ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA

Trong công cuộc đổi mới đất nước, giáo dục luôn được xem là quốc sách hàng đầu. 238 trang · Học Viện Hành Chính Quốc Gia · 2024.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Giang
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Duy Đức
• Trường học: Học Viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Quản Lý Công
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Về Giáo Dục Từ Góc Độ Văn Hóa
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Lý do lựa chọn đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng, phạm vi, khách thể nghiên cứu
• Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu và Giả thuyết khoa học
• Những đóng góp mới của luận án
• Cấu trúc luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA NƯỚC NGOÀI VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý hành chính nhà nước từ góc độ văn hóa
• 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý hành chính nhà nước từ góc độ văn hóa
• 1.2.3. Các công trình nghiên cứu về hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 1.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA LUẬN ÁN
• 1.3.1. Những kết quả đạt được trong nghiên cứu hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 1.3.2. Những khoảng trống cần được nghiên cứu tiếp
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 2.1.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước
• 2.1.2. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước về giáo dục- đào tạo
• 2.1.3. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước từ góc độ văn hóa
• 2.1.4. Khái niệm hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 2.1.5. Khái niệm về đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 2.2. NỘI DUNG, BỘ MÁY, ĐỊNH HƯỚNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC
• 2.2.1. Nội dung quản lý hành chính nhà nước về giáo dục
• 2.2.2. Bộ máy quản lý hành chính nhà nước về giáo dục - đào tạo
• 2.2.3. Quan điểm, phương hướng, chính sách và mục tiêu của Đảng và Nhà nước về giáo dục
• 2.3. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VẬN DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC DƯỚI GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 2.3.1. Lý thuyết giá trị
• 2.3.2. Lý luận về văn hóa hành chính
• 2.3.3. Lý thuyết hệ thống
• 2.4. Ý NGHĨA, NGUYÊN TẮC ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 2.4.1. Ý nghĩa việc đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 2.4.2. Các nguyên tắc đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 2.5. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 2.6. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỚNG ĐẾN HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 2.7. KHUNG PHÂN TÍCH LUẬN ÁN
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 3.1. KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC GIAI ĐOẠN 2013-2019
• 3.1.1. Chủ thể quản lý nhà nước về giáo dục
• 3.1.2. Tổ chức hệ thống giáo dục
• 3.1.3. Nguyên lý giáo dục và các quy định chung trong phát triển giáo dục
• 3.2. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2013 - 2019
• 3.2.1. Thực trạng quá trình thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 3.2.2. Kết quả quản lý giáo dục giai đoạn 2013-2019 của quá trình thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa
• 3.3. NHẬN ĐỊNH CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA GIAI ĐOẠN 2013 ĐẾN 2019
• 3.3.1. Những hạn chế
• 3.4. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1.1. Quán triệt toàn diện và sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò, nhiệm vụ của văn hóa, phát huy vai trò của văn hóa trong quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về giáo dục
• 4.1.2. Tiếp tục triển khai đồng bộ và toàn diện Nghị quyết số 29-NQ/TW "về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế"
• 4.1.3. Nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về giáo dục, chú trọng công tác đánh giá hiệu quả quản lý giáo dục
• 4.1.4. Tiếp tục đẩy mạnh phong trào xây dựng đời sống văn hóa trong hệ thống giáo dục quốc dân theo tinh thần Nghị quyết của Đảng về văn hóa
• 4.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA
• 4.2.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục theo hướng tăng cường tính tự chủ
• 4.2.2. Xây dựng bộ máy quản lý giáo dục hợp lý
• 4.2.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ngành giáo dục đáp ứng yêu cầu đề ra
• 4.2.4. Nâng cao năng lực điều hành hành chính
• 4.2.5. Xây dựng quy tắc đạo đức, văn hóa ứng xử và tấm gương điển hình trong ngành giáo dục
• 4.2.6. Cải thiện môi trường chính trị, kinh tế xã hội đảm bảo sự phát triển giáo dục bền vững
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Vì Sao Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Giáo Dục Cần Văn Hóa 55 ký tự

Trong công cuộc đổi mới đất nước, giáo dục luôn được xem là quốc sách hàng đầu. Đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho phát triển bền vững. Tuy nhiên, giáo dục vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực phát triển. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là đổi mới công tác quản lý giáo dục. Vấn đề văn hóa và phát triển ngày càng được quan tâm. Văn hóa là nền tảng tinh thần, mục tiêu, động lực, nguồn lực nội sinh của phát triển. Đảng ta nhấn mạnh cần làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Do đó, cần xem xét hiệu quả quản lý hành chính nhà nước trong giáo dục từ góc độ văn hóa để tạo ra sự phát triển bền vững, lâu dài. Trích dẫn: "Giáo dục và đào tạo chưa thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, thành động lực phát triển. Chất lượng, hiệu quả GD&ĐT còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp…" [23, tr.

1.1. Văn Hóa Quản Lý Giáo Dục Mối Liên Hệ Thiết Yếu

Văn hóa ngày càng gắn bó chặt chẽ với kinh tế, chính trị, xã hội, vừa làm động lực, vừa làm hệ điều tiết cho quá trình phát triển. Trong lĩnh vực quản lý nhà nước, những vấn đề liên quan đến văn hóa lãnh đạo, văn hóa quản lý, văn hóa công vụ, văn hóa công sở, văn hóa công chức đã và đang được quan tâm. Tuy nhiên, những hẫng hụt trong học thuật cũng như trong tổ chức thực tiễn về phát triển nền văn hóa công vụ chưa được quan tâm đúng mức. Văn hóa chưa thực sự trở thành nền tảng, mục tiêu, động lực cho hoạt động QLNN trên các lĩnh vực, trong đó có QLNN về giáo dục.

1.2. Tại Sao Cần Đánh Giá Từ Góc Độ Văn Hóa Trong Giáo Dục

Văn hóa chưa được nghiên cứu, xây dựng như hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả QLNN về giáo dục. Sự hiểu biết về văn hóa trong quản lý hành chính chưa thực sự tương xứng với vai trò, ảnh hưởng, thậm chí mang tính quyết định trong phát triển giáo dục hiện nay. Do đó, việc đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa là vô cùng cần thiết để xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho giáo dục.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Hành Chính Giáo Dục Văn Hóa 59 ký tự

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục nói chung đã được nhiều nhà khoa học quan tâm. Tuy nhiên, việc nghiên cứu đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa ở nước ta vẫn chưa được nghiên cứu chuyên biệt, có hệ thống từ khoa học quản lý công. Vì vậy, luận án này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa để giải quyết những thách thức hiện tại. Mục tiêu là làm rõ lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả QLHCNN trong giáo dục. Trích dẫn: "Tuy nhiên, việc nghiên cứu đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa ở nước ta vẫn chưa được nghiên cứu chuyên biệt, có hệ thống từ khoa học quản lý công."

