Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây lúa Bao Thai trên địa bàn xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn phân tích hiệu quả kinh tế cây lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn, đánh giá tiềm năng phát triển nông nghiệp địa phương.

• Tác giả: Vi Thị Tươi
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả kinh tế cây lúa Bao Thai trên địa bàn xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Bố cục của khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 2.2. Khái niệm về cây lúa
• 2.3. Vai trò của cây lúa
• 2.4. Sự cần thiết để phát triển cây lúa
• 2.4.1. Tích lũy vốn cho sự nghiệp đổi mới đất nước
• 2.4.2. Cải thiện đời sống giải quyết việc làm cho nhân dân
• 2.4.3. Phát huy lợi thế trong nước
• 2.5. Cơ sở thực tiễn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu
• 3.4.1.1. Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp
• 3.4.1.2. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp khảo sát thực địa
• 3.4.3. Phương pháp thống kê và sử lý số liệu
• 3.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.5.1. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất
• 3.5.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 4.1.1.3. Đặc điểm khí hậu
• 4.1.2. Các nguồn tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3.1. Điều kiện kinh tế
• 4.1.3.2. Điều kiện văn hóa - xã hội
• 4.1.4. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường
• 4.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại các hộ điều tra
• 4.2.1. Tình hình sản xuất
• 4.2.2. Tình hình tiêu thụ
• 4.3. Lịch thời vụ của giống lúa Bao Thai và Khang Dân
• 4.4. Mức đầu tư cho 1ha cây lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo năm 2018
• 4.5. Kết quả và hiệu quả kinh tế cho sản xuất 1 ha lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo
• 4.5.1. So sánh hiệu quả kinh tế giữa sản xuất lúa Bao Thai và giống lúa Khang Dân
• 4.5.2. Chi phí sử dụng cho 1 ha lúa Khang Dân theo số liệu điều tra tại 10 hộ dân của xã Đại Sảo năm 2018
• 4.5.3. Hiệu quả kinh tế của 1ha lúa Khang Dân theo số liệu điều tra tại 10 hộ dân của xã Đại Sảo năm 2018
• 4.5.4. So sánh hiệu quả kinh tế giữa cây lúa Bao Thai và cây lúa Khang
• 4.5.5. Ưu và nhược điểm của 2 loại giống lúa
• 4.5.6. Những điều kiện thuận lợi và khó khăn trong quá trình trồng cây lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo
• 4.5.7. Dự định trong tương lai và nguyện vọng của các nông hộ
• 4.5.7.1. Dự định trong tương lai
• 4.5.7.2. Nguyện vọng của hộ
• 4.6. Một giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của cây lúa Bao Thai cho người dân trên địa bàn xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.6.1. Giải pháp về vốn
• 4.6.2. Giải pháp về kỹ thuật
• 4.6.3. Nâng cao chất lượng cây trồng
• 4.6.4. Giải pháp về phân bón
• 4.6.5. Giải pháp về thông tin
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây lúa Bao Thai

Cây lúa Bao Thai là một trong những giống lúa đặc sản của tỉnh Bắc Kạn, đặc biệt là tại xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn. Giống lúa này không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân trong việc cải thiện đời sống. Theo số liệu thống kê, diện tích trồng lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo đã tăng lên đáng kể trong những năm qua, cho thấy sự quan tâm của người dân đối với giống lúa này. Việc trồng lúa Bao Thai không chỉ giúp tăng thu nhập cho hộ gia đình mà còn góp phần vào việc bảo tồn giống lúa truyền thống của địa phương. "Lúa Bao Thai không chỉ là nguồn lương thực mà còn là biểu tượng văn hóa của người dân nơi đây".

1.1. Đặc điểm sinh học của cây lúa Bao Thai

Cây lúa Bao Thai có đặc điểm sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, với khả năng chống chịu sâu bệnh cao. Giống lúa này thường được trồng vào mùa mưa và thu hoạch vào mùa khô, giúp tối ưu hóa năng suất. Năng suất bình quân của lúa Bao Thai đạt khoảng 5-6 tấn/ha, cao hơn so với nhiều giống lúa khác. "Đặc điểm nổi bật của lúa Bao Thai là khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, giúp nông dân yên tâm sản xuất".

II. Tình hình sản xuất lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo

Tình hình sản xuất lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo hiện đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù diện tích trồng lúa đã tăng, nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao do nhiều yếu tố như kỹ thuật canh tác lạc hậu, chi phí sản xuất cao và giá cả bấp bênh. Theo khảo sát, nhiều hộ nông dân vẫn còn sản xuất nhỏ lẻ, chưa áp dụng công nghệ mới vào sản xuất. "Để nâng cao hiệu quả kinh tế, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc cung cấp giống, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ".

2.1. Chi phí sản xuất và lợi nhuận

Chi phí sản xuất cho 1 ha lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo dao động từ 20-25 triệu đồng, bao gồm chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công lao động. Lợi nhuận thu được từ việc trồng lúa Bao Thai thường không ổn định, phụ thuộc vào giá cả thị trường và năng suất thu hoạch. "Việc tính toán chi phí và lợi nhuận là rất quan trọng để nông dân có thể đưa ra quyết định sản xuất hợp lý".

III. Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây lúa Bao Thai

Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây lúa Bao Thai cho thấy rằng, mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hiệu quả sản xuất vẫn chưa đạt yêu cầu. So với giống lúa Khang Dân, lúa Bao Thai có năng suất thấp hơn nhưng lại có giá trị thương phẩm cao hơn. Điều này cho thấy rằng, việc lựa chọn giống lúa phù hợp là rất quan trọng. "Cần có những nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ ràng lợi thế cạnh tranh của lúa Bao Thai so với các giống lúa khác".

3.1. So sánh với giống lúa Khang Dân

Khi so sánh giữa lúa Bao Thai và lúa Khang Dân, lúa Bao Thai có giá trị sản xuất cao hơn nhưng lại yêu cầu chi phí đầu tư lớn hơn. Điều này đặt ra thách thức cho nông dân trong việc lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện sản xuất của mình. "Việc so sánh này giúp nông dân có cái nhìn tổng quan hơn về hiệu quả kinh tế của từng giống lúa".

IV. Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế

Để nâng cao hiệu quả kinh tế của cây lúa Bao Thai, cần có những giải pháp cụ thể như cải tiến kỹ thuật canh tác, tăng cường đầu tư vào giống và phân bón, cũng như xây dựng hệ thống tiêu thụ sản phẩm hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận thông tin và công nghệ mới. "Giải pháp đồng bộ từ chính quyền và người dân sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất lúa Bao Thai".

4.1. Đầu tư vào công nghệ

Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại sẽ giúp nông dân tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất lúa sẽ giúp giảm thiểu sâu bệnh và tăng cường chất lượng sản phẩm. "Công nghệ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp".

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực và ổn định kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, lúa là cây lương thực cốt lõi, chiếm khoảng 61% tổng diện tích trồng trọt cả nước với khoảng 80% hộ nông dân tham gia canh tác. Bên cạnh các giống lúa lai và lúa thuần năng suất cao phục vụ mục tiêu sản lượng, các giống lúa đặc sản bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho nông hộ miền núi.

Lúa Bao Thai là giống lúa đặc sản truyền thống của huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. Trong đó, xã Đại Sảo là một trong những địa phương có diện tích canh tác lúa Bao Thai tập trung tương đối lớn. Tuy nhiên, quá trình sản xuất tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: quy mô nông hộ còn nhỏ lẻ, phân tán, trình độ thâm canh chưa đồng đều, kỹ thuật sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh chưa tối ưu, chịu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và giá cả thị trường thường xuyên biến động, bị thương lái ép giá. Năng suất và giá trị kinh tế thực tế chưa tương xứng với tiềm năng của một giống cây đặc sản địa phương.

Trước thực trạng đó, đề tài "Đánh giá hiệu quả kinh tế cây lúa Bao Thai trên địa bàn xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn" do sinh viên Vi Thị Tươi thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Bùi Đình Hòa (chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2018) nhằm làm rõ hiệu quả kinh tế thực tế và đề xuất giải pháp thúc đẩy sản xuất.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu đặc điểm, thực trạng sản xuất và đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ nông dân trồng giống lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và thúc đẩy phát triển diện tích lúa Bao Thai trong những năm tiếp theo.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn có ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng sản xuất và so sánh hiệu quả kinh tế giữa giống lúa đặc sản Bao Thai và giống lúa thuần Khang Dân tại địa phương.
  3. Xác định những thuận lợi, khó khăn và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình canh tác lúa Bao Thai của nông hộ.
  4. Đề xuất các giải pháp kinh tế - kỹ thuật cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và mở rộng sản xuất giống lúa này.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề kinh tế, chi phí đầu vào, kết quả đầu ra và hiệu quả kinh tế liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất giống lúa Bao Thai của nông hộ.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (khảo sát trực tiếp tại các thôn Bản Lon, Nà Luông, Phiêng Cà...).
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018; số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2015 – 2017; số liệu sơ cấp điều tra chi phí và kết quả sản xuất của vụ mùa năm 2017 (thu thập trong năm 2018).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận vấn đề từ góc độ kinh tế vi mô và kinh tế nông hộ:

• Khung lý thuyết về kinh tế hộ: Vận dụng lý thuyết của Frank Ellis (1988), xác định hộ nông dân là đơn vị kinh tế cơ sở vừa thực hiện chức năng sản xuất vừa thực hiện chức năng tiêu dùng; sử dụng chủ yếu các nguồn lực sẵn có của gia đình như đất đai, lao động, vốn và kinh nghiệm canh tác để tạo ra nông sản trong một hệ thống kinh tế - xã hội rộng lớn hơn.
• Khái niệm và bản chất hiệu quả kinh tế: Hiệu quả kinh tế phản ánh tương quan so sánh giữa kết quả đầu ra thu được với lượng chi phí các nguồn lực đầu vào đã tiêu hao trong quá trình sản xuất. Nghiên cứu phân định rõ hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập) và hiệu quả môi trường (bảo vệ đất, nguồn nước và hệ sinh thái).
• Tổng quan thực tiễn ngành lúa gạo năm 2017: Phân tích dữ liệu chỉ số giá lương thực của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đạt 253 điểm (tháng 2/2017); tổng quan thị trường lúa gạo toàn cầu và thực trạng sản xuất lúa gạo Việt Nam năm 2017 với sản lượng ước đạt 43,5 triệu tấn, khối lượng xuất khẩu đạt 7,81 triệu tấn với giá trị 3,15 tỷ USD, đồng thời chịu ảnh hưởng của hạn hán và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Hệ thống chỉ tiêu kinh tế sử dụng trong nghiên cứu:

• Chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất:
  • Tổng giá trị sản xuất ($GO$): $GO = \sum (Q_i \times P_i)$ (trong đó $Q_i$ là khối lượng sản phẩm thứ $i$, $P_i$ là đơn giá).
  • Chi phí trung gian ($IC$): $IC = \sum (C_j \times P_j)$ (tổng chi phí vật tư, dịch vụ mua ngoài gồm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật).
  • Giá trị gia tăng ($VA$): $VA = GO - IC$.
  • Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - A - T$ (trong đó $A$ là khấu hao tài sản cố định, $T$ là thuế đất nông nghiệp).
  • Lợi nhuận ròng ($Pr$): $Pr = GO - TC$ (với $TC = IC + \text{Chi phí công lao động}$).
• Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế:
  • Hiệu quả trên 1 đồng chi phí trung gian: $GO/IC$ (giá trị sản xuất/chi phí trung gian), $VA/IC$ (giá trị gia tăng/chi phí trung gian), $MI/IC$ (thu nhập hỗn hợp/chi phí trung gian), $Pr/IC$ (lợi nhuận/chi phí trung gian).
  • Hiệu quả trên 1 ngày công lao động: $GO/CLĐ$, $VA/CLĐ$, $MI/CLĐ$, $Pr/CLĐ$.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp 35 hộ nông dân trồng giống lúa Bao Thai và 10 hộ nông dân trồng giống lúa Khang Dân tại xã Đại Sảo; kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ ủy ban nhân dân xã và trưởng các thôn bản.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo thống kê kinh tế - xã hội, báo cáo tổng kết sản xuất nông nghiệp qua các năm của Ủy ban nhân dân xã Đại Sảo; văn bản, tài liệu khoa học chuyên ngành.
• Phương pháp khảo sát thực địa: Quan sát trực tiếp địa hình, điều kiện thổ nhưỡng, mạng lưới thủy văn, cơ sở hạ tầng nông thôn tại 8 thôn bản của xã.
• Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Phân tích thống kê mô tả, so sánh tuyệt đối, tương đối, tính toán các chỉ số kinh tế trên bảng tính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển lúa đặc sản gắn với bảo đảm sinh kế nông hộ miền núi; xác định rõ 1 mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu trọng tâm; phân tích ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp căn cứ ra quyết định cho nông hộ và nhà quản lý địa phương; công bố bố cục gồm 5 phần của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế hộ nông dân, vai trò của cây lúa trong nền kinh tế quốc dân, nội hàm các phạm trù hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Phân tích thực trạng sản xuất, tiêu thụ và thương mại lúa gạo trên thị trường thế giới và Việt Nam năm 2017, chỉ ra cơ hội và thách thức của các sản phẩm gạo chất lượng cao.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ ràng đối tượng nghiên cứu là các chỉ tiêu kinh tế trong sản xuất lúa Bao Thai tại xã Đại Sảo trong thời gian từ tháng 01 đến tháng 05/2018. Trình bày chi tiết phương pháp chọn mẫu điều tra sơ cấp (35 hộ trồng lúa Bao Thai, 10 hộ trồng lúa Khang Dân đối chứng), phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp khảo sát thực địa và thiết lập toàn bộ công thức hạch toán của hệ thống chỉ tiêu $GO, IC, VA, MI, Pr$ cùng các tỷ số hiệu quả chi phí, hiệu quả lao động.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Đại Sảo: Xã có diện tích tự nhiên 3.175,09 ha (đất lâm nghiệp chiếm 80,34% với 2.550 ha; đất nông nghiệp chiếm 6% với 190,74 ha; đất chưa sử dụng chiếm 10,55% với 334,89 ha). Dân số toàn xã có 1.968 nhân khẩu với 396 hộ phân bố tại 8 thôn bản (Bản Lon, Nà Luông, Nà Lại, Pác Leo, Phiêng Cà, Nà Khảo, Bản Sáo, Nà Ngà); dân tộc Tày chiếm 90%. Tổng số lao động trong độ tuổi là 656 người (chiếm 34,14% dân số). Thu nhập bình quân đầu người từ 6 đến 8 triệu đồng/người/năm.
• Thực trạng sản xuất lúa Bao Thai giai đoạn 2015 – 2017: Toàn xã có khoảng 251 hộ gieo cấy lúa Bao Thai vụ mùa, tập trung nhiều nhất ở Bản Lon, Nà Luông và Phiêng Cà. Diện tích gieo trồng tăng từ 37,46 ha (2015) lên 38,52 ha (2016) và đạt 39,80 ha (2017); năng suất bình quân tăng từ 43,16 tạ/ha (2015) lên 45,58 tạ/ha (2016) và 47,59 tạ/ha (2017); sản lượng thu hoạch tăng từ 161,68 tấn lên 189,41 tấn.
• Tình hình tiêu thụ và biến động giá: Giá bán lúa Bao Thai trên địa bàn qua 3 năm lần lượt là 8.000 đồng/kg (2015), 9.000 đồng/kg (2016) và 10.000 đồng/kg (2017). Trong khi đó, giá lúa Khang Dân lần lượt là 5.000 đồng/kg (2015), 6.000 đồng/kg (2016) và 7.000 đồng/kg (2017). Giá lúa chịu tác động mạnh bởi thời điểm bán (cuối vụ cao hơn giữa vụ do lượng hàng khan hiếm) và kênh tiêu thụ (bán cho thương lái tại nhà thường bị ép giá thấp hơn bán trực tiếp cho người tiêu dùng).
• Đặc điểm nông học và lịch thời vụ vụ mùa 2017:
  • Lúa Bao Thai: Thời gian gieo mạ từ 10/6 – 15/6; ngày cấy từ 1/7 – 20/7; tuổi mạ 30 – 35 ngày; mật độ cấy 35 – 45 khóm/m²; cấy 2 – 3 dảnh/khóm; số dảnh hữu hiệu đạt 6,8 dảnh/khóm; chiều cao cây 120 – 140 cm; thời gian sinh trưởng 160 – 170 ngày.
  • Lúa Khang Dân: Thời gian gieo mạ từ 7/6 – 10/6; ngày cấy từ 24/6 – 28/6; tuổi mạ 26 – 30 ngày; mật độ cấy 40 – 55 khóm/m²; cấy 3 – 5 dảnh/khóm; số dảnh hữu hiệu 6,2 dảnh/khóm; chiều cao cây 92 – 93 cm; thời gian sinh trưởng 110 – 115 ngày.
• Chi phí và hiệu quả kinh tế 1 ha lúa Bao Thai (điều tra 35 hộ, 2018):
  • Tổng chi phí đầu tư: 24.910.000 đồng/ha. Trong đó chi phí trung gian ($IC$) là 15.910.000 đồng/ha (chiếm 63,87%), gồm: giống (chiếm 4,50%), phân chuồng hoai mục 5 tấn (4.000.000 đồng, chiếm 16,06%), phân lân 1.000 kg (8.000.000 đồng, chiếm 32,12%), phân đạm 370 kg (2.590.000 đồng, chiếm 10,39%), thuốc bảo vệ thực vật 20 chai (200.000 đồng, chiếm 0,81%).
  • Chi phí công lao động: 60 công/ha với đơn giá 150.000 đồng/công, thành tiền 9.000.000 đồng (chiếm 36,13% tổng chi phí).
  • Năng suất bình quân đạt 5.820 kg/ha; đơn giá bán bình quân 10.000 đồng/kg.
  • Tổng giá trị sản xuất ($GO$) đạt 58.200.000 đồng/ha; Giá trị gia tăng ($VA$) đạt 42.290.000 đồng/ha; Lợi nhuận ròng ($Pr$) đạt 33.290.000 đồng/ha.
  • Các chỉ số hiệu quả: $GO/IC = 3,66$ lần; $VA/IC = 2,67$ lần; $MI/IC = 2,37$ lần; $Pr/IC = 2,12$ lần; $GO/CLĐ = 6,49$ nghìn đồng/công; $VA/CLĐ = 4,71$ nghìn đồng/công; $MI/CLĐ = 4,12$ nghìn đồng/công; $Pr/CLĐ = 3,71$ nghìn đồng/công.
• Chi phí và hiệu quả kinh tế 1 ha lúa Khang Dân (điều tra 10 hộ, 2018):
  • Tổng chi phí sản xuất: 19.590.000 đồng/ha. Trong đó chi phí trung gian ($IC$) là 10.590.000 đồng/ha (chiếm 54,06%), gồm: giống 20 kg (740.000 đồng, chiếm 3,78%), phân chuồng 5 tấn (4.000.000 đồng, chiếm 20,42%), phân lân 700 kg (5.600.000 đồng, chiếm 28,59%), phân đạm 300 kg (2.100.000 đồng, chiếm 10,72%), thuốc bảo vệ thực vật 15 lọ (150.000 đồng, chiếm 0,77%).
  • Chi phí công lao động: 60 công/ha, thành tiền 9.000.000 đồng (chiếm 45,94% tổng chi phí).
  • Năng suất bình quân đạt 6.450 kg/ha; giá bán 7.000 đồng/kg; Tổng giá trị sản xuất ($GO$) đạt 45.150.000 đồng/ha; Giá trị gia tăng ($VA$) đạt 34.560.000 đồng/ha; Lợi nhuận ròng ($Pr$) đạt 25.560.000 đồng/ha.
  • Các chỉ số hiệu quả: $GO/IC = 2,19$ lần; $VA/IC = 2,93$ lần; $MI/IC = 2,26$ lần; $Pr/IC = 1,93$ (hoặc 1,95) lần; $GO/CLĐ = 4,31$ nghìn đồng/công; $VA/CLĐ = 3,81$ nghìn đồng/công; $Pr/CLĐ = 2,87$ nghìn đồng/công.
• Đề xuất giải pháp: Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể: giải pháp về vốn vay tín dụng, giải pháp về hoàn thiện kỹ thuật canh tác, giải pháp nâng cao chất lượng giống cây trồng, giải pháp quản lý phân bón và giải pháp thông tin thị trường liên kết tiêu thụ.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Khái quát lại các kết quả nghiên cứu chính, khẳng định cây lúa Bao Thai mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với lúa thuần thông thường; đồng thời kiến nghị Ủy ban nhân dân xã, Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông huyện tăng cường tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ nguồn vốn và xây dựng thương hiệu lúa đặc sản Đại Sảo.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và so sánh chi tiết các chỉ tiêu kinh tế giữa hai mô hình canh tác lúa tại địa phương qua bảng số liệu sau:

STT	Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Lúa Bao Thai (35 hộ)	Lúa Khang Dân (10 hộ)	So sánh (Bao Thai / Khang Dân)
1	Năng suất bình quân	kg thóc/ha	5.820	6.450	0,90 lần
2	Giá bán bình quân	1.000 đ/kg	10	7	1,43 lần
3	Tổng giá trị sản xuất ($GO$)	1.000 đ/ha	58.200	45.150	1,29 lần
4	Chi phí trung gian ($IC$)	1.000 đ/ha	15.910	10.590	1,50 lần
5	Chi phí công lao động	1.000 đ/ha	9.000	9.000	1,00 lần
6	Tổng chi phí ($TC$)	1.000 đ/ha	24.910	19.590	1,27 lần
7	Giá trị gia tăng ($VA$)	1.000 đ/ha	42.290	34.560	1,22 lần
8	Thu nhập hỗn hợp ($MI$)	1.000 đ/ha	42.290	34.560	1,22 lần
9	Lợi nhuận ròng ($Pr$)	1.000 đ/ha	33.290	25.560	1,30 lần
10	Chỉ tiêu hiệu quả chi phí
-	$GO/IC$	Lần	3,66	2,19	1,67 lần
-	$VA/IC$	Lần	2,67	2,93	0,92 lần
-	$MI/IC$	Lần	2,37	2,26	1,02 lần
-	$Pr/IC$	Lần	2,12	1,93	1,10 lần
11	Chỉ tiêu hiệu quả lao động
-	$GO/CLĐ$	1.000 đ/công	6,49	4,31	1,51 lần
-	$VA/CLĐ$	1.000 đ/công	4,71	3,81	1,24 lần
-	$Pr/CLĐ$	1.000 đ/công	3,71	2,87	1,29 lần

