CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA NGUYÊN CONTAINER 1.1 Khái niệm về container 1.1 Khái niệm Container là một công cụ chứa hàng, khối hộp chữ nhật, được làm bằng gỗ hoặc bằng kim loại, có kích thước tiêu chuẩn hóa, dùng được nhiều lần và có sức chứa lớn. Theo Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO), Container là một công cụ vận tải (Article of Transport) có các đặc điểm sau đây: - Có hình dáng cố định và bền chắc để dùng được nhiều lần. - Được thiết kế đặc biệt để thuận tiện cho việc xếp hàng vào, dỡ hàng ra, cho việc vận chuyển bằng các phương thức vận tải khác nhau. - Có cấu tạo đặc biệt để thuận tiện cho việc bốc, dỡ và chuyển tải.
- Có dung tích bên trong không ít hơn một m3.2 Cấu tạo của một container Hiện nay trên thị trường có nhiều loại container khác nhau tuy nhiên về cấu tạo thì chúng đều có các bộ phận sau: Phần khung của container Đặc điểm của phần khung này là có hình hộp chữ nhật và được làm từ chất liệu thép. Khung container là bộ phận quan trọng nhất quyết định khả năng chịu lực của container. Phần khung cấu tạo gồm 4 trụ góc, 2 xà dọc nóc, 2 xà dọc đáy, 2 dầm đáy, 1 xà ngang trên trước cùng 1 xà ngang trên sau. Đáy và mặt sàn của container 4 Bộ phận đáy và mặt sàn container là các thanh dầm ngang nối với 2 thanh xà dọc đáy với nhau kết nối với phần khung của container tạo nên một khối có khả năng chịu lực vững chắc.
Sàn của container được làm chủ yếu bằng gỗ nguyên bản nên độ chịu lực rất tốt và chắc chắn. Hơn nữa loại gỗ được dùng làm sàn container đều đã được ngâm ủ hóa chất nên có thể chống được mối mọt và tình trạng mục nát. Tấm mái Mái của container là một tấm kim loại làm từ thép, nhôm có các sóng uốn lượn rất chắc chắn và không bị han gỉ giúp bảo quản, đảm bảo an toàn cho hàng hóa trong lúc vận chuyển. Vách dọc Vách dọc container là gì? Đó là những tấm kim loại được gắn kết với nhau có đặc điểm với các bề mặt lượn sóng có tác dụng không để nước mưa đọng lại và tăng tính chịu lực cho container.
Những vách dọc này được sử dụng để che chắn hai bên hông của container. Mặt trước Mặt trước là những tấm thép kim loại không có cửa và được dập sóng theo khối vuông. Mặt sau và cửa container Được thiết kế với 2 tấm kim loại phẳng làm cánh cửa, các cánh cửa được gắn với khung container bằng các bản lề chắc chắn. Góc lắp ghép Góc lắp ghép được chế tạo bằng thép và được hàn khớp với các góc trên, dưới của container.
Chúng được sử dụng để buộc dây chằng trong quá trình nâng hạ, xếp chống hàng hóa.2 Phân loại container Container đang được sử dụng hiện nay khá đa dạng tuy nhiên chúng ta có thể phân loại container gồm các loại phổ biến sau: Container bách hóa Loại container này còn được gọi là cont khô và được dùng để chở hàng khô gồm có các loại cont 20, cont 40 hay cont 40 cao. Các loại container này chủ yếu được sử dụng trong vận tải hàng hóa đường biển. Trong đó: Cont 20 phù hợp để chứa các hàng hóa là đồ đạc, thùng giấy, hàng đóng kiện… Cont 40 được biết đến là loại phổ biến nhất được sử dụng cho việc đóng hàng và vận chuyển phù hợp với hàng hóa đóng kiện, đồ đạc, thùng giấy… Cont 40 cao có khối lượng lớn hơn 2 loại trên và cũng được phù hợp để đóng hàng giống cont 20 và 40. Container lạnh Container lạnh được thiết kế có thiết bị giữ nhiệt bởi hệ thống làm lạnh trực tiếp hoặc dựa vào những chiếc máy kẹp được gắn phía trước container.
