Luận Văn Tốt Nghiệp: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Vốn FDI Vào Các Khu Công Nghiệp Tỉnh Đồng Nai

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng vốn FDI tại các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Trịnh Quốc Việt
• Trường học: Học viện Tài chính
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Vốn FDI Tại Các Khu Công Nghiệp Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO KHU CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Một số lí luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.2. Đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.3. Các hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.3.1. Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 1.1.3.2. Hình thức doanh nghiệp liên doanh (DNLD)
• 1.1.3.3. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài
• 1.1.3.4. Hình thức BOT và các hình thức phát sinh: BTO, BT
• 1.1.4. Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.1.4.1. Đối với nước đầu tư
• 1.1.4.2. Đối với nước nhận đầu tư
• 1.2. Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào khu công nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG VỐN FDI VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Giới thiệu về KCN Tràng Duệ
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Thông tin chung
• 2.2. Thực trạng thu hút FDI vào KCN Tràng Duệ
• 2.2.1. Tình hình thu hút FDI vào KCN Tràng Duệ (2009-2013)
• 2.2.2. Cơ cấu vốn đầu tư
• 2.2.3. Đánh giá kết quả thu hút FDI vào KCN Tràng Duệ
• 2.2.3.1. Những thành tựu
• 2.2.3.2. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH ĐỒNG NAI TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng tăng cường thu hút FDI vào các KCN trên địa bàn thành phố Đồng Nai
• 3.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI vào KCN Tràng Duệ trong thời gian tới
• 3.2.1. Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ trong và ngoài khu công nghiệp
• 3.2.2. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực
• 3.2.3. Cải cách cơ chế, chính sách thu hút FDI vào khu công nghiệp
• 3.2.4. Đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư
• 3.2.5. Một số kiến nghị đối với Nhà nước và Ban quản lý KKT Đồng Nai
• 3.2.5.1. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách về phát triển KCN và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.2.5.2. Phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng, các ngành trong hoạt động quản lý đầu tư và đầu tư
• 3.2.5.3. Đẩy mạnh cải cách hành chính trong đầu tư
• 3.2.5.4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đầu tư
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (vốn FDI) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, đặc biệt tại các khu công nghiệp (khu công nghiệp) như Đồng Nai. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), FDI là nguồn vốn đầu tư nhằm thu lợi lâu dài từ doanh nghiệp ở nền kinh tế khác. Đặc điểm của FDI bao gồm việc nhà đầu tư nước ngoài tham gia trực tiếp vào quản lý doanh nghiệp, từ đó chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý cho nước tiếp nhận. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động địa phương. FDI cũng góp phần vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Đồng Nai.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của FDI

FDI được hiểu là hình thức đầu tư mà nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn vào các dự án tại nước sở tại. Đặc điểm nổi bật của FDI là sự tham gia trực tiếp của nhà đầu tư vào quản lý và điều hành doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp nhà đầu tư thu lợi nhuận mà còn tạo điều kiện cho nước nhận đầu tư tiếp thu công nghệ tiên tiến. FDI thường đi kèm với việc chuyển giao công nghệ, từ đó nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, FDI trở thành một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

II. Thực trạng thu hút FDI vào khu công nghiệp Đồng Nai

Khu công nghiệp Đồng Nai đã thu hút một lượng lớn vốn FDI trong những năm qua. Từ năm 2009 đến 2013, tình hình thu hút vốn FDI vào khu công nghiệp Tràng Duệ cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ. Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp đáng kể vào ngân sách địa phương và tạo ra hàng ngàn việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả vốn FDI. Việc thiếu hụt cơ sở hạ tầng và chính sách thu hút đầu tư chưa đồng bộ là những vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn FDI.

2.1. Tình hình thu hút FDI tại khu công nghiệp Tràng Duệ

Khu công nghiệp Tràng Duệ đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Từ năm 2009 đến 2013, khu công nghiệp này đã thu hút một lượng lớn vốn FDI, chủ yếu từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và chế biến. Sự phát triển của khu công nghiệp không chỉ tạo ra nhiều việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh Đồng Nai. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ và cải cách trong quản lý đầu tư.

