu, hóa chất, dịch truyền,.) chưa tính chi phí gián tiếp (khấu hao TSCĐ, hành chính, đào tạo nghiên cứu khoa học,.