Luận án tiến sĩ về tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng

Luận án tiến sĩ phân tích tín dụng ngân hàng thương mại cho nông nghiệp công nghệ cao tại Lâm Đồng, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Đào Dũng Trí
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tín dụng ngân hàng thương mại cho nông nghiệp công nghệ cao tại Lâm Đồng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu liên quan và khoảng trống khoa học
• 1.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.3. Nhận xét khái quát về các nghiên cứu trước đây
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Những điểm mới và đóng góp của luận án
• 1.6.1. Những điểm mới
• 1.6.2. Các đóng góp về mặt khoa học
• 1.6.3. Các đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 1.8. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.1.1. Các khái niệm và đặc trưng của sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.1.1.1. Các khái niệm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.1.1.2. Đặc trưng của sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.1.1.3. Những ưu điểm của sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về tín dụng ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng thương mại
• 2.2.2. Phân loại tín dụng ngân hàng
• 2.2.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 2.3. Tổng quan về tín dụng ngân hàng thương mại đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.3.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng thương mại đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.3.2. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng thương mại đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.3.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng thương mại đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.4. Phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.4.1. Quan điểm về phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.4.2. Các chỉ tiêu đánh giá phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.4.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.5. Các khung lý thuyết về hành vi
• 2.5.1. Lý thuyết về hành vi có hoạch định (TPB)
• 2.5.2. Lý thuyết về mô hình chấp nhận công nghệ (TAM)
• 2.5.3. Lý thuyết về mô hình sự mong đợi - sự chấp nhận (ECT)
• 2.5.4. Lý thuyết về cảm nhận rủi ro (Perceived Risk)
• 2.6. Các mô hình tích hợp
• 2.6.1. Mô hình tích hợp của Lee (2009)
• 2.6.2. Mô hình tích hợp của Bhattacherjee (2001)
• 2.6.3. Mô hình tích hợp của Liao & cộng sự (2007)
• 2.7. Đánh giá và kế thừa các nghiên cứu có liên quan
• 2.8. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu thứ nhất
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.1.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.1.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.1.4. Xây dựng bảng câu hỏi
• 3.1.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu thứ hai
• 3.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2.2. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết
• 3.2.2.1. Mô hình nghiên cứu thứ nhất
• 3.2.2.2. Mô hình nghiên cứu thứ hai
• 3.2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.3.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.2.3.2. Nghiên cứu chính thức
• 3.2.4. Mẫu nghiên cứu
• 3.2.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.2.5.1. Phân tích mô tả
• 3.2.5.2. Phân tích độ tin cậy thang đo
• 3.2.5.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.2.5.4. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 3.2.5.5. Kiểm định mô hình nghiên cứu
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội và sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Lâm Đồng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Lâm Đồng
• 4.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Lâm Đồng
• 4.2. Thực trạng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Lâm Đồng
• 4.2.1. Thực trạng sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Lâm Đồng
• 4.2.2. Thực trạng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Lâm Đồng
• 4.3. Thực trạng về phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Lâm Đồng
• 4.3.1. Tổng quan về hoạt động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn
• 4.3.2. Nhu cầu vốn tín dụng trong sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng
• 4.3.3. Thực trạng về tín dụng nông nghiệp nông thôn tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng
• 4.3.4. Thực trạng về tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng
• 4.3.5. Thảo luận kết quả phân tích thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng
• 4.4. Kết quả khảo sát khách hàng sản xuất nông nghiệp về nhu cầu và khả năng tiếp cận vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại
• 4.4.1. Mô tả tổng quan mẫu khảo sát
• 4.4.2. Kết quả khảo sát khách hàng sản xuất nông nghiệp về nhu cầu và khả năng tiếp cận vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại
• 4.4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.4.3.1. Từ kết quả khảo sát nhu cầu vay vốn tín dụng ngân hàng thương mại
• 4.4.3.2. Về vai trò của vốn tín dụng ngân hàng thương mại cho sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 4.5. Kết quả nghiên cứu định lượng từ khảo sát ý định hành vi cấp tín dụng đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của các ngân hàng thương mại
• 4.5.1. Kết quả nghiên cứu mô hình thứ nhất
• 4.5.1.1. Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.5.1.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.5.1.3. Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach’Alpha cho nhân tố mới
• 4.5.1.4. Kết quả phân tích CFA
• 4.5.1.5. Kết quả mô hình đo lường tới hạn
• 4.5.1.6. Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.5.1.7. Ước lượng mô hình lý thuyết bằng Bootstrap
• 4.5.1.8. Thảo luận kết quả nghiên cứu của mô hình thứ nhất
• 4.5.2. Kết quả nghiên cứu mô hình thứ hai
• 4.5.2.1. Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.5.2.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.5.2.3. Kiểm định Cronbach’Alpha cho các nhân tố mới
• 4.5.2.4. Kết quả CFA cho các thang đo đa hướng
• 4.5.2.5. Kết quả mô hình đo lường
• 4.5.2.6. Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh
• 4.5.2.7. Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.5.2.8. Ước lượng mô hình lý thuyết bằng Bootstrap
• 4.5.2.9. Thảo luận kết quả nghiên cứu của mô hình thứ hai
• 4.6. Kết luận Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP, KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Đánh giá những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng đến tín dụng cho sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng
• 5.1.1. Những thành tựu, hạn chế trong hoạt động cấp tín dụng đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 5.1.1.1. Những thành tựu trong hoạt động cấp tín dụng đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 5.1.1.2. Những hạn chế trong hoạt động cấp tín dụng đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 5.1.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển tín dụng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 5.2. Đề xuất các giải pháp, khuyến nghị phát triển tín dụng ngân hàng thương mại đối với sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 5.2.1. Giải pháp đối với các chi nhánh ngân hàng thương mại tỉnh Lâm Đồng
• 5.2.2. Khuyến nghị với các bộ, ngành có liên quan và Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng
• 5.2.2.1. Đối với các bộ, ngành có liên quan
• 5.2.2.2. Đối với ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng
• 5.3. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Các văn bản liên quan đến chính sách hỗ trợ nông nghiệp nông thôn
• Phụ lục 2: Kết quả nghiên cứu định tính và các bảng khảo sát nông hộ và doanh nghiệp
• Phụ lục 2.1: Nội dung nghiên cứu định tính
• Phụ lục 2.2: Phiếu khảo sát nông hộ
• Phụ lục 2.3: Phiếu khảo sát doanh nghiệp và hợp tác xã
• Phụ lục 3: Kết quả nghiên cứu định tính và định lượng trong nghiên cứu ý định hành vi nhân viên tín dụng
• Phụ lục 3.1: Kết quả nghiên cứu sơ bộ
• Kết quả hiệu chỉnh và bổ sung thang đo
• Kết quả nghiên cứu định tính
• Tổng hợp các biến đo lường
• Phụ lục 3.2: Kết quả nghiên cứu định lượng
• Thống kê nhân khẩu học mẫu khảo sát
• Phụ lục 3.3: Bảng câu hỏi khảo sát
• Phụ lục 3.4: Danh sách các ngân hàng thương mại đã khảo sát
• Phụ lục 3.5: Các kết quả mô hình thứ nhất
• Kết quả phân tích Cronbach’Alpha
• Kết quả phân tích nhân tố EFA
• Kiểm định phân phối chuẩn
• Kết quả kiểm định CFA
• Kết quả mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• Phụ lục 3.6: Các kết quả kiểm định mô hình thứ hai
• Kết quả phân tích Cronbach’Alpha
• Kết quả phân tích nhân tố EFA
• Kiểm định phân phối chuẩn
• Kết quả kiểm định CFA
• Kết quả mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (NNCNC) tại tỉnh Lâm Đồng đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tín dụng ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp vốn cho các hoạt động sản xuất NNCNC. Tuy nhiên, thực trạng tín dụng ngân hàng cho lĩnh vực này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu. Luận án này nhằm phân tích và đánh giá thực trạng cho vay nông nghiệp công nghệ cao, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển tín dụng ngân hàng thương mại cho NNCNC tại Lâm Đồng.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu

Lâm Đồng có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển NNCNC. Tuy nhiên, dòng vốn từ các ngân hàng thương mại cho lĩnh vực này còn hạn chế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc cho vay nông nghiệp công nghệ cao gặp nhiều khó khăn như quy trình phức tạp, định giá tài sản thế chấp thấp và thời gian giải ngân chậm. Những vấn đề này cần được giải quyết để thúc đẩy sự phát triển của NNCNC tại địa phương.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại đối với NNCNC tại Lâm Đồng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện tình hình. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc đánh giá nhu cầu vốn của các hộ sản xuất NNCNC và khả năng tiếp cận vốn từ các ngân hàng thương mại. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức tín dụng trong việc phát triển tín dụng nông nghiệp.

II. Cơ sở lý thuyết

Nghiên cứu về tín dụng ngân hàng thương mại cho NNCNC cần dựa trên các lý thuyết về hành vi và các khung lý thuyết liên quan. Lý thuyết hành vi có hoạch định (TPB) và mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) sẽ được áp dụng để phân tích ý định cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng. Các yếu tố như cảm nhận rủi ro và sự mong đợi cũng sẽ được xem xét để hiểu rõ hơn về hành vi cấp tín dụng cho NNCNC.

2.1. Lý thuyết hành vi có hoạch định TPB

Lý thuyết TPB cho rằng hành vi của cá nhân được quyết định bởi ý định, mà ý định lại bị ảnh hưởng bởi thái độ, chuẩn mực chủ quan và cảm nhận kiểm soát hành vi. Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng, các nhân viên tín dụng sẽ có ý định cấp vốn dựa trên những yếu tố này. Nghiên cứu sẽ áp dụng TPB để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng cho NNCNC.

2.2. Mô hình chấp nhận công nghệ TAM

Mô hình TAM được sử dụng để đánh giá sự chấp nhận của nhân viên ngân hàng đối với việc cấp tín dụng cho NNCNC. Mô hình này cho rằng sự chấp nhận công nghệ phụ thuộc vào hai yếu tố chính: sự hữu ích và tính dễ sử dụng. Nghiên cứu sẽ khảo sát mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến ý định cấp tín dụng cho sản xuất NNCNC, từ đó đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

III. Thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại tại Lâm Đồng

Thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại cho NNCNC tại Lâm Đồng cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Dữ liệu khảo sát cho thấy, mặc dù nhu cầu vốn cho sản xuất NNCNC cao, nhưng tỷ lệ cho vay từ các ngân hàng thương mại vẫn còn thấp. Các yếu tố như quy trình vay vốn phức tạp, thời gian giải ngân chậm và thiếu hình thức thế chấp tài sản đã cản trở việc tiếp cận vốn của các hộ sản xuất.

3.1. Nhu cầu vốn tín dụng trong sản xuất NNCNC

Nhu cầu vốn cho sản xuất NNCNC tại Lâm Đồng đang gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường nông sản ngày càng cạnh tranh. Các hộ sản xuất cần nguồn vốn để đầu tư vào công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và mở rộng quy mô. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn từ các ngân hàng thương mại vẫn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vốn cho sản xuất.

3.2. Khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng

Khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng từ các ngân hàng thương mại chủ yếu đến từ quy trình vay vốn phức tạp và yêu cầu tài sản thế chấp cao. Nhiều hộ sản xuất không đủ khả năng cung cấp tài sản thế chấp, dẫn đến việc không thể vay vốn. Thời gian giải ngân cũng là một vấn đề lớn, khi mà nhiều hộ sản xuất cần vốn ngay lập tức để kịp thời vụ sản xuất.

IV. Giải pháp phát triển tín dụng ngân hàng thương mại

Để phát triển tín dụng ngân hàng thương mại cho NNCNC tại Lâm Đồng, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía các ngân hàng và chính quyền địa phương. Các ngân hàng cần đơn giản hóa quy trình vay vốn, cải thiện thời gian giải ngân và đa dạng hóa hình thức thế chấp. Đồng thời, chính quyền cần hỗ trợ các hộ sản xuất trong việc nâng cao năng lực tài chính và quản lý sản xuất.

4.1. Đề xuất giải pháp cho các ngân hàng thương mại

Các ngân hàng thương mại cần cải thiện quy trình cấp tín dụng bằng cách đơn giản hóa thủ tục và giảm thiểu yêu cầu tài sản thế chấp. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng cũng sẽ giúp tăng cường hiệu quả và giảm thời gian xử lý hồ sơ vay vốn. Ngoài ra, ngân hàng cũng nên tổ chức các chương trình đào tạo cho nhân viên về NNCNC để nâng cao nhận thức và khả năng đánh giá dự án.

4.2. Khuyến nghị với chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho NNCNC, bao gồm việc cung cấp thông tin về các chương trình tín dụng, hỗ trợ đào tạo cho nông dân và khuyến khích các ngân hàng tham gia vào lĩnh vực này. Việc xây dựng các mô hình hợp tác giữa ngân hàng và nông dân cũng sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho sản xuất NNCNC.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã số 9 34 02 01) của tác giả Đào Dũng Trí, được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Loan (bảo vệ năm 2020), mang tiêu đề: "Tín dụng ngân hàng thương mại đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng".

