CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU NGUYÊN CONTAINER BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Tổng quan về hoạt động giao nhận nguyên container bằng đường biển. Khái quát chung về giao nhận hàng hóa Theo qui tắc mẫu của liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIATA) về dịch vụ giao nhận thì dịch vụ giao nhận được định nghĩa: Là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hoá. Theo luật thương mại Việt Nam “ dịch vụ giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người làm dịch vụ giao nhận khác”.
Phạm vi hoạt động và các dịch vụ của người giao nhận Từ khi nhận hàng từ người chủ hàng để thực hiện các dịch vụ đến khi giao hàng cho người nhận hàng cuối cùng. Các dịch vụ người giao nhận gồm: Thay mặt người gửi hàng (người xuất khẩu): - Chọn tuyến đường, phương thức vận tải và người vận chuyển phù hợp. - Đặt chỗ với người vận chuyển đã chọn. - Nhận hàng và phát hành các chứng từ liên quan.
- Nghiên cứu các điều khoản của thư tín dụng, các luật lệ của nước xuất nhập khẩu và nước chuyển tải, chuẩn bị các tài liệu, chứng từ cần thiết - Bao gói hàng hoá (trừ khi việc này được người gửi hàng làm trước khi giao hàng cho người đại lý giao nhận). - Thu xếp kho hàng cho hàng hoá (nếu cần thiết). - Cân đong, đo đếm hàng hóa. - Nhắc nhở người gửi hàng về sự cần thiết của bảo hiểm hàng hóa và thu xếp bảo hiểm hàng hoá (nếu người gửi hàng yêu cầu).
- Vận chuyển hàng hoá tới cảng, sắp xếp thủ tục hải quan, tài liệu, thủ tục liên quan và giao hàng cho người vận chuyển. 1 - Thanh toán các khoản phí, lệ phí bao gồm cả cước phí. - Nhận vận đơn từ người vận chuyển và giao cho người xuất khẩu. - Giám sát việc vận chuyển hàng hóa cho tới khi hàng tới người nhận hàng thông qua các hợp đồng với người vận chuyển và với các đại lý ở nước ngoài.
- Theo dõi tổn thất hoặc hư hỏng hàng hoá (nếu có). - Giúp người gửi hàng khiếu nại người vận chuyển về hàng hoá bị tổn thất hoặc hư hỏng (nếu có). Thay mặt người nhận hàng (người nhập khẩu) - Thay mặt người nhận hàng giám sát việc vận chuyển hàng hóa khi người nhận hàng kiểm soát quá trình vận chuyển hàng hoá. - Nhận bộ chứng từ từ nước xuất khẩu - Nhận hàng từ người vận chuyển và, nếu cần thiết, thanh toán cước phí.
- Thu xếp kho chuyển tải (nếu cần). - Giao hàng hoá đã làm thủ tục hải quan cho người nhận hàng. Giúp người nhận hàng khiếu nại người vận chuyển về việc hàng bị tổn thất hoặc hư hỏng (nếu có). - Giúp người nhận hàng gửi hàng vào kho và phân phối hàng hoá (nếu cần).3 Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận Theo quy định Điều 167, Luật Thương mại Việt Nam quy định: - Người giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu hợp lý khác.
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng. - Trong quá trình thực hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng. - Sau khi ký kết hợp đồng, nếu thấy không thực hiện được chỉ dẫn của khách hàng phải thông báo cho khách hàng biết để xin được chỉ dẫn thêm. - Phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý nếu trong hợp đồng không thoả thuận về thời gian thực hiện nghiã vụ với khách hàng.
Khi người giao nhận là đại lý: sẽ phải chịu trách nhiệm về những sơ suất, lỗi lầm và thiết sót như: - Giao hàng không đúng chỉ dẫn 2 - Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm hàng hóa mặc dù đã có hướng dẫn - Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan - Chở hàng sai nơi đến quy định - Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế - Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng. - Chiụ trách nhiệm về những thiệt hại gây ra cho người thứ ba trong hoạt động của mình. Nhưng không chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại do người thứ ba gây ra. Khi người giao nhận là người chuyên chở: - Chịu trách nhiệm cung cấp những dịch vụ mà khách hàng yêu cầu.
- Chiụ trách nhiệm về những thiệt hại do người thứ ba gây ra - là người mình thuê để thực hiện hợp đồng với khách hàng. Điều 170, Luật Thương mại Việt Nam giới hạn trách nhiệm của người giao nhận: - Trong mọi trường hợp không vượt quá giá trị hàng hóa, trừ khi các bên có thoả thuận khác trong hợp đồng; - Không được miễn trách nhiệm nếu không chứng minh được việc mất mát, hư hỏng hoặc chậm giao hàng không phải lỗi của mình gây ra - Tiền bồi thường được tính trên cơ sở giá trị hàng hóa ghi trên hoá đơn và các khoản tiền khác có chứng từ hợp lệ. - Người làm dịch vụ giao nhận không phải chịu trách nhiệm trong các trường hợp sau: + Không nhận được thông báo khiếu nại trong vòng 14 ngày làm việc, kể từ ngày giao hàng. + Không nhận được thông báo bằng văn bản về việc bị kiện tại Trọng tài hoặc toà án trong thời gian 9 tháng, kể từ ngày giao hàng.