2.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hiệu Quả Quản Lý Dưới Góc Nhìn Văn Hóa

Luận án này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa. Mục tiêu là làm rõ lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả QLHCNN trong giáo dục. Nghiên cứu này sẽ giúp xác định rõ hơn vai trò của văn hóa trong việc nâng cao chất lượng quản lý giáo dục.

2.2. Phạm Vi Nghiên Cứu Giai Đoạn 2013 2019 và Hội Nhập Quốc Tế

Phạm vi nghiên cứu là việc đánh giá hiệu quả QLHCNN từ góc độ văn hóa trong quản lý HCNN về giáo dục giai đoạn 2013 đến 2019. Giai đoạn này gắn liền với mốc Việt Nam hội nhập quốc tế và đẩy mạnh cải cách hành chính. Đồng thời, có nhiều thay đổi trong chính sách pháp luật về tổ chức hành chính, đặc biệt là phát huy vai trò của văn hóa trong QLHC.

2.3. Khách Thể Nghiên Cứu Các Cơ Quan Nhà Nước Chuyên Trách

Luận án nghiên cứu thực trạng hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa; nhận diện và khảo sát, đánh giá thực trạng hiệu quả QLHCNN về giáo dục ở các cơ quan nhà nước chuyên trách trong lĩnh vực giáo dục các cấp bao gồm: Bộ GD&ĐT, các sở GD&ĐT, các phòng Giáo dục. Khách thể nghiên cứu của Luận án không bao gồm những công chức và các nhà quản lý làm việc trong các cơ quan có thẩm quyền chung về QLNN như: Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quản Lý Giáo Dục Văn Hóa 58 ký tự

Luận án đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa chủ yếu được tiếp cận theo hướng liên ngành, bao gồm tiếp cận từ khoa học QLHC công và Văn hóa học nhằm thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của luận án. Những tri thức về QLHCNN cho phép nghiên cứu sinh chú trọng đến tính mục đích của quản lý công trong giáo dục từ góc độ văn hóa. Tiếp cận từ Văn hóa học giúp cho nghiên cứu sinh tiếp nhận và vận dụng lý thuyết giá trị vào để xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả của QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa. Trích dẫn: "Luận án đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa chủ yếu được tiếp cận theo hướng liên ngành, bao gồm tiếp cận từ khoa học QLHC công và Văn hóa học"

3.1. Tiếp Cận Liên Ngành Quản Lý Hành Chính và Văn Hóa Học

Luận án kết hợp khoa học quản lý hành chính công và văn hóa học để đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục. Điều này giúp chú trọng đến tính mục đích của quản lý công trong giáo dục từ góc độ văn hóa, cũng như xây dựng các tiêu chí đánh giá dựa trên lý thuyết giá trị.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Tài Liệu Phân Tích Văn Bản Báo Cáo

Luận án đã thu thập tài liệu là các công trình đã được công bố ở trong nước và nước ngoài, các văn bản của Đảng và Nhà nước, các bài viết và báo cáo của các địa phương… có liên quan đến chủ đề nghiên cứu của Luận án làm cơ sở phục vụ cho việc tổng quan tình hình nghiên cứu cũng như cung cấp thông tin để phục vụ cho các chương sau của luận án. Trong khi tổng hợp tư liệu, luận án cũng không dừng lại ở các công trình nghiên cứu có tính chuyên sâu trên sách, tạp chí mà còn chú trọng đến nguồn thông tin từ báo chí chính thống của nhà nước liên quan đến giáo dục và QLGD.

3.3. Phương Pháp Điều Tra Xã Hội Khảo Sát Ý Kiến Chuyên Gia

Phương pháp điều tra xã hội học được sử dụng nhằm thu thập các thông tin định lượng về: (i) đánh giá hoạt động của cơ quan QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa; (ii) đánh giá kết quả QLHCNN về giáo dục, đào tạo từ góc độ văn hóa; (iii) các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả QLHCNN về giáo dục. Đối tượng tham gia khảo sát gồm 350 người là cán bộ QLGD và đội ngũ công chức, viên chức thực thi công vụ làm việc trong các cơ sở QLGD - ĐT.

IV. Thực Trạng Quản Lý Giáo Dục Việt Nam Dưới Góc Văn Hóa 57 ký tự

Thực trạng quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa ở Việt Nam giai đoạn 2013-2019 được đánh giá dựa trên quá trình thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa và kết quả quản lý giáo dục. Nhận định chung về hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa giai đoạn 2013 đến 2019 cho thấy những hạn chế cần khắc phục. Một số vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục từ góc độ văn hóa. Cần phân tích sâu hơn về thực tiễn này để đưa ra giải pháp phù hợp.

4.1. Quá Trình Thực Thi Quản Lý Hành Chính Giáo Dục 2013 2019

Cần xem xét thực trạng quá trình thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa trong giai đoạn 2013-2019. Phân tích các chính sách, quy định và hoạt động thực tiễn để đánh giá mức độ ảnh hưởng của văn hóa đến hiệu quả quản lý.

4.2. Kết Quả Quản Lý Giáo Dục Giai Đoạn 2013 2019

Đánh giá kết quả quản lý giáo dục giai đoạn 2013-2019 của quá trình thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa. Xem xét các chỉ số, số liệu thống kê và đánh giá định tính để đưa ra kết luận về hiệu quả.

4.3. Hạn Chế và Vấn Đề Cần Giải Quyết

Nhận diện những hạn chế trong hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa giai đoạn 2013 đến 2019. Xác định những vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục từ góc độ văn hóa trong tương lai.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Từ Góc Độ Văn Hóa 58 ký tự

Để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa, cần có định hướng rõ ràng và các giải pháp cụ thể. Định hướng bao gồm quán triệt quan điểm của Đảng về vai trò của văn hóa, triển khai Nghị quyết 29, nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về giáo dục và đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa trong hệ thống giáo dục. Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, xây dựng bộ máy quản lý hợp lý, nâng cao năng lực cán bộ và cải thiện môi trường chính trị, kinh tế xã hội.

5.1. Định Hướng Chiến Lược Phát Triển Văn Hóa Giáo Dục

Quán triệt toàn diện và sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò, nhiệm vụ của văn hóa, phát huy vai trò của văn hóa trong quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về giáo dục. Tiếp tục triển khai đồng bộ và toàn diện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

5.2. Hoàn Thiện Pháp Luật và Cơ Cấu Tổ Chức

Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục theo hướng tăng cường tính tự chủ. Xây dựng bộ máy quản lý giáo dục hợp lý, tinh gọn và hiệu quả.

