HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VÕ THỊ HÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Nguyên Hải NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Võ Thị Hà i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này.
Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Đỗ Nguyên Hải, là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Hương Sơn, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hương Sơn, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hương Sơn, Ủy ban nhân dân và cán bộ địa chính của 03 xã điều tra đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn này. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Võ Thị Hà ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục biểu đồ, hình ảnh .viii Danh mục phụ lục .viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học .1 Những đóng góp mới. Ý nghĩa khoa học. Tổng quan tài liệu. Những lý luận cơ bản về sử dụng đất nông nghiệp.
Khái quát về đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất nông nghiệp. Đặc điểm sử dụng đất nông nghiệp vùng khí hậu nhiệt đới. Nguyên tắc và quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả. Hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp.
Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Một số công trình đã nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Một số công trình nghiên cứu trên thế giới. Một số công trình nghiên cứu tại Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.1 Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Hương Sơn. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hương Sơn.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông – lâm nghiệp. Đề xuất hướng sử dụng đất nông – lâm nghiệp. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu nhập số liệu.
Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Hương Sơn. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi trường.
Đánh giá hiện trạng và các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Hiện trạng sử dụng đất đai. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Hiện trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hương Sơn.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất. Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất. Hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất.
Đánh giá tổng hợp các loại hình sử dụng đất trong các tiểu vùng. Đề xuất các loại hình sử dụng đất huyện Hương Sơn. Những căn cứ để định hướng sử dụng đất. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp.
Đề xuất các loại hình sử dụng đất có hiệu quả. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Biện pháp cải tạo đất, thủy lợi cải thiện khả năng canh tác và môi trường. Biện pháp pháp nhằm hạn chế xói mòn cải thiện đồ phì đất.
Áp dụng các loại hình sử dụng đất có hiệu quả, bền vững. Giải pháp về thị trường tiêu thụ. Giải pháp về khoa học kỹ thuật. Giải pháp về nguồn nhân lực.
Kết luận và kiến nghị. 87 Tài liệu tham khảo. 91 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CNH – HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian ĐVT Đơn vị tính Tổ chức Nông nghiệp và lương FAO thực thế giới GDP Tổng thu nhập quốc nội GTSX Giá trị sản xuất GTGT Giá trị gia tăng HQKT Hiệu quả kinh tế HQĐV Hiệu quả đồng vốn HTX Hợp tác xã KHKT Khoa học kỹ thuật KHCN Khoa học công nghệ KT- XH Kinh tế - xã hội LUT Loại hình sử dụng đất LX-LM Lúa xuân, lúa mùa STT Số thứ tự TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế sử dụng đất nông nghiệp.
Phân cấp hiệu quả xã hội sử dụng đất nông nghiệp. Phân cấp hiệu quả môi trường sử dụng đất nông nghiệp. Phân cấp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế.
Giá trị sản xuất ngành nông, lâm, thủy sản qua các năm. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính của huyện. Tình hình phát triển chăn nuôi của huyện Hương Sơn. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp 2015.
Biến động diện tích đất nông nghiệp 2011 - 2015. Các loại hình sử dụng đất chính của huyện. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Đánh giá xếp loại hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1.
Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Đánh giá xếp loại hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 3. Đánh giá xếp loại hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 3.
Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 3. Mức độ che phủ của các LUT.
So sánh mức đầu tư phân bón khuyến cáo sử dụng phân bón. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất của các loại hình sử dụng đất. Đề xuất các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Đề xuất các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2.
Đề xuất các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 3. 82 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH Biểu đồ 4. Cơ cấu sử dụng đất huyện Hương Sơn năm 2015. Cảnh quan khu vực chuyên lúa và hệ thống kênh mương tại xã Sơn Trà.
Ruộng đậu xanh tại xã Sơn Mai. Vườn cam bù tại xã Sơn Mai. Cảnh quan rừng trồng. Cảnh quan đất trồng chè tại xã Sơn Kim 1 .54 DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 01.
Hiện trạng sử dụng đất huyện Hương Sơn năm 2015. Diện tích các loại hình sử dụng đất nông nghiệp năm 2015 của huyện Hương Sơn. Giá cả một số mặt hàng nông nghiệp. Giá các loại phân bón và công lao động.
94 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Võ Thị Hà Tên luận văn: “Đánh giá hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh”. Chuyên ngành: Quàn lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Giáo viên hướng dẫn: PGS. Đỗ Nguyên Hải * Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiện trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện. - Đề xuất các loại hình sử dụng đất thích hợp theo hướng hiệu quả bền vững trên địa bàn huyện Hương Sơn - tỉnh Hà Tĩnh.
* Phương pháp nghiên cứu Nội dung nghiên cứu của luận văn gồm: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Hương Sơn - Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hương Sơn - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông – lâm nghiệp - Đề xuất hướng sử dụng đất nông – lâm nghiệp. Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp điều tra thu nhập số liệu + Phương pháp thu nhập số liệu thứ cấp +Phương pháp thu nhập số liệu sơ cấp +Phương pháp điều tra phỏng vấn nông hộ - Phương pháp phân vùng và chọn điểm nghiên cứu. - Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất + Đánh giá hiệu quả kinh tế + Đánh giá hiệu quả xã hội + Đánh giá hiệu quả môi trường - Phương pháp xử lý số liệu - Phương pháp so sánh ix * Kết quả chính và kết luận - Kết quả chính:Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất cho thấy: Ở vùng 1: LUT 2 vụ lúa - cây vụ đông cho hiệu quả kinh tế cao nhất tiếp đến LUT chuyên màu, LUT 1 vụ lúa – cây màu và LUT đất chuyên lúa. Ở vùng 2: Trong các LUT trồng cây hàng năm thì LUT đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất là LUT 1 vụ lúa - cây màu và LUT chuyên lúa cho hiệu quả kinh tế thấp nhất.
Còn các LUT trồng cây lâu năm và trồng rừng thì LUT trồng cây ăn quả (cây cam) đem lại hiệu quả kinh tế rất cao và LUT trồng rừng sản xuất (keo lai) cũng đem lại hiệu quả kinh tế khá cao.