MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam được biết tới là một nước nông nghiệp và ngành nông nghiệp đang phát triển rất mạnh trong những năm vừa qua, ngành Nông nghiệp đã được hình thành từ rất lâu đời như ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi. Một trong những ngành trồng trọt có từ lâu đời, gắn bó với người nông dân đó là nghề trồng chè, ngành chè đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế của một số tỉnh thành và cả nước. Chè là thức uống phổ biến và được coi là một nét đẹp trong văn hóa ẩm thực của người Việt Nam.
Bênh cạnh đó, với những nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học Nhật Bản, chè còn có tác dụng chống phóng xạ, chống được chất Stroni. Trên thế giới hiện nay có hơn 58 Quốc gia trồng chè và có khoảng 163 Quốc gia và lãnh thổ có nhu cầu sử dụng chè, đây là thị trường vô cùng tiềm năng cho ngành chè Việt Nam Phát triển (Lý Thị Thu Mai, 2021)[1]. Thái Nguyên là một trong những tỉnh có ngành chè phát triển nhất trên cả nước. Thái Nguyên là một trong những tỉnh thành có diện tích trồng chè rất lớn và nơi đây được thiên nhiên ban tặng về thổ nhưỡng, khí hậu rất phù hợp với cây chè, chè Thái Nguyên mang một hương vị đậm đà mà không thể lẫn với các loại chè khác trên thị trường hiện nay.
Nhắc đến chè, người ta sẽ nhắc đến chè Thái Nguyên. Đây chính là biểu tượng của tỉnh và cũng là biểu tượng của văn hóa chè Việt Nam. Các Quốc gia trên thế giới cũng sở hữu văn hóa ẩm thực về chè, vì vậy thị trường chè trong nước cũng như trên thế giới là rất sôi động. Đây cũng là điều kiện thuận lợi cho ngành chè Việt Nam phát triển cũng như thúc đẩy phát triển ngành chè trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên.
Với sự quan tâm sát sao của Đảng và nhà nước, với việc phát triển kinh tế tập thể thì Hợp tác xã (HTX) chính là lựa chọn tối ưu nhất nhằm sử dụng và tiêu thụ sản phẩm, cũng chính là một trong những ưu tiên hàng đầu. Hợp tác xã chè trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên đang phát triển không ngừng, giúp cho thu nhập và đời sống của người dân ngày một cải thiện. Hợp tác xã Trà Sơn Dung là 2 một trong những HTX đã có nhiều bước tiến quan trọng trong việc phát triển kinh tế tập thể với mô hình điểm là HTX. Đây là HTX chuyên sản xuất và cung cấp chè đặc sản vùng Tân Cương Thái Nguyên.
Từ nguồn nguyên liệu chè Tân Cương nổi tiếng với kinh nghiệm lâu năm, HTX Trà Sơn Dung đã sản xuất ra những loại chè có chất lượng rất tốt, một số sản phẩm của HTX đã được tham gia chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cấp tỉnh và cấp Quốc gia. Với nỗ lực không ngừng, HTX Trà Sơn Dung đã dần khẳng định được chỗ đứng của mình trên thị trườn, các sản phẩm của HTX Trà Sơn Dung luôn được khách hàng đón nhận và đây là cơ hội để Trà Sơn Dung vươn mình ra thị trường thế giới. Tuy nhiên việc đầu tư phát triển chè của các hộ dân, các HTX trên địa bàn tỉnh tới thời điểm hiện tại gặp rất nhiều khó khăn. Khó khăn về định hướng, khó khăn về quản lý và khó khăn ngay cả về thị trường đầu ra.
Chính vì điều đó, cần có thêm những nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất và kinh doanh chè trên địa bàn nhiều hơn nữa để đưa ra những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ, các HTX sản xuất và kinh doanh chè trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên nói chung và HTX Trà Sơn Dung nói riêng. Vì vậy việc tiến hành nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất kinh doanh chè của hợp tác xã Trà Sơn Dung, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên là điều cần thiết. Mục tiêu của nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Đánh giá được đầy đủ, chính xác hiệu quả trong sản xuất và kinh doanh chè của HTX Trà Sơn Dung.
Qua đó nhằm đưa ra các giải pháp hiệu quả phát triển sản xuất chè và nâng cao hiệu quả trong sản xuất và kinh doanh tại HTX Trà Sơn Dung, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể Tìm hiểu mô hình sản xuất và hoạt đông của HTX trà Sơn Dung Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất và kinh doanh chè tại HTX trà Sơn Dung Đề xuất một số giải pháp, định hướng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất và kinh doanh chè của HTX. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Giúp vận dụng kiến thức đã được học vào thực tiễn Nâng cao sự tìm tòi, nghiên cứu học hỏi.
đồng thời phát huy tính tự giác chủ động trong hoạt động nghiên cứu. Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về phát triển sản xuất, kinh doanh chè tại HTX Trà Sơn Dung. Kết quả của đề tài được bổ sung thêm vào tài liệu để phục vụ cho quá trình nghiên cứu về mô hình hoạt động của các HTX kinh doanh trong ngành chè. Ý nghĩa trong thực tiễn Làm cơ sở công tác nghiên cứu, lập kế hoạch nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh chè, mang lại hiệu quả kinh tế cho HTX Trà Sơn Dung và các thành viên trong HTX.