Thông tin khái quát về luận án:
- Tác giả: Đào Dũng Trí
- Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 9 34 02 01)
- Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
- Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Loan
- Năm bảo vệ: 2020

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (NNCNC) là định hướng trọng tâm trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam nhằm nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Tỉnh Lâm Đồng có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển cây trồng ôn đới và á nhiệt đới. Đến cuối năm 2018, diện tích sản xuất NNCNC toàn tỉnh đạt 54.477 ha (chiếm 19,5% diện tích canh tác), trong đó rau chiếm 18.968 ha, chè 6.335 ha, hoa 3.623,8 ha, lúa chất lượng cao 2.829,5 ha, cà phê 19.884,9 ha và cây đặc sản 158,7 ha. Doanh thu từ canh tác NNCNC đạt từ 500 triệu đến trên 3 tỷ đồng/ha/năm; tuy nhiên, mức vốn đầu tư ban đầu cho nhà kính, thiết bị tưới tiêu và máy móc rất lớn (từ 2,2 đến 2,5 tỷ đồng/ha).

Mặc dù Chính phủ và UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích phát triển tín dụng nông nghiệp (như Nghị quyết 30/NQ-CP, Nghị định 55/2015/NĐ-CP, Nghị định 116/2018/NĐ-CP, Nghị quyết 05-NQ/TU), giai đoạn 2012–2018 các ngân hàng thương mại (NHTM) trên địa bàn tỉnh chỉ giải ngân được 1.021 tỷ đồng cho NNCNC, đáp ứng khoảng 20% tổng nhu cầu vốn tín dụng. Khoảng trống nghiên cứu nảy sinh khi các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận đơn lẻ từ phía khách hàng vay hoặc từ phía ngân hàng dựa trên các biến số khách quan, chưa có mô hình tích hợp toàn diện 3 góc độ (bên cấp tín dụng, bên vay vốn và yếu tố tâm lý/hành vi của nhân viên tín dụng) để lý giải các rào cản và hành vi cấp tín dụng đối với lĩnh vực này.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Đánh giá hoạt động cấp tín dụng cho sản xuất NNCNC từ 3 hướng tiếp cận: đơn vị tài trợ vốn (NHTM), người có nhu cầu vay vốn (khách hàng nông hộ, doanh nghiệp, hợp tác xã) và nhân viên tín dụng; qua đó đề xuất hệ thống giải pháp, khuyến nghị nhằm phát triển tín dụng NHTM cho NNCNC tại tỉnh Lâm Đồng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá thực trạng hoạt động cấp tín dụng của các NHTM tại Lâm Đồng đối với NNCNC giai đoạn 2012–2018.
  2. Đánh giá nhu cầu và khả năng tiếp cận vốn tín dụng NHTM từ phía khách hàng sản xuất NNCNC.
  3. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến ý định cấp tín dụng của nhân viên tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đối với sản xuất NNCNC.
  4. Đề xuất các giải pháp, khuyến nghị nhằm phát triển tín dụng NHTM đối với NNCNC tại địa phương.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Các kết quả đạt được và những mặt còn hạn chế nào ảnh hưởng đến hoạt động cấp vốn tín dụng của các NHTM trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đối với sản xuất NNCNC?
  2. Những khó khăn, rào cản nào ảnh hưởng đến khả năng và nhu cầu tiếp cận vốn tín dụng NHTM từ phía khách hàng vay vốn để sản xuất NNCNC tại tỉnh Lâm Đồng?
  3. Các yếu tố nào tác động đến ý định cấp tín dụng cho sản xuất NNCNC của nhân viên tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng?
  4. Những nguyên nhân nào làm ảnh hưởng đến việc phát triển vốn tín dụng NHTM đối với sản xuất NNCNC tại tỉnh Lâm Đồng?
  5. Các giải pháp nào góp phần phát triển tín dụng NHTM đối với sản xuất NNCNC trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng của các NHTM đối với sản xuất NNCNC.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Lâm Đồng, tập trung khảo sát sơ cấp tại thành phố Đà Lạt và 4 huyện phụ cận gồm Lạc Dương, Đơn Dương, Lâm Hà, Đức Trọng (khu vực chiếm trên 94% diện tích trồng rau, hoa công nghệ cao toàn tỉnh). Khách hàng khảo sát bao gồm hộ cá thể, doanh nghiệp, hợp tác xã (không bao gồm doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2012–2018 (mốc 2012 là năm đầu triển khai Nghị quyết 05-NQ/TU); khảo sát sơ cấp thu thập từ tháng 3/2019 đến tháng 8/2019.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tiến hành hệ thống hóa các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến tín dụng nông nghiệp, nông thôn và tín dụng NNCNC:

Nhóm nghiên cứu	Tác giả và năm công bố	Trọng tâm nội dung và phương pháp
Nghiên cứu quốc tế về tiếp cận tín dụng	Waqar Akram, Zakir Hussain, MH Sial và Ijaz Hussain (2008)	Mô hình Logit phân tích hạn chế tín dụng nông nghiệp tại Punjab (Pakistan); chỉ ra 5 lý do từ phía nông hộ và 3 lý do từ phía ngân hàng (thủ tục, khoảng cách, chi phí).
	Diagne và Manfred Zeller (1999)	Hồi quy OLS nghiên cứu hạn mức tín dụng hộ nông dân tại Malawi (tác động của giá đất, quy mô lao động, giá phân bón).
	Duong và Izumida (2002)	Mô hình Tobit và Probit phân tích tiếp cận tín dụng chính thức của nông hộ tại 3 tỉnh Ninh Bình, Quảng Ngãi, An Giang.
	Guangwen và Lili (2005); Nuryartono và cộng sự (2005); Mamo Girma và cộng sự (2015)	Mô hình Probit, Tobit nghiên cứu hạn chế tín dụng nông hộ tại Trung Quốc, Indonesia, Ethiopia (học vấn, thu nhập, tài sản).
	Quartey và cộng sự (2017); Harvie và cộng sự (2013)	Khảo sát dữ liệu doanh nghiệp nhỏ và vừa tại châu Phi và khu vực ASEAN về các rào cản tiếp cận vốn tín dụng.
Nghiên cứu quốc tế về phía cung tín dụng	Rabah (2015); Firas Mohammed Al-rawashdeh và cộng sự (2013)	Kiểm định các yếu tố nội tại ngân hàng (nợ xấu, thanh khoản, quy mô) và môi trường kinh tế ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng tại Jordan.
Nghiên cứu trong nước về tín dụng nông hộ, DN	Nguyễn Quốc Oánh, Phạm Thị Mỹ Dung (2010); Trần Ái Kết, Huỳnh Trung Thời (2013); Trương Đông Lộc, Trần Bá Duy (2010)	Sử dụng Heckman, Logit, OLS và Probit xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức tại Hà Nội, An Giang, Kiên Giang.
	Trần Thọ Đạt (1998); Trần Ái Kết (2009); Võ Thành Danh (2008)	Phân tích các yếu tố quy mô đất, tài sản thế chấp, trình độ chủ hộ, dòng tiền đến hạn mức cho vay đối với nông hộ và DN tư nhân.
	Nguyễn Ngọc Tuấn (2012); Nguyễn Thị Hải Yến (2016)	Đánh giá tín dụng cho hộ sản xuất cà phê tại Đắk Nông và Đắk Lắk; nêu bật tình trạng thiếu vốn trung - dài hạn và rào cản tài sản bảo đảm.
	Mai Thị Thúy An và cộng sự (2016); Nguyễn Hồng Hà và cộng sự (2013); Trần Quang Văn và cộng sự (2017)	Đánh giá nhu cầu vay và rào cản tín dụng của DN nhỏ và vừa (báo cáo tài chính, tài sản bảo đảm, thủ tục vay vốn).
	Đoàn Thị Hồng Dung (2012); Nguyễn Văn Tuấn (2015)	Định lượng các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Agribank.
	Lê Đăng Lăng, Lê Tấn Bửu (2014)	Khảo sát 750 nông dân tại Đắk Nông về thái độ và định hướng phát triển NNCNC.