Nguồn: Tổng hợp từ kết quả nghiên cứu tại Bảng 4.7, 4.8, 4.9, 4.10, 4.11 trong khóa luận.

Các kết quả chính được ghi nhận:

1. Hiệu quả kinh tế vượt trội về giá trị: Mặc dù năng suất vật lý của lúa Bao Thai (5.820 kg/ha) thấp hơn lúa Khang Dân (6.450 kg/ha), nhưng nhờ giá bán cao hơn 42,86% (10.000 đồng/kg so với 7.000 đồng/kg), tổng giá trị sản xuất của lúa Bao Thai đạt 58.200.000 đồng/ha, cao hơn lúa Khang Dân 13.050.000 đồng/ha.
2. Lợi nhuận ròng cao hơn: Lợi nhuận thu được từ 1 ha lúa Bao Thai đạt 33.290.000 đồng, cao hơn lúa Khang Dân 7.730.000 đồng/ha (gấp 1,30 lần).
3. Hiệu quả đồng vốn và công lao động: Cứ 1.000 đồng chi phí trung gian bỏ ra, lúa Bao Thai tạo ra 3.660 đồng giá trị sản xuất và 2.120 đồng lợi nhuận (so với Khang Dân là 2.190 đồng và 1.930 đồng). Mỗi công lao động canh tác lúa Bao Thai mang lại 3.710 đồng lợi nhuận, cao hơn mức 2.870 đồng của lúa Khang Dân.

Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất:

• Về vốn: Tạo điều kiện cho hộ nông dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ngân hàng Chính sách Xã hội để đầu tư vật tư phân bón kịp thời kỳ sinh trưởng.
• Về kỹ thuật: Tuân thủ nghiêm ngặt lịch thời vụ (gieo mạ 10/6 – 15/6, cấy 1/7 – 20/7); thực hiện kỹ thuật cấy mạ non (tuổi mạ 30 – 35 ngày), cấy nông tay (2 – 3 cm), cấy thưa hợp lý (35 – 45 khóm/m²); áp dụng kỹ thuật rút nước xen kẽ 3 – 4 lần trong vụ để kích thích rễ ăn sâu và hạn chế dảnh vô hiệu.
• Nâng cao chất lượng giống: Nông hộ cần mua giống thuần chủng xác nhận từ trại giống thông qua đầu mối xã để tránh thoái hóa giống, loại bỏ hạt lép lửng và khử trùng hạt trước khi gieo mạ.
• Về phân bón: Đảm bảo bón đủ 5 tấn phân chuồng hoai mục/ha kết hợp cân đối phân lân (1.000 kg/ha) và phân đạm (370 kg/ha); thực hiện bón thúc sớm theo nguyên tắc "nặng đầu nhẹ cuối" và bón bổ sung vôi bột khử chua cho chân ruộng trũng.
• Về thông tin và tiêu thụ: Thiết lập kênh thông tin thị trường giá cả tại địa phương, tăng cường liên kết tiêu thụ hợp đồng nhằm hạn chế tình trạng tư thương ép giá vào các thời điểm thu hoạch rộ.