5.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ và Môi Trường Văn Hóa

Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ngành giáo dục đáp ứng yêu cầu đề ra. Nâng cao năng lực điều hành hành chính, xây dựng quy tắc đạo đức, văn hóa ứng xử và cải thiện môi trường chính trị, kinh tế xã hội để đảm bảo sự phát triển giáo dục bền vững.

VI. Kết Luận Văn Hóa Yếu Tố Then Chốt Quản Lý Giáo Dục 52 ký tự

Việc đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa là một hướng đi đúng đắn để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hệ thống giáo dục. Nghiên cứu này đã làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp cụ thể. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục hiện nay. Văn hóa thực sự là yếu tố then chốt để xây dựng một nền giáo dục tiên tiến và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Văn Hóa Trong Giáo Dục

Nghiên cứu này đã chứng minh tầm quan trọng của việc xem xét văn hóa như một yếu tố quyết định trong quản lý giáo dục. Cần tiếp tục khuyến khích các nghiên cứu tương tự để làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về vấn đề này.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quản Lý Hành Chính Giáo Dục

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về vấn đề đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục hiện nay. Cần có những nghiên cứu cụ thể hơn về các khía cạnh khác nhau của văn hóa và ảnh hưởng của chúng đến giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công (mã số: 9340403) với đề tài "Đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa" do nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Giang thực hiện tại Học viện Hành chính Quốc gia năm 2024, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phạm Duy Đức và PGS.TS. Nguyễn Văn Hậu.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới đất nước, giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) được Đảng và Nhà nước xác định là "quốc sách hàng đầu", là động lực then chốt cho phát triển bền vững. Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thực tiễn phát triển. Do đó, đổi mới căn bản công tác quản lý GD&ĐT theo hướng dân chủ, thống nhất, tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm xã hội và coi trọng chất lượng là yêu cầu cấp thiết.

Song song với cải cách hành chính, vai trò của văn hóa được khẳng định là nền tảng tinh thần, mục tiêu, động lực nội sinh của sự phát triển. Mặc dù các khía cạnh văn hóa lãnh đạo, văn hóa quản lý, văn hóa công vụ và văn hóa công sở đã bước đầu được quan tâm, song việc nghiên cứu và ứng dụng văn hóa như một hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước (QLHCNN) về giáo dục vẫn chưa được triển khai một cách hệ thống, chuyên biệt dưới góc độ khoa học quản lý công. Khoảng trống này đòi hỏi phải có một công trình nghiên cứu toàn diện nhằm xây dựng cơ sở lý luận, thiết lập bộ tiêu chí và khảo sát thực chứng hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa tại Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận về đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa, luận án tiến hành khảo sát, phân tích thực trạng giai đoạn 2013–2019 và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả QLHCNN về giáo dục trong giai đoạn tiếp theo.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đánh giá hiệu quả QLHCNN từ góc độ văn hóa nhằm xác định khoảng trống tri thức.
  2. Xây dựng và hoàn thiện cơ sở lý luận, hệ tiêu chí và khung phân tích đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa.
  3. Khảo sát, thu thập dữ liệu và đánh giá thực trạng hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa ở Việt Nam giai đoạn 2013–2019.
  4. Xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hành chính trong lĩnh vực giáo dục từ góc độ văn hóa.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

Luận án giải quyết bốn câu hỏi nghiên cứu cơ bản sau:

1. Đứng dưới góc độ văn hóa để xem xét, các cơ quan QLHCNN về giáo dục hiện nay được tổ chức và hoạt động theo phương thức như thế nào?
2. Đứng dưới góc độ văn hóa, hiệu quả QLHCNN về giáo dục hiện nay đạt mức độ nào?
3. Những yếu tố nào tác động đến hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa?
4. Những quan điểm và giải pháp nào cần được thực hiện để nâng cao hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa?

Các giả thuyết khoa học của luận án bao gồm:

• Các giá trị văn hóa đã bước đầu được đưa vào hoạt động của các cơ quan QLHCNN về giáo dục và mang lại những chuyển biến nhất định.
• Việc chủ thể quản lý chưa coi trọng đúng mức vai trò của văn hóa trong quản lý giáo dục là nguyên nhân chính dẫn đến sự tồn tại của một số biểu hiện lệch chuẩn về tư tưởng, đạo đức lối sống, tình trạng quan liêu và vi phạm chuẩn mực trong bộ máy quản lý giáo dục từ trung ương đến địa phương và cơ sở trường học.
• Quy trình và phương thức hoạt động của các cơ quan QLHCNN về giáo dục còn bộc lộ tính chủ quan, thiếu linh hoạt, sự lồng ghép yếu tố văn hóa còn mờ nhạt và chưa có biện pháp tác động đồng bộ lên các yếu tố ảnh hưởng, khiến hiệu quả quản lý từ góc độ văn hóa chưa đạt tính ổn định và bền vững.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa.
• Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ công chức, viên chức, cán bộ quản lý giáo dục tại Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, các cơ sở GD&ĐT công lập và ngoài công lập; cùng các đối tượng thụ hưởng và thực hiện thủ tục hành chính giáo dục (phụ huynh, học sinh, đại diện tổ chức). Các cơ quan quyền lực nhà nước có thẩm quyền chung (Quốc hội, Chính phủ, HĐND, UBND các cấp) chỉ được khảo sát với tư cách yếu tố tác động.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Tập trung đánh giá hoạt động và kết quả của các cơ quan chuyên trách quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT).
  • Về thời gian: Giai đoạn 2013–2019 (gắn liền với việc triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW, Kết luận số 51-KL/TW, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học năm 2018 và Luật Giáo dục năm 2019).
  • Về không gian: Khảo sát thực tế tại 4 địa bàn đại diện: Thành phố Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình và Thành phố Hồ Chí Minh.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và phân tích hệ thống tài liệu nghiên cứu liên quan thành các nhóm công trình trong nước và quốc tế.