III. Giải pháp tăng cường thu hút FDI vào khu công nghiệp Đồng Nai

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn FDI tại khu công nghiệp Đồng Nai, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, cần phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ để đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp FDI. Thứ hai, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư. Cuối cùng, cải cách chính sách thu hút đầu tư và đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư sẽ giúp tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp nước ngoài.

3.1. Định hướng và giải pháp phát triển

Định hướng phát triển khu công nghiệp Đồng Nai trong thời gian tới cần tập trung vào việc cải thiện môi trường đầu tư. Cần có các chính sách ưu đãi thu hút đầu tư, đồng thời tăng cường công tác quản lý và giám sát các dự án FDI. Việc phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố quyết định đến sự thành công trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả vốn FDI. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường thu hút đầu tư mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu công nghiệp Đồng Nai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Tỉnh Đồng Nai, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn nhân lực dồi dào, đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là trong các khu công nghiệp (KCN). Tính đến năm 2014, Đồng Nai đã xây dựng 31 KCN với tổng diện tích gần 10.000 ha, thu hút 973 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 17,7 tỷ USD, chiếm gần 17% tổng vốn FDI vào các KCN trên cả nước.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá hiệu quả sử dụng vốn FDI trong các KCN tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012-2014, phân tích cơ cấu vốn đầu tư, ngành nghề sử dụng vốn, cũng như tác động kinh tế - xã hội của FDI đối với địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ các KCN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn từ 2010 đến 2014. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách thu hút và sử dụng vốn FDI hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại Đồng Nai và các tỉnh trong khu vực Đông Nam Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thu hút FDI vào khu công nghiệp. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), FDI là vốn đầu tư nhằm thu lợi lâu dài và giành quyền quản lý doanh nghiệp tại nền kinh tế khác. Luật Đầu tư nước ngoài Việt Nam (2005) định nghĩa FDI là việc tổ chức, cá nhân nước ngoài đưa vốn vào Việt Nam để hợp tác kinh doanh hoặc thành lập doanh nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Vốn đầu tư nhằm giành quyền điều hành và quản lý doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư.
• Khu công nghiệp (KCN): Khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và cung cấp dịch vụ cho sản xuất công nghiệp.
• Cơ sở hạ tầng KCN: Bao gồm hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải và các dịch vụ hỗ trợ khác.
• Nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI: Bao gồm pháp lý, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và vị trí địa lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ Vụ Quản lý các Khu kinh tế - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo thống kê của tỉnh Đồng Nai và các tài liệu pháp luật liên quan. Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phân tích định lượng: Sử dụng số liệu về vốn FDI đăng ký, vốn thực hiện, số dự án, doanh thu và thu ngân sách từ năm 2010 đến 2014.
• Phân tích định tính: Đánh giá các chính sách thu hút FDI, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường đầu tư.
• Cỡ mẫu: Toàn bộ 31 KCN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai với 973 dự án FDI.
• Phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ dữ liệu có sẵn được sử dụng để đảm bảo tính toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2010-2014, với trọng tâm là các số liệu năm 2012-2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vốn FDI và số dự án: Tổng vốn FDI đăng ký vào các KCN Đồng Nai tăng từ 1,170 triệu USD năm 2012 lên 1,487 triệu USD năm 2014, chiếm gần 17% tổng vốn FDI vào các KCN cả nước. Tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp đạt 67%, cao hơn 22% so với trung bình cả nước.

2. Cơ cấu vốn đầu tư không đồng đều: KCN Nhơn Trạch III chiếm tỷ trọng vốn FDI lớn nhất với 17,96%, tiếp theo là Amata (11,14%) và Nhơn Trạch II (7,78%). Sự khác biệt này liên quan đến diện tích, cơ sở hạ tầng và vị trí địa lý của từng KCN.

3. Nguồn gốc vốn FDI: Đài Loan là nhà đầu tư lớn nhất với tổng vốn 3,406 triệu USD, tiếp theo là Hàn Quốc (2,895 triệu USD) và Nhật Bản (2,227 triệu USD). Các nhà đầu tư chủ yếu đến từ châu Á, phản ánh môi trường đầu tư phù hợp với các quốc gia này.

