Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu.

• Tác giả: Hoàng Lệ Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Duy Bình
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 5. THESIS ABSTRACT
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC THỰC TIỄN
• 10. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 10.1. CÁC VẤN ĐỀ VỀ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 10.2. Khái quát về đất nông nghiệp
• 10.3. Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Bắc Sơn

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất đai. Tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất sản xuất nông nghiệp mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp tại đây có tiềm năng lớn nhưng chưa được khai thác triệt để. Việc đánh giá sẽ giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện.

1.1. Khái Quát Về Đất Nông Nghiệp Tại Bắc Sơn

Huyện Bắc Sơn có diện tích đất nông nghiệp lớn, nhưng việc sử dụng vẫn còn nhiều hạn chế. Đất nông nghiệp chủ yếu được sử dụng cho trồng lúa và cây màu, tuy nhiên, hiệu quả kinh tế chưa cao. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về tình hình sử dụng đất tại đây.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất, từ đó đưa ra các chính sách phù hợp nhằm phát triển nông nghiệp bền vững.

II. Những Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Bắc Sơn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như quy hoạch đất đai chưa hợp lý, thiếu đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật canh tác hiện đại, và sự biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

2.1. Quy Hoạch Đất Đai Chưa Hợp Lý

Quy hoạch đất đai tại huyện Bắc Sơn chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên. Việc phân bổ đất cho các loại hình sản xuất chưa hợp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế.

2.2. Thiếu Đầu Tư Vào Công Nghệ

Nông dân tại Bắc Sơn vẫn sử dụng các phương pháp canh tác truyền thống, thiếu sự đầu tư vào công nghệ mới. Điều này làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân, phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các cuộc khảo sát, phỏng vấn nông dân và các cơ quan chức năng. Việc này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất và hiệu quả sản xuất.

3.2. Phân Tích Các Chỉ Tiêu Kinh Tế

Các chỉ tiêu kinh tế như lợi nhuận, chi phí sản xuất và năng suất cần được phân tích để đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Việc này giúp xác định các loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao và đề xuất các giải pháp cải thiện.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Bắc Sơn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn còn thấp. Các loại hình sử dụng đất như trồng lúa, cây màu và cây ăn quả có hiệu quả kinh tế khác nhau. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Nghiên cứu cho thấy rằng loại hình trồng lúa mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất, tiếp theo là cây ăn quả và cây màu. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư và cải tiến kỹ thuật để nâng cao năng suất.

4.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần áp dụng các biện pháp như cải tiến kỹ thuật canh tác, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hỗ trợ tài chính cho nông dân. Việc này sẽ giúp tăng cường năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn là một nhiệm vụ quan trọng nhằm phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nông dân để thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

