MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Là tỉnh vùng cao biên giới nằm ở cực Bắc của Tổ quốc, Hà Giang có nhiều yếu tố phù hợp về khí hậu, thổ nhưỡng để trồng các loài cây dược liệu có giá trị kinh tế cao như: Đương qui, Bạch chỉ, Ý dĩ, Thảo quả, Ấu tẩu,. Trong đó, Thảo quả là loài cây dược liệu chủ yếu của tỉnh. Do đặc điểm của cây Thảo quả chỉ sống và sinh trưởng dưới những tán rừng có độ ẩm cao, nhiệt độ thấp, chỉ từ 16 đến 22 độ C và ở độ cao từ 1.000 m so với mực nước biển. Vì vậy, tại các cánh rừng của huyện Xín Mần, Hoàng Su Phì, Quản Bạ, Bắc Mê và các xã vùng cao của huyện Vị Xuyên, Quang Bình, Bắc Mê… cây Thảo quả đã sinh trưởng và phát triển qua hàng chục năm.
Do Thảo quả là loài cây dược liệu có giá trị kinh tế cao, giá quả khô bình quân đạt từ 130 - 150 nghìn đồng/kg, có thời điểm lên tới 250 nghìn đồng/kg. Hoàng Su Phì hiện là một trong những huyện được lãnh đạo chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm đến phát triển kinh tế cũng như an ninh, văn hóa, xã hội. Đảm bảo các lợi ích kinh tế cho người dân kết hợp với phát triển văn hóa ổn định cho sự phát triển của toàn tỉnh Hà Giang nói chung và huyện Hoàng Su Phì nói riêng. Đến năm 2018, huyện Hoàng Su Phì có trên 2.000 ha; chiếm gần 1/5 tổng diện tích Thảo quả trên địa bàn tỉnh.
Với năng suất bình quân 7 tạ/ha, sản lượng ước đạt khoảng 1500 tấn quả tươi; có thể khẳng định, cây Thảo quả đã đem lại nguồn thu nhập khá cao cho người dân địa phương. Diện tích Thảo h 2 quả ở Hoàng Su Phì chủ yếu tập trung ở các xã: Hồ Thầu, Nậm Ty, Túng Sán, Tả Sử Choóng, Bản Luốc và Nam Sơn. Trong khi Hà Giang là tỉnh miền núi phía Bắc có điều kiện khí hậu, đất đai thích hợp để phát triển cây thảo quả, tỉnh đã xác định cây thảo quả là cây trồng quan trọng trong việc xoá đói giảm nghèo và tiến tới làm giàu của người dân vùng cao Hoàng Su Phì, là thương hiệu cho cây dược liệu ôn đới vùng cao Hà Giang. Tuy nhiên hiện nay mới có các đề tài nghiên cứu về tình hình sản xuất thảo quả, các đặc điểm sinh thái của thảo quả trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì.
Xuất phát từ thực tế chưa có đề tài nào về đánh giá hiệu quả kinh tế từ việc trồng thảo quả tại địa phương nên việc nghiên cứu hiệu quả kinh tế là một đề tài nhằm giúp nâng cao hiệu quả kinh tế từ việc sản xuất thảo quả, góp phần xóa đói giảm nghèo cũng như xây dựng thương hiệu cho vườn thảo quả Hoàng Su Phì theo hướng phát triển bền vững. Xuất phát từ thực trạng đó, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây thảo quả được các hộ trồng trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang”. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả cuả các hộ trồng thảo quả trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế các hộ trồng thảo quả trên địa bàn, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các hộ trồng thảo quả tại Hoàng Su Phì trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học - Củng cố lý thuyết cho sinh viên h 3 - Giúp rèn luyện kỹ năng, trang thiết bị kiến thức thực tiễn, làm quen với công việc, phục vụ tích cực cho quá trình công tác sau này. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình nghiên cứu.
- Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về quá trình phát triển sản xuất thảo quả tại địa phương. - Đề tài cung cấp thông tin về đặc điểm hiệu quả từ cây thảo quả trong xóa đói giảm nghèo tại các xã Bản Luốc, Hồ Thầu, Nam Sơn là tài liệu tham khảo cho sinh viên khoa KT & PTNT và các tổ chức khác nghiên cứu liên quan. Ý nghĩa thực tiễn - Nắm bắt được tình hình trồng thảo quả và vị trí của thảo quả trong sự nghiệp phát triển kinh tế địa phương. - Đánh giá được hiệu quả từ cây thảo quả trong xóa đói giảm nghèo tạo cơ sở khoa học giúp cho địa phương vạch ra chiến lược phát huy những tiềm năng thế mạnh để phát triển cây trồng này trong những năm tiếp theo.
h 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Hiệu quả kinh tế - Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xách định. Từ khái niệm khái quát này ta có thể hình thành công thức biểu diễn khái quát phạm trù hiệu quả kinh tế như sau.
