Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả kinh tế các cơ sở sản xuất mỳ gạo trên địa bàn huyện định hóa tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả kinh tế các cơ sở sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành.

• Tác giả: Đỗ Văn Cương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Điền
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa và những đóng góp của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số vấn đề về hiệu quả kinh tế và cơ sở sản xuất
• 1.1.1. Các khái niệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ mỳ gạo trên địa bàn huyện Định Hóa
• 3.1.1. Thực trạng sản xuất mỳ gạo
• 3.1.2. Thực trạng tiêu thụ mỳ gạo
• 3.2. Đánh giá hiệu quả sản xuất mỳ gạo huyện Định Hóa
• 3.2.1. Tình hình chung của nhóm hộ điều tra
• 3.2.2. Hiệu quả kinh tế sản xuất mỳ gạo của các hộ điều tra
• 3.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế sản xuất mỳ gạo của các hộ nông dân tại Định Hóa
• 3.3. Thị trường tiêu thụ sản phẩm
• 3.3.1. Giá bán sản phẩm
• 3.3.2. Chi phí đầu tư, chi phí sản xuất mỳ gạo Định Hóa
• 3.3.3. Năng lực sản xuất của hộ
• 3.3.4. Chất lượng sản phẩm
• 3.3.5. Liên kết trong sản xuất mỳ gạo
• 3.4. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất mỳ gạo Định Hóa
• 3.4.1. Nhóm giải pháp phát triển sản xuất
• 3.4.2. Nhóm giải pháp phát triển tiêu thụ sản phẩm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.1. Với chính quyền địa phương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.2. Với các cơ sở sản xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa

Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế nông thôn. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các cơ sở sản xuất mỳ gạo. Qua đó, xác định được những thuận lợi và khó khăn mà các hộ sản xuất đang gặp phải. Kết quả cho thấy, hiệu quả kinh tế của sản xuất mỳ gạo không chỉ phụ thuộc vào quy mô sản xuất mà còn liên quan đến chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất và khả năng tiêu thụ trên thị trường. Theo số liệu thu thập, doanh thu nông sản từ sản xuất mỳ gạo đã đóng góp đáng kể vào thu nhập của các hộ gia đình, với mức thu nhập bình quân đạt 86,67 triệu đồng/hộ trong năm 2021.

1.1. Tình hình sản xuất mỳ gạo

Tình hình sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Số hộ tham gia sản xuất mỳ gạo tăng từ 45 hộ năm 2019 lên 56 hộ năm 2021. Điều này cho thấy sự quan tâm của chính quyền địa phương trong việc phát triển ngành nghề truyền thống này. Các cơ sở sản xuất đã được đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như chi phí sản xuất cao, thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Việc phân tích thực trạng sản xuất giúp nhận diện rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của ngành sản xuất này.

1.2. Chi phí sản xuất và doanh thu

Chi phí sản xuất là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả kinh tế của sản xuất mỳ gạo. Theo nghiên cứu, chi phí sản xuất bình quân của các hộ sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa là khá cao, chủ yếu do giá nguyên liệu và chi phí lao động. Mặc dù vậy, doanh thu từ sản xuất mỳ gạo vẫn đạt mức cao, cho thấy khả năng sinh lời của ngành này. Việc phân tích chi phí và doanh thu giúp các hộ sản xuất có cái nhìn tổng quan về hiệu quả kinh tế và từ đó đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý hơn. Đặc biệt, việc tối ưu hóa chi phí sản xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ sản xuất trong tương lai.

