Đặt vấn đề Việt Nam là nước có diện tích đất nông nghiệp không lớn, nhưng đã xuất khẩu được nhiều sản phẩm như: lúa gạo, thủy sản. Tuy vậy, thu nhập của nông dân vẫn còn rất thấp. Hiện nay, thu nhập bình quân hàng tháng của người lao động trong nông nghiệp vẫn còn thấp, thu nhập bình quân ở nông thôn đạt 24,4 triệu đồng/người/năm. Đây là thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại hội nghị sơ kết năm năm thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới diễn ra ngày 8-12-2015.
Nguyên nhân được xác định do nông dân không dự báo nhu cầu tiêu thụ sản phẩm của thị trường. Họ thường sản xuất dựa vào kinh nghiệm hoặc theo phong trào nên thường dẫn đến việc cung vượt cầu, rớt giá. Thực tiễn phát triển HTX tại một số nước cho thấy, phong trào HTX chỉ mạnh khi tỷ lệ nông dân tham gia cao và ảnh hưởng của HTX đối với thành viên và thị trường ngày càng lớn. Hiện nay, những nguyên tắc, giá trị của HTX chưa được hiểu đúng và thực hiện đầy đủ; trình độ, năng lực của đội ngũ lãnh đạo HTX còn chưa cao, hỗ trợ của Nhà nước chưa đủ mạnh; HTX còn gặp khó trong tiếp cận vốn, thu hút xã viên và phát triển các dịch vụ phục vụ xã viên…Tuy vậy, thời gian qua, tại ĐBSCL có khá nhiều HTX trong lĩnh vực nông nghiệp hoạt động có hiệu quả, tạo liên kết giúp cải thiện thu nhập và mang lại nhiều lợi ích thiết thực khác cho xã viên như: Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang, HTX Tân Cường (Tam Nông- Đồng Tháp),… 2.
Tính cấp thiết của đề tài - Hội nghị BCH Trung ương 8 khóa II (tháng 08/1955) xác định chủ trương xây dựng thí điểm một số HTX nông nghiệp, sau 3 năm đã thành lập được 45 HTX và 100 nghìn tổ đổi công. Kể từ khi những HTX nông nghiệp thí điểm đầu tiên được thành lập tính đến nay đã hơn 60 năm. - Từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), Đảng và Nhà nước chủ trương nhất quán phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó có phát triển HTX. Chủ trương đó đã được toàn dân hưởng ứng và thực hiện, góp phần tạo nên Luan van 2 những thành tựu to lớn, đưa đất nước vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo ra thế và lực mới để đẩy mạnh CNH, HĐH.
- Trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp hướng tới sản xuất quy mô lớn, chủ thể quan trọng nhất của quá trình tái cơ cấu nông nghiệp phải là Hợp tác xã. Chuyển từ hộ sản xuất cá thể đơn lẻ sang sản xuất liên kết qua Hợp tác xã. Liên kết với doanh nghiệp qua Hợp tác xã để tiếp cận các chính sách của nhà nước về quản lý ruộng đất, vốn, đào tạo nghề, hỗ trợ kỹ thuật. Hơn thế nữa, Đồng Tháp hiện đang trong giai đoạn thực hiện tái cơ cấu nền nông nghiệp, mà định hướng là phát triển Hợp tác xã theo kiểu mới.
Vì thế việc phân tích hiệu quả hoạt động của hợp tác xã là một vấn đề cần thiết trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp nói riêng và Đồng bằng Sông Cửu Long nói chung. Từ việc phân tích hiệu quả và đề ra giải pháp phát triển Hợp tác xã Tân Cường, từ đó có thể áp dụng rộng rãi cho những HTX khác trong khu vực tỉnh Đồng Tháp nói riêng và một số tỉnh tại Đồng Bằng Sông Cửu Long nói chung. Chính vì lẽ đó tôi chọn vấn đề nghiên cứu: “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường tại tỉnh Đồng Tháp” làm vấn đề nghiên cứu của tôi. Mục tiêu nghiên cứu 3.
Mục tiêu tổng quát Phân tích thực trạng và hiệu quả hoạt động của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX Tân Cường trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể Để làm rõ mục tiêu chung, đề tài có các mục tiêu cụ thể như sau: Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng và hiệu quả hoạt động của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường. Mục tiêu 2: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và đe dọa của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường. Mục tiêu 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường trong thời gian tới.
Câu hỏi nghiên cứu + HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Cường mang lại hiệu quả như thế nào? + Thực trạng hoạt động SXKD của HTX Tân Cường như thế nào? + Nguyên nhân nào làm cho HTX Tân Cường hoạt động hiệu quả? + Giải pháp nào xây dựng HTX Tân Cường hoạt động hiệu quả hơn trong thời gian tới? 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5. Đối tượng nghiên cứu Đề tài nhằm đánh giá hiệu quả hoạt động của HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Cường tại tỉnh Đồng Tháp, từ phân tích thực trạng, hiệu quả hoạt động của HTX. Tác giả đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD cho HTX Tân Cường trong thời gian tới.
Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện là HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường tại huyện Tam Nông tỉnh Đồng Tháp. - Phạm vi thời gian: Đề tài sử dụng số liệu thứ cấp trong giai đoạn 3 năm từ 2013-2015. Số liệu sơ cấp sử dụng trong đề tài được thu thập từ tháng 02/2016 đến tháng 11/2016 6. Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài Đề tài cho chúng ta biết được thực trạng hoạt động của HTX Tân Cường thông qua phân tích các chỉ số tài chính.