5.1. Tương Lai Của Đất Nông Nghiệp Tại Bắc Sơn

Với sự phát triển của công nghệ và chính sách hỗ trợ từ nhà nước, đất nông nghiệp tại Bắc Sơn có thể được khai thác hiệu quả hơn. Cần có những chiến lược dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Chính sách hỗ trợ cho nông dân cần được cải thiện, bao gồm việc cung cấp thông tin, đào tạo kỹ thuật và hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn sở hữu tổng diện tích tự nhiên 69.941,4 ha, trong đó quỹ đất sản xuất nông nghiệp chiếm 39.972,4 ha (tương đương 57,15%). Tuy nhiên, với đặc thù địa hình dạng karst núi đá vôi chiếm tới 50% diện tích toàn huyện, đất đai bị chia cắt mạnh mẽ, tạo ra những thách thức lớn đối với việc mở rộng quy mô thâm canh tập trung. Sản xuất nông nghiệp địa phương dù đạt mức tăng trưởng khá nhưng vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: quy mô phân tán nhỏ lẻ, tỷ suất hàng hóa chưa cao, thiếu các vùng chuyên canh quy mô lớn và đất dốc đối mặt với nguy cơ xói mòn, thoái hóa nghiêm trọng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiệu quả của 6 loại hình sử dụng đất (LUT) chính và 12 kiểu sử dụng đất nông nghiệp hiện có trên địa bàn huyện Bắc Sơn theo 3 khía cạnh cốt lõi: kinh tế, xã hội và môi trường. Từ đó, luận văn đề xuất các định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bố trí không gian sản xuất nông nghiệp tối ưu và bền vững cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên toàn bộ địa bàn huyện Bắc Sơn, tập trung khảo sát chuyên sâu tại 6 xã đại diện phân theo 2 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp điển hình: tiểu vùng 1 (gồm xã Long Đống, Nhất Hòa, Hưng Vũ) và tiểu vùng 2 (gồm xã Vũ Sơn, Tân Hương, Nhất Tiến). Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn then chốt trong việc cung cấp cơ sở khoa học để chuyển dịch hiệu quả 39.972,4 ha đất nông nghiệp, hướng tới mục tiêu nâng cao thu nhập hỗn hợp của nông dân lên mức trên 100 triệu đồng/ha/năm và tối ưu hóa hệ số hiệu quả đồng vốn đạt trên 2,0 lần.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO, 1976), kết hợp với lý thuyết phát triển nông nghiệp bền vững của Smyth và Dumanski (1993) dựa trên 5 trụ cột: duy trì năng suất, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên đất nước, tính khả thi kinh tế và sự chấp nhận của xã hội. Bên cạnh đó, luận văn kế thừa quan điểm đánh giá hiệu quả sử dụng đất 3 chiều cạnh tại Việt Nam của các nhà khoa học nông nghiệp hàng đầu (Đào Châu Thu, Nguyễn Đình Hợi, Đỗ Thị Tám), xác định rõ việc nâng cao hiệu quả kinh tế phải gắn liền với bảo tồn sinh thái và giải quyết an sinh xã hội.

Hệ thống khái niệm chuyên ngành then chốt được vận hành trong nghiên cứu gồm:

• Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT): Bức tranh mô tả thực trạng sử dụng đất với các phương thức và kỹ thuật canh tác xác định.
• Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit - LMU): Đơn vị không gian đồng nhất về đặc tính đất, địa hình và chế độ nước.
• Giá trị sản xuất (GTSX) và Thu nhập hỗn hợp (TNHH): Thước đo giá trị đầu ra và phần lợi nhuận sau khi trừ chi phí trung gian.
• Hiệu quả đồng vốn (HQĐV): Tỷ số giữa thu nhập hỗn hợp và tổng chi phí trung gian đầu tư.
• Giá trị ngày công lao động (GTNCLĐ): Chỉ số phản ánh năng suất và thu nhập thực tế của người lao động trên mỗi ngày công canh tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo thống kê đất đai, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bắc Sơn và UBND 6 xã điều tra.
• Dữ liệu sơ cấp: Điều tra nhanh nông thôn (RRA) với cỡ mẫu 120 nông hộ tại 6 xã đại diện (20 hộ/xã).
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (Stratified Random Sampling). Căn cứ vào địa hình và đặc tính thổ nhưỡng, địa bàn huyện được phân tầng thành 2 tiểu vùng: Tiểu vùng 1 (vùng thung lũng dốc tụ, đất phù sa và đất mùn bằng phẳng) và Tiểu vùng 2 (vùng đồi núi cao trung bình có độ dốc dưới 15 độ, đất đá nâu và nâu vàng). Việc phân tầng này đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho các hình thái canh tác đặc thù của huyện miền núi.
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng kinh tế lượng kết hợp so sánh đa tiêu chí theo thang điểm 3 cấp (Cao: 3 điểm, Trung bình: 2 điểm, Thấp: 1 điểm) được chuẩn hóa trên phần mềm Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm lượng hóa đồng thời các chỉ tiêu kinh tế (GTSX, TNHH, HQĐV), xã hội (thu hút lao động, công lao động, tỷ lệ chấp thuận) và môi trường (mức độ bón phân, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, độ che phủ), mang lại cái nhìn khách quan và đa chiều.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập số liệu thứ cấp diễn ra từ ngày 01/05/2016 đến 30/05/2016; điều tra bảng hỏi thực địa từ 02/06/2016 đến 15/06/2016; tổng hợp, phân tích số liệu từ 17/06/2016 đến 15/07/2016; hoàn thiện toàn bộ công trình vào tháng 09/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả phân loại quỹ đất cho thấy huyện Bắc Sơn có 6 loại hình sử dụng đất chính với 12 kiểu canh tác phân bố đặc thù theo thổ nhưỡng. Toàn huyện hiện có 11.588 ha đất vàng nhạt trên đá cát (chiếm 16,7% diện tích tự nhiên) và 4.229 ha đất vàng đỏ biến đổi do trồng lúa nước (chiếm 6%), trong khi đất phù sa màu mỡ ven suối chỉ có 367 ha (chiếm 0,52%).