1.3. Thị trường tiêu thụ sản phẩm

Thị trường tiêu thụ sản phẩm mỳ gạo tại huyện Định Hóa đang có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, việc tiếp cận thị trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các hộ sản xuất cần xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm để thu hút khách hàng. Nghiên cứu cho thấy, việc mở rộng kênh phân phối và tăng cường quảng bá sản phẩm là rất cần thiết. Chính quyền địa phương cũng cần hỗ trợ các cơ sở sản xuất trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần phát triển bền vững cho ngành sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất mỳ gạo là một ngành nghề truyền thống có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Với diện tích đất nông nghiệp chiếm 23,5% tổng diện tích tự nhiên và sản lượng thóc hàng năm trên 46 nghìn tấn, huyện có điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp chế biến nông sản, trong đó có sản xuất mỳ gạo. Từ năm 2019 đến 2021, số hộ sản xuất mỳ gạo tăng từ 45 lên 56 hộ, tập trung chủ yếu tại xã Kim Phượng và thị trấn Chợ Chu, đồng thời lan rộng sang các xã lân cận. Giá trị sản xuất mỳ gạo chiếm khoảng 1,6% giá trị sản xuất ngành chế biến lương thực của huyện.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế (HQKT) của các cơ sở sản xuất mỳ gạo trên địa bàn huyện Định Hóa, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao HQKT giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030. Nghiên cứu sử dụng số liệu sơ cấp thu thập năm 2021 và số liệu thứ cấp giai đoạn 2019-2021, tập trung vào các hộ sản xuất mỳ gạo theo hướng sản xuất hàng hóa. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, giải quyết việc làm cho người dân địa phương mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời bảo vệ và phát huy giá trị truyền thống của nghề sản xuất mỳ gạo Định Hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về hiệu quả kinh tế, trong đó HQKT được hiểu là mối quan hệ so sánh giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra trong một thời kỳ nhất định. Hai quan điểm chính được áp dụng gồm:

• Quan điểm truyền thống: HQKT được đo bằng tỷ số giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra, phản ánh mức sinh lời của đồng vốn. Tuy nhiên, quan điểm này chưa tính đến yếu tố thời gian và các tác động xã hội, môi trường.

• Quan điểm kinh tế tân cổ điển: Xem xét HQKT trong trạng thái động, bao gồm hiệu quả kỹ thuật (sản phẩm biên trên đơn vị đầu vào), hiệu quả phân bổ (giá trị sản phẩm trên chi phí đầu tư thêm) và HQKT tổng hợp. Thời gian và các yếu tố xã hội, môi trường được đưa vào phân tích để đánh giá toàn diện hơn.

Các khái niệm chính bao gồm: hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ, hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường và các chỉ tiêu đo lường HQKT như MI/IC (mức sinh lời trên vốn đầu tư) và MI/LĐ (mức sinh lời trên lao động).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận có sự tham gia, thu thập thông tin từ các bên liên quan như hộ sản xuất, cơ sở sản xuất, chính quyền địa phương và chuyên gia.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra 56 hộ sản xuất mỳ gạo trên địa bàn huyện Định Hóa năm 2021, trong đó 50 phiếu hợp lệ. Số liệu thứ cấp gồm các báo cáo thống kê, tài liệu chuyên ngành giai đoạn 2019-2021.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích chuyên gia để đánh giá HQKT và các yếu tố ảnh hưởng. Các chỉ tiêu phân tích bao gồm chỉ tiêu phát triển chiều rộng (số hộ, diện tích, lao động, vốn), chiều sâu (chất lượng sản phẩm, đổi mới công nghệ) và chỉ tiêu đầu tư (vốn, lao động, công nghệ).

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu sơ cấp năm 2021, phân tích và đánh giá HQKT trong giai đoạn 2019-2021, đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2022-2025, định hướng đến 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phát triển sản xuất: Số hộ sản xuất mỳ gạo tăng từ 45 hộ năm 2019 lên 56 hộ năm 2021, tập trung chủ yếu tại xã Kim Phượng và thị trấn Chợ Chu. Hai hợp tác xã đã được thành lập, sản lượng mỳ gạo tăng đều qua các năm.

2. Hiệu quả kinh tế của nghề sản xuất mỳ gạo: Năm 2021, thu nhập bình quân từ nghề sản xuất mỳ gạo đạt khoảng 86,67 triệu đồng/hộ, chiếm 78,21% tổng thu nhập của hộ. Chỉ số MI/IC đạt 0,44 lần, MI/LĐ đạt 128,47 nghìn đồng, cho thấy nghề mỳ gạo là ngành nghề chính và mang lại hiệu quả kinh tế cao.

3. Yếu tố ảnh hưởng đến HQKT: Các yếu tố như nguồn vốn, công nghệ sản xuất, chất lượng sản phẩm, thị trường tiêu thụ và liên kết sản xuất có ảnh hưởng lớn đến HQKT. Ví dụ, các hộ có quy mô sản xuất lớn và áp dụng máy móc hiện đại có hiệu quả kinh tế cao hơn 15-20% so với hộ sản xuất thủ công.