Đánh giá được thực tế hiệu quả kinh tế trong sản xuất và kinh doanh chè của HTX, thấy được thực trạng hoạt động của HTX trà Sơn Dung hiện nay, từ đó đưa ra các phương án, giải pháp nhằm khắc phục và định hướng phát triển một cách có hiệu quả hơn. 4 PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận về kinh tế hợp tác và HTX 2.
Khái niệm về hợp tác Hợp tác là hành động mà các bên cùng nhau chung tay làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong công việc hoặc bất kỳ lĩnh vực nào để cùng hướng tới một mục tiêu chung (Thùy Linh, 2021)[2]. Khái niệm kinh tế hợp tác Kinh tế hợp tác là hình thức tự nguyện của những người lao động những người sản xuất nhỏ dưới các hình thức đa dạng, để kết hợp sức mạnh của các thành viên tạo nên sức mạnh tập thể để giải quyết các vấn đề sản xuất kinh doanh và đời sống tạo điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh có hiệu quả bền vững (Đỗ Đức Duy, 2012) [3]. Khái niệm về HTX Một trong những hình thức liên kết giữa các chủ thể đó là thành lập HTX. HTX được tổ chức trên cơ sở đóng góp cổ phần và sự tham gia lao động trực tiếp của xã viên, phân phối theo kết quả lao động và theo cổ phần.
Mỗi xã viên có quyền như nhau đối với công việc chung. HTX là phương thức tất yếu trong lao động sản xuất và các hoạt động kinh tế, gắn liền với sự phát triển kinh tế và bị ràng buộc và quy định bởi sự tiến triển trong quá trình xã hội hoá của hoạt động kinh tế của con người và phải thích ứng với tiến trình phát triển kinh tế đó. HTX phải tạo ra xung lực tăng năng suất lao động và đạt hiệu quả kinh tế cao. Theo luật HTX năm 2012 có định nghĩa như sau: “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã (Luật Hợp tác xã, 2012) [4].
5 Một số đặc điểm hợp tác xã Việt Nam Hợp tác xã là hình thức thực hiện các quá trình hợp tác với nhau trong hoạt động kinh tế. Với mục tiêu phát triển sản xuất. Tiết kiệm chi phí và lao động, tăng hiệu quả kinh tế. Thứ nhất, xét về góc độ kinh tế, hợp tác xã là một tổ chức kinh tế mang tính xã hội.
Tính xã hội của HTX thể hiện ở chỗ: Nguyên tắc phân chia lợi nhuận: Một phần lợi nhuận trong hợp tác xã dùng để trích lập các quỹ, được phân chia cho việc đáp ứng nhu cầu giáo dục, huấn luyện, thông tin cho xã viên, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa - xã hội chung của cộng đồng dân cư địa phương … Một phần lợi nhuận khác cần được phân phối lại cho xã viên theo mức độ sử dụng dịch vụ. Do vậy mà kể cả những thành viên góp vốn ít nhưng vẫn có cơ hội được nhiều lợi nhuận hơn người góp nhiều. Hợp tác xã được thành lập để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm tạo việc làm cho các thành viên, thúc đẩy sự phát triển và góp phần hạn chế thất nghiệp trong xã hội. Thứ hai, có số lượng thành viên tối thiểu là 7 thành viên.
Thứ ba, xét về góc độ pháp lý, Hợp tác xã có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn của mình. Thứ tư, thành viên hợp tác xã góp vốn đồng thời cam kết sử dụng sản phẩm dịch vụ của hợp tác xã hoặc người lao động trong hợp tác xã. Nếu không sử dụng sản phẩm dịch vụ trong thời gian 3 năm trở lên hoặc không làm việc trong hợp tác xã quá 2 năm thì mất tư các thành viên. Tính tự chủ vốn có của các bên tham gia được giữ vững, không bị mất đi.
Tăng thêm sức mạnh tổng lực và phát triển được những ưu thế của phương thức HTX (Luật Dương Gia, 2022) [5]. Vai trò của HTX Với đặc thù sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ như hiện nay, các HTX chính là “cánh tay nối dài” giữa các hộ nông dân với các doanh nghiệp, đồng thời giúp cung 6 cấp các vật tư đầu vào, hướng dẫn người dân sản xuất theo quy trình, đảm bảo đầu ra cho các nông sản. Hợp tác xã có vai trò rất quan trọng trong quá trình thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp. Chính vì vậy, việc tháo gỡ các khó khăn nội tại hiện có của HTX là điều cần thiết để đưa sản xuất của ngành nông nghiệp ngày càng có hiệu quả, gia tăng và ổn định thu nhập cho người nông dân.
Thúc đẩy mở rộng thị trường tiêu thụ nhờ đó giúp ổn định thị trường đầu ra cho các xã viên. Thúc đẩy áp dụng khoa học kĩ thuật, công nghệ hiện đại trong sản xuất. Nâng cao trình độ nhận thức, trình độ quản lý, trình độ tiếp cận khoa học kĩ thuật cho các xã viên.