Đóng góp của đề tài: Đề tài cung cấp bộ dữ liệu vi mô thực chứng về hạch toán chi phí đầu vào, cơ cấu giá thành và tỷ suất sinh lời của giống lúa đặc sản Bao Thai tại huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn; cung cấp bằng chứng định lượng chứng minh tính hiệu quả của việc duy trì và mở rộng sản xuất giống lúa đặc sản bản địa thay thế giống lúa thuần chất lượng thấp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Quy mô mẫu khảo sát còn khiêm tốn (35 hộ trồng lúa Bao Thai và 10 hộ trồng lúa Khang Dân) tại một xã duy nhất (Đại Sảo), chưa mở rộng phạm vi điều tra đối chứng sang các xã lân cận cùng tiểu vùng sinh thái của huyện Chợ Đồn.
  • Thời gian nghiên cứu thực địa diễn ra trong 5 tháng (15/01/2018 đến 30/05/2018), chủ yếu hồi cố số liệu của vụ mùa năm 2017 nên chưa đánh giá được đầy đủ biến động chi phí qua nhiều chu kỳ sản xuất liên tiếp.
  • Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào khâu canh tác tại hộ nông dân, chưa phân tích sâu toàn diện chuỗi giá trị, khâu bảo quản sau thu hoạch, chế biến và các kênh phân phối bán buôn, bán lẻ ngoài địa bàn tỉnh.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi khảo sát điều tra trên toàn bộ vùng sản xuất lúa Bao Thai trọng điểm của huyện Chợ Đồn (như xã Phương Viên, Bằng Lãng, Yên Mỹ...).
  • Nghiên cứu hoàn chỉnh chuỗi giá trị lúa gạo đặc sản Bao Thai từ sản xuất, chế biến, chứng nhận nhãn hiệu tập thể/chỉ dẫn địa lý đến phát triển kênh tiếp cận thị trường tiêu thụ tại các đô thị lớn.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị kinh doanh nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Khuyến nông; cán bộ quản lý nông nghiệp cấp cơ sở tại các địa phương miền núi phía Bắc.
• Nội dung có giá trị ứng dụng:
  • Phương pháp thiết kế bảng hỏi và quy trình hạch toán các chỉ tiêu kinh tế nông hộ ($GO, IC, VA, MI, Pr$) đối với cây trồng hàng năm.
  • Bộ định mức kinh tế - kỹ thuật thực tế (lượng giống, phân chuồng, phân hóa học, ngày công lao động) trong canh tác 1 ha lúa Bao Thai vụ mùa.
  • Tài liệu thực tiễn phục vụ công tác khuyến nông, xây dựng đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc sản địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra là bao nhiêu và khảo sát ở đâu? Tác giả đã phỏng vấn trực tiếp 35 hộ nông dân canh tác giống lúa Bao Thai và 10 hộ nông dân canh tác giống lúa Khang Dân (đối chứng) tại xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn, tập trung nhiều nhất ở 3 thôn: Bản Lon, Nà Luông và Phiêng Cà.

2. Năng suất và giá bán của lúa Bao Thai khác biệt như thế nào so với giống lúa Khang Dân? Theo số liệu điều tra năm 2018 tại xã Đại Sảo, năng suất bình quân của lúa Bao Thai đạt 5.820 kg/ha (thấp hơn lúa Khang Dân đạt 6.450 kg/ha). Tuy nhiên, giá bán bình quân của lúa Bao Thai đạt 10.000 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với mức giá 7.000 đồng/kg của lúa Khang Dân.

3. Cơ cấu chi phí trung gian (IC) cho 1 ha lúa Bao Thai gồm những khoản mục chính nào? Chi phí trung gian cho 1 ha lúa Bao Thai là 15.910.000 đồng (chiếm 63,87% tổng chi phí sản xuất), bao gồm: chi phí giống (chiếm 4,50%), phân lân 1.000 kg (8.000.000 đồng, chiếm 32,12%), phân chuồng hoai mục 5 tấn (4.000.000 đồng, chiếm 16,06%), phân đạm 370 kg (2.590.000 đồng, chiếm 10,39%) và thuốc bảo vệ thực vật 20 chai (200.000 đồng, chiếm 0,81%).

4. Đặc điểm nông học và lịch thời vụ của giống lúa Bao Thai tại Đại Sảo có gì khác so với giống Khang Dân? Lúa Bao Thai có thời gian sinh trưởng dài từ 160 – 170 ngày, chiều cao cây từ 120 – 140 cm, thời gian gieo mạ từ 10/6 – 15/6, cấy từ 1/7 – 20/7 với tuổi mạ 30 – 35 ngày và số dảnh hữu hiệu đạt 6,8 dảnh/khóm. Ngược lại, lúa Khang Dân có thời gian sinh trưởng ngắn hơn (110 – 115 ngày), cây thấp hơn (92 – 93 cm), tuổi mạ khi cấy từ 26 – 30 ngày và đạt 6,2 dảnh hữu hiệu/khóm.

5. Lợi nhuận ròng thu được từ 1 ha lúa Bao Thai là bao nhiêu và chênh lệch thế nào so với lúa Khang Dân? Lợi nhuận ròng ($Pr$) từ sản xuất 1 ha lúa Bao Thai đạt 33.290.000 đồng, trong khi lúa Khang Dân đạt 25.560.000 đồng. Như vậy, lúa Bao Thai mang lại lợi nhuận cao hơn lúa Khang Dân 7.730.000 đồng/ha (gấp 1,30 lần).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vi Thị Tươi đã phân tích toàn diện thực trạng và đánh giá định lượng hiệu quả kinh tế của cây lúa đặc sản Bao Thai tại xã Đại Sảo, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu khẳng định mặc dù giống lúa Bao Thai có thời gian sinh trưởng dài và năng suất vật lý thấp hơn giống lúa thuần Khang Dân, nhưng nhờ giá bán cao và phẩm cấp chất lượng đặc sản, cây lúa Bao Thai mang lại giá trị gia tăng và lợi nhuận ròng vượt trội cho nông hộ. Các nhóm giải pháp về hỗ trợ vốn vay, quản lý phân bón, giữ vững chất lượng giống và mở rộng liên kết tiêu thụ được đề xuất là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp chính quyền địa phương định hướng phát triển vùng sản xuất lúa hàng hóa đặc sản bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu - Phần 2: Tổng quan tài liệu - Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu - Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận - Phần 5: Kết luận và kiến nghị 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài  Kinh tế hộ: Hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng và hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn. Theo Ellis – 1988 thì hộ nông dân là các nông hộ thu hoạch các phương tiện sống từ ruộng đất, sử dụng chủ yếu lao động gia đình trong sản xuất nằm trong một hệ thống kinh tế rộng hơn.  Đặc điểm kinh tế hộ: là đơn vị kinh tế cơ sở vừa là đơn vị sản xuất, vừa là đơn vị tiêu dùng.