Các công trình nghiên cứu nước ngoài

• Về đánh giá hiệu quả QLHCNN: Nhóm nghiên cứu của Matzer J. (1986), Morley E. (1986), Wholey J. (1983) đã đặt nền móng lý thuyết và công cụ nâng cao hiệu quả khu vực công. Sách trắng của tổ chức Charteris (2008) tại Scotland tư vấn việc quản trị thực thi dựa trên kết quả đầu ra thay vì quản lý theo mục tiêu thuần túy, lấy công dân làm trung tâm. Angelo Kinicki và Brian K. Williams (2008), Michael Armstrong (2006) nghiên cứu sâu về đo lường hiệu suất và đánh giá thực thi công việc. S. Chiavo-Campo và P. Sundaram (2003) phân tích bốn trụ cột quản trị công tốt: trách nhiệm giải trình, minh bạch, khả năng dự báo và sự tham gia. Các công cụ quốc tế phổ biến được điểm lại gồm: Chỉ số thực hiện công việc (KPI), Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard), Khung đánh giá tổng hợp (CAF) kết hợp giữa mô hình EFQM và Đại học Speyer (Đức), cùng phương pháp Đánh giá tác động văn bản quy phạm pháp luật (RIA).
• Về văn hóa tổ chức và văn hóa công vụ: Edgar H. Schein (2010) phân tích bản chất cấu trúc và cơ chế chuyển hóa văn hóa tổ chức trong mối liên hệ với lãnh đạo. Dean Tjosvold và Mary M. Tjosvold (2010) nghiên cứu mối quan hệ giữa văn hóa và phong cách lãnh đạo. Quinn và McGrath (1985) phân chia văn hóa tổ chức thành 4 dạng: văn hóa kinh tế/thị trường, văn hóa triết lý/đặc thù, văn hóa đồng thuận/phường hội và văn hóa thứ bậc. Scholz phân loại mô hình văn hóa theo hướng tiến triển: ổn định, phản ứng, tranh thủ, dự phòng và sáng tạo. Sethia và Klinov phân chia văn hóa dựa trên mối quan tâm đến con người và kết quả lao động thành 4 nhóm: thờ ơ, chu đáo, thử thách và hiệp lực. Christopher Huhne (1993), Guy Peters, Donald J. Savoie, Nadeem Ul Haque (2007), Chou (2004), C. Leong (1999), Karen Prokopec (2013), Eddie Molloy (2012), King V. (2002), Nattavud Pimpa (2012) đều phân tích vai trò điều tiết của văn hóa công vụ, chỉ ra rằng sự không phù hợp của văn hóa là rào cản lớn đối với cải cách hành chính.

Các công trình nghiên cứu trong nước

• Về đánh giá hiệu quả QLHCNN: Tác giả Nguyễn Đăng Thành (2012) hệ thống hóa các khái niệm hiệu năng, hiệu ích, hiệu suất và phân tích hiệu quả xã hội của QLHCNN; Nguyễn Thị Thu Vân (2007, 2013, 2014) làm rõ khung đánh giá tổng hợp CAF và các chỉ số quốc tế; Võ Kim Sơn (2006) nghiên cứu ISO và TQM trong hành chính; Lê Thị Vân Hạnh (2011) tiếp cận cải cách hành chính từ kết quả đầu ra; các bộ chỉ số thực tiễn tại Việt Nam như PAPI, PCI, hệ thống quản lý chất lượng TCVN ISO 9001:2000 được các nghiên cứu tổng hợp và đánh giá.
• Về văn hóa hành chính và văn hóa công vụ: Huỳnh Văn Thới (2015), Lê Quý Đức (2008), Nguyễn Thu Linh (2004), Trịnh Thanh Hà (2007, 2009), Vũ Anh Tuấn (2010), Nguyễn Văn Dung, Phan Đình Quyền, Lê Việt Hưng (2010), Phạm Ngọc Thanh, Bùi Tiến Quý (2006), Đào Văn Bình (2008, 2009), Nguyễn Mạnh Quân (2012), Nguyễn Minh Đoan, Bùi Thị Đào, Nguyễn Văn Năm (2011), Đỗ Khánh Tặng (2005), Lê Như Hoa (2005), Nguyễn Hữu Hải (2008) đã phân tích các biểu hiện, thực trạng của văn hóa công sở, văn hóa giao tiếp, đạo đức công vụ và sự cần thiết phải thể chế hóa các chuẩn mực văn hóa vào quy chế hoạt động của cơ quan nhà nước.
• Về văn hóa chất lượng và văn hóa nhà trường: Đỗ Đình Thái (2013), Nguyễn Thị Ngọc Xuân (2015), Đặng Việt Xô (2016), Nguyễn Thành Vinh (2011), Lê Thị Phương (2018), Đặng Quốc Bảo (2012), Nguyễn Viết Chức (2001), Khoa Quản lý giáo dục - Trường ĐHSP Hà Nội (2014), Nguyễn Thị La (2019), Trần Thị Tùng Lâm (2017) đã phân tích cấu trúc văn hóa nhà trường gồm các yếu tố bề nổi (biểu trưng, quy tắc) và yếu tố bề sâu (giá trị, niềm tin), cũng như văn hóa chất lượng trong môi trường giáo dục đại học.

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Phần lớn các nghiên cứu hiện có tiếp cận hiệu quả quản lý hành chính từ góc độ kinh tế - kỹ thuật hoặc xem xét văn hóa công vụ ở cấp độ mô tả hiện tượng, quy tắc ứng xử nội bộ cơ quan mà chưa lượng hóa thành bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả. Các nghiên cứu văn hóa giáo dục chủ yếu giới hạn trong không gian vi mô của từng nhà trường riêng lẻ. Chưa có công trình chuyên biệt nào trong ngành Quản lý công xây dựng hệ thống lý luận và bộ tiêu chí hoàn chỉnh để đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa ở cả cấp độ quản trị vĩ mô (Bộ GD&ĐT) lẫn cấp độ thực thi địa phương (Sở, Phòng) và trường học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khái niệm cốt lõi

• Quản lý hành chính nhà nước (theo nghĩa hẹp): Là hoạt động chấp hành và điều hành được thực thi chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nước nhằm bảo đảm thực hiện các quy định của cơ quan quyền lực nhà nước, duy trì trật tự xã hội và phục vụ lợi ích hợp pháp của công dân.
• Quản lý hành chính nhà nước về giáo dục: Sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trên cơ sở pháp luật đối với các hoạt động GD&ĐT của các cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục, duy trì kỷ cương và đáp ứng mục tiêu phát triển đất nước.
• Quản lý hành chính nhà nước từ góc độ văn hóa: Là việc vận dụng và phát huy các giá trị chân, thiện, mỹ vào hoạt động quản lý, thể hiện qua hai bình diện: (1) Các giá trị văn hóa hình thành trong nội bộ bộ máy và quá trình thực thi công vụ (tính công khai, minh bạch, văn hóa công sở, đạo đức chức nghiệp); (2) Các giá trị xã hội nhân văn đạt được từ kết quả quản lý (công bằng, dân chủ, sự hài lòng của nhân dân, phát triển bền vững).
• Hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa: Mức độ hiện thực hóa các mục tiêu quản lý giáo dục gắn liền với việc củng cố các giá trị văn hóa bền vững, tạo dựng niềm tin xã hội và phát triển nhân cách người học.