Thứ hai, tại Tiểu vùng 1 (vùng thung lũng), loại hình sử dụng đất kết hợp 2 lúa - 1 màu (đặc biệt là công thức lúa xuân - lúa mùa - thuốc lá hoặc rau màu vụ đông) đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Giá trị sản xuất đạt trên 130 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp đạt trên 100 triệu đồng/ha, cao hơn 45% so với kiểu canh tác truyền thống độc canh 2 vụ lúa thuần (chỉ đạt khoảng 65 - 75 triệu đồng/ha).

Thứ ba, tại Tiểu vùng 2 (vùng đồi núi cao trung bình), loại hình sử dụng đất trồng cây ăn quả lâu năm (trọng tâm là Quýt Bắc Sơn) khẳng định ưu thế vượt trội với hiệu quả đồng vốn đạt trên 2,5 lần, cao hơn hẳn so với mức 1,5 - 1,8 lần của các cây trồng hàng năm trên đất dốc.

Thứ tư, về mặt xã hội và môi trường, các mô hình trồng thuốc lá và chuyên canh rau tại tiểu vùng 1 tạo việc làm rất tốt, thu hút trên 700 công lao động/ha/năm với giá trị ngày công vượt 150.000 đồng/công. Tuy nhiên, mức độ đầu tư phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật ở mô hình này vượt ngưỡng an toàn từ 35% đến 40%. Ngược lại, mô hình cây ăn quả tại tiểu vùng 2 đạt độ che phủ đất trên 60%, giúp duy trì độ ẩm và hạn chế xói mòn đất dốc hiệu quả nhất.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa rõ rệt về hiệu quả canh tác giữa hai tiểu vùng bắt nguồn từ sự tương tác giữa điều kiện địa hình karst, nguồn nước và khí hậu đặc thù. Bắc Sơn có nền nhiệt trung bình 21°C, tổng tích ôn trên 7.560°C và lượng mưa trung bình năm 1.503 mm. Đặc biệt, mùa đông lạnh sâu với 20-22 đợt gió mùa đông bắc tràn qua là điều kiện sinh thái lý tưởng cho các loại cây trồng giá trị cao như quýt đặc sản, thuốc lá chất lượng cao và rau ôn đới vụ đông.

Khi so sánh với các nghiên cứu sử dụng đất tại vùng Trung du Miền núi phía Bắc của các viện nghiên cứu chuyên ngành, phát hiện của luận văn hoàn toàn tương đồng: việc xen canh, luân canh tăng vụ từ 2 vụ lúa sang hệ thống lúa - màu giúp nâng hệ số sử dụng đất từ 1,5 lần lên 2,4 lần, đồng thời phân tán rủi ro mùa vụ hiệu quả.

