Luận văn đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ trồng nấm tại xã phương thiện thành phố hà giang tỉnh hà giang

Nghiên cứu và sản xuất nấm đã phát triển mạnh mẽ trên thế giới, trở thành ngành công nghiệp quan trọng. 61 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Mai Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm Tại Xã Phương Thiện, Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Bố cục của khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái niệm và bản chất của hiệu quả kinh tế
• 2.1.1. Khái niệm hiệu quả kinh tế
• 2.1.2. Bản chất của hiệu quả kinh tế
• 2.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.3. Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế
• 2.4. Khái niệm về đánh giá
• 2.5. Phân loại đánh giá
• 2.6. Tổng kết
• 2.7. Cở sở thực tiễn của đề tài
• 2.7.1. Tình hình sản xuất nấm trên thế giới
• 2.7.2. Một số điểm khái quát về ngành hàng sản xuất nấm ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.2. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 3.5.3. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 3.5.4. Phương pháp xử lý, tổng hợp số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và đặc điểm kinh tế - xã hội của xã Phương Thiện
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Đặc điểm tự nhiên của xã Phương Thiện
• 4.2. Thực trạng kinh tế và tổ chức sản xuất
• 4.2.1. Hình thức tổ chức sản xuất
• 4.2.2. Văn hóa – xã hội – môi trường
• 4.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
• 4.4. Lịch sử hình thành mô hình nấm và Thực trạng sản xuất nấm ở Phương Thiện
• 4.4.1. Lịch sử hình thành mô hình nấm
• 4.4.2. Thực trạng sản xuất nấm ở xã Phương Thiện
• 4.5. Đặc điểm các hộ trồng nấm khảo sát tại Phương Thiện
• 4.5.1. Tình hình nhân khẩu, lao động của các hộ điều tra
• 4.5.2. Tình hình sử dụng đất
• 4.5.3. Quy mô trồng nấm của các hộ điều tra
• 4.5.4. Tình hình đầu tư sản xuất nấm
• 4.5.5. Tình hình tiêu thụ nấm
• 4.6. Hiệu quả kinh tế của hoạt động trồng nấm
• 4.7. Hiệu quả về mặt xã hội
• 4.8. Hiệu quả về mặt môi trường
• 4.9. Một số thuận lợi và khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ nấm
• 4.10. Định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây nấm ở xã Phương Thiện
• 4.10.1. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất nấm
• 4.10.1.1. Thay đổi nhận thức của người trồng nấm
• 4.10.1.2. Vốn sản xuất
• 4.10.1.3. Giải pháp về chính sách
• 4.10.1.4. Giải pháp về kĩ thuật
• 4.10.1.5. Giải pháp về thị trường, giá cả đầu vào và đầu ra
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm Phương Thiện

Nghiên cứu và sản xuất nấm đã phát triển mạnh mẽ trên thế giới, trở thành ngành công nghiệp quan trọng. Nấm có thành phần dinh dưỡng đặc biệt và giá trị dược liệu cao, được chú trọng phát triển. Dân số tăng, diện tích nông nghiệp giảm do đô thị hóa, an ninh lương thực trở nên cấp thiết. Sản xuất thực phẩm như trồng nấm trở nên thích hợp và hiệu quả. Nấm giàu protein, acid amin, chất xơ, lipid thấp, phòng trừ bệnh huyết áp, béo phì, xơ cứng động mạch. Nấm là nguồn thực phẩm sạch thay thế thịt, trứng. Phương Thiện, Hà Giang có 70% hộ dân làm nông nghiệp. Nghề trồng nấm có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt là nấm sò, mang lại lợi ích kinh tế, cải thiện cuộc sống, tăng thu nhập. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn cần giải quyết.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Nấm

Đánh giá hiệu quả kinh tế giúp xác định tiềm năng và thách thức của nghề trồng nấm tại xã Phương Thiện. Nó cung cấp thông tin quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư và chính sách hỗ trợ phù hợp. Việc này cũng giúp người dân địa phương hiểu rõ hơn về lợi ích kinh tế mà nấm mang lại, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Hà Giang.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ trồng nấm tại xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang. Mục tiêu là tìm hiểu hiện trạng, đưa ra giải pháp phát triển nghề trồng nấm, xác định thuận lợi, khó khăn, cơ hội, và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm nấm.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Trồng Nấm Tại Hà Giang

Mặc dù có tiềm năng, trồng nấm ở Hà Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, sản lượng thấp. Thiếu vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác chưa tiên tiến, thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Rủi ro về dịch bệnh, biến động giá cả ảnh hưởng đến lợi nhuận của người dân. Cần có giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương thông qua kinh tế nông nghiệp.

2.1. Khó Khăn Về Kỹ Thuật Trồng Nấm Tại Phương Thiện

Kỹ thuật trồng nấm còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm nấm. Người dân thiếu kiến thức về phòng trừ sâu bệnh, điều chỉnh môi trường trồng nấm phù hợp. Cần có chương trình chuyển giao công nghệ, khuyến nông để nâng cao trình độ kỹ thuật cho người trồng nấm.