4. Cơ cấu ngành sử dụng vốn FDI: Ngành công nghiệp chế biến chế tạo chiếm tới 97,9% tổng vốn FDI thực hiện, tập trung vào các ngành nhẹ như chế biến thực phẩm, dệt may, sản xuất sản phẩm từ gỗ và kim loại. Các ngành dịch vụ và thương mại chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

5. Hiệu quả sử dụng vốn: Doanh thu của các doanh nghiệp FDI tại KCN Đồng Nai tăng trung bình khoảng 1 tỷ USD mỗi năm, từ 9,995 triệu USD năm 2010 lên mức cao hơn vào năm 2014. Thu ngân sách từ các doanh nghiệp này cũng tăng ổn định, đạt khoảng 11.250 tỷ đồng mỗi năm.

6. Tạo việc làm: KCN Đồng Nai thu hút khoảng 415.180 lao động năm 2014, chiếm 23% tổng lao động làm việc trong các KCN cả nước. Tuy nhiên, số lao động có xu hướng giảm do chuyển giao công nghệ và tự động hóa.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vốn FDI và số dự án tại Đồng Nai phản ánh hiệu quả chính sách thu hút đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ. Tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp cao cho thấy việc sử dụng tài nguyên đất hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Cơ cấu vốn đầu tư không đồng đều giữa các KCN là do sự khác biệt về vị trí địa lý, diện tích và mức độ hoàn thiện hạ tầng, điều này phù hợp với các nghiên cứu về tác động của cơ sở hạ tầng và vị trí đến thu hút FDI.

Nguồn vốn chủ yếu đến từ các quốc gia châu Á cho thấy Đồng Nai có lợi thế trong việc thu hút các nhà đầu tư có cùng văn hóa kinh doanh và khu vực địa lý gần. Tuy nhiên, sự vắng mặt của các nhà đầu tư châu Âu và Mỹ cũng chỉ ra những hạn chế về môi trường đầu tư và cơ sở hạ tầng kỹ thuật cần được cải thiện.

Việc tập trung vốn FDI vào ngành công nghiệp chế biến chế tạo phù hợp với lợi thế về nguồn nhân công giá rẻ và vị trí địa lý thuận lợi, nhưng cũng đặt ra thách thức về nâng cao chất lượng lao động và chuyển dịch cơ cấu ngành trong tương lai. Doanh thu và thu ngân sách tăng ổn định chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn FDI, đồng thời tạo nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương.

Tuy nhiên, xu hướng giảm lao động do tự động hóa đòi hỏi chính quyền và doanh nghiệp cần tăng cường đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động, phù hợp với yêu cầu công nghệ mới. Các biểu đồ doanh thu và thu ngân sách theo năm có thể minh họa rõ sự tăng trưởng ổn định và đóng góp của FDI vào phát triển kinh tế địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ: Tăng cường đầu tư hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước và xử lý nước thải trong và ngoài KCN nhằm nâng cao sức hấp dẫn đầu tư, đặc biệt tại các KCN có tỷ lệ lấp đầy thấp. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý KCN tỉnh Đồng Nai, chính quyền địa phương. Thời gian: 3-5 năm.

2. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực: Phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để nâng cao kỹ năng lao động, đáp ứng yêu cầu công nghệ hiện đại và tự động hóa. Đẩy mạnh hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động địa phương. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường nghề. Thời gian: liên tục, ưu tiên 2 năm đầu.

3. Cải cách chính sách thu hút FDI: Hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách ưu đãi thuế, đất đai và thủ tục hành chính nhằm tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi và cạnh tranh. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Ban Quản lý KCN. Thời gian: 1-2 năm.

4. Đẩy mạnh xúc tiến đầu tư quốc tế: Tăng cường quảng bá, xúc tiến đầu tư tại các thị trường tiềm năng, đặc biệt là châu Âu và Mỹ để đa dạng hóa nguồn vốn và công nghệ. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý KCN. Thời gian: 3 năm.

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát đầu tư: Đảm bảo các dự án FDI tuân thủ quy định về môi trường, lao động và sử dụng vốn hiệu quả, tránh đầu tư tràn lan và công nghệ lạc hậu. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý KCN, các cơ quan chức năng. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Các cán bộ quản lý nhà nước tại tỉnh Đồng Nai và các địa phương khác có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách thu hút và quản lý FDI hiệu quả.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài: Thông tin về môi trường đầu tư, cơ sở hạ tầng và chính sách ưu đãi giúp nhà đầu tư đánh giá tiềm năng và rủi ro khi quyết định đầu tư vào các KCN tại Đồng Nai.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và số liệu thực tiễn quý giá cho các nghiên cứu về FDI, phát triển khu công nghiệp và kinh tế vùng.

