CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA NGUYÊN CONTAINER 1.1 Khái niệm về container 1.1 Khái niệm Container là một công cụ chứa hàng, khối hộp chữ nhật, được làm bằng gỗ hoặc bằng kim loại, có kích thước tiêu chuẩn hóa, dùng được nhiều lần và có sức chứa lớn. Theo Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO), Container là một công cụ vận tải (Article of Transport) có các đặc điểm sau đây: - Có hình dáng cố định và bền chắc để dùng được nhiều lần. - Được thiết kế đặc biệt để thuận tiện cho việc xếp hàng vào, dỡ hàng ra, cho việc vận chuyển bằng các phương thức vận tải khác nhau. - Có cấu tạo đặc biệt để thuận tiện cho việc bốc, dỡ và chuyển tải.
- Có dung tích bên trong không ít hơn một m3.2 Cấu tạo của một container Hiện nay trên thị trường có nhiều loại container khác nhau tuy nhiên về cấu tạo thì chúng đều có các bộ phận sau: Phần khung của container Đặc điểm của phần khung này là có hình hộp chữ nhật và được làm từ chất liệu thép. Khung container là bộ phận quan trọng nhất quyết định khả năng chịu lực của container. Phần khung cấu tạo gồm 4 trụ góc, 2 xà dọc nóc, 2 xà dọc đáy, 2 dầm đáy, 1 xà ngang trên trước cùng 1 xà ngang trên sau. Đáy và mặt sàn của container 4 Bộ phận đáy và mặt sàn container là các thanh dầm ngang nối với 2 thanh xà dọc đáy với nhau kết nối với phần khung của container tạo nên một khối có khả năng chịu lực vững chắc.
Sàn của container được làm chủ yếu bằng gỗ nguyên bản nên độ chịu lực rất tốt và chắc chắn. Hơn nữa loại gỗ được dùng làm sàn container đều đã được ngâm ủ hóa chất nên có thể chống được mối mọt và tình trạng mục nát. Tấm mái Mái của container là một tấm kim loại làm từ thép, nhôm có các sóng uốn lượn rất chắc chắn và không bị han gỉ giúp bảo quản, đảm bảo an toàn cho hàng hóa trong lúc vận chuyển. Vách dọc Vách dọc container là gì? Đó là những tấm kim loại được gắn kết với nhau có đặc điểm với các bề mặt lượn sóng có tác dụng không để nước mưa đọng lại và tăng tính chịu lực cho container.
Những vách dọc này được sử dụng để che chắn hai bên hông của container. Mặt trước Mặt trước là những tấm thép kim loại không có cửa và được dập sóng theo khối vuông. Mặt sau và cửa container Được thiết kế với 2 tấm kim loại phẳng làm cánh cửa, các cánh cửa được gắn với khung container bằng các bản lề chắc chắn. Góc lắp ghép Góc lắp ghép được chế tạo bằng thép và được hàn khớp với các góc trên, dưới của container.
Chúng được sử dụng để buộc dây chằng trong quá trình nâng hạ, xếp chống hàng hóa.2 Phân loại container Container đang được sử dụng hiện nay khá đa dạng tuy nhiên chúng ta có thể phân loại container gồm các loại phổ biến sau: Container bách hóa Loại container này còn được gọi là cont khô và được dùng để chở hàng khô gồm có các loại cont 20, cont 40 hay cont 40 cao. Các loại container này chủ yếu được sử dụng trong vận tải hàng hóa đường biển. Trong đó: Cont 20 phù hợp để chứa các hàng hóa là đồ đạc, thùng giấy, hàng đóng kiện… Cont 40 được biết đến là loại phổ biến nhất được sử dụng cho việc đóng hàng và vận chuyển phù hợp với hàng hóa đóng kiện, đồ đạc, thùng giấy… Cont 40 cao có khối lượng lớn hơn 2 loại trên và cũng được phù hợp để đóng hàng giống cont 20 và 40. Container lạnh Container lạnh được thiết kế có thiết bị giữ nhiệt bởi hệ thống làm lạnh trực tiếp hoặc dựa vào những chiếc máy kẹp được gắn phía trước container.