Loại container này được dùng để chứa các loại hàng hóa, thực phẩm, nông sản, thuốc hay những hàng hóa nhạy cảm với nhiệt độ yêu cầu cần được bảo quản cẩn thận trong quá trình vận chuyển. Container mở nóc Container mở nóc là loại container gì? Đây là loại container thiết kế không có phần nóc ở trên nên còn được gọi là container hở mái và để che hàng hóa thì người ta sẽ dùng tấm bạt phủ lên. 6 Container mở nóc phù hợp cho hàng hóa là thiết bị xây dựng, máy móc, gỗ với kích thước dài hoặc cồng kềnh không thể xếp được ở trong container. Vì vậy thiết kế mở nóc sẽ giúp thuận tiện trong việc lấy hàng qua nóc của container.
Container hoán cải Loại container hoán cải được thiết kế rất đặc biệt là cắt bỏ 2 vách thép của container bằng bạt nên có thể đóng mở di động giúp cho việc đóng dỡ hàng được tiện lợi. Container hoán cải được dùng chủ yếu để chở các loại hàng hóa là ô tô, xe máy, nước uống…. Container bồn Container bồn được làm từ chất liệu nhôm, thép hoặc inox thiết kế theo tiêu chuẩn ISO với độ bền cao và cực kỳ chắc chắn. Loại container này dùng để chở các loại chất lỏng như xăng, dầu, nước, thủy ngân.
Container mặt phẳng Có thiết kế không mái và không vách chỉ có một mặt sàn rất cứng và chắc chắn bổ sung thêm vách 2 đầu mặt trước và sau có thể cố định, gập hoặc tháo rời giúp việc xếp dỡ hàng thuận tiện. Container mặt phẳng phù hợp để vận chuyển những hàng hóa nặng, khó khuân vác, cồng kềnh như sắt thép, máy móc lớn.3 Quá trình phát triển của vận tải container Ngay từ thời La Mã cổ đại đã có sự xuất hiện của các thùng lớn để chứa hàng hóa giúp cho việc vận chuyển hàng hóa lên tàu một cách dễ dàng và nhanh chóng. Mãi cho đến khi trước cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II thì vận tải bằng container mới thực sự ra đời; và quá trình hình thành và phát triển của nó trải qua 4 giai đoạn. 7 Giai đoạn 1 từ năm 1955 Đây là giai đoạn đầu tiên trong việc sử dụng container để vận chuyển hàng hóa trên toàn thế giới, nước đầu tiên sử dụng hình thức này có thể nói đến là Hoa Kỳ vào những năm thế chiến lần thứ II, họ đã biết sử dụng và phát triển thùng Conex trong hải quân Hoa Kỳ, đây là loại thùng có tiêu chuẩn 6 foot, và được coi là tiền thân của thùng container bây giờ.
Và cho đến cuối thập niên 50 của thế kỷ trước thì có tới hơn 10.000 thùng conex được sử dụng rộng rãi khắp Hoa Kỳ, không chỉ được sử dụng vận tải đường thủy mà nó còn được sử dụng trên đường bộ. Giai đoạn 2 từ năm 1955 – 1966 Đây là giai đoạn đánh dấu bước ngoặt trong quá trình phát triển của thùng container trên toàn thế giới. Nó đã được áp dụng để chuyên chở các mặt hàng trên đường biển quốc tế và ngày càng có nhiều loại container lớn ra đời. chính thuwscc vào năm 1956, tàu chở container đầu tiên trên thế giới ra đời nhờ sự sáng lập của Malcomb Mclean.