2.2. Rủi Ro Thị Trường Và Giá Cả Nấm Bấp Bênh

Thị trường tiêu thụ nấm chưa ổn định, giá cả biến động theo mùa vụ và nguồn cung. Người dân gặp khó khăn trong việc tìm kiếm kênh phân phối, bán hàng. Cần có giải pháp kết nối cung cầu, xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả, đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm nấm.

2.3. Thiếu Vốn Đầu Tư Phát Triển Mô Hình Trồng Nấm

Thiếu vốn là một trong những rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô trồng nấm. Người dân khó tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư vào giống nấm, công nghệ trồng nấm, và mở rộng sản xuất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm Hà Giang

Đánh giá hiệu quả kinh tế dựa trên các chỉ tiêu: Tổng giá trị sản xuất (GO), Giá trị gia tăng (VA), Chi phí trung gian (IC), Lợi nhuận, Thu nhập. So sánh giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Sử dụng phương pháp phân tích chi phí - lợi nhuận, phân tích năng suất, sản lượng. Thu thập số liệu sơ cấp từ khảo sát hộ trồng nấm, số liệu thứ cấp từ báo cáo của địa phương. Phân tích dữ liệu bằng phần mềm thống kê.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm

Các chỉ tiêu chính bao gồm: Tổng giá trị sản xuất (GO), giá trị gia tăng (VA), chi phí trung gian (IC), lợi nhuận, thu nhập, năng suất, sản lượng. Các chỉ tiêu này giúp đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế của hoạt động trồng nấm.

3.2. Phương Pháp Thu Thập Và Xử Lý Dữ Liệu Nghiên Cứu

Thu thập số liệu sơ cấp thông qua khảo sát các hộ trồng nấm tại xã Phương Thiện. Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND xã, phòng nông nghiệp. Sử dụng phần mềm thống kê để xử lý và phân tích dữ liệu.

3.3. Phân Tích Chi Phí Lợi Nhuận Trong Trồng Nấm

Phân tích chi phí - lợi nhuận giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của hoạt động trồng nấm. Nó cũng giúp người dân và các nhà quản lý đưa ra các quyết định đầu tư và sản xuất hiệu quả hơn.

IV. Thực Trạng Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm Tại Phương Thiện

Phương Thiện có điều kiện tự nhiên, xã hội phù hợp cho trồng nấm. Nấm sò là loại nấm chủ lực, mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Tuy nhiên, năng suất còn thấp so với tiềm năng. Chi phí sản xuất còn cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận. Cần có giải pháp cải thiện kỹ thuật, giảm chi phí, nâng cao năng suất, tăng cường tiêu thụ nấm.

4.1. Phân Tích Chi Phí Sản Xuất Nấm Tại Phương Thiện

Chi phí sản xuất nấm bao gồm chi phí giống nấm, nguyên vật liệu, nhân công, và các chi phí khác. Phân tích chi phí giúp xác định các yếu tố chi phí cao, từ đó tìm ra giải pháp giảm chi phí, tăng lợi nhuận.

4.2. Đánh Giá Năng Suất Và Sản Lượng Nấm Của Các Hộ

Năng suất và sản lượng nấm khác nhau giữa các hộ trồng nấm. Đánh giá năng suất và sản lượng giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất, từ đó đưa ra giải pháp cải thiện năng suất.

4.3. Lợi Nhuận Thu Được Từ Mô Hình Trồng Nấm Sò

Nấm sò là loại nấm mang lại lợi nhuận cao nhất cho người dân Phương Thiện. Tuy nhiên, lợi nhuận còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như năng suất, giá bán, và chi phí sản xuất.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Trồng Nấm Hà Giang

Cần nâng cao nhận thức của người trồng nấm về kỹ thuật canh tác, quản lý dịch bệnh, thị trường. Hỗ trợ vốn vay ưu đãi, chuyển giao công nghệ, xây dựng thương hiệu nấm Hà Giang. Phát triển kênh phân phối, kết nối cung cầu, đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm nấm. Xây dựng hợp tác xã, tổ hợp tác để tăng cường sức mạnh tập thể.

5.1. Đào Tạo Kỹ Thuật Trồng Nấm Tiên Tiến Cho Nông Dân

Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn về kỹ thuật trồng nấm tiên tiến, phòng trừ sâu bệnh, quản lý môi trường trồng nấm. Mời các chuyên gia, kỹ sư nông nghiệp hướng dẫn trực tiếp cho người dân.

5.2. Hỗ Trợ Vốn Vay Ưu Đãi Cho Phát Triển Sản Xuất Nấm

Tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ ngân hàng, quỹ tín dụng. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm lãi suất cho vay.

5.3. Xây Dựng Thương Hiệu Nấm Hà Giang Và Phát Triển Thị Trường

Xây dựng thương hiệu nấm Hà Giang uy tín, chất lượng. Quảng bá sản phẩm nấm trên các phương tiện truyền thông, hội chợ triển lãm. Phát triển kênh phân phối đa dạng, kết nối với các siêu thị, nhà hàng, chợ đầu mối.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển Trồng Nấm Tại Hà Giang

Trồng nấm có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế - xã hội ở Hà Giang. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, và người dân để khai thác tối đa tiềm năng này. Phát triển trồng nấm theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường, góp phần nâng cao đời sống người dân, xây dựng nông thôn mới.