H=K/C Với H là hiệu quả kinh tế của hiện tượng (quá trình) kinh tế nào đó ,K là kết quả thu được từ hiện tượng (quá tình) kinh tế đó và C là chi phí toàn bộ để đạt được kết quả đó. Nói một cách ngắn gọn hơn: Hiệu quả kinh tế phản ánh chất lượng hoạt đông kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Một số lý luận về hiệu quả kinh tế - Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế, phản ánh mặt chất lượng của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Phản ánh sản lượng hang hóa và dịch vụ sản xuất ra nhằm thảo mãn nhu cầu của thị trường, với chi phí nguồn lực bỏ ra thấp, và đạ mục tiêu sống còn của cơ sở sản xuất, kinh doanh là lợi nhuận và tối đa hóa lợi nhuận.
- Hiệu quả kinh tế xã hội là hiệu quả chung phản ánh kết quả thực hiện mọi mục tiêu mà chủ thể đặt ra trong giai đoạn nhất định trong quan hệ với chi phí để có được những kết quả đó. - Hiệu quả xã hội biểu thị mối tương quan giữa kết quả sản xuất với các lợi ích xã hội do sản xuất mang lại. Cùng với sự công bằng của xã hội, nó h 5 kích thích phát triển sản xuất có hiệu quả kinh tế cao. Nhờ phát triển sản xuất mà xã hội ngày càng được nâng cao về mức sống của người lao động cả về vật chất và tinh thần.
- Hiệu quả kinh tế là mối quan tâm duy nhất của kinh tế học nói chung và kinh tế học vi mô nói riêng. Hiệu quả nói một cách khái quát nghĩa là không lãng phí. - Hiệu quả phát triển phản ánh sự phát triển của các tế bào kinh tế, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, các khu vực, vùng kinh tế trong tổng thể nền kinh tế. Sự phát triển này là kết quả của tổ hợp của nhiều yếu tố: đời sống vật chất, tinh thần, trình độ dân trí, môi trường.
Do kết quả phát triển sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế mang lại. Đánh giá hiệu quả kinh tế * Một số phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế : Trên cơ sở khái niệm và các quan điểm đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, trong phạm vi đề tài, hiệu quả kinh tế sản xuất thảo quả được đánh giá bằng cách kết hợp quan điểm truyền thống và quan điểm hiện đại. - Hiệu quả kinh tế được đánh giá thông qua các chỉ tiêu tài chính Thảo quảt là cây dược liệu dài ngày, mức đầu tư và thu nhập khác nhau qua từng năm. Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả kinh tế không chỉ xét trong một năm mà phải đánh giá qua nhiều năm và gắn với phát triển bền vững.
Việc lựa chọn các chỉ tiêu, cách thức để đánh giá hiệu quả kinh tế là một vấn đề quan trọng. Để đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất hảo quả cần kết hợp phương pháp hạch toán hàng năm và phương pháp phân tích đầu tư dài hạn. + Phương pháp hạch toán hàng năm: Phương pháp hạch toán hàng năm sử dụng các chỉ tiêu để tính toán mối quan hệ giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra hàng năm. Việc hạch toán hàng năm giúp chỉ ra năng suất, mức đầu tư, lợi nhuận thu được hàng năm.
Chi phí đầu tư sản xuất thảo quả bao h 6 gồm chi phí giống, chi phí phân bón, chi phí thuốc BVTV, chi phí nước tưới, chi phí lao động,… Tuy nhiên, với đặc điểm là cây ăn quả dài ngày nên chi phí đầu tư có một số khác biệt với các loại cây trồng hàng năm. Chi phí giống chỉ đầu tư một lần và được sử dụng trong toàn bộ chu kỳ sản xuất. Vì vậy, chi phí đầu tư trong năm đầu trở thành chi phí tài sản cố định và được phân bổ vào sản phẩm thông qua chi phí khấu hao vườn cây hàng năm. Phương pháp hạch toán hàng năm có ưu điểm là chỉ ra được chi phí đầu tư và kết quả sản xuất trong từng năm.
Đối với người sản xuất, phương pháp này dễ tính toán và biết được hiệu quả đạt được của từng năm. Tuy nhiên, nhược điểm là đối với cây lâu năm cách tính này chỉ áp dụng để tính toán kết quả và hiệu quả kinh tế ở thời kỳ kinh doanh. Vì vậy, không thấy được kết quả và hiệu quả kinh tế của toàn bộ chu kỳ sản xuất, không xem xét đến giá trị thời gian của tiền tệ, việc tính khấu hao theo thời gian nhiều khi không đủ bù đắp chi phí. + Phương pháp phân tích đầu tư dài hạn: Thảo quả là cây dược liệu dài ngày nên việc đầu tư và sản lượng thu được diễn ra trong thời gian dài.
Hiệu quả kinh tế chịu tác động của nhiều yếu tố như điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, sự biến động giá cả thị trường. Bên cạnh đó, chu kỳ sản xuất và hiệu quả kinh tế còn chịu tác động của kỹ thuật canh tác, cách thức thu hoạch. Vì vậy, yếu tố thời gian có vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất thảo quả. Mức đầu tư và kết quả thu được của cây thảo quả trong thời kỳ kinh doanh khác nhau qua từng năm.
Nếu sử dụng phương pháp hạch toán hàng năm để phân tích sẽ không phản ánh đúng thực tế hiệu quả kinh tế sản xuất thảo quả.