4. Thị trường tiêu thụ và giá bán: Giá bán mỳ gạo ổn định, tuy nhiên thị trường chủ yếu tập trung nội địa với tiềm năng mở rộng sang các tỉnh lân cận. Việc xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới phân phối còn hạn chế, ảnh hưởng đến giá trị sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nghề sản xuất mỳ gạo tại Định Hóa đã phát triển tích cực, đóng góp quan trọng vào thu nhập và giải quyết việc làm cho người dân địa phương. Việc tăng số hộ sản xuất và thành lập hợp tác xã phản ánh xu hướng tập trung và chuyên nghiệp hóa sản xuất. Chỉ số MI/IC và MI/LĐ cho thấy hiệu quả kinh tế khá cao, phù hợp với các nghiên cứu trong ngành chế biến nông sản tại các địa phương khác.

Tuy nhiên, hạn chế về công nghệ, vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ vẫn là những rào cản lớn. So với các mô hình thành công tại Bắc Ninh, Bắc Giang hay Phú Thọ, Định Hóa cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và liên kết sản xuất để nâng cao giá trị gia tăng. Việc sử dụng biểu đồ so sánh MI/IC và MI/LĐ giữa các nhóm hộ theo quy mô sản xuất sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt hiệu quả kinh tế.

Ngoài ra, điều kiện tự nhiên như địa hình đồi núi, khí hậu nhiệt đới gió mùa cũng ảnh hưởng đến sản xuất và bảo quản sản phẩm, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật phù hợp. Môi trường sản xuất cần được cải thiện để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, góp phần nâng cao uy tín sản phẩm trên thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ vốn và tiếp cận tín dụng: Khuyến khích các hộ sản xuất đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chính quyền địa phương phối hợp với các ngân hàng triển khai các gói vay ưu đãi, hỗ trợ thủ tục vay vốn trong giai đoạn 2022-2025.

2. Đào tạo và nâng cao năng lực lao động: Mở các lớp đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật sản xuất mỳ gạo hiện đại, nâng cao kiến thức quản lý kinh doanh cho người lao động và chủ cơ sở sản xuất. Tổ chức định kỳ các khóa tập huấn từ năm 2022 nhằm cải thiện tay nghề và ý thức vệ sinh an toàn thực phẩm.

3. Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm: Hỗ trợ các cơ sở sản xuất đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng quy trình sản xuất chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Tăng cường quảng bá sản phẩm qua các hội chợ, sự kiện địa phương và các kênh truyền thông từ năm 2023.

4. Mở rộng thị trường tiêu thụ và liên kết sản xuất: Phát triển mạng lưới phân phối, liên kết giữa các hộ sản xuất và hợp tác xã để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh. Khuyến khích hợp tác với các doanh nghiệp phân phối lớn, mở rộng thị trường ra các tỉnh lân cận trong giai đoạn 2022-2025.

5. Cải thiện điều kiện sản xuất và bảo vệ môi trường: Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, mặt bằng sản xuất, đảm bảo không gian phơi bánh sạch sẽ, thoáng mát. Áp dụng các biện pháp xử lý chất thải, giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhằm phát triển bền vững nghề sản xuất mỳ gạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nghề sản xuất mỳ gạo, định hướng phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm.

2. Các cơ sở sản xuất mỳ gạo và hợp tác xã: Áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, cải tiến công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm phát triển bền vững.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về hiệu quả kinh tế và phát triển ngành nghề truyền thống.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển nông thôn và doanh nghiệp: Dựa trên kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và xúc tiến thương mại cho các cơ sở sản xuất mỳ gạo.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả kinh tế của nghề sản xuất mỳ gạo tại Định Hóa như thế nào?
   Nghề sản xuất mỳ gạo đạt thu nhập bình quân khoảng 86,67 triệu đồng/hộ năm 2021, chiếm 78,21% tổng thu nhập, cho thấy đây là ngành nghề chính và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả kinh tế của các cơ sở sản xuất mỳ gạo?
   Nguồn vốn đầu tư, công nghệ sản xuất, chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ là những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các cơ sở.