Về mặt trình diễn số liệu, các phát hiện nghiên cứu được tổng hợp rõ nét qua bảng ma trận đánh giá hiệu quả tổng hợp kinh tế - xã hội - môi trường, kết hợp biểu đồ cột so sánh trực quan giữa Thu nhập hỗn hợp (TNHH) và Chi phí trung gian (CPTG) của 12 kiểu canh tác. Sự tương quan giữa tỷ lệ che phủ đất và độ dốc địa hình được thể hiện qua sơ đồ phân vùng thích hợp, chứng minh tính cấp thiết của việc bảo vệ 11.588 ha đất dốc đồi núi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch và chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo tiểu vùng sinh thái: Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn mở rộng diện tích LUT 2 lúa - 1 màu và LUT Quýt đặc sản thêm khoảng 1.500 đến 2.000 ha; đặt mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân trên toàn bộ đất nông nghiệp đạt trên 120 triệu đồng/ha/năm trong giai đoạn 2016-2025.
2. Xây dựng và kiên cố hóa hệ thống cơ sở hạ tầng thủy lợi: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn phối hợp cùng UBND huyện Bắc Sơn ưu tiên nguồn vốn nâng cấp hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng tại các dải thung lũng, nâng tỷ lệ diện tích đất lúa - màu được cấp nước chủ động từ mức dưới 50% lên trên 75% trước năm 2022.
3. Chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và canh tác bền vững: Trạm Khuyến nông huyện chủ trì tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP, triển khai chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cho 100% hộ trồng quýt và rau chuyên canh, giảm thiểu 30% dư lượng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng từ năm 2016 đến năm 2020.
4. Phát triển liên kết chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu nông sản: Hội Nông dân huyện phối hợp với các hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ thiết lập mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ cho sản phẩm Quýt Bắc Sơn và cây thuốc lá, xúc tiến thương mại tại các thị trường đô thị lớn như Hà Nội, Thái Nguyên, giúp ổn định đầu ra và nâng giá trị bán buôn tăng thêm 20% đến 25% hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn, UBND huyện Bắc Sơn): Sử dụng cơ sở dữ liệu phân hạng 6 LUT và hiện trạng 39.972,4 ha đất nông nghiệp làm căn cứ lập điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện định kỳ 5 năm và 10 năm.
• Cán bộ khuyến nông và chuyên viên nông nghiệp địa phương: Ứng dụng quy trình kỹ thuật luân canh, cơ cấu mùa vụ và định mức chi phí đầu tư của 12 kiểu canh tác để hướng dẫn nông dân bố trí cây trồng xen vụ thích ứng với biến đổi khí hậu.
• Hợp tác xã nông nghiệp, doanh nghiệp và chủ trang trại: Khai thác các chỉ số chi phí trung gian (CPTG), thu nhập hỗn hợp (TNHH) và hiệu quả đồng vốn (>2,0 lần) để xây dựng phương án kinh doanh, lựa chọn mô hình trang trại quýt hoặc rau an toàn đạt hiệu quả tài chính tối ưu.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai, Nông học: Kế thừa quy trình nghiên cứu thực địa, phương pháp chọn mẫu phân tầng 120 nông hộ và khung đánh giá đất đa tiêu chí của FAO áp dụng cho các địa bàn miền núi có địa hình karst tương tự.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần phân chia huyện Bắc Sơn thành 2 tiểu vùng sinh thái khi đánh giá đất đai?
Địa hình huyện Bắc Sơn bị chia cắt phức tạp với 50% diện tích là núi đá vôi karst. Tiểu vùng 1 là thung lũng dốc tụ màu mỡ, đất phù sa ven suối thích hợp cho cây hàng năm (lúa, ngô, thuốc lá, rau). Tiểu vùng 2 là đồi núi cao trung bình có độ dốc dưới 15 độ thích hợp cho cây ăn quả. Việc phân vùng giúp đánh giá chính xác tiềm năng của 39.972,4 ha đất nông nghiệp.

Loại hình sử dụng đất nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại Bắc Sơn?
Tại tiểu vùng 1, mô hình 2 lúa - 1 màu (lúa - lúa - thuốc lá/rau) mang lại thu nhập hỗn hợp cao nhất, đạt trên 100 triệu đồng/ha/năm. Tại tiểu vùng 2, mô hình trồng cây ăn quả lâu năm (Quýt Bắc Sơn) đạt hiệu quả đồng vốn vượt trội trên 2,5 lần, cao gấp đôi so với canh tác lúa thuần hoặc ngô trên đất dốc.

Tình trạng sử dụng hóa chất nông nghiệp tại địa phương đang diễn ra như thế nào?
Kết quả khảo sát 120 nông hộ cho thấy các mô hình trồng rau chuyên canh và cây thuốc lá tại tiểu vùng 1 có mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân vô cơ vượt ngưỡng an toàn từ 35% đến 40%. Điều này đe dọa trực tiếp đến môi trường đất và nguồn nước, đòi hỏi phải áp dụng ngay quy trình sản xuất VietGAP và IPM.