Khoảng trống khoa học luận án lựa chọn giải quyết

1. Tính đa chiều: Phần lớn công trình trước chỉ xem xét độc lập phía người vay (cầu) hoặc phía ngân hàng (cung). Luận án kết hợp đồng thời cả 3 chủ thể: NHTM (dữ liệu vĩ mô và kết quả hoạt động), khách hàng vay vốn (nông hộ, HTX, DN) và nhân viên tín dụng.
2. Lĩnh vực chuyên biệt: Tập trung chuyên sâu vào tín dụng NNCNC – lĩnh vực có suất đầu tư cao, đặc tính kỹ thuật và chu kỳ hoàn vốn khác biệt so với nông nghiệp truyền thống.
3. Khoảng trống lý thuyết hành vi: Các nghiên cứu định lượng trước đây chủ yếu sử dụng các biến nhân khẩu học và điều kiện kinh tế ngoại sinh. Luận án ứng dụng và tích hợp các lý thuyết hành vi để đo lường các yếu tố tâm lý, nhận thức chủ quan (nhận thức sự hữu ích, sự dễ dàng, chuẩn chủ quan, cảm nhận rủi ro, sự xác nhận) tác động đến ý định cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết về tín dụng và tín dụng NNCNC: Tín dụng NHTM đối với sản xuất NNCNC là quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn từ ngân hàng sang các tổ chức, cá nhân sản xuất NNCNC theo nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi đúng hạn. Luận án xác định các chỉ tiêu đánh giá phát triển tín dụng gồm: Doanh số cho vay, dư nợ tín dụng, số lượng khách hàng vay vốn và tỷ lệ nợ xấu.
• Đặc điểm nghiệp vụ tín dụng NNCNC: Suất đầu tư ban đầu lớn; giảm thiểu rủi ro thiên tai nhờ sản xuất trong nhà kính có kiểm soát môi trường nhưng gia tăng rủi ro công nghệ và rủi ro thị trường; tài sản hình thành trên đất (nhà kính, hệ thống tự động) khó định giá và chuyển hóa thành tiền; đòi hỏi cán bộ tín dụng phải có kiến thức chuyên môn về kỹ thuật nông nghiệp.
• Các lý thuyết hành vi ứng dụng:
  • Lý thuyết hành vi có hoạch định (TPB - Ajzen, 1991): Thái độ, chuẩn chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi.
  • Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM - Davis, 1989): Nhận thức sự hữu ích (PU), nhận thức tính dễ sử dụng (PEOU).
  • Lý thuyết sự mong đợi - sự xác nhận (ECT - Oliver, 1980; Bhattacherjee, 2001): Sự xác nhận mong đợi (CON), sự hài lòng (SAT).
  • Lý thuyết cảm nhận rủi ro (Perceived Risk): Đo lường các rủi ro tài chính, rủi ro hoạt động, rủi ro bảo đảm.
  • Các mô hình tích hợp: Kế thừa cấu trúc từ Lee (2009), Bhattacherjee (2001) và Liao cùng cộng sự (2007) để xây dựng 2 mô hình riêng biệt: (1) Mô hình ý định chấp nhận cấp tín dụng (dành cho nhân viên tín dụng chưa từng thực hiện cho vay NNCNC) và (2) Mô hình ý định duy trì cấp tín dụng (dành cho nhân viên tín dụng đã từng thực hiện cho vay NNCNC).

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp hỗn hợp thông qua hai nhánh nghiên cứu chính:

• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo từ NHNN chi nhánh tỉnh Lâm Đồng, Niên giám thống kê tỉnh Lâm Đồng, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lâm Đồng, số liệu tổng hợp của các chi nhánh NHTM trên địa bàn giai đoạn 2012–2018.
  • Dữ liệu sơ cấp 1 (Khách hàng): 161 phiếu khảo sát hợp lệ từ nông hộ, HTX, DN sản xuất rau hoa tại 5 địa bàn (Đà Lạt, Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà).
  • Dữ liệu sơ cấp 2 (Nhân viên tín dụng): 358 phiếu khảo sát hợp lệ từ các nhân viên tín dụng đang công tác tại các chi nhánh NHTM trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan nghiên cứu

Chương này xác định bối cảnh thực tiễn của ngành nông nghiệp Lâm Đồng và mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn lớn với tỷ lệ đáp ứng tín dụng thấp của hệ thống NHTM. Tác giả tổng thuật các tài liệu nghiên cứu liên quan, xác định các khoảng trống học thuật, trình bày 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 5 câu hỏi nghiên cứu, giới hạn phạm vi không gian (tỉnh Lâm Đồng) và thời gian (2012–2018 cho dữ liệu thứ cấp, 2019 cho khảo sát sơ cấp), đồng thời chỉ rõ những đóng góp mới của đề tài về mặt lý luận và thực tiễn.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 thiết lập khung lý thuyết hoàn chỉnh:

1. Làm rõ khái niệm, đặc trưng sản xuất NNCNC (mô hình nhà kính, công nghệ tưới nhỏ giọt, giá thể thay đất, tự động hóa, liên kết chuỗi giá trị) và 4 nhóm chỉ tiêu phản ánh sự phát triển tín dụng (doanh số, dư nợ, khách hàng, nợ xấu).
2. Phân tích bản chất tín dụng NHTM đối với NNCNC, chỉ ra các đặc thù về vốn đầu tư, tính chất tài sản thế chấp và chu kỳ hoàn vốn.
3. Trình bày các lý thuyết hành vi nền tảng (TPB, TAM, ECT, Perceived Risk) và các nghiên cứu tích hợp của Lee (2009), Bhattacherjee (2001), Liao và cộng sự (2007). Từ đó, xây dựng 2 mô hình lý thuyết định lượng giải thích ý định chấp nhận và ý định duy trì cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng đối với lĩnh vực NNCNC.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu hai giai đoạn:

1. Thiết kế nghiên cứu thứ nhất: Phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả dữ liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát 161 khách hàng; sử dụng lưới phân tích tầm quan trọng – chất lượng thực hiện (IPA) để xác định các điểm nghẽn trong cung cấp dịch vụ tín dụng.
2. Thiết kế nghiên cứu thứ hai: Quy trình nghiên cứu định lượng ý định hành vi nhân viên tín dụng từ nghiên cứu sơ bộ (thảo luận nhóm, hiệu chỉnh thang đo Likert 5 mức độ) đến nghiên cứu chính thức (thu thập 358 mẫu). Trình bày chi tiết các công cụ xử lý dữ liệu: Cronbach's Alpha, EFA (phân tích nhân tố khám phá), CFA (phân tích nhân tố khẳng định), SEM (mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính) và ước lượng độ vững qua Bootstrap.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 công bố toàn bộ các kết quả thực nghiệm đạt được:

• Thực trạng tăng trưởng tín dụng: Doanh số cho vay NNCNC giai đoạn 2012–2018 đạt 1.021 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng tín dụng nông nghiệp nông thôn; nợ xấu đối với NNCNC được kiểm soát ở mức thấp.
• Kết quả khảo sát khách hàng (N=161) và ma trận IPA: Chỉ ra các điểm nghẽn thực tế gồm định giá tài sản thế chấp thấp, thủ tục vay phức tạp, thiếu cơ chế thế chấp bằng tài sản hình thành trên đất (nhà kính, nhà lưới), thời hạn vay chưa phù hợp với thời gian thu hồi vốn đầu tư cố định và sự xuất hiện của chi phí không chính thức.
• Kết quả mô hình định lượng ý định hành vi nhân viên tín dụng (N=358):
  • Các thang đo trong cả hai mô hình đều đạt độ tin cậy Cronbach's Alpha, đạt độ giá trị hội tụ, độ giá trị phân biệt qua phân tích CFA.
  • Kiểm định mô hình cấu trúc SEM: Cả hai mô hình (ý định chấp nhận và ý định duy trì cấp tín dụng) đều ghi nhận 6/8 giả thuyết nghiên cứu được ủng hộ bởi dữ liệu thực nghiệm.
  • Kiểm định Bootstrap khẳng định các ước lượng trong mô hình đạt độ tin cậy và tính ổn định cao.

Chương 5: Kết luận và giải pháp, khuyến nghị

Trên cơ sở phân tích nguyên nhân của các hạn chế (về phía cơ chế chính sách, phía NHTM và phía khách hàng), chương này đề xuất:

1. Nhóm giải pháp đối với các NHTM: Hoàn thiện quy trình định giá tài sản đặc thù NNCNC, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng (cho vay theo chuỗi liên kết, cho vay theo dự án không cần tài sản bảo đảm đối với khách hàng có hợp đồng bao tiêu ổn định), đào tạo kỹ năng thẩm định kỹ thuật nông nghiệp cho nhân viên tín dụng.
2. Nhóm kiến nghị đối với các Bộ, ngành và UBND tỉnh Lâm Đồng: Sửa đổi, hướng dẫn cụ thể việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp (nhà kính, nhà màng) để phục vụ đăng ký giao dịch bảo đảm; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tài chính nông nghiệp; triển khai bảo hiểm nông nghiệp công nghệ cao.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý thuyết về tín dụng NHTM đối với sản xuất NNCNC; xác định rõ sự khác biệt mang tính bản chất giữa tín dụng nông nghiệp truyền thống và tín dụng NNCNC về suất vốn đầu tư, cấu trúc rủi ro và phương thức hoàn vốn.
• Tích hợp thành công các khung lý thuyết hành vi (TPB, TAM, ECT và Cảm nhận rủi ro) để xây dựng hai mô hình phân tích ý định hành vi cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng (chấp nhận và duy trì), bổ sung bằng chứng thực nghiệm mới cho lý thuyết tài chính hành vi trong bối cảnh thị trường tài chính nông thôn tại Việt Nam.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Phản ánh bức tranh toàn diện về thực trạng tài trợ vốn NNCNC tại Lâm Đồng giai đoạn 2012–2018: Hệ thống NHTM chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu vốn thực tế của thị trường.
• Nhận diện chính xác các rào cản và điểm nghẽn kỹ thuật từ khảo sát sơ cấp khách hàng:
  • Công trình xây dựng phục vụ NNCNC (nhà kính, hệ thống điều khiển tự động) có giá trị đầu tư lớn nhưng không được đăng ký quyền sở hữu hợp pháp trên đất, khiến ngân hàng không thể nhận làm tài sản thế chấp hoặc định giá rất thấp.
  • Thời hạn cho vay trung và dài hạn chưa tương thích với chu kỳ hoàn vốn của dự án NNCNC.
  • Quy trình thẩm định hồ sơ còn phức tạp, phát sinh chi phí phi chính thức.
• Lý giải tác động từ nhận thức của nhân viên tín dụng: Kết quả kiểm định SEM chứng minh nhận thức sự hữu ích, nhận thức rủi ro và chuẩn chủ quan ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đề xuất cấp tín dụng cho khách hàng NNCNC.