3. Làm thế nào để các cơ sở sản xuất mỳ gạo nâng cao chất lượng sản phẩm?
   Áp dụng công nghệ hiện đại, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và xây dựng thương hiệu là các biện pháp thiết thực để nâng cao chất lượng sản phẩm.

4. Thị trường tiêu thụ mỳ gạo hiện nay ra sao?
   Thị trường chủ yếu là nội địa với tiềm năng mở rộng sang các tỉnh lân cận. Việc xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới phân phối còn hạn chế, cần được cải thiện để tăng giá trị sản phẩm.

5. Chính quyền địa phương có thể hỗ trợ gì cho các cơ sở sản xuất mỳ gạo?
   Hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi, đào tạo nghề, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và cải thiện cơ sở hạ tầng sản xuất là những hỗ trợ thiết thực từ chính quyền địa phương.

Kết luận

• Nghề sản xuất mỳ gạo tại huyện Định Hóa đã phát triển tích cực, đóng góp quan trọng vào thu nhập và giải quyết việc làm cho người dân địa phương.
• Hiệu quả kinh tế của nghề được đánh giá cao với thu nhập bình quân 86,67 triệu đồng/hộ, chiếm 78,21% tổng thu nhập.
• Các yếu tố như vốn, công nghệ, chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ ảnh hưởng lớn đến HQKT.
• Đề xuất các giải pháp hỗ trợ vốn, đào tạo, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường nhằm nâng cao HQKT giai đoạn 2022-2025, định hướng đến 2030.
• Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho chính quyền, cơ sở sản xuất và nhà nghiên cứu trong phát triển bền vững nghề sản xuất mỳ gạo Định Hóa.

Hành động tiếp theo: Các bên liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả và giá trị sản phẩm mỳ gạo truyền thống của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề về hiệu quả kinh tế và cơ sở sản xuất 1. Các khái niệm * Hiệu quả kinh tế HQKT là phạm trù so sánh thể hiện mối tương quan giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu trong một thời kỳ nhất định. Các hoạt động sản xuất kinh doanh của từng tổ chức cũng như của cả nền kinh tế quốc dân mang lại kết quả được tính bằng khối lượng sản phẩm hàng hoá, giá trị sản lượng hàng hoá, doanh thu bán hàng,… Nhưng kết quả này chỉ phản ánh quy mô hoạt động kinh tế mà chưa phản ánh được trình độ tổ chức sản xuất của một đơn vị hoặc một nền kinh tế, chưa trả lời được các câu hỏi như: được tạo ra bằng cách nào? Bằng phương tiện gì? Chi phí bằng bao nhiêu? Để giải quyết được vấn đề này, kết quả của quá trình sản xuất phải được đặt trong mối quan hệ so sánh với chi phí và nguồn lực khác.

Trong điều kiện giới hạn nguồn lực, phải tạo ra kết quả sản xuất cao, tạo ra được nhiều sản phẩm hàng hoá cho xã hội. Chính điều này thể hiện trình độ sản xuất trong nền kinh tế quốc dân mà theo C.Mác thì đây là cơ sở để phân biệt trình độ văn minh của nền sản xuất này so với nền sản xuất khác. HQKT chính là yếu tố thể hiện được điều này (Phạm Thị Thanh Xuân, 2015). Việc nâng cao HQKT được hiểu là nâng cao các chỉ tiêu đo lường và mức độ đạt được các mục tiêu định tính theo hướng tích cực * Cơ sở sản xuất CSSX, kinh doanh là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình và các tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một cơ sở kinh doanh là một tổng thể các nhân tố hữu hình và vô hình thuộc sở hữu của nhà kinh doanh đem vào để kinh doanh. Quan điểm về Hiệu quả kinh tế Luan van 6 HQKT là một phạm trù được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và phát triển kinh tế. HQKT được xem xét dưới nhiều góc độ và quan điểm khác nhau, trong đó có hai quan điểm kinh tế truyền thống và quan điểm kinh tế tân cổ điển cùng tồn tại. - Quan điểm truyền thống: quan điểm này cho rằng HQKT là phần còn lại của sản xuất kinh doanh sau khi đã trừ đi chi phí.