Kết quả nghiên cứu còn mang lại hiệu quả thực tiễn cho HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tân Cường trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua việc phân tích những yếu tố vĩ mô, yếu tố vi mô cũng như các yếu tố nội tại của HTX, từ đó đề xuất giải pháp chiến lược phát triển trong thời gian tới. Các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan Hợp tác xã là một hình thức tổ chức kinh tế tập thể đóng vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế của nhiều quốc gia. Đặc biệt hiện nay, các HTX được coi là lực Luan van 4 lượng vững mạnh, nhất là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp ở một số nước châu Á như Nhật Bản, Ấn Độ, Thái Lan, Maylaysia. Ở nước ta, trong hơn 50 năm qua, hình thức kinh tế này tuy có quá trình phát triển với các nấc thang và có bước thăng trầm khác nhau, nhưng thực tế đã chứng tỏ chủ trương phát triển hình thức HTX của Đảng và Nhà nước là hoàn toàn đúng đắn.
Đến nay, đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu kinh tế tập thể nói chung, về HTX nói riêng ở trong và ngoài nước. Dưới đây tác giả xin nêu một số công trình chủ yếu đã được công bố. Các nghiên cứu trong nước - Theo Hoàng Kim Giao (1997), HTX ở Ixraen, trong tài liệu phục vụ nghiên cứu đề tài Kinh tế hợp tác, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, do Viện Kinh tế HTX thuộc Liên minh các HTX Việt Nam chủ trì. Nghiên cứu này giới thiệu quá trình phát triển của các loại hình HTX ở Thái Lan từ khi thành lập tổ chức đầu tiên (năm 1916) đến nay, bao gồm HTX nông nghiệp, HTX định cư đất đai, HTX tiêu dùng, HTX tín dụng và tiết kiệm.
HTX ở Indonesia, trong tài liệu phục vụ nghiên cứu đề tài Kinh tế hợp tác, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Viện Kinh tế HTX thuộc Liên minh các HTX Việt Nam chủ trì. Phân tích các chính sách của chính phủ nước này về phát triển HTX từ năm 1958 đến những năm gần đây, chỉ ra vai trò của chính phủ trong quản lý phát triển hình thức tổ chức này ở Indonesia. Bên cạnh đó còn phân tích một số vấn đề lý luận về kinh tế hợp tác, các loại hình kinh tế hợp tác, vai trò của Nhà nước đối với khu vực kinh tế hợp tác và một số kiến nghị phát triển phong trào hợp tác hóa ở nước ta theo mô hình mới. - Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động SXKD của HTX bằng thống kê mô tả.
Khi xác định ảnh hưởng các nhân tố đến thu nhập thành viên thông qua mô hình hồi quy đa biến (Nguyễn Thiện Phúc, 2011). Sử dụng công cụ SWOT đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTXNN tỉnh Hậu Giang nhận thức được trong việc tổ chức và quản lý sao cho hiệu quả. Từ đó có cách hợp lý hơn, giúp Ban giám đốc và các thành viên gắn bó hơn nữa. Các nghiên cứu ngoài nước - Yoshitada Nakaoka – Giám đốc Viện phát triển HTX nông nghiệp châu Á – Nhật Bản (IDACA) Tokyo , viết Lịch sử phát triển HTX nông nghiệp Nhật Bản cho cho biết các thời kỳ phát triển nông nghiệp của Nhật Bản từ khi hình thành (năm 1840) đến năm 1998, trong đó cho biết các loại hình HTX ở Nhật Bản và những đánh giá về các thời kỳ phát triển này theo quan điểm của tác giả.
- Tổ chức hỗ trợ và phát triển các HTX Thụy Điển (1988), Giới thiệu Trung tâm HTX Thụy Điển (SCC) là một tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ sự phát triển các HTX, các tổ chức của nông dân và các tổ chức ở các nước đang phát triển; trong đó giới thiệu các loại hình HTX ở Thụy Điển hiện nay. - Hồng Vân (2010), Mô hình kinh tế hợp tác xã của một số nước châu Á, Tạp chí Công nghiệp. Khái quát các mô hình kinh tế HTX ở một số nước: Ấn Độ, Nhật Bản, Thái Lan và Malaysia mà Việt Nam có thể tham khảo để phát triển các loại hình HTX kiểu mới hiện nay. Hiệu quả hoạt động của HTX tại một số nước trên thế giới Hợp tác xã là một loại hình kinh tế tập thể khá phổ biến, hoạt động trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội và hiện diện ở các nền kinh tế có trình độ phát triển khác nhau.
Kinh nghiệm thế giới cho thấy, đến nay hợp tác xã vẫn tỏ ra là mô hình hoạt động hiệu quả, phù hợp với điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt. Và quan trọng hơn nữa, thông qua hợp tác xã, các hộ nông dân, các doanh nghiệp nhỏ hợp tác với nhau, tăng sức mạnh để đối phó với khó khăn và tránh các nguy cơ thua lỗ cao. Châu Âu có gần 290.000 HTX với 140 triệu thành viên và khoảng 4,9 triệu người làm thuê.