4. Doanh nghiệp trong nước: Các doanh nghiệp có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về xu hướng đầu tư, cơ hội hợp tác và cạnh tranh trong các KCN, từ đó nâng cao năng lực sản xuất và quản lý.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI là gì và tại sao lại quan trọng đối với phát triển kinh tế?
   FDI là vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài nhằm giành quyền quản lý doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư. Nó quan trọng vì bổ sung vốn, chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2. Tại sao Đồng Nai lại thu hút được nhiều vốn FDI vào các khu công nghiệp?
   Do vị trí địa lý thuận lợi, cơ sở hạ tầng phát triển, nguồn nhân lực dồi dào và chính sách ưu đãi hấp dẫn từ chính quyền địa phương.

3. Cơ cấu vốn FDI tại Đồng Nai tập trung vào những ngành nào?
   Phần lớn vốn FDI tập trung vào ngành công nghiệp chế biến chế tạo, chiếm gần 98% tổng vốn, chủ yếu là các ngành nhẹ và công nghiệp năng.

4. Tác động của FDI đến việc làm tại Đồng Nai như thế nào?
   FDI tạo ra hơn 415.000 việc làm trong các KCN, góp phần giảm thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động địa phương.

5. Những thách thức chính trong việc thu hút và sử dụng vốn FDI tại Đồng Nai là gì?
   Bao gồm sự chưa đồng đều về cơ sở hạ tầng giữa các KCN, thiếu đa dạng ngành nghề, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện môi trường đầu tư để thu hút nhà đầu tư khó tính hơn.

Kết luận

• Đồng Nai đã đạt được thành tựu nổi bật trong thu hút và sử dụng vốn FDI vào các khu công nghiệp, với tổng vốn đăng ký 17,7 tỷ USD và tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp đạt 67%.
• Vốn FDI chủ yếu tập trung vào ngành công nghiệp chế biến chế tạo, góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng trưởng GDP địa phương.
• Doanh thu và thu ngân sách từ các doanh nghiệp FDI tăng ổn định, tạo nguồn thu lớn cho ngân sách tỉnh và góp phần tạo việc làm cho hơn 415.000 lao động.
• Cần tiếp tục phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải cách chính sách để duy trì và nâng cao hiệu quả thu hút FDI.
• Các bước tiếp theo bao gồm đẩy mạnh xúc tiến đầu tư quốc tế, đa dạng hóa ngành nghề và tăng cường giám sát, đảm bảo phát triển bền vững các khu công nghiệp tại Đồng Nai.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên phối hợp chặt chẽ để tận dụng tối đa tiềm năng FDI, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Đồng Nai và khu vực Đông Nam Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO KHU CÔNG NGHIỆP 1. Một số lí luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài Đầu tư trực tiếp nước ngoài ( FDI – Foreign Direct Inviestment) ngày càng có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế ở các nước trên thế giới, nhất là đối với nhóm nước đang phát triển. Có nhiều định nghĩa về FDI: +Theo quỹ tiền tệ quốc tế IMF: FDI là số vốn đầu tư được thực hiện để thu được lợi ích lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động ở một nền kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư.

Ngoài mục đích lợi nhuận, nhà đầu tư mong muốn tìm được chỗ đứng trong việc quản lý doanh nghiệp và mở rộng thị trường +Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ban hành 2005 và được bổ sung hoàn thiện qua các lần sửa đổi: FDI là việc các tổ chức, cá nhân nước ngoài trực tiếp đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền nước ngoài hoặc bất kỳ tài sản nào được Chính phủ Việt Nam chấp thuận để hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hoặc thành lập xí nghiệp liên doanh hoặc xí nghiệp 100% vốn nước ngoài theo quy định của Luật này. Mặc dù có nhiều khái niệm khác nhau về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nhưng có thể hiểu khái quát đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức chủ đầu tư nước ngoài đầu tư toàn bộ hay một phần đủ lớn vốn vào các dự án nhằm giành quyền điều hành và trực tiếp điều hành đối tượng mà họ bỏ vốn. Đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài Thứ nhất, chủ đầu tư nước ngoài trực tiếp điều hành hoặc tham gia điều hành dự án đầu tư tùy theo tỷ lệ vốn góp. Các chủ đầu tư nước ngoài phải đóng góp một tỷ lệ vốn tối thiểu trong vốn pháp định hoặc vốn điều lệ tùy theo quy Sinh viên : Trịnh Quốc Việt Lớp : CQ 49/08.01 Luan van Học viện tài chính 4 Luận văn tốt nghiệp định của luật pháp từng nước để giành quyền kiểm soát hoặc tham gia kiểm soát doanh nghiệp nhận đầu tư.