Nó được đo bằng các chỉ tiêu lời lãi. Nhiều tác giả cho rằng, HQKT được xem như là tỉ lệ giữa kết quả thu được với chi phí bỏ ra, hay ngược lại chi phí trên một đơn vị sản phẩm hay giá trị sản phẩm. Những chỉ tiêu hiệu quả này thường là mức sinh lời của đồng vốn. Nó chỉ được tính toán khi kết thúc một quá trình sản xuất kinh doanh.

Các quan điểm truyền thống trên khi xem xét HQKT đã coi quá trình sản xuất kinh doanh trong trạng thái tĩnh, xem xét hiệu quả sau khi đã đầu tư. Trong khi đó, hiệu quả là chỉ tiêu quan trọng không những cho phép ta xem xét kết quả đầu tư mà còn giúp chúng ta quyết định nên đầu tư cho sản xuất bao nhiêu, đến mức độ nào. Trên phương diện này, quan điểm truyền thống chưa đáp ứng được đầy đủ. Mặt khác, quan điểm truyền thống không tính đến yếu tố thời gian khi tính toán thu chi cho một hoạt động sản xuất kinh doanh.

Do đó, thu và chi trong tính toán HQKT thường chưa tính đủ và chính xác. Ngoài ra, các hoạt động đầu tư và phát triển lại có những tác động không những đơn thuần về mặt kinh tế mà còn cả xã hội và môi trường, có những phần thu và những khoản chi khó lượng hóa thì không thể phản ánh được trong cách tính này (Phạm Thị Thanh Xuân, 2015). - Xét HQKT trong trạng thái tĩnh HQKT được xác định bằng tỷ số giữa các kết quả đạt được và chi phí phải bỏ ra để có được kết quả đó, bao gồm nhân lực và vật lực. Q Công thức: H = C Trong đó: H: HQKT Q: Kết quả đạt được C: Chi phí bỏ ra Theo Culicop, HQKT là kết quả của một nền sản xuất nhất định, tức là đem so sánh kết quả với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.

Ta lấy tổng giá trị sản phẩm Luan van 7 chia cho vốn sản xuất ta được hiệu suất vốn, tổng giá trị sản phẩm chia cho vốn vật tư ta được hiệu suất vật tư, tổng giá trị sản lượng chia cho chi phí, ta được hiệu suất chi phí… Ưu điểm: Chỉ tiêu này chỉ rõ các mức độ, hiệu quả của việc sử dụng các nguồn lực sản xuất khác nhau giúp ta so sánh được kết quả đạt được với chi phí bỏ ra một cách dễ dàng, so sánh HQKT giữa các quy mô khác nhau. Nhược điểm: Chỉ tiêu này không thể hiện được quy mô của HQKT nói chung. Tại Việt Nam, một số tác giả cho rằng HQKT là so sánh kết quả cả chi phí sản xuất, đây là chỉ tiêu tổng hợp nhất của hoạt động sản xuất kinh doanh. - Quan điểm của các nhà tân cổ điển về HQKT: Theo các nhà kinh tế tân cổ điển như Luyn Squire, Herman Gvander Tack.

thì HQKT phải được xem xét trong trạng thái động của mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra. Thời gian là nhân tố quan trọng trong tính toán HQKT, dùng chỉ tiêu HQKT để xem xét trong việc đề ra các quyết định cả trước và sau khi đầu tư sản xuất kinh doanh. HQKT không chỉ bao gồm hiệu quả tài chính đơn thuần mà còn bao gồm cả hiệu quả xã hội và môi trường. Chính vì thế nên khái niệm về thu và chi trong quan điểm tân cổ điển được gọi là lợi ích và chi phí.

Xem xét HQKT trong trạng thái động, tức là phần biến động giữa chi phí và kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo quan điểm này, HQKT biểu hiện tỉ lệ phần tăng thêm của chi phí và phần tăng thêm của kết quả đạt được khi chi phí tăng thêm hoặc là tỷ lệ của kết quả bổ sung do chi phí bổ sung tăng thêm. ∆Q Công thức: H = ∆C Trong đó: H: HQKT ∆Q: Phần tăng thêm của kết quả sản xuất ∆C: Phần tăng thêm của chi phí sản xuất Cách đánh giá này thường được sử dụng khi xem xét HQKT của đầu tư theo chiều sâu hoặc trong vấn đề áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tức là nghiên cứu HQKT của chi phí đầu tư tăng thêm. Tuy nhiên, nó có hạn chế là không xem xét tới HQKT của tổng chi phí đã bỏ ra.