- Hộ nông dân là: đơn vị sản xuất nhưng với quy mô nhỏ, họ cũng có đầy đủ các yếu tố, các tư liệu phục vụ sản xuất. Đó là các nguồn lực đã có sẵn có của nông hộ như: lao động, đất đai, vốn, kỹ thuật, công cụ…Từ các yếu tố sản xuất đó nông hộ sẽ tạo ra các sản phẩm cung cấp cho gia đình và cho xã hội.  Vai trò của kinh tế hộ: Tuy các hộ nông dân còn sản xuất một cách nhỏ lẻ, quy mô không lớn, năng suất chưa cao, hiệu quả kinh tế chưa cao, nhưng không thể phủ nhận vai trò quan trọng của kinh tế hộ trong sản xuất nông nghiệp. Các hộ nông dân đã sử dụng những điều kiện sẵn có để sản xuất, ổn định cuộc sống.

- Ngoài việc tạo ra các thành phẩm phục vụ cho gia đình và xã hội, kinh tế hộ nông dân còn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu, hàng hóa, dịch vụ là cầu nối hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất lớn đến người tiêu dùng, vì mô hình kinh tế hộ có quy mô sản xuất nhỏ, vốn đầu tư không lớn, công tác quản lý khá dễ dàng so với các loại hình sản xuất khác. 5 - Tóm lại hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế vốn có trong mọi hình thái kinh tế xã hội, nó phản ánh mặt chất lượng các hoạt động sản xuất kinh doanh của con người. Hiệu quả kinh tế là quá trình sản xuất kinh doanh phải biết tiết kiệm và phản ánh tối đa tiềm năng của nguồn lực, tiết kiệm chi phí, đồng thời phải thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng số lượng và chất lượng hàng hóa sản phẩm cho xã hội.  Hiệu quả kinh tế: là phạm trù phản ánh trình độ năng lực quản lý điều hành của các tổ chức sản xuất, nhằm đạt được kết quả đầu ra cao nhất với chi phí đầu vào.

 Hiệu quả xã hội : biểu thị mối tương quan giữa kết quả sản xuất với các lợi ích xã hội do sản xuất mang lại. Cùng với sự công bằng cho xã hội nó kích thích sự phát triển sản xuất có hiệu quả kinh tế cao. Nhờ phát triển của sản xuất mà xã hội ngày càng nâng cao được mức sống của người lao động cả về mặt vật chất và tinh thần, đồng thời tỷ lệ thất nghiệp giảm, các mối quan hệ xã hội được cải thiện, môi trường sống, điều kiện làm việc, trình độ xã hội cũng được nâng lên.  Hiệu quả môi trường: thể hiện bảo vệ tốt hơn môi trường như tăng độ che phủ mặt đất, giảm ô nhiễm đất, nước, không khí… Trong các hiệu quả thì hiệu quả kinh tế là quan trọng nhất nhưng không thể bỏ hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường.

Vì vậy khi nói tới hiệu quả kinh tế người ta thường có ý bao hàm cả hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường.2 Khái niệm về cây lúa - Lúa là cây trồng cổ truyền của Việt Nam và là cây trồng quan trọng nhất, hiện nay vì diện tích gieo trồng lúa chiếm 61% diện tích trồng trọt cả nước và 80% nông dân Việt Nam là trồng lúa. Gạo là lương thực thiết yếu hàng đầu của con người Việt Nam, và Lúa là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới, là nguồn lương thực cho hơn nửa dân số. Có vai trò 6 quan trọng trong đời sống con người, gắn liền với bữa ăn hằng ngày của chúng ta từ ngàn đời nay cây lúa đã gắn bó với con người làng quê Việt Nam. Đồng thời cũng trở thành tên gọi cho một nền văn minh nền văn minh lúa nước nó đã trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống ở nước ta.

- Chính vì tầm quan trọng của lúa gạo thời gian qua chính phủ Việt Nam luôn luôn đặt phát triển lúa gạo là nhiệm vụ trung tâm của phát triển nông nghiệp. Và đã có những đầu tư thích đáng cho cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống thủy lợi nhờ vậy mà chỉ trong vòng 30 năm đã biến nhiều vùng đất khó khăn trở thành những vùng đất trồng lúa trù phú cho đất nước mà điển hình nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài đầu tư cơ sở hạ tầng, nhà nước cũng đã quan tâm đầu tư về khoa học công nghệ và khuyến nông đối với cây lúa và các chính sách hỗ trợ nông dân.3 Vai trò của cây lúa - Trên thế giới, cây lúa được 250 triệu nông dân trồng, là lương thực chính của 1,3 tỉ người nghèo nhất trên thế giới, là sinh kế chủ yếu của nông dân. Là nguồn cung cấp năng lượng lớn nhất cho con người, bình quân 180 – 200 kg gạo/người/ năm tại các nước Châu Á, khoảng 10 kg/ người/ năm tại các nước châu Mỹ.

