CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN 1.1 Các vấn đề cơ bản về đầu tư phát triển 1.1 Định nghĩa về đầu tư phát triển và đầu tư phát triển trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về đầu tư Đầu tư trên góc nhìn nền kinh tế là sự hi sinh giá trị hiện tại gắn với việc tạo ra trị tài sản mới cho nền kinh tế nhằm thu về cho người đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các giá trị đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó.2 Khái niệm về đầu tư phát triển Là quá trình thực hiện chuyển hoá vốn hiện vật nhằm tạo ra những yếu tố cơ bản của sản xuất kinh doanh dịch vụ, đời sống, tạo ra những tài sản mới, năng lực sản xuất mới cũng như duy trì những tiềm lực sẵn có cho nền kinh tế.3 Đầu tư trong doanh nghiệp Đầu tư trong doanh nghiệp là hoạt động sử dụng vốn và các nguồn lực khác trong hiện tại nhằm làm tăng thêm các tài sản của doanh nghiệp, tạo thêm công ăn việc làm nâng cao đời sống của mỗi thành viên trong doanh nghiệp. Có nhiều quan điểm khác nhau về hoạt động đầu tư trong doanh nghiệp: - Quan điểm về kết hợp lợi ích lâu dài với lợi ích trước mắt của doanh nghiệp trong lĩnh vực đầu tư phát triển, kết hợp giữa lợi ích của nhà nước và lợi ích của doanh nghiệp. - Quan điểm về mục tiêu của đầu tư: Lợi nhuận tối đa chất lượng sản phẩm tăng thị phần, cải thiện cuộc sống, điều kiện lao động cho cán bộ công nhân viên trong ngắn hạn hoặc dài hạn. - Quan điểm về giải pháp hay chiến lược đầu tư: Nhà đầu tư nên đầu tư chiều rộng hay đầu tư chiều sâu, chọn xây dựng mới hay cải tạo cơ sở vật chất hiện tại, nên đi vào hướng chuyện môn hóa hay đa dạng hoá doanh nghiệp.
Tóm lại, đầu tư trong doanh nghiệp là việc doanh nghiệp chỉ dùng nguồn vốn và các nguồn lực khác ở hiện tại để tiến hành một hoạt động nào đó nhằm thu về kết quả trong tương lai lớn hơn chi phí đã bỏ ra.2 Đặc điểm của hoạt động đầu tư phát triển trong doanh nghiệp Hoạt động đầu tư phát triển có các đặc điểm chủ yếu: a) Quy mô tiền vốn, vật tư, lao động cần thiết cho hoạt động đầu tư phát triển thường rất lớn: Vốn đầu tư phát triển là bộ phận cơ bản của vốn nói chung. Vốn đầu tư phát triển là biểu hiện bằng tiền to bộ những chi phí đã chỉ ra để tạo ra năng lực sản xuất ( tăng thêm tài sản cố định và tài sản lưu động) và các khoản đầu tư phát triển khác.Trên phạm vi nền kinh tế, vốn đầu tư phát triển bao gồm:Vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn lưu động bổ sung và vốn đầu tư phát triển khác. Trong đó, vốn đầu tư xây dựng cơ bản là quan trọng nhất.Đó là những chi phí bằng tiền để xây dựng mới, mở rộng, xây dựng lại hay là khôi phục năng lực sản xuất của tài sản cố định trong nền kinh tế quy mô các dự án đầu tư có lớn hay không thể hiện ở nguồn vốn đầu tư. b) Thời kì đầu tư kéo dài:Thời kì đầu tư được tính từ khi khởi công thực hiện dự án cho đến khi dự án hoàn thành và đưa vào hoạt động.Do quy mô các dự án đầu tư thường rất lớn nên thời gian hoàn thành các dự án thường tốn rất nhiều thời gian,có khi tới hàng chục năm như các công trình thuỷ điện,xây dựng cầu đường.
Trong đó, vốn đầu tư xây dựng cơ bản là quan trọng nhất.Đó là những chi phí bằng tiền để mở rộng, xây dựng lại hay là khôi phục năng lực sản xuất của tài sản cố định trong nền kinh tế.Quy mô các dự án đầu tư có lớn hay không thể hiện ở nguồn vốn đầu tư.Khi vốn lớn nên trong suốt quá trình thực hiện đầu tư nên để nâng cao hiệu quả vốn đầu tư,cần tiến hành phân kì đầu tư,bố trí vốn và các nguồn lực tập trung hoàn thành dứt điểm từng hạng mục công trình phải quản lý chặt chẽ tiến. c) Các thành quả của hoạt động đầu tư phát triển là các công trình xây dựng thường phát huy tác dụng ngay tại nơi nó được tạo dựng nên.Quá trình thực hiện đầu tư cũng chịu ảnh hưởng rất lớn của các nhân tố về tự nhiên,kinh tế,xã hội vùng.Các điều kiện tự nhiên của vùng như khí hậu,đất đai.có tác động rất lớn trong việc thi công,khai thác và vận hành các kết quả đầu tư.Đối với các công trình xây dựng, điều kiện về địa chất ảnh hưởng rất lớn không chỉ trong thi công mà cả trong giai đoạn đưa công trình vào sử dụng,nếu nó không ồn định sẽ làm giảm tuổi thọ cũng như chất lượng công trình.Tình hình phát triển kinh tế của vùng ảnh hưởng trực tiếp tới việc ra quyết 5 định và quy mô vốn đầu tư.Ngoài ra, môi trường xã hội cũng ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện các dự án đầu tư như phong tục tập quán, trình độ văn hoá. d) Hoạt động đầu tư phát triển có độ rủi ro cao: Mọi kết quả và hiệu quả của quá trình thực hiện đầu tư chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố không ổn định theo thời gian và điều kiện địa lý của không gian.Do quy mô vốn đầu tư lớn thời kì đầu tư kéo dài và thời gian vận hành các kết quả đầu tư cũng kéo dài.nên mức độ rủi ro của hoạt động đầu tư phát triển thường rất nhiều vấn đề phát sinh ngoài dự kiến buộc các nhà quản lý và chủ đầu tư cần phải có khả năng nhận diện rủi ro cũng như các biện pháp khắc phục kịp thời.