Mở đầu 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Nhƣ chúng ta đã biết, Đất là tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con ngƣời. Nó không những là nguồn khởi đầu cho sự sống mà còn là tƣ liệu sản xuất của con ngƣời.Nói về tầm quan trọng của đất, C.Mac viết: “ Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, kho tàng cung cấp các tƣ liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cƣ, là nền tảng của tập thể” (C. Đặc biệt đối với ngành nông nghiệp, đất là yếu tố đầu vào có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, đây còn là môi trƣờng duy nhất sản xuất ra lƣơng thực, thực phẩm nuôi sống con ngƣời.
Đất đai tham gia vào hoạt động của đời sống kinh tế xã hội, là nguồn vốn, nguồn lực quan trọng của một đất nƣớc. Thực tế cho thấy, xã hội ngày càng phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lƣơng thực, thực phẩm, chỗ ở cũng nhƣ các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con ngƣời đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn các nhu cầu ngày càng cao đó. Tuy nhiên, đất đai nói chung và đặc biệt là đất nông nghiệp nói riêng có hạn chế về diện tích nhƣng lại có nguy cơ bị suy thoái dƣới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con ngƣời trong quá trình sản xuất.
Bên cạnh đó, việc suy giảm đất nông nghiệp còn do quá trình đô thị hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, trong khi khả năng khai hóa đất mới lại rất hạn chế. Theo đó, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu. Đây đƣợc coi là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết của mỗi quốc gia vì sự phát triển kinh tế bền vững và sự tồn tại của con ngƣời. Israel – một quốc gia tại Trung Đông, bên bờ đông nam của Địa Trung Hải và bờ bắc của biển Đỏ.
Israel có biên giới trên bộ với Liban về phía bắc, 2 với Syria về phía đông bắc, với Jordan về phía đông, và lần lƣợt giáp với các lãnh thổ Bờ Tây và Dải Gara của Palestine về phía đông và tây, và với Ai Cập về phía tây nam. Với diện tích tƣơng đối nhỏ khoảng 20.770 km vuông và dân số khoảng 8 triệu dân. Tuy nhiên lại có đặc điểm địa lý đa dạng với 60% diện tích là sa mạc. Thời tiết tại Israel vô cùng khắc nghiệt và biến động nhiều trên khắp cả nƣớc, nhất là trong mùa đông.
Đặc biệt, tại khu vực nam Negev và trung tâm Arava có khí hậu hoang mạc với mùa hè rất nóng và khô, mùa đông ôn hòa có vài ngày có mƣa. Mặc dù với hơn một nửa diện tích đất là sa mạc, điều kiện khí hậu khắc nghiệt và thiếu nƣớc hoàn toàn không thích hợp cho nông nghiệp. Tuy nhiên, đây lại là nhà xuất khẩu lớn của thế giới về nông sản và đứng hàng đầu về công nghệ trong nông nghiệp. Hiện nay nông nghiệp chiếm 2.5% tổng GDP và 3.6% giá trị xuất khẩu.
Mặc dù lao động trong nông nghiệp chỉ chiếm 3.7% tổng lực lƣợng lao động trong nƣớc nhƣng Israel tự sản xuất đƣợc 95% nhu cầu thực phẩm, phần còn lại đƣợc bổ sung từ việc nhập khẩu ngũ cốc, các loại hạt lấy dầu, thịt, cà phê, ca cao và đƣờng. Thung lũng Arava – là phần khô hạn nhất của hoang mạc Negev. Nó đƣợc trải dài từ phía Nam của Biển Chết đến Vịnh Eliat. Lƣợng mƣa bình quân của khu vực này chỉ từ 20-50 mm mỗi năm.
Nhiệt độ mùa hè bình quân lên tới 40 độ C và ban đêm là 25 độ C. Nhiệt độ mùa đông ban ngày là 21 độ và ban đêm chỉ từ 3-8 độ C. Độ ẩm cực thấp và sự chênh lệch nhiệt độ khiến đá cũng phải vỡ vụn mà khắp hoang mạc phủ một lớp đá vụn và cát đặc thù sa mạc. Đây đƣợc coi là “ Vƣờn địa đàng” đƣợc tạo ra giữa thung lũng Arava.
Tổng diện tích đất đang sử dụng cho canh tác là 3. Phần lớn điện tích này là trồng rau ( 82%), 15% trồng cây ăn trái và 3% trồng hoa ( số liệu năm 2014). Ớt ngọt là loại rau chính của Arava, chiếm đến 50% tổng diện tích khu vực và chiếm 60% diện tích trồng rau nói chung. Ít ai biết rằng, những sản phẩm rau quả từ Arava (một trong những nơi khô cằn nhất thế giới) lại chiếm 3 tới trên 60% tổng sản lƣợng xuất khẩu rau của Israel và 10% tổng sản lƣợng hoa xuất khẩu.
Đƣợc mệnh danh là “ thung lũng silicon” của thế giới trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghệ nƣớc. Là quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu nông sản trên thế giới. Do vậy, việc định hƣớng trong việc khai thác và sử dụng hợp lý, có hiệu quả đất nông nghiệp là một trong những vấn đề hết sức cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất của quốc gia đặc biệt này. Hơn nữa, trên thực tế Việt Nam và Israel đang thúc đẩy quan hệ ngoại giao nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp.