Luan van 8 - Xét theo mối quan hề động giữa đầu vào và đầu ra, một số tác giả đã phân biệt rõ ba phạm trù: hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ các nguồn lực và HQKT. Hiệu quả kỹ thuật: Là số sản phẩm thu thêm trên một đơn vị đầu vào đầu tư thêm. Nó được đo bằng tỷ số giữa số lượng sản phẩm tăng thêm trên chi phí tăng thêm. Tỷ số này gọi là sản phẩm biên.

Nó chỉ ra rằng một đơn vị nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại bao nhiêu đơn vị sản phẩm. Hiệu quả kỹ thuật của việc sử dụng các nguồn lực được thể hiện thông qua mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra, giữa các đầu vào với nhau và giữa các sản phẩm khi nông dân quyết định sản xuất (Phạm Thị Thanh Xuân, 2015). Hiệu quả phân bổ: là giá trị sản phẩm thu thêm trên một đơn vị chi phí đầu tư thêm. Nó là hiệu quả kỹ thuật nhân với giá sản phẩm và giá đầu vào.

Nó đạt tối đa khi doanh thu biên bằng chi phí biên. HQKT: là phạm trù kinh tế mà trong đó sản xuất đạt cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Điều này có nghĩa là cả hai yếu tố hiện vật và giá trị đều tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp. Nếu đạt một trong hai yếu tố hiệu quả kỹ thuật hay hiệu quả phân bổ mới là điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ cho đạt HQKT.

Chỉ khi nào việc sử dụng các nguồn lực đạt cả hai chỉ tiêu hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ khi đó sản xuất mới đạt được HQKT. - Xét theo yếu tố thời gian trong hiệu quả: các học giả kinh tế tân cổ điển đã coi thời gian là yếu tố trong tính toán hiệu quả, cùng đầu tư sản xuất kinh doanh với một lượng vốn như nhau và cùng có tổng doanh thu bằng nhau nhưng có thể có hiệu quả khác nhau, bởi thời gian bỏ vốn đầu tư khác nhau thì thời gian thu hồi vốn khác nhau. Tuy nhiên để hiểu rõ thế nào là HQKT, cần phải tránh những sai lầm như đồng nhất giữa kết quả và HQKT; đồng nhất giữa HQKT với các chỉ tiêu đo lường HQKT hoặc quan niệm cũ về HQKT đã lạc hậu không phù hợp với hoạt động kinh tế theo cơ chế thị trường: Thứ nhất, kết quả kinh tế và HQKT là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. HQKT là phạm trù so sánh thể hiện mối tương quan giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu được.

Còn kết quả kinh tế chỉ là một yếu tố trong việc xác định hiệu quả mà thôi. Hoạt động sản xuất kinh doanh của từng tổ chức cũng như của nền kinh tế quốc dân Luan van 9 mang lại kết quả là tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hóa, giá trị sản lượng hàng hóa, doanh thu bán hàng. Nhưng kết quả này chưa nói lên được nó tạo ra bằng cách nào? Bằng phương tiện gì? Chi phí là bao nhiêu? Và như vậy nó không phản ánh được trình độ sản xuất của tổ chức sản xuất hoặc trình độ của nền kinh tế quốc dân. Kết quả của quá trình sản xuất phải đặt trong mối quan hệ so sánh với chi phí và các nguồn lực khác.

Với nguồn lực có hạn, phải tạo ra kết quả sản xuất cao và nhiều sản phẩm hàng hóa cho xã hội. Chính điều này thể hiện trình độ sản xuất trong nền kinh tế quốc dân mà theo Mác thì đây là cơ sở để phân biện trình độ văn minh của nền sản xuất này so với nền sản xuất khác. Thứ hai, cần phân biệt giữa HQKT với các chỉ tiêu đo lường HQKT, HQKT vừa là phạm trù trừu tượng vừa là phạm trù cụ thể. - Là phạm trù trừu tượng vì nó phản ánh trình độ, năng lực sản xuất kinh doanh của tổ chức sản xuất hoặc của nền kinh tế quốc dân.