Khung lý thuyết và phân tích

Luận án vận dụng ba nền tảng lý thuyết chính:

1. Lý thuyết giá trị: Tiếp cận văn hóa dưới góc độ hệ giá trị tinh thần (Chân - Thiện - Mỹ) theo quan điểm của UNESCO và Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng. Lý thuyết này được dùng làm thước đo đánh giá tính nhân văn, đạo đức và sự chuẩn mực trong quản lý.
2. Lý luận về văn hóa hành chính: Khảo sát sự giao thoa giữa văn hóa hành chính, văn hóa tổ chức, văn hóa công vụ và văn hóa công sở trong việc định hình hành vi, tác phong của cán bộ, công chức quản lý giáo dục.
3. Lý thuyết hệ thống: Xem xét bộ máy quản lý giáo dục như một chỉnh thể thống nhất có quan hệ mật thiết giữa các yếu tố đầu vào (thể chế, nguồn lực), quá trình vận hành (ban hành quyết định, điều hành, thanh tra) và kết quả đầu ra (chất lượng giáo dục, môi trường văn hóa học đường).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng theo hướng tiếp cận liên ngành giữa Quản lý công và Văn hóa học:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp, phân tích các chủ trương, nghị quyết của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước (Luật Giáo dục năm 2005, 2019; Luật sửa đổi Luật Giáo dục đại học năm 2018; Nghị định 127/2018/NĐ-CP; Thông tư liên tịch 11/2015/TTLT-BGDĐT-BNV và Thông tư 12/2020/TT-BGDĐT) cùng tài liệu nghiên cứu chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh: Đánh giá mối quan hệ giữa yếu tố văn hóa và hiệu quả quản lý hành chính; so sánh kết quả quản lý giữa các cấp và các địa phương qua từng giai đoạn.
• Phương pháp điều tra xã hội học:
  • Quy mô mẫu: Điều tra 350 phiếu khảo sát hợp lệ.
  • Cơ cấu phân bổ mẫu:
    • 30 phiếu từ công chức quản lý và chuyên viên cơ quan Bộ GD&ĐT;
    • 70 phiếu từ Sở GD&ĐT của 4 địa phương (mỗi tỉnh 15–20 phiếu);
    • 100 phiếu từ các Phòng GD&ĐT quận/huyện (mỗi địa phương chọn 2–3 quận/huyện);
    • 80 phiếu từ cán bộ quản lý, giáo viên 3 cấp học (Tiểu học, THCS, THPT) tại 4 địa phương (mỗi tỉnh 15–20 phiếu);
    • 70 phiếu từ phụ huynh, học sinh, người dân và đại diện tổ chức thực hiện thủ tục hành chính giáo dục tại 4 địa bàn.
  • Kỹ thuật chọn mẫu: Kết hợp giữa chọn mẫu có chủ đích (Bộ GD&ĐT), chọn mẫu ngẫu nhiên theo tổ (4 địa phương: Hà Nội, Quảng Ninh, Quảng Bình, TP. Hồ Chí Minh) và chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện (đối tượng cá nhân).
  • Xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu định lượng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về đánh giá hiệu quả QLHCNN và QLHCNN từ góc độ văn hóa. Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu quốc tế chủ yếu tập trung vào hiệu quả kinh tế hoặc quản trị thực thi khu vực công (NPM, KPI, CAF), trong khi các nghiên cứu trong nước về văn hóa công vụ còn dừng lại ở mức độ mô tả định tính. Luận án xác định khoảng trống nghiên cứu là việc chưa có bộ công cụ chuẩn mực đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa, khẳng định tính cần thiết của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận về đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm, cơ sở pháp lý, tổ chức bộ máy và định hướng chính sách của Đảng và Nhà nước về GD&ĐT (Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Nghị quyết số 29-NQ/TW khóa XI). Tác giả xác lập khung phân tích đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa trên hai trục nội dung chính:

1. Hiệu quả quá trình thực thi: Đánh giá tính hợp pháp, hợp lý của thể chế; năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ công chức; phương thức điều hành; việc thực hiện quy chế dân chủ và văn hóa công sở.
2. Hiệu quả kết quả quản lý: Đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu giáo dục; tính hợp lý trong phân bổ nguồn lực; mức độ hài lòng của nhân dân đối với dịch vụ hành chính công; các giá trị đạo đức, xã hội được xác lập và sự phát triển của văn hóa ứng xử học đường.

Chương 3: Thực trạng hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa

Chương 3 trình bày các kết quả khảo sát thực tế và phân tích thực trạng quản lý giáo dục tại Việt Nam giai đoạn 2013–2019 thông qua hệ thống dữ liệu từ 11 bảng khảo sát định lượng:

Ký hiệu bảng	Tên nội dung bảng khảo sát trong luận án
Bảng 3.1	Kết quả khảo sát đánh giá tính hợp pháp, hợp lý của các văn bản quy định và của bộ máy tổ chức QLHCNN về giáo dục
Bảng 3.2	Kết quả khảo sát đánh giá về năng lực của công chức trong bộ máy QLHCNN về giáo dục
Bảng 3.3	Kết quả khảo sát đánh giá hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực trong công tác QLHCNN về giáo dục ở nước ta hiện nay
Bảng 3.4	Kết quả khảo sát đánh giá về năng lực thiết kế và điều hành của bộ máy QLHCNN về giáo dục
Bảng 3.5	Kết quả khảo sát giá trị dân chủ trong hoạt động hành chính và đạo đức cán bộ công chức ngành giáo dục
Bảng 3.6	Kết quả khảo sát hiệu quả về giao tiếp của công chức, sử dụng trang phục và công sở văn minh
Bảng 3.7	Kết quả khảo sát khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ hành chính công về giáo dục
Bảng 3.8	Kết quả khảo sát tính hợp lý của mức độ đầu tư cho hoạt động giáo dục và kết quả thực hiện mục tiêu giáo dục
Bảng 3.9	Kết quả khảo sát mức độ đảm bảo về giá trị đạo đức, giá trị kinh tế xã hội và sự hài lòng về môi trường, chất lượng giáo dục
Bảng 3.10	Kết quả khảo sát đánh giá về việc thực hiện văn hóa ứng xử học đường và hiệu quả chính sách giáo dục trong việc nâng cao văn hóa của học sinh
Bảng 3.11	Kết quả khảo sát đánh giá về tác động của công tác quản lý hành chính Nhà nước về giáo dục tới xây dựng văn hóa học đường

Dựa trên số liệu khảo sát, luận án rút ra các nhận định:

• Mặt đạt được: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục từng bước được hoàn thiện; bộ máy quản lý được kiện toàn theo hướng phân cấp; nhận thức về văn hóa công sở, giao tiếp hành chính có chuyển biến tích cực; quy chế dân chủ cơ sở được chú trọng.
• Hạn chế và bất cập: Sự phối hợp giữa các cấp quản lý đôi lúc còn thiếu đồng bộ; một bộ phận cán bộ quản lý và công chức giáo dục còn hạn chế về năng lực điều hành và tính nêu gương; việc phân bổ và sử dụng nguồn lực giáo dục ở một số nơi chưa thực sự tối ưu; vẫn còn tình trạng quá tải, thủ tục hành chính phức tạp gây phiền hà cho người dân; các hiện tượng tiêu cực, lệch chuẩn văn hóa học đường và vi phạm đạo đức nhà giáo vẫn diễn biến phức tạp.