6.1. Tiềm Năng Phát Triển Bền Vững Của Nghề Trồng Nấm

Nghề trồng nấm có tiềm năng phát triển bền vững nhờ sử dụng nguồn nguyên liệu địa phương, tạo ra sản phẩm sạch, an toàn, và có giá trị dinh dưỡng cao. Nó cũng góp phần bảo vệ môi trường và tạo việc làm cho người dân.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Trồng Nấm Của Địa Phương

UBND tỉnh Hà Giang cần ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển trồng nấm, bao gồm hỗ trợ vốn, kỹ thuật, thị trường, và xây dựng cơ sở hạ tầng.

6.3. Hướng Đến Nền Nông Nghiệp Bền Vững Tại Phương Thiện

Phát triển trồng nấm theo hướng nông nghiệp bền vững, kết hợp với các hoạt động du lịch sinh thái, tạo ra chuỗi giá trị gia tăng, và góp phần bảo tồn văn hóa địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh đô thị hóa thu hẹp diện tích đất sản xuất nông nghiệp và gia tăng áp lực an ninh lương thực, thực phẩm, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng sang các đối tượng có giá trị dinh dưỡng và hiệu quả kinh tế cao là một đòi hỏi cấp thiết. Nấm ăn và nấm dược liệu chứa hàm lượng protein cao (2,66% – 5,05%) cùng 19 loại acid amin (trong đó có 9 acid amin thiết yếu), giàu chất xơ, ít chất béo, không làm tăng cholesterol, có tác dụng hỗ trợ phòng ngừa bệnh huyết áp, tim mạch và đường ruột.

Xã Phương Thiện là một xã ngoại thành nằm ở cửa ngõ phía Nam của thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, với khoảng 70% đến 80% số hộ gia đình tham gia sản xuất nông - lâm nghiệp. Trong những năm gần đây, nghề trồng nấm tại xã đã hình thành và có bước phát triển với các chủng loại như nấm sò, nấm mỡ, nấm rơm, nấm kim châm. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất nấm tại địa phương vẫn mang tính tự phát, quy mô hộ gia đình còn nhỏ lẻ (phổ biến từ 200 – 400 bịch nấm/hộ), kỹ thuật canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu liên kết chuỗi giá trị và khâu tiêu thụ phụ thuộc nhiều vào thương lái trung gian dẫn đến tình trạng bấp bênh về giá cả. Nhằm cung cấp căn cứ khoa học và thực tiễn để phát triển mô hình kinh tế nông hộ này, khóa luận tiến hành nghiên cứu đề tài: "Đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ nông dân trồng nấm tại xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu hiện trạng sản xuất và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nghề trồng nấm tại xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Phân tích lịch sử hình thành mô hình và thực trạng sản xuất nấm trên địa bàn xã Phương Thiện.
   • Xác định những thuận lợi và khó khăn trong quá trình sản xuất và tiêu thụ nấm.
   • Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của hoạt động trồng nấm tại các nông hộ.
   • Chỉ ra các cơ hội và tiềm năng phát triển nghề trồng nấm tại địa phương.
   • Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ nấm.

Nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu tập trung làm rõ:

• Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong sản xuất nấm nông hộ.
• Thực trạng tổ chức sản xuất, chi phí đầu tư, năng suất, sản lượng và tiêu thụ nấm của các hộ tại địa bàn nghiên cứu.
• Các giải pháp kỹ thuật, chính sách, vốn và thị trường nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nấm cho hộ nông dân.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế của hoạt động trồng nấm; các hộ nông dân trực tiếp sản xuất nấm tại xã Phương Thiện; các tác động kinh tế - xã hội - môi trường của nghề trồng nấm.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015; số liệu thứ cấp giai đoạn 2009 – 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận kinh tế nông nghiệp về phạm trù hiệu quả kinh tế (theo quan điểm của GS. Nguyễn Tiến Mạnh, 2001), xác định hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh giữa kết quả đạt được ($Q$) và chi phí bỏ ra ($C$) theo công thức $H = Q/C$. Đánh giá kinh tế nông hộ gắn liền với lý thuyết phân tích chu trình dự án (đánh giá tiền khả thi, đánh giá thực hiện, đánh giá định kỳ, đánh giá cuối kỳ, kỹ thuật, tài chính và mức độ nhân rộng).