Loại container này được dùng để chứa các loại hàng hóa, thực phẩm, nông sản, thuốc hay những hàng hóa nhạy cảm với nhiệt độ yêu cầu cần được bảo quản cẩn thận trong quá trình vận chuyển. Container mở nóc Container mở nóc là loại container gì? Đây là loại container thiết kế không có phần nóc ở trên nên còn được gọi là container hở mái và để che hàng hóa thì người ta sẽ dùng tấm bạt phủ lên. 6 Container mở nóc phù hợp cho hàng hóa là thiết bị xây dựng, máy móc, gỗ với kích thước dài hoặc cồng kềnh không thể xếp được ở trong container. Vì vậy thiết kế mở nóc sẽ giúp thuận tiện trong việc lấy hàng qua nóc của container.
Container hoán cải Loại container hoán cải được thiết kế rất đặc biệt là cắt bỏ 2 vách thép của container bằng bạt nên có thể đóng mở di động giúp cho việc đóng dỡ hàng được tiện lợi. Container hoán cải được dùng chủ yếu để chở các loại hàng hóa là ô tô, xe máy, nước uống…. Container bồn Container bồn được làm từ chất liệu nhôm, thép hoặc inox thiết kế theo tiêu chuẩn ISO với độ bền cao và cực kỳ chắc chắn. Loại container này dùng để chở các loại chất lỏng như xăng, dầu, nước, thủy ngân.
Container mặt phẳng Có thiết kế không mái và không vách chỉ có một mặt sàn rất cứng và chắc chắn bổ sung thêm vách 2 đầu mặt trước và sau có thể cố định, gập hoặc tháo rời giúp việc xếp dỡ hàng thuận tiện. Container mặt phẳng phù hợp để vận chuyển những hàng hóa nặng, khó khuân vác, cồng kềnh như sắt thép, máy móc lớn.3 Vận tải container là gì? Vận tải container là hoạt động chuyên chở hàng hóa trên các container tới địa điểm nhận hàng hoặc khu vực bốc xếp tùy theo yêu cầu giao nhận. Như vậy, những hàng hóa vận tải Container thường là mặt hàng có kích thước lớn hơn, hoặc ghép nhiều kiện hàng lại. 7 Riêng với vận tải Container, người gửi hàng có trách nhiệm đóng hàng, còn người nhận sẽ dỡ hàng khỏi Container.
Đóng Container thường là các loại hàng hóa đồng nhất, đủ đóng thì hiệu quả kinh tế cao nhất.4 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của vận tải container 1.1 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của vận tải container đường biển Tàu chở hàng bách hóa (General Cargo Ship) Chủ yếu chở hàng bách hóa bao gói thông thường, nhưng trong mỗi chuyến có thể nhận chở từ 10 đến 15 containers xếp trên boong, có trọng tải trung bình từ 10,000 đến 20,000 TDW, có trang bị cần cẩu để tự bốc dỡ hàng. Tàu bán container (Semi Container Ship) Thường được cải tạo từ tàu bách hóa, trên tàu có 1 vài hầm tàu thích ứng để chứa container và một số container được xếp trên boong. Số hầm còn lại dùng để chở hàng bao gói thông thường. Đại bộ phận loại này có trang bị cẩu trên tàu.
Tàu chuyên dụng (Full container Ship) Loại này có cấu trúc hoàn toàn khác so với các tàu chở hàng thông thường. Tùy theo phương pháp xếp dỡ có thể chia thành các loại: a. Tàu kiểu LO-LO (Lift On – Lift Off) Loại này cấu trúc 1 boong và được chia thành nhiều hầm, có nhiều vách ngăn. Loại này còn có tên gọi "tàu nhiều buồng" (Cellular Ship).
Trong mỗi hầm tàu có thể xếp được từ 7 đến 8 tầng Containers. Trên boong cũng có cấu tạo đặc biệt có thể xếp được khoảng 40% tổng số container trên tàu một cách an toàn. 8 Tàu không có công cụ xếp dỡ riêng mà thường dùng cẩu trên bờ của cảng. Năng suất trung bình 3 phút/cont.