Để quản lý hoạt động đầu tư có hiệu quả trước hết cần nhận diện rủi ro.Có rất nhiều rủi ro trong hoạt động đầu tư, các rủi ro về thời tiết ví dụ như trong quá trình đầu tư gặp phải mưa bão, lũ lụt .làm cho các hoạt động thi công công trình đều phải dừng lại ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ và hiệu quả đầu tư. Các rủi ro về thị trường như giá cả, cung cầu các yếu tố đầu vào và sản phẩm đầu rất hay.Ngoài ra quá trình đầu tư còn có thể gặp rủi ro do điều kiện chính trị xã hội không ổn định.Khi đã nhận diện được các rủi ro nhà đầu tư cần xây dựng các biện pháp phòng chống rủi ro phù hợp với từng loại rủi ro nhằm hạn chế thấp nhất tác động tiêu cực của nó đến hoạt động đầu tư.3 Phân loại đầu tư phát triển Phân loại đầu tư phát triển trong doanh nghiệp thường theo nhiều cách nhìn khác nhau để phân loại như sau: 1.1 Phân theo nguồn vốn Vốn trong nước:Bao gồm vốn từ khu vực nhà nước (vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước và vốn của doanh nghiệp nhà nước),vốn từ khu vực tư nhân (tiền tiết kiệm của dân cư, vốn tích luỹ của các doanh nghiệp tư nhân và các hợp tác xã).
Vốn nước ngoài: bao gồm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Vốn đầu tư gián tiếp ( vốn tài trợ phát triển chính thức - ODF trong đó viện trợ phát triển chính thức- ODA chiếm tỷ trọng chủ yếu nguồn tín dụng từ các NHTM, thị trường vốn quốc tế). 6 Cách phân loại này cho thấy vai trò của từng nguồn vốn đối với sự phát triển kinh tế xã hội và tình hình huy động vốn từ các nguồn cho đầu tư phát triển,từ đó đưa ra giải pháp nhằm tăng cường huy động nguồn vốn cho đầu tư phát triển.2 Phân theo đặc điểm hoạt động của các kết quả đầu tư Đầu tư cơ bản nhằm tái sản xuất các tài sản cố định như nhà xưởng. Đây là loại đầu tư dài hạn,đòi hỏi vốn lớn,thu hồi lâu ,có tính chất kỹ thuật phức tạp.Đầu tư vận hành nhằm tạo ra các tài sản lưu động cho các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ mới hình thành,tăng thêm tài sản lưu động cho các cơ sở hiện có,duy trì sự hoạt động của các cơ sở vật chất không thuộc các doanh nghiệp như: -Đầu tư vào nguyên nhiên vật liệu, lao động.
Đầu tư vận hành chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng vốn đầu tư, có thể thu hồi vốn nhanh sau khi các kết quả đầu tư được đưa vào hoạt động. -Đầu tư cơ bản là cơ sở nền tảng quyết định đầu tư vận hành,đầu tư vận hành tạo điều kiện cho các kết quả đầu tư cơ bản phát huy tác động. Hai hình thức đầu tư này tương hỗ nhau cùng,giúp cho các cơ sở sản xuất kinh doanh tồn tại và phát triển.3 Đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh Gồm 3 loại đầu tư là: -Đầu tư vào tài sản cố định và tài sản lưu động, ngoài ra còn đầu tư vào tài sản vô hình quảng cáo, thương hiệu.) nhằm mục đích thúc đẩy hoạt động tiêu thụ,nâng cao thị phần tăng doanh thu,lợi nhuận. -Đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật:Là hình thức đầu tư nghiên cứu các công nghệ tiên tiến và triển khai các ứng dụng khoa học kỹ thuật phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.
-Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng :Bao gồm cơ sở hạ tầng kỹ thuật giao thông vận tải, bưu chính viễn thông.)và hạ tầng xã hội ( giáo dục ,y tế, cấp thoát nước.) Các hoạt động đầu tư này có mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau.Đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật và cơ sở hạ tầng tạo điều kiện cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao,còn đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh tạo tiềm lực vật chất cho phát triển khoa học kỹ thuật xây dựng cơ sở hạ tầng.4 Nội dung các lĩnh vực đầu tư phát triển trong doanh nghiệp 1.1 Đầu tư vào thiết bị Đầu tư vào thiết bị là đầu tư vào tài sản cố định đóng vai trò quan trọng nhất trong hoạt động đầu tư của doanh nghiệp: Thứ nhất, chi phí cho các hạng mục chiếm tỷ lệ cao trong tổng vốn đầu tư. Thứ hai đó là bộ phận cơ bản tạo ra sản phẩm - hoạt động chính của mỗi doanh nghiệp để thu về lợi nhuận.Các doanh nghiệp thường tăng cường thêm thiết bị như máy móc, máy móc bổ sung cho kinh doanh, sửa chữa máy móc.Cùng với sự phát triển cơ sở hạ tầng doanh nghiệp nào cũng cần phải chú ý đầu tư vào máy móc thiết bị dây chuyền công nghệ và các tài sản cố định khác.Đây là bộ phận chiếm tỷ trọng vốn lớn trong hoạt động đầu tư của doanh nghiệp xây lắp và doanh nghiệp sản xuất.