Hệ thống chỉ tiêu kinh tế được sử dụng bao gồm:

• Tổng giá trị sản xuất (Gross Output - GO): $GO = \sum (Q_i \times P_i)$, là toàn bộ giá trị bằng tiền của sản lượng nấm thu được trong chu kỳ sản xuất.
• Chi phí trung gian (Intermediate Cost - IC): $IC = \sum C_i$, là toàn bộ chi phí vật chất thường xuyên và dịch vụ mua ngoài (giống, rơm rạ, vôi, điện, nước, thuê nhân công, nilon, dây buộc...).
• Giá trị gia tăng (Value Added - VA): $VA = GO - IC$.
• Tổng chi phí (Total Cost - TC) và Lợi nhuận (Profit - Pr): $Pr = GO - TC$.
• Thu nhập hỗn hợp (Mixed Income - MI): $MI = VA - (A + T)$ (trong đó $A$ là khấu hao tài sản cố định và chi phí lao động thuê ngoài, $T$ là thuế nông nghiệp).
• Nhóm chỉ tiêu hiệu quả kinh tế: Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian ($GO/IC$); Tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($VA/IC$); Năng suất lao động ($GO/\text{LĐ}$, $VA/\text{LĐ}$, $MI/\text{LĐ}$).

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên 60 hộ gia đình trực tiếp trồng nấm tại 3 thôn trọng điểm có số hộ trồng nấm lớn nhất xã là thôn Mè Thượng, thôn Châng và thôn Tiến Thắng (chiếm 218 hộ trên tổng số 312 hộ trồng nấm toàn xã).
• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Số liệu thứ cấp: Báo cáo thống kê kinh tế - xã hội của UBND xã Phương Thiện qua các năm 2013 – 2014; các văn bản chính sách của tỉnh Hà Giang (Quyết định số 3048/QĐ-UBND ngày 25/12/2013, Hướng dẫn số 1236/UBND-KTTH ngày 29/4/2014, Văn bản số 2068/UBND-NNTNNMT ngày 08/7/2014, Quyết định số 623/QĐ-UBND ngày 31/3/2014, Kế hoạch số 172/KH-BCĐ ngày 10/3/2014 về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới).
  • Số liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp 60 hộ nông dân bằng bảng hỏi bán cấu trúc; phỏng vấn sâu cán bộ quản lý (Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, cán bộ khuyến nông, chuyên viên Phòng Nông nghiệp thành phố Hà Giang).
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Nhập liệu và tính toán bằng phần mềm Microsoft Excel 2003; sử dụng phương pháp thống kê mô tả (số bình quân, tỷ lệ cơ cấu, độ phân tán) và phương pháp so sánh đối chiếu giữa các vụ canh tác (vụ Đông Xuân và vụ Mùa), giữa các nhóm quy mô hộ và các tác nhân trong chuỗi cung ứng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ tiềm năng phát triển nguồn thực phẩm sạch, giàu dinh dưỡng thay thế protein truyền thống và tận dụng nguồn rơm rạ dồi dào sau thu hoạch lúa tại xã Phương Thiện. Xác định rõ mục tiêu chung, 5 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu chính, đối tượng và phạm vi nghiên cứu tại địa bàn xã trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về khái niệm, bản chất, công thức xác định và hệ thống chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh tế ($GO, IC, VA, MI, VA/IC$). Trình bày khái niệm, phân loại đánh giá dự án phát triển nông thôn. Tổng quan thực tiễn sản xuất nấm trên thế giới (Bắc Mỹ, Châu Âu với quy mô công nghiệp cơ giới hóa 200 – 1.000 tấn/năm; Châu Á, đặc biệt Trung Quốc chiếm 50% sản lượng toàn cầu 20 triệu tấn năm 2005) và tại Việt Nam (hình thành từ thập niên 1970; xuất khẩu 11 tháng năm 2009 đạt 17 triệu USD, đạt tổng giá trị khoảng 40 – 60 triệu USD/năm, tiềm năng 20 – 30 triệu tấn rơm rạ). Đồng thời, tổng thuật các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn mới áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà Giang và xã Phương Thiện.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ đối tượng khảo sát là các hộ trồng nấm; phạm vi không gian tại 3 thôn (Mè Thượng, Tiến Thắng, Châng) của xã Phương Thiện; phương pháp chọn mẫu khảo sát $n = 60$ hộ; quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp qua bảng hỏi và phỏng vấn sâu; thu thập số liệu thứ cấp từ văn phòng UBND xã; phương pháp xử lý số liệu bằng Microsoft Excel 2003; thiết lập hệ thống công thức tính toán các chỉ tiêu $GO, IC, VA, MI, GO/IC, VA/IC$.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương tập trung phân tích sâu toàn bộ thực trạng điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Phương Thiện, thực trạng sản xuất và hạch toán kinh tế của các nông hộ điều tra:

1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Tổng diện tích tự nhiên toàn xã là 3.273,07 ha, trong đó đất nông nghiệp năm 2014 là 2.818,50 ha (lúa nước 189,52 ha, đất rừng 2.542,59 ha). Dân số gồm 870 hộ với 3.822 nhân khẩu, thuộc 3 dân tộc chính: Tày (80%), Dao (15%), Kinh (5%). Cơ cấu kinh tế: Nông nghiệp chiếm 60%, Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp 17,2%, Thương mại - Dịch vụ 22,8%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 12%, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã chiếm 24,32% (198 hộ).
2. Lịch sử và thực trạng phát triển nghề nấm: Nghề nấm hình thành hơn 10 năm tại địa phương, ban đầu mang tính tự phát, sau đó Hợp tác xã (HTX) Phương Thiện phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh và Phòng Nông nghiệp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng nấm sò, nấm mỡ, nấm rơm. Năm 2013, toàn xã có 207 hộ trồng nấm với 99.760 bịch, sản lượng 53,622 tấn (năng suất 0,54 kg/bịch). Đến năm 2014, số hộ tăng lên 312 hộ (chiếm 35,9% tổng số hộ toàn xã), năng suất đạt 0,57 kg/bịch, sản lượng đạt 85,363 tấn.