Chương 4: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục từ góc độ văn hóa

Tác giả đề xuất 4 định hướng trọng tâm và 6 nhóm giải pháp thực tiễn:

• 4 định hướng nâng cao hiệu quả:
  1. Quán triệt toàn diện và sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò, nhiệm vụ của văn hóa; phát huy vai trò của văn hóa trong quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về giáo dục.
  2. Tiếp tục triển khai đồng bộ và toàn diện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
  3. Nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về giáo dục, chú trọng công tác đánh giá hiệu quả quản lý giáo dục.
  4. Đẩy mạnh phong trào xây dựng đời sống văn hóa trong toàn hệ thống giáo dục quốc dân theo tinh thần các nghị quyết của Đảng về văn hóa.
• 6 nhóm giải pháp cụ thể:
  1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục: Rà soát, sửa đổi hệ thống văn bản pháp lý theo hướng tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm xã hội cho các cơ sở giáo dục.
  2. Xây dựng bộ máy quản lý giáo dục hợp lý: Tinh gọn cơ cấu tổ chức, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giữa Bộ, Sở, Phòng GD&ĐT và chính quyền địa phương theo Nghị định 127/2018/NĐ-CP và Thông tư 12/2020/TT-BGDĐT.
  3. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên: Chuẩn hóa chức danh nghề nghiệp, đổi mới công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn và đạo đức công vụ; nâng cao năng lực sư phạm và tính nêu gương.
  4. Nâng cao năng lực điều hành hành chính: Cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm tính công khai, minh bạch và dân chủ trong tiếp nhận, xử lý công việc.
  5. Xây dựng quy tắc đạo đức, văn hóa ứng xử và tấm gương điển hình: Ban hành và thực hiện nghiêm túc bộ quy tắc ứng xử công vụ trong ngành giáo dục; xây dựng môi trường văn hóa công sở văn minh; tôn vinh các điển hình tiên tiến.
  6. Cải thiện môi trường chính trị, kinh tế - xã hội: Tăng cường sự phối hợp liên ngành giữa giáo dục với các đoàn thể, gia đình và xã hội nhằm bảo đảm các nguồn lực đầu tư cho sự phát triển giáo dục bền vững.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý hành chính nhà nước về giáo dục dưới góc độ văn hóa trong chuyên ngành Quản lý công.
• Xác lập khung lý thuyết liên ngành kết hợp giữa khoa học hành chính và văn hóa học, đưa các giá trị chân, thiện, mỹ vào việc xem xét, đánh giá tổ chức và hoạt động của bộ máy quản trị công trong lĩnh vực giáo dục.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Xây dựng bộ công cụ gồm hệ thống tiêu chí khảo sát đa chiều, đánh giá cả quá trình thực thi công vụ và kết quả đầu ra của hoạt động quản lý giáo dục.
• Cung cấp bức tranh thực chứng với số liệu định lượng (350 mẫu tại Bộ GD&ĐT và 4 tỉnh/thành phố) về thực trạng hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về giáo dục giai đoạn 2013–2019.
• Đề xuất hệ thống 4 định hướng và 6 nhóm giải pháp mang tính đồng bộ, góp phần phục vụ công tác hoạch định chính sách, hoàn thiện thể chế quản lý giáo dục và xây dựng văn hóa công vụ, văn hóa học đường.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khách thể nghiên cứu trực tiếp mới chỉ tập trung vào các cơ quan chuyên trách quản lý giáo dục (Bộ, Sở, Phòng GD&ĐT) và một số cơ sở giáo dục; chưa đi sâu khảo sát toàn diện các cơ quan có thẩm quyền chung như Quốc hội, Chính phủ và UBND các cấp (chỉ khảo sát với tư cách yếu tố tác động).
  • Do giới hạn nguồn lực, phạm vi khảo sát thực địa được triển khai tại 4 tỉnh/thành phố đại diện (Hà Nội, Quảng Ninh, Quảng Bình, TP. Hồ Chí Minh), chưa bao phủ đầy đủ tất cả các vùng kinh tế - xã hội trên toàn quốc.
  • Khung thời gian nghiên cứu thực trạng tập trung vào giai đoạn 2013–2019.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát sang các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chung và các địa bàn đặc thù (vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số).
  • Cập nhật và đánh giá hiệu quả quản lý giáo dục từ góc độ văn hóa trong giai đoạn triển khai toàn diện Luật Giáo dục năm 2019 và bối cảnh chuyển đổi số giáo dục sau năm 2020.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý: Cán bộ tại Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT có thể tham khảo khung tiêu chí và các giải pháp hoàn thiện thể chế, nâng cao văn hóa công sở và quy tắc ứng xử công vụ.
• Cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục: Hiệu trưởng, cán bộ quản lý trường học có thể tham khảo phương pháp xây dựng văn hóa học đường, quy chế dân chủ và văn hóa chất lượng nhà trường.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cung cấp nguồn tư liệu lý thuyết và phương pháp luận khảo sát thực chứng cho các ngành Quản lý công, Quản trị giáo dục, Văn hóa học và Chính sách công.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận khái niệm "văn hóa trong quản lý hành chính nhà nước" theo những bình diện nào?

Tác giả tiếp cận theo hai bình diện: (1) Những giá trị hình thành trong quá trình thực thi công vụ và nội bộ bộ máy hành chính (sự minh bạch, niềm tin, tính dân chủ, văn hóa công vụ, văn hóa công sở); (2) Những kết quả xã hội đạt được từ hoạt động quản lý (công bằng, tôn trọng quyền con người, an sinh xã hội, sự hài lòng của công dân và sự phát triển của văn hóa học đường).

2. Khảo sát thực tế của luận án được tiến hành với quy mô và cơ cấu mẫu như thế nào?

Khảo sát thực hiện trên 350 phiếu điều tra, gồm: 30 phiếu từ Bộ GD&ĐT; 70 phiếu từ các Sở GD&ĐT (15–20 phiếu/tỉnh); 100 phiếu từ các Phòng GD&ĐT; 80 phiếu từ cán bộ quản lý và giáo viên 3 cấp học; 70 phiếu từ phụ huynh, học sinh, người dân và đại diện tổ chức thực hiện thủ tục hành chính giáo dục tại 4 địa bàn: Hà Nội, Quảng Ninh, Quảng Bình và TP. Hồ Chí Minh.