Phương pháp xếp dỡ theo phương thẳng đứng (Lift On – Lift Off). Tàu kiểu RO-RO (Roll On – Roll Off) Loại tàu này có cấu trúc nhiều boong, giữa các boong có đường dốc nghiêng, được bố trí ở mũi, đuôi hoặc thành tàu có cửa để xếp dỡ container. Phương pháp xếp dỡ theo chiều nằm ngang (phương tiện lăn bánh trên tàu) (Roll On – Roll Off). Theo cách này, container được để trên xe romooc, ôtô hoặc toa xe mặt bằng, … Rồi được đầu máy kéo đưa thẳng vào trong hầm tàu.
Ở cảng đến, lại dùng máy kéo đưa thẳng container cùng rơmooc, toa xe, … từ hầm tàu lên bờ. Phương pháp này năng suất 240T/giờ cho một lao động điều khiển xe. Do đó rút ngắn được rất nhiều thời gian đậu tại cảng. Tàu kiểu RORO – LOLO Loại này kết hợp của hai loại tàu RO-RO và LO-LO.
Tàu LASH (Lighter Aboard Ship) Là loại tàu có cấu trúc đặc biệt, trên tàu có trang bị cần cẩu khung có sức nâng từ 500 đến 1,500 tấn để xếp dỡ sà lan. Sức chở của mỗi sà lan từ 100 đến 500 tấn. Trên mỗi sà lan có thể xếp hàng hóa thông thường hoặc xếp containers có chứa hàng (gọi là sà lan container - Lighter Container Ship). Các sà lan được xếp lên tàu mẹ, theo các tuyến đường sông đi sâu vào nội địa.
Loại này mới xuất hiện nhưng đã được rất nhiều nước quan tâm áp dụng vì nó mang lại hiệu quả kinh tế cao. Loại tàu này xuất hiện vào những năm 60 của thế kỷ 20, có trọng tải trung bình từ 200,000 – 300,000 TDW, có thể chở từ 1,300 đến 1,500 TEU, tốc độ trung bình 25 hải lý/giờ.2 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của vận tải container đường bộ (1) Xe đầu kéo 9 Xe đầu kéo là những loại xe vận chuyển hàng hóa, chở được những vật cồng kềnh và trọng lượng lớn trên sơmi rơ moóc container.Với phần đầu kéo gồm 2 đến 4 trục cơ sở kéo dài hoặc hơn tùy theo nhu cầu sử dụng của khách hàng. Xe đầu kéo hoạt động độc lập vì có thể tách rời với phần thùng hàng giúp việc bốc dỡ hàng hóa dễ dàng, thuận tiện hơn.Vì có thể kéo thêm các rơ moóc khác nhau nên có thể chở được thêm các loại hàng hóa khác nhau giúp tăng sự linh động, hiệu quả trong công việc. Vì hoạt động riêng biệt nên xe đầu kéo là loại xe chuyên dùng để vận chuyển các loại container xuất nhập khẩu bằng đường biển hoặc đường sắt.
(2) Sơ mi Rơ Moóc (Semi-Trailers) Sơ mi rơ mooc là phương tiện vận tải được thiết kế nhằm mục đích nối với xe ô tô đầu kéo, có nhiệm vụ chở hàng trên chính nó hoặc nâng đỡ các loại thùng hàng container và làm khung nền cho các loại mooc bồn xitec. Các semi rơ-moóc có thể được ghép nối và tháo rời một cách nhanh chóng, cho phép vận chuyển nhanh chóng giữa các kho hàng. Trong trường hợp bạn chưa biết thì một chiếc sơ mi rơ mooc sẽ có biển số riêng và xe đầu kéo kéo nó cũng có một biển số riêng. (3) Xe nâng Xe nâng là một loại xe tải công nghiệp dùng để nâng và di chuyển vật liệu, hàng hóa trên một quãng đường ngắn.
Ngày nay, xe nâng đã trở thành một thiết bị không thể thiếu trong sản xuất và kinh doanh kho bãi.