Thôn	Số hộ sản xuất nấm (hộ)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Mè Thượng	120	38,46
Châng	62	19,87
Tiến Thắng	36	11,53
Lâm Đồng	30	9,61
Vài Bài	25	8,01
Cao Bành	23	7,37
Cao Bài	16	5,13
Tổng toàn xã	312	100,00

3. Đặc điểm kinh tế - xã hội của 60 hộ điều tra:
   • Nhân khẩu bình quân: 5,23 khẩu/hộ; số lao động bình quân: 2,07 lao động/hộ (tỷ lệ 39,5%); tỷ lệ gánh nặng phụ thuộc là 2,53 khẩu/lao động. Độ tuổi bình quân chủ hộ là 49,67 tuổi; số năm kinh nghiệm sản xuất nấm bình quân đạt 8,80 năm.
   • Đất đai bình quân: 21,25 sào/hộ. Đất ở chiếm 1,52 sào (đất làm nhà 0,17 sào, đất vườn 1,35 sào chiếm 88,64% đất ở - được tận dụng làm nhà nấm và trồng rau màu); đất canh tác chiếm 19,73 sào (phần lớn cấy 2 vụ lúa với 19,5 sào ruộng/hộ).
   • Quy mô sản xuất: Nhóm quy mô 480 – 960 bịch/hộ gồm 32 hộ (chiếm 53,3%); nhóm quy mô 360 – 470 bịch/hộ gồm 28 hộ (chiếm 46,7%).
4. Chi phí đầu tư và chi phí sản xuất:
   • Chi phí dựng một nhà nấm diện tích 20 $m^2$ là 1.240.000 đồng (gồm tre 50 cây, rơm 2 sào, dây buộc 2 kg = 80.000đ, đinh 3 kg = 60.000đ, nilon phủ 10 kg = 400.000đ, công lao động 6 công = 600.000đ, chi phí khác = 100.000đ).
   • Chi phí cố định cho dụng cụ sản xuất là 770.000 đồng (bình phun nước 70.000đ, 2 khuôn nấm 60.000đ, nilon gói bánh rơm 600.000đ, dây buộc 40.000đ).
   • Chi phí trung gian ($IC$) bình quân cho một lứa nấm là 1.607.000 đồng (gồm giống nấm 51 kg $\times$ 27.000 đ/kg = 1.377.000đ; rơm 2 sào = 70.000đ; vôi khử trùng 10 kg = 20.000đ; thuê nhân công 1 công = 100.000đ; nước tưới 10 khối = 25.000đ; điện sinh hoạt phục vụ 10 chữ = 15.000đ).
5. Kênh phân phối và thị trường tiêu thụ:
   • Chuỗi cung ứng: 95% sản lượng nấm được nông hộ bán buôn cho người thu gom địa phương; chỉ 5% được bán trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ xã. Người thu gom địa phương chuyển giao 70% sản lượng cho người thu mua tại chợ đầu mối thành phố Hà Giang và bán lẻ 30% tại các chợ lân cận. Người bán buôn chợ đầu mối cung ứng 90% cho mạng lưới bán lẻ và 10% cho khách hàng tiêu dùng trực tiếp/nhà hàng.
   • Giá bán bình quân: Ngày thường vụ Đông Xuân đạt 30.000 đ/kg, vụ Mùa đạt 50.000 đ/kg; các ngày rằm, mùng một giá tăng lên 50.000 đ/kg (Đông Xuân) và 70.000 đ/kg (vụ Mùa). Giá bán bình quân cả năm đạt 50.000 đ/kg.
6. Hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường:
   • Năng suất bình quân vụ Đông Xuân đạt 0,6 kg/bịch (sản lượng 288 kg/hộ), vụ Mùa đạt 0,5 kg/bịch (sản lượng 240 kg/hộ); tổng sản lượng cả 2 vụ đạt 528 kg/hộ.
   • Tỷ suất $VA/IC$ đạt 6,21 lần trong vụ Đông Xuân và 8,60 lần trong vụ Mùa; tính chung cả năm tỷ suất $VA/IC$ đạt 10,88 lần và tỷ suất $GO/IC$ đạt 12,35 lần.
   • Hiệu quả xã hội: Tạo việc làm thời vụ, tận dụng lao động nhàn rỗi trong nông hộ (đem lại thu nhập bổ sung hàng năm ước tính 25 triệu đồng/hộ), cải thiện khẩu phần dinh dưỡng.
   • Hiệu quả môi trường: Tận dụng triệt để nguồn rơm rạ thải bỏ sau thu hoạch lúa (tránh việc đốt đồng gây ô nhiễm không khí); bã thải bánh rơm sau thu hoạch nấm được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ cho dưa, đậu, sắn, ngô, lạc.
7. Hệ thống giải pháp đề xuất: Nêu 6 nhóm giải pháp trọng tâm: Đổi mới nhận thức nông dân qua truyền thông và thành lập tổ hợp tác; hỗ trợ vốn tín dụng ưu đãi; đào tạo nguồn nhân lực và tập huấn kỹ thuật; chính sách quy hoạch đất đai và hỗ trợ trang thiết bị chế biến; chuyển giao kỹ thuật chăm sóc và khử trùng; tổ chức lại thị trường và thành lập các trung tâm thu gom tiêu thụ.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các kết luận khoa học khẳng định nghề trồng nấm mang lại hiệu quả kinh tế cao, tỷ suất sinh lời vượt trội, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế hộ. Đưa ra các kiến nghị đối với UBND tỉnh, UBND thành phố Hà Giang, Sở Nông nghiệp & PTNT và UBND xã Phương Thiện về hỗ trợ vốn vay, chuyển giao KHKT và tổ chức kênh tiêu thụ ổn định.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của mô hình sản xuất nấm nông hộ tại xã Phương Thiện qua bảng số liệu thực nghiệm sau:

Chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật	Đơn vị tính	Vụ Đông Xuân	Vụ Mùa	Cả năm
Năng suất bình quân	kg/bịch	0,60	0,50	1,10
Sản lượng bình quân/hộ	kg	288	240	528
Chi phí trung gian ($IC$) bình quân/lứa	1.000 đồng	1.600	1.500	3.100
Giá trị gia tăng ($VA$) bình quân/lứa	1.000 đồng	9.950	12.000	21.950
Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí ($GO/IC$)	Lần	7,22	9,60	12,35
Tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí ($VA/IC$)	Lần	6,21	8,60	10,88
Giá bán bình quân ngày thường	1.000 đ/kg	30,0	50,0	40,0
Giá bán bình quân ngày lễ, tết, ngày rằm	1.000 đ/kg	50,0	70,0	60,0

Các kết quả chính và phát hiện thực tế:

• Hiệu quả kinh tế cao và ổn định: Hoạt động sản xuất nấm mang lại tỷ suất lợi nhuận trên chi phí trung gian rất cao ($VA/IC$ đạt 6,21 lần ở vụ Đông Xuân và 8,60 lần ở vụ Mùa). Mặc dù sản lượng vụ Mùa thấp hơn do thời tiết mùa đông lạnh giá, giá bán nấm trên thị trường lại tăng cao (bình quân 60.000 đ/kg so với 40.000 đ/kg ở vụ Đông Xuân), giúp bù đắp và nâng cao tổng giá trị thu nhập của nông hộ.
• Tận dụng tối đa nguồn lực tại chỗ: Mô hình khai thác hiệu quả diện tích đất vườn hộ (bình quân 1,35 sào/hộ), tận dụng nguồn rơm rạ dồi dào từ diện tích 19,5 sào ruộng lúa/hộ và giải quyết việc làm cho 2,07 lao động/hộ trong thời gian nông nhàn, giảm thiểu phát thải ô nhiễm do đốt rơm rạ ngoài đồng ruộng.
• Hạn chế trong chuỗi cung ứng: Có tới 95% sản lượng nấm bị phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới thương lái thu gom địa phương; người sản xuất không có quyền định đoạt giá bán, thường xuyên chịu rủi ro ép giá khi thu hoạch rộ và hoàn toàn thiếu vắng các cơ sở chế biến, đóng hộp hoặc kho lạnh bảo quản sau thu hoạch.

Hệ thống giải pháp do tác giả đề xuất:

1. Giải pháp nhận thức và tổ chức sản xuất: Tuyên truyền qua hệ thống phát thanh cơ sở; xây dựng các mô hình điểm; thành lập tổ hợp tác/hợp tác xã chuyên ngành nấm nhằm tăng cường khả năng đàm phán giá và tương trợ vốn, kỹ thuật.
2. Giải pháp vốn tín dụng: Đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng nông thôn đơn giản hóa thủ tục, triển khai các gói vay ưu đãi lãi suất thấp theo chu kỳ sản xuất nông hộ.
3. Giải pháp kỹ thuật và khuyến nông: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật "cầm tay chỉ việc", kết hợp tham quan mô hình thực tế; nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông xã; kiểm soát chất lượng meo giống nhập nội; cải tiến thiết kế nhà nấm để kiểm soát nhiệt độ vào mùa lạnh.
4. Giải pháp chính sách và quy hoạch: Quy hoạch mặt bằng vùng sản xuất tập trung; áp dụng cơ chế hỗ trợ chi phí mua sắm máy móc đóng bịch, khử trùng và vật tư nông nghiệp theo các nghị quyết nông thôn mới của tỉnh Hà Giang.
5. Giải pháp thị trường: Thành lập điểm/trung tâm thu gom nấm tập trung tại địa phương để bảo vệ giá cho nông dân; xúc tiến thương mại kết nối cung ứng cho các nhà hàng, khách sạn và thị trường các tỉnh lân cận; từng bước đầu tư công nghệ sơ chế, sấy khô hoặc đóng hộp để đa dạng hóa sản phẩm.