3. Khung phân tích của luận án dựa trên những lý thuyết nền tảng nào?

Luận án vận dụng ba lý thuyết chính: Lý thuyết giá trị (các chuẩn mực chân, thiện, mỹ; quan điểm của UNESCO và Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII), Lý luận về văn hóa hành chính (văn hóa tổ chức, văn hóa công vụ, văn hóa công sở) và Lý thuyết hệ thống trong quản trị công.

4. Giai đoạn thời gian được luận án lựa chọn nghiên cứu thực trạng là giai đoạn nào và vì sao?

Luận án tập trung vào giai đoạn 2013–2019. Đây là giai đoạn gắn liền với việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế, thực hiện cải cách hành chính giai đoạn 2 và triển khai các văn bản thể chế quan trọng về giáo dục như Nghị quyết số 29-NQ/TW (2013), Kết luận số 51-KL/TW, Luật sửa đổi bổ sung Luật Giáo dục đại học (2018) và Luật Giáo dục (2019).

5. Luận án đề xuất bao nhiêu định hướng và giải pháp cụ thể?

Tác giả đề xuất 4 định hướng nâng cao hiệu quả và 6 nhóm giải pháp thực tiễn gồm: hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng bộ máy quản lý hợp lý; phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên; nâng cao năng lực điều hành hành chính; xây dựng quy tắc đạo đức, văn hóa ứng xử; và cải thiện môi trường chính trị, kinh tế - xã hội.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thanh Giang đã hệ thống hóa và phát triển cơ sở lý luận về đánh giá hiệu quả QLHCNN về giáo dục từ góc độ văn hóa thuộc chuyên ngành Quản lý công. Thông qua phương pháp nghiên cứu liên ngành và khảo sát thực chứng 350 mẫu tại cơ quan trung ương và 4 địa phương giai đoạn 2013–2019, luận án đã phản ánh thực trạng tổ chức, điều hành và kết quả quản lý giáo dục dưới lăng kính giá trị văn hóa. Các kết quả nghiên cứu, hệ thống tiêu chí đánh giá và 6 nhóm giải pháp được đề xuất cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác đổi mới căn bản, toàn diện quản lý giáo dục và xây dựng nền hành chính giáo dục văn minh, hiệu quả tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA NƯỚC NGOÀI VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA 1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước Tài liệu nghiên cứu về đánh giá hiệu quả QLHCNN ở nước ngoài khá đa dạng và phong phú và tập trung nhiều vào tính hiệu quả thực thi, hiệu quả từ góc độ kinh tế. * Về đánh giá hiệu quả QLHCNN: Có thể liệt kê một số công trình liên quan đến vấn đề này như: Matzer J.

chủ biên cuốn Kỹ thuật nâng cao hiệu quả (Productivity Improvemnet Technique-ISMA): Washington, 1986; Morley E. trong cuốn Cẩm nang hướng dẫn cho nhà hoạt động thực tiễn trong nâng cao hiệu quả quản lý ở khu vực công (Partioners Guide to Public Sector Productivity improvement) - Van Nostrand Reinhold: New York, 1986; Wholey J. Đánh giá về hiệu quả của quản lý công (Evaluation and effective Public Management) - Little: Boston, 1983… Các tài liệu nêu trên phần nào đã trình bày những nội dung khoa học, cụ thể, có tính thực tiễn và phương pháp áp dụng trong đánh giá hiệu quả QLHCNN. Các tác giả cũng khái quát lịch sử phát triển và quá trình xây dựng hệ thống lý thuyết đánh giá.

Sách trắng của tổ chức Charteris năm 2008 - Performance management-How public sector organisations in Scotland can meet their increasing challenges (Quản lý công việc bằng cách nào mà các tổ chức công ở Scotland có thể đáp ứng những thách thức ngày càng tăng) [111] (Charteris là một chuyên gia trong lĩnh vực thay đổi kinh doanh, tăng cường khả năng nhạy bén của doanh nghiệp thông qua các ứng dụng chiến lược về công nghệ) đã mô tả về một kết quả đạt được sau khi ứng dụng quản lý thực thi. Đó là vào năm 2011, Chính phủ Scotland đã đưa ra yêu cầu đối với tất cả các cơ quan nhà nước khi theo đuổi mục tiêu chiến lược là nhằm đạt tới sự giàu có hơn, công bằng hơn, thông minh hơn, vững chắc hơn, an 9 toàn hơn và vì một Scotland xanh hơn. Mục tiêu nền tảng cho sự tăng trưởng và hiệu quả phát triển kinh tế, cải thiện năng suất, giảm bất bình đẳng, đồng thời cũng là tham vọng đạt được các mục tiêu, kết quả, các chỉ số quốc gia là việc tất cả các cơ quan nhà nước từ trung ương tới địa phương phải thực sự mong muốn cùng nhau làm việc để đạt được điều đó. Tổ chức này đã tư vấn cho Chính phủ trong việc ứng dụng quản lí thực thi để có thể đạt được hiệu quả trong việc cải thiện mối quan hệ giữa Chính phủ trung ương và chính quyền địa phương.

Sự tư vấn của Charteris thể hiện ở bốn khía cạnh: - Cải thiện quá trình quản lí theo kết quả: cung cấp một khuôn khổ để sắp xếp cơ cấu tổ chức, thông tin và các quá trình cung cấp dịch vụ cho khách hàng và công dân. Trong quá trình này, công dân và khách hàng được đặt ở vị trí trung tâm, các cơ quan nhà nước phải tìm cách để nâng cao hiệu quả dịch vụ khách hàng. - Thiết kế chỉ số hiệu suất và giải thích kết quả: thiết kế một bộ thống nhất các chỉ số hiệu suất để thực hiện các giải pháp quản lí thực thi, từ đó thúc đẩy hiểu biết chung về chỉ số hiệu suất và mục tiêu của tổ chức. - Quản lí sự thay đổi.

- Các giải pháp kĩ thuật: áp dụng các giải pháp về công nghệ thông tin và các biện pháp kĩ thuật khác để cải thiện quan hệ hợp tác, đối tác hiệu quả giữa tổ chức và khách hàng. Charteris nhấn mạnh: bằng việc áp dụng quản lí thực thi, các cơ quan nhà nước sẽ trở nên năng động hơn, thích ứng với những thay đổi và đặc biệt chú ý tới vấn đề quản lí theo kết quả chứ không phải quản lí theo mục tiêu. Hai tác giả Angelo Kinicki (Arizona State University) và Brian K. Williams trong Management - A practical introduction (Quản lý - Hướng dẫn thực hành) (The McGraw-Hii/Irwin Companies, Inc, 2008) bắt đầu từ câu hỏi "Quản lí thực thi có phải là một trong những cách thức quản lí nguồn nhân lực" để từ đó lí giải các vấn đề như mô hình quản lí hoạt động của tổ chức hiện đại, các chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực, các tiêu chí đo lường hiệu suất, các phương pháp tiếp cận để đo lường hiệu quả, thay đổi hành vi tổ chức, những lỗi cơ bản trong đo lường hiệu suất, thông tin phản hồi hiệu quả, những gì nhà quản lí có thể làm để quản lí hiệu suất của nhân viên, v.