Điều 169, Luật Thương mại Việt Nam quy định người làm dịch vụ giao nhận không chịu trách nhiệm trong những trường hợp sau: - Do lỗi của khách hàng hoặc người được khách hàng uỷ thác - Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp - Do bản chất của hàng hóa - Do chiến tranh, đình công - Do các trường hợp bất khả kháng… 3 1.2 Vai trò, tầm quan trọng của giao nhận hàng hóa Doanh nghiệp giao nhận cung cấp dịch vụ giao nhận hàng hóa ngày càng mang lại lợi ích to lớn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nói riêng và với nền kinh tế nói chung. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Dịch vụ giao nhận giúp hoạt động giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn, tiết kiệm mà không cần có sự tham gia hiện diện của người gửi cũng như người nhận hàng. Bên cạnh đó hoạt động giao nhận tạo điều kiện cho các nhà xuất nhập khẩu có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh của họ, không phải tham gia vào các quá trình vận tải hàng hóa phức tạp, giao lại cho dịch vụ giao nhận thực hiện toàn bộ quá trình, góp phần tối ưu giảm giá hàng hóa xuất nhập khẩu. Ngoài ra, giao nhận cũng giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm bớt các chi phí không cần thiết như: Chi phí xây dựng kho cảng, bến bãi nhờ vào việc sử dụng kho cảng, bến bãi của người giao nhận, giảm bớt chi phí thuê, mua phương tiện vận tải và cả chi phí đào tạo nhân công phục vụ cho việc xuất nhập khẩu hàng hóa.
Đối với nền kinh tế quốc dân: Hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng, phát triển kinh tế xã hội. Tỉ trọng hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu đóng góp vào GDP tăng dần theo từng năm, bổ sung nguồn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Ngoài ra giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu là ngành nghề dịch vụ thương mại gắn liền và liên quan mật thiết và tác động tới hoạt động ngoại thương và vận tải đối ngoại. Đây là một loại hình dịch vụ thương mại không cần đầu tư nhiều vốn nhưng mang lại một nguồn lợi tương đối chắc chắn và ổn định nếu biết khéo léo tổ chức và điều hành trên cơ sở tận dụng hệ thống cơ sở hạ tầng hiện có.
Trong xu thế giao lưu văn hóa, mua bán quốc tế phát triển hiện nay thì hoạt động giao nhận càng có vai trò quan trọng, dựa trên đặc điểm nổi bật của thương mại quốc tế là người mua và người bán ở những nước khác nhau. Sau khi hợp đồng mua bản được ký kết, người bán thực hiện việc giao hàng tức là hàng được vận chuyển từ người bán sang người mua. Để cho quá trình vận chuyển đó được bắt đầu, tiếp tục và kết thúc tức hàng hóa tới tay người mua, cần thực hiện một loạt các công việc khác nhau liên quan tới chuyên chở như: đưa hàng ra cảng xếp hàng lên tàu, chuyển tải hàng ở dọc đường. tất cả những công việc đó là nghiệp vụ của người giao nhận.
Như vậy, nghiệp vụ giao nhận là điều kiện không thể thiếu cho sự tồn tại và phát triển của thương mại quốc tế.3 Phương thức gửi hàng nguyên container.1 Định nghĩa Container Theo Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hoá gọi tắt là ISO ( Intenational Organization for Standardization) định nghĩa thì container là một dụng cụ vận tải: - Có tính bền chắc, đáp ứng được yêu cầu sử dụng nhiều lần - Có cẩu tạo riêng biệt thuận lợi cho chuyên chở hàng bằng một hoặc nhiều phương thức vận tải mà không phải dỡ hàng ra và đóng gói lại ở dọc đường - Được thiết kế thuận tiện, dễ dàng cho việc đóng hàng và rút hàng ra khỏi container. - Có thể tích chứa hàng bên trong 1m3 hoặc hơn. Container tổng hợp hay thông dụng (General Purpose Container) có dạng hình chữ nhật, chịu được ảnh hưởng thời tiết, dùng để chuyên chở và chứa đựng một số hàng có bao bì được đóng thành kiện, gói hoặc loại hàng rồi không có bao bì. Nó giữ gìn và bảo vệ hàng hóa, chống mất mát hư hỏng.
Nó có thể tách rời khỏi phương tiện vận tải như một đơn vị chuyên chở và được chuyển tải mà không cần phải dỡ hàng ra đóng gói lại.2 Phương thức gửi hàng nguyên container (FCL) Phương thức gửi hàng nguyên container bằng đường biển (Full Container Load - FCL). Đây là hình thức mà người gửi hàng có đủ khối lượng hàng đồng nhất để chất đầy một hoặc nhiều container để vận chuyển. Người gửi hàng có trách nhiệm đóng hàng và người nhận hàng có trách nhiệm dỡ hàng khỏi container.3 Hiệu quả kinh tế, xã hội của vận tải bằng container Sự ra đời và phát triển của việc vận tải hàng hoá bằng container mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội rất to lớn.