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng và hạch toán kinh tế chi tiết đầu tiên về mô hình trồng nấm nông hộ tại địa bàn xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang.
• Làm rõ cơ chế phân chia lợi nhuận và luân chuyển sản phẩm trong chuỗi giá trị nấm tươi từ nông hộ vùng cao đến thị trường đô thị.
• Đóng vai trò tài liệu tham khảo phục vụ công tác hoạch định chính sách chuyển đổi cơ cấu cây trồng và xây dựng nông thôn mới tại thành phố Hà Giang.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi khảo sát sơ cấp tập trung tại 3 thôn (Mè Thượng, Châng, Tiến Thắng) với cỡ mẫu 60 hộ; chưa bao quát chi tiết toàn bộ 7 thôn trong xã.
  • Số liệu sơ cấp tập trung thu thập trong một khoảng thời gian ngắn (từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015), do đó các chỉ tiêu kinh tế của vụ Mùa chủ yếu dựa vào hồi cố số liệu năm 2013 – 2014 của nông hộ.
  • Khóa luận mới chỉ đi sâu hạch toán chi phí trung gian ($IC$), giá trị gia tăng ($VA$) và lợi nhuận trực tiếp của hộ; chưa lượng hóa đầy đủ chi phí cơ hội của lao động gia đình và khấu hao chi tiết toàn bộ các tài sản vô hình.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh hiệu quả kinh tế giữa các loại nấm khác nhau (nấm sò, nấm mỡ, nấm rơm, nấm linh chi) trên địa bàn toàn tỉnh Hà Giang.
  • Nghiên cứu sâu về phân tích chuỗi giá trị ($Value\ Chain\ Analysis$), đo lường biên lợi nhuận của từng tác nhân trung gian và giải pháp ứng dụng công nghệ chế biến sâu bảo quản nấm sau thu hoạch.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Khuyến nông: Tham khảo về khung phương pháp luận hạch toán kinh tế nông hộ ($GO, IC, VA, MI, GO/IC, VA/IC$), phương pháp thiết kế bảng hỏi và quy trình điều tra chọn mẫu thực địa tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp, khuyến nông viên cấp huyện, xã: Tham khảo bộ số liệu định mức chi phí làm nhà nấm, cơ cấu chi phí trung gian và quy trình tổ chức mô hình trồng nấm tận dụng rơm rạ tại địa phương.
• Các hộ nông dân và tổ hợp tác sản xuất nấm: Vận dụng các định mức kỹ thuật, chi phí đầu tư nhà nấm diện tích 20 $m^2$ và kỹ năng bố trí lịch thời vụ thu hoạch vào các dịp rằm, lễ tết để tối ưu hóa giá bán và lợi nhuận.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chi phí đầu tư ban đầu để xây dựng một nhà trồng nấm diện tích 20 $m^2$ tại xã Phương Thiện là bao nhiêu?
Theo kết quả điều tra của tác giả, tổng chi phí vật tư và công lao động để dựng một nhà nấm 20 $m^2$ là 1.240.000 đồng, bao gồm: 50 cây tre, 2 sào rơm rạ, 2 kg dây buộc (80.000đ), 3 kg đinh (60.000đ), 10 kg nilon phủ giữ nhiệt (400.000đ), 6 công lao động (600.000đ) và các chi phí phát sinh khác (100.000đ).

2. Chi phí trung gian (IC) cho một lứa sản xuất nấm bình quân của nông hộ gồm những khoản nào?
Chi phí trung gian bình quân cho một lứa nấm là 1.607.000 đồng/lứa, bao gồm: Tiền giống nấm (51 kg $\times$ 27.000 đ/kg = 1.377.000 đồng, chiếm tỷ trọng lớn nhất 85,7%), rơm rạ mua thêm (70.000 đồng), vôi bột xử lý (20.000 đồng), thuê nhân công ngoài (100.000 đồng), tiền nước tưới (25.000 đồng) và tiền điện (15.000 đồng).

3. Tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($VA/IC$) của mô hình trồng nấm đạt mức bao nhiêu?
Chỉ số $VA/IC$ đạt 6,21 lần trong vụ Đông Xuân và 8,60 lần trong vụ Mùa. Tính chung cả năm, tỷ suất $VA/IC$ bình quân đạt 10,88 lần (nghĩa là 1 đồng chi phí trung gian bỏ ra tạo ra được 10,88 đồng giá trị gia tăng).

4. Kênh tiêu thụ nấm tại xã Phương Thiện được phân phối như thế nào?
Sản phẩm nấm tại địa phương chủ yếu lưu thông qua khâu trung gian: 95% sản lượng được nông hộ bán thẳng cho người thu gom địa phương, chỉ 5% được bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng. Người thu gom địa phương sau đó chuyển giao 70% lượng nấm về chợ đầu mối thành phố Hà Giang và bán lẻ 30% tại các chợ xã lân cận.