10 Cuốn Performance management - Key strategies and pratical guidelines (Quản lý công việc những chiến lược chủ đạo và hướng dẫn thực hành) của Michael Armstrong (Kogan page, 2006) đã trình bày những vấn đề học thuật về quản lí thực thi như: định nghĩa, cấu trúc, đặc điểm của quản lí thực thi, những chỉ dẫn cơ bản liên quan tới quản lí thực thi, so sánh giữa quản lí hiệu suất và quản lí thực thi, quy trình quản lí thực thi, lập kế hoạch hoạt động và thỏa thuận, đánh giá thực thi, cải thiện hiệu suất, v. Những nghiên cứu đó giúp người đọc hiểu một cách toàn cảnh những vấn đề liên quan tới quản lí thực thi và cách thức áp dụng quản lí thực thi trong tổ chức (nhất là một số phương pháp đánh giá thực thi như đánh giá 3600 được tác giả trình bày rất cụ thể) [126]. Cuốn sách Phục vụ và duy trì: Cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh của S. Chiavo-Campo và P.

Sudaram (NXB CTQG, 2003) là một công trình nghiên cứu khá toàn diện các nội dung có liên quan đến quản lý công mới. Các tác giả đã chỉ rõ bối cảnh hành chính công thế kỷ XXI với sự tác động của toàn cầu hóa, phi tập trung hóa tạo ra sức ép cho chính quyền trung ương, quản trị tốt với bốn trụ cột: trách nhiệm giải trình, tính minh bạch, tính dự đoán được và sự tham gia. Nền hành chính công cần phải chuyển mình theo hướng quản lý công hướng đến hiệu quả và trách nhiệm. Những quốc gia đang phát triển muốn tạo ra sự đột phá cần về kinh tế - xã hội cần phải bắt nhịp với hành chính công phát triển, tạo ra cuộc cách mạng trong QLNN [65].

Về Lý thuyết về đánh giá hiệu quả QLHCNN, nhìn chung các lý thuyết về hiệu quả QLHCNN ở đây được tập trung vào các nội dung như: các quan điểm về khái niệm hiệu quả QLHCNN; Các quan điểm tiếp cận nghiên cứu đánh giá và các mô hình đánh giá hiệu quả QLHCNN; Các nguyên tắc, phương pháp, hình thức và các thiết chế đánh giá hiệu qủa QLHCNN. Các công trình nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, tính phức tạp trong đánh giá hiệu quả QLHCNN biểu hiện ở chỗ: không có cơ chế đánh giá tổng hợp và khách quan hoạt động của hệ thống QLHCNN; trong khu vực công không có chỉ số kết quả thống nhất như trong khu vực tư vì sản phẩm của các tổ chức khu vực công, về nguyên tắc, khó đo lường và không vì mục tiêu cạnh tranh. 11 Một trong những thành tựu đáng ghi nhận của các công trình nghiên cứu nước ngoài là đã đưa ra các chỉ số đánh giá hiệu quả QLHCNN như: Key Perforrmance Indicator (KPI) - là chỉ số thực hiện công việc, công cụ đo lường, đánh giá tổng hợp hiệu quả công việc được thể hiện qua số liệu, tỷ lệ, chỉ tiêu định lượng, nhằm phản ánh hiệu quả hoạt động của các tổ chức hoặc bộ phận chức năng hay cá nhân; Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard) là tập hợp thước đo hiệu quả, đánh giá kết quả hoàn thành công việc bắt nguồn từ chiến lược của tổ chức, thể hiện thông qua một hệ thống thẻ điểm được phân tầng tới các cấp độ và cá nhân; Khung đánh giá tổng hợp được dành riêng cho tổ chức thuộc khu vực công. Khung đánh giá tổng hợp (common Assessment Frame Work- CAF) là công cụ quản lý chất lượng toàn diện (Total Quality Management) được xây dựng trên sự kết hợp giữa mô hình hoàn thiện quản lý của Quỹ Châu Âu về quản lý chất lượng (The European Foundation for Quality Management -EFQM) và mô hình do trường Đại học tổng hợp về khoa học hành chính của Đức tại thành phố Speyer đề xuất; RIA là phương pháp đánh giá chi phí, hiệu quả của những tác động có thể xảy ra đối với các nhóm lợi ích, các khu vực, toàn bộ xã hội từ sự thay đổi chính sách, được thực hiện trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản pháp luật, sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật hoặc ban hành chính sách [97].

Tóm lại, các tài liệu đã trình bày những nội dung khoa học, cụ thể, có tính thực tiễn và phương pháp áp dụng trong đánh giá hiệu quả QLHCNN. Góc độ đánh giá chủ yếu từ hiệu quả kinh tế hoặc đánh giá hiệu quả tổng hợp. Đánh giá hiệu quả hoạt động này từ góc độ văn hóa tuy có được đề cập trong nội dung đánh giá các chỉ số tổng hợp nhưng chưa được xây dựng như một hệ thống lý thuyết đầy đủ, riêng biệt để làm rõ nội dung tác động từ mặt này. Tuy nhiên đây là những gợi ý tốt cho việc cần tách riêng yếu tố đánh giá hiệu quả QLHCNN từ góc độ văn hóa, xây dựng các công cụ đo lường cho phép tính toán mức độ tác động, mối quan hệ yếu tố mang tính văn hóa tới các yếu tố khác trong hiệu quả QLHCNN cũng như mối quan hệ của yếu tố văn hóa tới hiệu quả tổng thể và bộ phận của QLHCNN, cho phép đo lường hiệu quả QLHCNN từ góc độ văn hóa.

Các công trình nghiên cứu về quản lý hành chính nhà nước từ góc độ văn hóa Một số công trình có sự quan tâm nhất định đến việc đánh giá hiệu quả quản lý khu vực tư từ góc độ văn hóa- xã hội, có sự tập hợp lý thuyết đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chức từ góc độ văn hóa. Tiêu biểu cho nhóm tài liệu này có thể kể đến các công trình nghiên cứu bàn về khái niệm và các dạng văn hóa trong quản lý. Trong các công trình này các tác giả tiếp cận khái niệm văn hóa từ góc độ văn hóa công vụ, văn hóa hành chính (VHHC). Schein (2010), Organizational Culture and Leadership (Lãnh đạo học và văn hóa tổ chức), John Wiley &Sons, Inc.

cho rằng khái niệm văn hóa được tiếp cận từ góc độ tổ chức, tập trung vào mọi loại tổ chức: tư nhân, công chúng, chính phủ và phi lợi nhuận.