Thứ hai, nước tiếp nhận đầu tư có thể tiếp thu công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, kinh nghiệm quản lý hiện đại. FDI thường kèm theo chuyển giao công nghệ cho các nước tiếp nhận đầu tư. Thông qua hoạt động FDI, nước chủ nhà có thể tiếp nhận được công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý từ nước đầu tư. Thứ ba, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện chủ yếu bằng nguồn vốn tư nhân, chủ đầu tư tự quyết định đầu tư, tự chịu trách nhiệm về sản xuất kinh doanh, lãi, lỗ.

Theo cách phân loại đầu tư nước ngoài của UNCTAD, IMF và OECD, FDI là đầu tư tư nhân. Các nước nhận đầu tư, nhất là các nước đang phát triển cần lưu ý điều này khi tiến hành thu hút FDI, phải xây dựng cho mình một hành lang pháp lý đủ mạnh và các chính sách thu hút FDI hợp lý để hướng FDI vào phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của nước mình, tránh tình trạng FDI chỉ phục vụ cho mục đích tìm kiếm lợi nhuận của các chủ đầu tư. Nhà đầu tư nước ngoài được quyền tự lựa chọn lĩnh vực đầu tư, hình thức đầu tư, thị trường đầu tư, quy mô đầu tư cũng như công nghệ cho mình. Do đó, sẽ tự đưa ra những quyết định có lợi nhất cho họ.

Vì thế, hình thức này mang tính khả thi cao, không có những ràng buộc về chính trị, không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh tế của nước nhận đầu tư. Lợi nhuận của nhà đầu tư thu được phụ thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh được chia theo tỷ lệ góp vốn trong vốn pháp định sau khi đã nộp thuế thu nhập và các khoản đóng góp khác cho nước sở tại, nó mang tính chất thu nhập kinh doanh chứ không phải lợi tức. Sinh viên : Trịnh Quốc Việt Lớp : CQ 49/08.01 Luan van Học viện tài chính 5 Luận văn tốt nghiệp Thứ tư, vốn đầu tư trực tiếp bao gồm vốn góp để hình thành vốn pháp định, vốn vay hoặc vốn bổ sung từ lợi nhuận của doanh nghiệp để triển khai và mở rộng dự án. Các hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài 1.

Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh Hợp đồng hợp tác kinh doanh là một văn bản được ký kết giữa một chủ đầu tư nước ngoài và một chủ đầu tư nước chủ nhà để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước chủ nhà trên cơ sở quy định về trách nhiệm và phân phối kết quả kinh doanh mà không thành lập pháp nhân mới. Hình thức này có đặc điểm là hai bên hợp tác kinh doanh trên cơ sở văn bản hợp đồng phân định trách nhiệm nghĩa vụ và quyền lợi, thời hạn hợp đồng là do hai bên thỏa thuận. Vấn đề vốn kinh doanh không nhất thiết phải đề cập trong văn bản hợp đồng. Hình thức doanh nghiệp liên doanh (DNLD) Doanh nghiệp liên doanh là một tổ chức kinh doanh quốc tế của các bên tham gia có quốc tịch khác nhau trên cơ sở cùng góp vốn, cùng kinh doanh, nhằm thực hiện các cam kết trong hợp đồng liên doanh và điều lệ doanh nghiệp liên doanh, phù hợp với khuôn khổ luật pháp của nước nhận đầu tư.