Điều kiện khí hậu huyện Bắc Sơn mang lại lợi thế gì cho sản xuất nông nghiệp?
Bắc Sơn có nhiệt độ trung bình năm 21°C, lượng mưa 1.503 mm và mùa đông lạnh sâu với nhiệt độ có thể xuống -1,4°C. Nền khí hậu á nhiệt đới này là lợi thế tự nhiên đặc thù, rất thích hợp để phát triển các loại nông sản giá trị cao như Quýt Bắc Sơn, cây thuốc lá và các loại rau vụ đông ôn đới.

Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất được đo lường bằng những tiêu chí nào?
Nghiên cứu đánh giá hiệu quả xã hội qua 3 tiêu chí định lượng: mức độ tạo việc làm (đạt mức cao khi thu hút trên 700 công lao động/ha/năm), mức cải thiện thu nhập qua giá trị ngày công (đạt trên 150.000 đồng/công) và mức độ chấp thuận tiếp tục canh tác của trên 70% nông hộ điều tra.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng 39.972,4 ha đất sản xuất nông nghiệp trên tổng diện tích 69.941,4 ha của huyện Bắc Sơn, nhận diện 6 loại hình sử dụng đất chính và 12 kiểu canh tác đặc thù.
• Khẳng định mô hình luân canh 2 lúa - 1 màu tại vùng thung lũng và mô hình trồng Quýt đặc sản tại vùng đồi dốc là hai hướng đi mũi nhọn, mang lại thu nhập hỗn hợp vượt mốc 100 triệu đồng/ha/năm.
• Cảnh báo rõ nguy cơ suy thoái dinh dưỡng đất trên 11.588 ha đất dốc và tình trạng lạm dụng hóa chất nông nghiệp lên tới 35-40% tại các vùng chuyên canh rau màu, thuốc lá.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược về quy hoạch vùng, kiên cố hóa thủy lợi, ứng dụng VietGAP và xúc tiến thương mại với lộ trình triển khai từ năm 2016 đến năm 2025.
• Xác định nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là ứng dụng công nghệ GIS xây dựng bản đồ số hóa đơn vị đất đai tỷ lệ 1:25.000 để phục vụ công tác điều hành nông nghiệp thông minh tại địa phương.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn xác đáng, giúp các nhà quản lý chuyển đổi thành công phương thức sản xuất từ quảng canh manh mún sang nông nghiệp sinh thái hàng hóa bền vững. Các cấp chính quyền địa phương, hợp tác xã và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ để hiện thực hóa các định hướng quy hoạch này, đưa nông nghiệp Bắc Sơn phát triển đột phá trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG LỆ THỦY ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Duy Bình NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Lệ Thủy i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đề tài này, với sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được dự giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan, động viên, chỉ bảo của các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Duy Bình, người đã luôn theo sát, tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy cô giáo trong Ban quản lý đào tạo. Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã luôn giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian qua.

Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn; Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn; Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Thống kê và các phòng ban khác của Huyện Bắc Sơn – tỉnh Lạng Sơn; cùng toàn thể các cán bộ, nhân dân 06 xã được chọn nghiên cứu; gia đình, bạn bè và gia đình đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn ! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Lệ Thủy ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Các vấn đề về sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về đất nông nghiệp.

Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Những vấn đề về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về hiệu quả sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông ngiệp. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Một số vấn đề về sử dụng đất nông nghiệp bền vững. Những xu hướng sử dụng đất nông nghiệp bền vững.

Nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá điều kiện tự nhiện, kinh tế, xã hội của huyện có liên quan đến hiệu quả sử dụng đất.

Thực trạng sản xuất nông nghiệp của huyện Bắc Sơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của huyện Bắc Sơn. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả, hợp lý, bền vững của huyện Bắc Sơn. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin. Phương pháp so sánh.

Kết quả đạt được. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Bắc Sơn. Điều kiện tự nhiên. Đánh giá điều kiện phát triển kinh tế- xã hội.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội. Hiện trạng sử dụng đất đai của huyện Bắc Sơn. Hiện trạng sử dụng đất đai huyện Bắc Sơn. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bắc Sơn.

Thực trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất tại huyện Bắc Sơn. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất có triển vọng và một số phương hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Nguyên tắc lựa chọn LUT có triển vọng.

Lựa chọn các loại hình sử dụng đất có triển vọng và một số phương hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện. Giải pháp về cơ chế, chính sách. Giải pháp ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất.

