HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TUẤN DŨNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TÂN SƠN – TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Quốc Hưng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Tuấn Dũng i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đề tài này, với sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được dự giúp đỡ tận tình, động viên, chỉ bảo của các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và người thân.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Phan Quốc Hưng – giảng viên Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, người đã luôn theo sát, tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy cô giáo trong Ban quản lý đào tạo. Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã luôn giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Thọ; Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện Tân Sơn; Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Thống kê và các phòng ban khác của Huyện Tân Sơn – tỉnh Phú Thọ; cùng toàn thể các cán bộ, nhân dân 04 xã được chọn nghiên cứu; gia đình, bạn bè và người thân đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn ! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Tuấn Dũng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. ix Thesis Abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.
Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề về đất nông nghiệp. Khái quát về đất nông nghiệp. Nguyễn tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp.
Những vấn đề về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát vè hiệu quả sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đén hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đặc điểm, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đấy nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam.
Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Phú Thọ và huyện Tân Sơn. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Đánh giá điều kiện tự nhiện, kinh tế, xã hội của huyện có liên quan đến hiệu quả sử dụng đất. Hiện trạng các LUT và hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tân Sơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của huyện Tân Sơn. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả, hợp lý, bền vững của huyện Tân Sơn.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin.
Phương pháp xử lý số liệu…. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Tân Sơn.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Tân Sơn. Thực trạng phát triển kinh tế xã hội. Hiện trạng sử dụng đất đai và tiềm năng đất đai của huyện Tân Sơn.
Hiện trạng sử dụng đất đai huyện Tân Sơn. Tiềm năng đất đai của huyện Tân Sơn (phục vụ sản xuất nông nghiệp). Hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Tân Sơn.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Định hướng và giải pháp sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện.
Giải pháp kĩ thuật:. Giải pháp về chính sách và vốn:. Hỗ trợ tài chính, cơ sở hạ tầng và tiêu thụ sản phẩm cho sản xuất nông nghiệp. Kết luận và kiến nghị.
90 Tài liệu tham khảo. 95 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian CN- TTCN Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp GTSX Giá trị sản xuất GTNC Giá trị ngày công HQĐV Hiệu quả đồng vốn KHKT Khoa học kỹ thuật LUT Loại hình sử dụng đất NTTS Nuôi trồng thủy sản PTNT Phát triển nông thôn SXKD Sản xuất kinh doanh TB Trung bình THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TNHH Thu nhập hỗn hợp TNT Thu nhập thuần UBND Ủy ban nhân dân XD Xây dựng v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội (tính cho 1 ha).
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản qua các năm. Tình hình phát triển ngành trồng trọt trên địa bàn huyện.
Tình hình phát triển ngành chăn nuôi của huyện Tân Sơn. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2015. Biến động diện tích đất nông nghiệp 2005 – 2015. Phân vùng sinh thái theo đơn vị hành chính.
Các loại hình sử dụng đất chính của huyện Tân Sơn. Hiệu quả kinh tế trên 1ha một số cây trồng chính vùng 1. Hiệu quả kinh tế trên 1ha một số cây trồng chính vùng 2. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của các kiểu sử dụng đất vùng 1.
Hiểu quả kinh tế trên 1ha của công thức luân canh vùng 2. Tổng hợp đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả xã hội của loại hình sử dụng đất vùng 1. Đánh giá hiệu quả xã hội của loại hình sử dụng đất vùng 2.
So sánh mức phân bón của nông hộ với quy trình kỹ thuật ở tiểu vùng 1. So sánh mức phân bón của nông hộ với quy trình kỹ thuật ở tiểu vùng 2. Lượng thuốc BVTV thực tế và khuyến cáo trên cây trồng tiểu vùng 1. Lượng thuốc BVTV thực tế và khuyến cáo trên cây trồng tiểu vùng 2.
Tổng hợp đánh giá hiệu quả môi trường ở tiểu vùng 1. Tổng hợp đánh giá hiệu quả môi trường ở tiểu vùng 2.22 Tổng hợp hiệu quả của các loại hình sử dụng đất huyện Tân Sơn. Định hướng về diện tích các kiểu sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020 của tiểu vùng 1. Định hướng về diện tích các kiểu sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020 của tiểu vùng 2.
85 vi DANH MỤC HÌNH Hình 4. Cơ cấu sử dụng đất huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ .43 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Chuyên ngành: Quàn lý đất đai Mã số: 60.03 Học viên: Nguyễn Tuấn Dũng Giáo viên hướng dẫn: TS. Phan Quốc Hưng 1.
Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tân Sơn. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Sơn. Các kết quả chung - Huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ có diện tích tự nhiên 68.858,25 ha, trong đó đất nông nghiệp là 65.419,24 chiếm 95,0%, đất sản xuất nông nghiệp có diện tích 10.564,95 ha chiếm 15,34% với số dân 78.575 người, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp. Trên địa bàn Huyện diện tích đất sản xuất nông nghiệp được chia làm 2 tiểu vùng chính: Tiểu vùng 1 với địa hình đồi núi cao, không đồng đều, hiện có 6 loại hình sử dụng đất với 12 kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp với ưu thế là cây công nghiệp (cây Chè).
Tiểu vùng 2 với địa hình tương đối bằng phẳng, hàm lượng mùn cao, tầng canh tác dày hiện có 7 loại hình sử dụng đất và 15 kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp với ưu thế là LUT chuyên rau cải. - Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho thấy: * Về hiệu quả kinh tế: + Tiểu vùng 1: Các LUT có hiệu quả kinh tế cao là LUT cây chè với tổng giá trị sản phẩm ở mức 102.420 nghìn đồng/ha, sau đó đến LUT 2 lúa – màu với tổng chi phí đạt (118.200 nghìn đồng/ha). LUT có hiệu quả kinh tế thấp là LUT cây sắn với tổng chi phí chỉ đạt 42.600 nghìn đồng/ha. + Tiểu vùng 2: LUT chuyên rau cải, LUT 2 lúa – màu mang lại hiệu quả kinh tế cao với tổng thu nhập đạt (121.900 nghìn đồng/ha.
LUT có hiệu quả kinh tế thấp là LUT cây sắn với tổng chi phí chỉ đạt 38.010 nghìn đồng/ha. * Về hiệu quả xã hội: + Tiểu vùng 1: LUT cây chè và LUT 2 lúa – màu (LX – LM – Ngô đông, LX – LM – Khoai lang, LX – LM – Rau cải) cho hiệu quả xã hội ở mức cao nhất (tổng điểm từ 7 -8 điểm). LUT Cây ăn quả cho hiệu quả xã hội ở mức thấp nhất khi đạt 4 điểm. viii + Tiểu vùng 2: LUT 2 lúa – màu, LUT chuyên rau cải có hiệu quả xã hội ở mức cao nhất (đạt từ 7 – 9 điểm).
Các LUT Chuyên lúa, LUT chuyên màu và cây CNNN, LUT nuôi trồng thủy sản và LUT cây ăn quả đều đạt hiệu quả xã hội ở mức trung bình (đạt từ 5 – 6 điểm).