Đây là cơ hội để giao lƣu, học hỏi, đẩy mạnh thƣơng mại nông nghiệp giữa hai nƣớc, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam có những định hƣớng mới trong cơ cấu nông nghiệp, định hƣớng sử dụng đất sao cho hợp lý và hiệu quả. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu sử dụng đất, đƣợc sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên – trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, đồng thời dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của Phó Trƣởng khoa. Ts Nguyễn Thị Lợi, em tiến hành nghiên cứu đề tài” Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại của đất nƣớc Israel. Cụ thể là tại farm ớt ngọt thuộc thung lũng Arava- nơi em đã sinh sống, học tập và làm việc tại đây trong suốt thời giantham gia thực tập nghề.2 Mục đích của đề tài Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và xác định yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Đề ra các giải pháp có thể áp dụng cho đất nông nghiệp tại Việt Nam 1.3 Yêu cầu của đề tài Thu thập thông tin số liệu về loại hình sử dụng đất của trang trại 4 Đánh giá hiệu quả loại hình sử dụng đất nông nghiệp đƣợc áp dụng phƣơng pháp, kỹ thuật khoa học tiên tiến theo hệ thống quốc gia với chỉ tiêu phù hợp với điều kiện cụ thể của trang trại Đề xuất hƣớng sử dụng đất hiệu quả phù hợp về mặt khoa học và có tính thực thi, thích hợp với điều kiện của Việt Nam 1.4 Ý nghĩa khoa ho ̣c và thƣc̣ tiễn của đề tài Củng cố kiến thức đã đƣợc tiếp thu trong nhà trƣờng và kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài.
Đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội và môi trƣờng từ đó đƣa ra đƣợc những loại hình sử dụng đất mang lại hiệu quả cao. Là cơ sở cho quy hoạch sử dụng đất, đƣa ra những chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao đời sống nhân dân trong tƣơng lai 5 Phần 2 Tổng quan tài liệu 2.1: Tổng quan tài liệu về đất nƣớc Israel Israel nằm ở ngã ba của châu lục ( Châu Á, Châu Phi, Châu Âu) ,giáp cả biển Địa Trung Hảivà Ấn Độ Dƣơng ( thông qua biể n đỏ ) .Phía Bắc Israel giáp Lebanon , một là mô ̣t vùng đấ t Galilee xanh tƣơi và màu mỡ kiể u Điạ Trung Hải. Phía Đông Israel giáp Syria và Jordan , nhìn ra biển Galilee là các dãy núi lửa thuộc cao nguyên Jordan .Phía Nam Israel giáp Ai Cập và Jordan là sa mạc Negev và điểm cự c Nam sa ma ̣c Arava của Israel thuô ̣c vinh ̣ Eilat trên biể n đỏ.1: Bản đồ Israel 6 Đất nƣớc nhỏ bé này chỉ nhỉnh hơn so với tỉnh Nghệ An của Việt Nam, có diện tích rất nhỏ (trên 20.000km2, chỉ bằng 1/16 diện tích của Việt Nam,tƣ̀ mô ̣t quố c gia đƣơ ̣c xem là vùng đấ t khô căn (3/4 là sa mạc ) rấ t it́ tài nguyên , khan hiế m nƣớc , nay Israel trở thành mô ̣t đấ t nƣớc đƣơ ̣c xem là “giàu tài nguyên sáng ta ̣o”. Đất nƣớc trẻ tuổi đƣợc thành lập sau Chiến Tranh Thế Giới Thƣ́ 2 với tên go ̣i “ Start-up Nation, Quốc Gia Khởi Nghiệp”.
Kể từ khi khởi nghiệp cho đến nay Israel có 60 năm tuổi,một con số nhỏ bé chỉ bằng quá nửa một đời ngƣời. Trong môi trƣờng khắc nghiệt nhƣ vậy thì không thể không kể đến sức mạnh quốc phòng của nƣớc này. Israel hiện đƣợc xếp trong số 10 quốc gia có sức mạnh quốc phòng lớn nhất thế giới, nhƣng lại có ngân sách quốc phòng ở mức thấp nhất trong các nƣớc (15 tỷ USD/năm). Quốc gia nhỏ bé này chính là đồng minh số 1 của Mỹ tại Trung Đông về vấn đề ngoại giao- chính trị vì vậy, bao quanh bởi các nƣớc Ả Rập nhƣng những vấn đề quân sự vẫn luôn đƣợc đảm bao một cách an toàn nhất, thế nhƣng đất nƣớc nhỏ bé này vẫn luôn tự lực tự cƣờng về quân sự , với chính sách quốc phòng riêng và dựa vào sức mình để đấu tranh.
Israel nổ i tiế ng thế giới về nhƣ̃ng phát minh sáng chế công nghê ̣ sinh học, công nghê ̣ cao trong nông nghiê ̣p , khoa ho ̣c kỹ thuâ ̣t , y ho ̣c, công nghê ̣ thông tin. Mảnh đất nhỏ bé khô cằn này khiến thế giới phải chú ý khi có những thành tựu về nông nghiệp phát triển vƣợt bậc. Kể từ khi độc lập năm 1928, tổng diện tích đất canh tác đã tăng từ 408.300km2) số cộng đồng nông nghiệp tăng từ 400 len 725 sản lƣợng nông nghiệp tăng 16 lần, nhanh gấp 3 lần tốc độ tăng dân số. Khoa học nông nghiệp phát triển: Các nhà khoa học Do Thái nghiên cứu, lai tạo các cây trồng thích hợp với thổ nhƣỡng khắc nghiệt ( chịu nhiệt độ cao, khô cằn ít nƣớc), nhƣng lại cho năng suất cao 7 Nƣớc là vấn đề nghiêm trọng, sử dụng nƣớc có hiệu quả là vấn đề quan trọng .