Giai đoạn 3 1967 – 1980 Giai đoạn này container được áp dụng các tiêu chuẩn mới ISO, làm cho số lượng container không ngừng tăng lên; nhiều nước hình thành hệ thống vận tải chuyên biệt bằng container và các tuyến hàng buôn bán quốc tế được container hóa cao. Giai đoạn 4 từ 1980 cho tới nay Với sự phát triển ngày càng nhanh của công nghiệp hiện đại, Liên Hiệp Quốc đã ban hành công ước quốc tế về vận tải đa phương thức, mở đường cho vận tải container phát triển mạnh mẽ. Thời kỳ này tạo lên sự phát triển mạnh mẽ của các 8 hãng vận tải bằng container, khiến nó trở thành loại hình vận tải được sử dụng nhiều nhất hiện nay.4 Các hình thức vận chuyển hàng hóa phổ biến trên thế giới 1.1 Phương thức vận chuyển đường bộ (Roadways) Vận chuyển đường bộ thông qua phương tiện chủ yếu là ô tô là phương thức vận tải phổ biến nhất hiện nay, tuy nhiên lại không được sử dụng nhiều trong vận tải quốc tế bởi còn phụ thuộc nhiều vào vị trí địa lý giữa các quốc gia. Vận chuyển bằng đường bộ chỉ thích hợp với vận chuyển hàng hóa có khối lượng không quá lớn, cự li vận chuyển ngắn và trung bình, hàng hóa yêu cầu tốc độ giao hàng nhanh.
Hình thức này ngày nay vẫn chủ yếu phục vụ cho chuyên chở nội địa, còn đối với vận tải hàng hóa quốc tế thì bị hạn chế rất nhiều.2 Phương thức vận chuyển đường sắt (Railways) Phương pháp vận chuyển bằng đường sắt có một lịch sử phát triển lâu đời với tiền thân là hệ thống đường ray đường làm bằng gỗ và do ngựa kéo, mãi đến năm 1676 mới có đường ray bằng kim loại và năm 1825 mới có tàu (đầu máy hơi nước). Hiện nay khoảng 120 quốc gia trên thế giới có đường sắt với tổng chiều dài trên 2 triệu km. Những nước có đường sắt dài nhất phải kể đến Mỹ, Nga, Canada, Ấn Độ, Úc, Trung Quốc, Đức,… Trên thế giới có hai hệ thống vận tải đường sắt quốc tế: một ở các nước Tây Âu, Trung Đông, Bắc Mỹ theo Công ước quốc tế về vận tải đường sắt CIM, hệ thống thứ hai ở Châu Á, Nga, Đông Âu theo Hiệp định liên vận hàng hóa đường sắt quốc tế SMGS. Vận chuyển đường sắt có ưu điểm là năng lực vận chuyển lớn, tốc độ vận chuyển nhanh, thích hợp cho vận chuyển hầu hết các loại hàng hóa, giá thành thấp.
Tuy nhiên, với vận tải đường sắt thì chi phí đầu tư xây dựng tuyến đường cao, tính chất linh hoạt kém.3 Phương thức vận chuyển đường hàng không (Airways) Vận tải hàng không là phương thức vận tải quan trọng trong thương mại quốc tế và đặc biệt phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Mặc dù chỉ vận chuyển khoảng 1% khối lượng hàng hóa quốc tế nhưng đối với các mặt hàng quý hiếm, giá trị cao, hàng khẩn cấp,…vận tải hàng không đứng ở vị trí số 1. Vận chuyển đường hàng không có ưu điểm: không mất chi phí xây dựng tuyến đường, tốc độ rất cao, an toàn và đều đặn. Nhược điểm của phương thức này là giá cước cao, không thích hợp cho việc vận chuyển các loại hàng hóa giá trị thấp, khối lượng lớn và cồng kềnh cũng như đòi hỏi vốn đầu tư xây dựng lớn.4 Phương thức vận chuyển đường thủy (Waterways) Vận chuyển đường thủy không chỉ có vận tải biển (Ocean Shipping) mà còn có vận tải thủy nội địa (Inland water transport).
Có thể nói vận tải biển đóng vai trò quan trọng nhất trong vận chuyển hàng hóa ngoại thương, chiếm tới khoảng 80% khối lượng hàng hóa trong buôn bán quốc tế. Vận tải biển ra đời sớm hơn so với các phương thức vận chuyển hàng hóa quốc tế khác.