- Để có được cây lúa, những người nông dân đã vất vả lao động từng ngày, từ gieo mạ, cấy mạ rồi chăm sóc, vun xới cho cây. Lúa được trồng ở những vùng đồng bằng châu thổ, nơi có phù sa bồi đắp. Cũng như đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng sông Cửu Long là một vựa lúa lớn của Việt Nam. Tuy nhiên, không chỉ có ở đồng bằng, cây lúa còn được trồng trên vùng cao với những ruộng bậc thang xanh mướt.

Lúa thích nghi đặc biệt với khí hậu nhiệt đới ở Việt Nam theo hai mùa: mùa mưa và mùa khô. Phần lớn những người nông dân còn phụ thuộc vào cây lúa. Đây là một hình thức sản xuất nông nghiệp phổ biến và dễ thấy ở Việt Nam. Cây lúa đã đưa Việt Nam từ 7 nước đói kém sau chiến tranh thành một quốc gia xuất khẩu lúa gạo đứng thứ hai trên thế giới.

Mặc dù là cây nông nghiệp nhưng không thể thiếu những cây đó trong đời sống người Việt Nam. - Câu hỏi đặt ra ở đây là: Tại sao cây lúa lại có một vai trò quan trọng trong đời sống Việt Nam đến như vậy? Có thể thấy rằng, từ khi sinh ra, con người đã gắn bó với cây lúa và hạt gạo. Cây lúa không những là cây nông nghiệp mà còn là một loại cây lương thực cung cấp thực phẩm chủ yếu cho con người. Đôi khi người ta thấy rằng con người ăn cơm lâu, muốn thay đổi hương vị, đã tìm đến những quán phở, hàng bún.

Đó là một cách thay đổi khẩu vị hay đúng hơn là gạo đã dược biến tấu bằng một cách chế biến khác. Như vậy, cây lúa đã trở thành một loại cây gắn bó thân thiết với người dân Việt Nam trong lao động sản xuất, trong đời sống, nhất là những nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Không những vậy, cây lúa còn mang một giá trị văn hoá tinh thần sâu sắc cho người nông dân Việt Nam.4 Sự cần thiết để phát triển cây lúa - Để phát triển được nền văn minh lúa nước của người dân Việt Nam thì bên cạnh những lợi thế về tiềm nằng trong sản xuất và phát triển sản xuất lúa gạo để xuất khẩu, thì sự cần thiết để phát triển cây lúa còn phải qui tụ vào những nhân tố sau:  Tích lũy vốn cho sự nghiệp đổi mới đất nước. Mục tiêu chủ yếu sự nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nướ.

Do vậy đẩy mạnh xuất khẩu nói chung là đòi hỏi tăng ngoại tệ, giải quyết vốn cho công nghiệp hóa. Trước tình hình đó lúa gạo đã vươn lên giữ vị trí mặt hàng xuất khẩu lớn của nước ta. Trong suốt 13 năm qua (1991-2003) riêng kim gạch xuất khẩu gạo đã đạt trên 8 tỷ USD. Con số đó đã nói rõ sự cần thiết của việc sản xuất lúa gạo đối với công cuộc đổi mới kinh tế của đất nước.

8 Ngoài ra hướng đã đặt ra 3 chương trình kinh tế - chương trình lương thực thực phẩm, chương trình xuất khẩu, chương trình hàng tiêu dùng được đề ra tại đại hội 6 phải có sựu kết hợp chặt chẽ nhằm hướng công nghiệp hóa, nông nghiệp phát triển, đời sống người dân được nâng cao trước hết là về ăn uống. Đây là chiến lược nhằm phát triển và hoàn thiện con người xã hội chủ nghĩa.  Cải thiện đời sống giải quyết việc làm cho nhân dân - Đối với mỗi quốc gia, việc phát triển nguồn nhân lực là nội dung lớn thuộc chiến lược phát triển con người. Dân số nước ta với 80% dân số tập trung ở nông thôn phần lớn sinh sống bằng lúa gạo và trồng cây lương thực.

Trong đó, đời sống ở nông thôn và thành thị có sự chênh lệch đáng kể. Đời sống người nông dân còn thấp về mức thu nhập bình quân đầu người, điều kiện vật chất, CSHT. Với tình trạng đó thì việc phát triển lúa gạo và xuất khẩu gạo để nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng nông thôn ngày giàu mạnh là điều rất cần thiết.  Phát huy lợi thế trong nước - Sản xuất và xuất khẩu gạo của Việt Nam có những lợi thế như: đất đai, khí hậu, nước tưới tiêu, vị trí địa lý.

Một chiến lược đúng đắn nhất là khai thác triệt để nhất các lợi thế. Chính những lợi thế đó đã làm cho sản lượng lúa tăng đều đặn trong những năm qua. Qua đó ta thấy được sự cần thiết phải xuất khẩu gạo cũng như tính đúng đắn của định hướng xuất khẩu lúa gạo là vấn đề thiết yếu.2 Cơ sở thực tiễn 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới năm 2017 -Tháng 2/2017chỉ số giá lương thực FAO trung bình đạt 253 điểm trong tháng 2 đầu năm 2017 tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái. - Xét theo quốc gia giá gạo năm nay giảm nhẹ.

Như sản lượng của Mỹ dự báo sẽ giảm 10% xuống 6,4 triệu tấn, tại Ai Cập sản lượng dự báo sẽ giảm 9 do việc hạn chế sử dụng nước.