Đặc điểm của hình thức doanh nghiệp liên doanh là DNLD là một pháp nhân của nước nhận đầu tư, hoạt động theo luật pháp của nước nhận đầu tư. Hình thức DNLD là do các bên tự thỏa thuận phù hợp với luật pháp của nước nhận đầu tư. Quyền lợi, nghĩa vụ các bên và quyền quản lý DNLD phụ thuộc vào Sinh viên : Trịnh Quốc Việt Lớp : CQ 49/08.01 Luan van Học viện tài chính 6 Luận văn tốt nghiệp thuộc vào tỷ lệ góp vốn và được ghi trong hợp đồng liên doanh và điều lệ của DNLD. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài là một thực thể kinh doanh quốc tế, có tư cách pháp nhân, trong đó nhà đầu tư nước ngoài góp 100% vốn pháp định, tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Đặc điểm của hình thức này là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài là pháp nhân của nước nhận đầu tư nhưng toàn bộ doanh nghiệp lại thuộc sở hữu của nước ngoài. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài hoạt động theo pháp luật của nước nhận đầu tư và điều lệ doanh nghiệp. Nhà đầu tư nước ngoài có quyền quản lý và hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Phần kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính với nước sở tại là thuộc sở hữu hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài.

Hình thức BOT và các hình thức phát sinh: BTO, BT Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (hợp đồng BOT) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền nước chủ nhà và nhà đầu tư nước ngoài để đầu tư xây dựng, sau khi công trình hoàn thành sẽ tiến hành kinh doanh khai thác trong một thời hạn nhất định nhằm đảm bảo thu hồi được vốn và có lợi nhuận hợp lý; hết thời hạn, nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho nhà nước sở tại. Hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh (hợp đồng BTO) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền nước chủ nhà và nhà đầu tư nước ngoài để đầu tư xây dựng công trình, sau khi công trình hoàn thành nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho nhà nước sở tại; Chính phủ sở tại dành Sinh viên : Trịnh Quốc Việt Lớp : CQ 49/08.01 Luan van Học viện tài chính 7 Luận văn tốt nghiệp cho nhà đầu tư quyền kinh doanh công trình đó trong một thời hạn nhất định đủ để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận. Hợp đồng xây dựng - chuyển giao (hợp đồng BT) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền nước chủ nhà và nhà đầu tư nước ngoài để đầu tư xây dựng công trình; sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư nước ngoài sẽ chuyển giao công trình đó cho nhà nước sở tại; Chính phủ nước sở tại tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu tư theo thỏa thuận trong hợp đồng BT. Ngoài ra còn có một số hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài khác: hình thức cho thuê - bán thiết bị, hình thức tham gia quản lý các công ty cổ phần.

Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội 1. Đối với nước đầu tư Trước hết, đầu tư trực tiếp nước ngoài chính là việc các nhà đầu tư nước ngoài mang vốn đi đầu tư vào các dự án ở nước sở tại nhằm giành quyền điều hành quản lý đối với các dự án này. Mục tiêu chủ yếu của các nhà đầu tư này chính là lợi nhuận. Những nhà đầu tư này phần lớn thuộc những nước công nghiệp phát triển, có tỷ suất lợi nhuận đầu tư trong nước ngày càng giảm.

Bằng cách đầu tư ra nước ngoài họ có thể tận dụng được lợi thế của nước tiếp nhận đầu tư, giảm chi phí sản xuất do giá nhân công rẻ và chi phí nguyên vật liệu tại chỗ thấp. Từ đó, nhà đầu tư có thể hạ giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận và nâng cao hiệu quả của đồng vốn đầu tư. Bên cạnh đó, đầu tư trực tiếp nước ngoài còn giúp chủ đầu tư có điều kiện đổi mới cơ cấu sản xuất, áp dụng công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh Sinh viên : Trịnh Quốc Việt Lớp : CQ 49/08.01 Luan van Học viện tài chính 8 Luận văn tốt nghiệp tranh. Khi thực hiện đầu tư nước ngoài tức là họ sẽ dùng các nguồn lực của mình bao gồm tiền, máy móc, thiết bị, công nghệ.để đầu tư vào nước sở tại.

Khi đó, các nhà đầu tư nước ngoài cần phải đổi mới công nghệ, đổi mới cơ cấu sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình đối với các nhà đầu tư trong nước cũng như đối với các nhà đầu tư nước ngoài khác. Xét cho cùng, cái mà nhà đầu tư nhận được chính là sự gia năng lực sản xuất, gia tăng lợi nhuận. Đầu tư trực tiếp nước ngoài còn cho phép các nhà đầu tư nước ngoài kéo dài được chu kì sống của sản phẩm.