5. Vì sao năng suất nấm vụ Mùa thấp hơn vụ Đông Xuân nhưng hiệu quả kinh tế ($VA/IC$) lại cao hơn?
Trong vụ Đông Xuân (thời tiết ấm áp từ tháng 5 đến tháng 9), năng suất đạt 0,6 kg/bịch (288 kg/hộ), giá bán bình quân 40.000 đ/kg. Trong vụ Mùa (thời tiết mùa đông lạnh giá), năng suất giảm xuống 0,5 kg/bịch (240 kg/hộ), nhưng do nguồn cung trên thị trường khan hiếm, giá bán bình quân tăng lên 60.000 đ/kg (ngày lễ đạt 70.000 đ/kg), giúp giá trị gia tăng ($VA$) vụ Mùa đạt 12.000.000 đồng/lứa và tỷ suất $VA/IC$ đạt 8,60 lần, cao hơn mức 6,21 lần của vụ Đông Xuân.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Mai Quốc Bảo đã phản ánh toàn diện và khách quan bức tranh kinh tế - kỹ thuật của nghề trồng nấm nông hộ tại xã Phương Thiện, thành phố Hà Giang trong giai đoạn 2013 – 2015. Kết quả nghiên cứu chứng minh trồng nấm là mô hình sản xuất phụ nhưng mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội (tỷ suất $VA/IC$ đạt 10,88 lần cả năm), giúp giải quyết lao động nông nhàn, tăng thu nhập và giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhờ tái sử dụng phụ phẩm rơm rạ. Khóa luận cũng đã chỉ ra chính xác các điểm nghẽn về kỹ thuật mùa đông và chuỗi tiêu thụ phụ thuộc thương lái, từ đó đề xuất hệ sinh thái 6 nhóm giải pháp thực tiễn hỗ trợ nông hộ phát triển sản xuất hàng hóa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Tổng quan tài liệu. Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Phần 5: Kết luận và kiến nghị.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Khái niệm và bản chất của hiệu quả kinh tế 2.1 Khái niệm hiệu quả kinh tế. Theo giáo sư (Nguyễn Tiến Mạnh, 2001) [2] Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hay quá trình) kinh tế là phạm trù kinh tế phản ảnh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) để đạt được mục tiêu xác định. Hiệu quả kinh tế là sự tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được và chi phí bỏ ra, nó thể hiện bằng các chỉ tiêu kinh tế như: Giá trị tổng sản lượng, lợi nhuận… tính trên lượng chi phí đã bỏ ra.2 Bản chất của hiệu quả kinh tế. Bản chất của hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh tương đối và tuyệt đối giữa lượng kết quả thu được với lượng chi phí bỏ ra.

Để đạt được cùng một khối lượng sản phẩm người ta có thể bằng nhiều cách khác nhau song do sự mâu thuẫn giữa nhu cầu tăng lên của con người với sự hữu hạn của nguồn tài nguyên, nên khi đánh giá kết quả của một quá trình sản xuất kinh doanh cần phải xem xét kết quả đó được tạo ra như thế nào và mất bao nhiêu chi phí.2 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế - Tổng giá trị sản xuất (GO): Là chỉ tiêu bểu hiện bằng tiền của toàn bộ sản phẩm thu được trên một đơn vị diện tích canh tác trong một chu kỳ sản xuất nhất định. 4 - Giá trị gia tăng (VA): Là hiệu số giữa giá trị sản xuất và chi phí trung gian, là kết quả cuối cùng thu được sau khi trừ đi chi phí trung gian của hoạt động trồng nấm. - Chi phí trung gian (IC): Là toàn bộ chi phí vật chất được sử dụng trong quá trình tạo ra sản phẩm. Nó bao gồm toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ mua, thuê ngoài của hộ trong hoạt động sản xuất.

VA = GO – IC Trong đó: VA: Là giá trị gia tăng GO: Là tổng giá trị sản xuất IC: Là chi phí trung gian - Giá trị sản xuất tính cho một đơn vị chi phí trung gian (GO/IC): Là chỉ tiêu phản ánh về lượng số đơn vị giá trị sản xuất thu được khi bỏ ra một đơn vị chi phí trung gian đầu tư sản xuất. - Giá trị gia tăng tính chi một đơn vị chi phí trung gian (VA/IC): Là chỉ tiêu phản ánh về lượng, cho biết cứ một đơn vị chi phí trung gian bỏ ra để đầu tư cho nấm thì thu được bao nhiêu đơn vị giá trị gia tăng. Đây là chỉ tiêu quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả kinh tế đạt được. - Giá trị gia tăng/lao động (VA/LĐ): Là chỉ tiêu phản ánh thu nhập tăng thêm cho một lao động.3 Phƣơng pháp xác định hiệu quả kinh tế Có nhiều phương pháp để xác định hiệu quả kinh tế song điều quan trọng là chúng ta cần xác định chính xác kết quả thu được và chi phí phải bỏ ra cho quá trình sản xuất kinh doanh.

Tuỳ theo mục đích tính toán hiệu quả kinh tế mà chúng ta xác định kết quả thu được sao cho phù hợp.