Giải pháp về thị trường. 78 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giải pháp về vốn đầu tư. Giải pháp về nguồn nhân lực.

Giải pháp về bảo vệ môi trường. Giải pháp về tăng cường cơ sở hạ tầng. Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo.

85 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH-HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian FAO Tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới GDP Tổng sản phẩm Quốc nội GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn KHKT Khoa học kỹ thuật LMU Đơn vị bản đồ đất đai LUT Loại hình sử dụng đất PTNT Phát triển nông thôn SXKD Sản xuất kinh doanh TB Trung bình THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TNHH Thu nhập hỗn hợp TNT Thu nhập thuần UBND Ủy ban nhân dân XD Xây dựng vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Bảng phân loại tiểu vùng nghiên cứu trên địa bàn huyện Bắc Sơn. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội các loại hình sử dụng đất nông nghiệp.

Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Một số chỉ tiêu về dân số. Hiện trạng sử dụng nhóm đất nông nghiệp. Các loại hình sử dụng đất chính của huyện Bắc Sơn.

Hiệu quả kinh tế trên 1ha của các kiểu sử dụng đất vùng 1. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của các kiểu sử dụng đất vùng 2. Tổng hợp đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả xã hội của loại hình sử dụng đất vùng 1.

Đánh giá hiệu quả xã hội của loại hình sử dụng đất vùng 2. Mức độ đầu tư phân bón tại 2 tiểu vùng. Đánh giá hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất. Bảng đánh giá tổng hợp hiệu quả các loại hình sử dụng đất ở cả 2 tiểu vùng trên địa bàn huyện Bắc Sơn.

73 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Họ và tên tác giả: Hoàng Lệ Thủy Tên luận văn: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn” Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu của luận văn Mục đích nghiên cứu: - Đánh giá được hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bắc Sơn. - Định hướng và đề xuất các loại hình sử dụng đất hiệu quả của huyện Bắc Sơn. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng Phương pháp chọn điểm nghiên cứu; Phương pháp đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất; Phương pháp điều tra, thu thập thông tin; Phương pháp so sánh; Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả đạt được và kết luận. Huyện Bắc Sơn có diện tích đất tự nhiên của 69.941,4 ha, trong đó diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 39.972,4 ha Trên địa bàn huyện có 6 loại hình sử dụng đất chính với 12 kiểu sử dụng đất khác nhau. Trong đó: tiểu vùng 1 gồm 6 loại hình sử dụng đất với 12 kiểu sử dụng đất; tiểu vùng 2 gồm 6 loại hình sử dụng đất với 12 kiểu sử dụng đất. - Tiểu vùng 1: Đối với các loại hình sử dụng đất trong khu vực tiểu vùng 1 với yêu cầu mức độ chi phí trung gian đầu tư, tổng thu nhập.

Loại hình sử dụng đất đem lại hiệu quả cao nhất về kinh tế là các loại hình sử dụng đất của đất 2 lúa - màu, tiếp theo là các loại hình sử dụng đất chuyên màu và LUT trồng rau, LUT cây công nghiệp. - Tiểu vùng 2 Đối với các loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 2 với mức độ cần thiết để đầu tư vào chi phí sản xuất, doanh thu. Loại hình sử dụng đất cho hiệu quả kinh tế cao nhất là LUT cây ăn quả, LUT 2 lúa - 1 màu, LUT rau. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kết luận: Luận văn đã đánh giá tình hình và hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Cung cấp các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Bắc Sơn bao gồm: Duy trì, phát triển và mở rộng việc sử dụng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả cao như LUT 2 lúa-1 màu, LUT chuyên rau, LUT cây ăn quả và LUTcây công nghiệp; Tăng cường áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến trong sản xuất; Hỗ trợ tài chính, cơ sở hạ tầng và tiêu thụ sản phẩm cho nông nghiệp; Áp dụng sử dụng đất theo hướng chuyên môn hóa trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Hoang Le Thuy Thesis title: “Assessing the eficiency of agricultural production land use at Bac Son District, Lang Son Province” Major: Land management Code: 60 85 01 03 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) 1. research objectives: - Assessing the eficiency of main agricultural production land use types at Bắc Sơn District.