Hệ thống giải pháp và khuyến nghị đề xuất trong luận án:
1. Đối với Ngân hàng thương mại:
   - Xây dựng sản phẩm tín dụng chuyên biệt cho NNCNC (cho vay chuỗi liên kết, tài trợ dòng tiền).
   - Chuẩn hóa quy trình thẩm định công nghệ và tài sản phục vụ canh tác hiện đại.
   - Nâng cao năng lực chuyên môn của nhân viên tín dụng về kỹ thuật NNCNC.
2. Đối với cơ quan quản lý và chính quyền địa phương:
   - Ban hành quy chế đăng ký quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất nông nghiệp công nghệ cao.
   - Thiết lập cơ sở dữ liệu tài chính nông nghiệp tập trung.
   - Triển khai chính sách bảo hiểm nông nghiệp và quỹ bảo lãnh tín dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung công bố trong văn bản luận án, các hạn chế và hướng phát triển nghiên cứu được xác định như sau:

• Về phạm vi địa bàn: Nghiên cứu sơ cấp chỉ tập trung tại 5 địa bàn trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng (Đà Lạt, Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà). Mặc dù khu vực này chiếm trên 94% diện tích rau hoa toàn tỉnh, mô hình chưa mở rộng sang các vùng chuyên canh cây công nghiệp dài ngày khác hoặc các tỉnh thành có điều kiện sản xuất tương đồng.
• Về đối tượng khách hàng: Mẫu khảo sát tập trung chủ yếu vào nông hộ, HTX và DN sản xuất rau, hoa trong nước; chưa bao gồm nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi không gian ra các vùng kinh tế nông nghiệp công nghệ cao khác trên toàn quốc; khảo sát đa dạng hơn các loại hình vật nuôi, thủy sản ứng dụng công nghệ cao; bổ sung thêm các biến số môi trường thể chế vào mô hình cấu trúc hành vi của nhân viên ngân hàng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn cho các nhóm đối tượng:

1. Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng và Kinh tế nông nghiệp: Có thể tham khảo phương pháp thiết kế nghiên cứu hỗn hợp, cách thức kết hợp dữ liệu thứ cấp với dữ liệu khảo sát khách hàng (phân tích IPA) và kỹ thuật ứng dụng mô hình SEM tích hợp lý thuyết hành vi (TPB, TAM, ECT, Cảm nhận rủi ro) trong lĩnh vực ngân hàng.
2. Ban điều hành và nhân viên tín dụng các NHTM: Tham khảo cơ sở dữ liệu thực chứng về nhu cầu vốn, các khó khăn tiếp cận tín dụng của khách hàng sản xuất NNCNC và các chỉ tiêu đo lường rủi ro để điều chỉnh chính sách tín dụng, thiết kế sản phẩm cho vay theo chuỗi giá trị và hoàn thiện quy trình thẩm định dự án nông nghiệp.
3. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Nông nghiệp & PTNT, UBND tỉnh Lâm Đồng): Sử dụng các phát hiện thực nghiệm và hệ thống kiến nghị để tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý về chứng nhận tài sản nhà kính/nhà màng trên đất nông nghiệp, hoàn thiện cơ chế bảo hiểm nông nghiệp và chính sách hỗ trợ tín dụng theo Nghị định 116/2018/NĐ-CP.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ đáp ứng vốn tín dụng của các NHTM cho NNCNC tại tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2012–2018 đạt mức bao nhiêu?

Theo số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Lâm Đồng được công bố trong luận án, trong giai đoạn 2012–2018, các chi nhánh NHTM trên địa bàn chỉ cho vay được 1.021 tỷ đồng cho lĩnh vực sản xuất NNCNC, chỉ đáp ứng được khoảng 20% tổng nhu cầu vốn tín dụng của toàn ngành trong cùng giai đoạn.

2. Luận án phân chia nghiên cứu định lượng ý định cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng thành những mô hình nào?

Luận án xây dựng hai mô hình nghiên cứu định lượng riêng biệt:

• Mô hình thứ nhất: Đo lường ý định chấp nhận cấp tín dụng của các nhân viên tín dụng chưa từng thực hiện hợp đồng cho vay đối với khách hàng sản xuất NNCNC.
• Mô hình thứ hai: Đo lường ý định duy trì cấp tín dụng của các nhân viên tín dụng đã từng thực hiện hợp đồng cho vay đối với khách hàng sản xuất NNCNC.

3. Những trở ngại chính đối với tài sản bảo đảm trong cho vay NNCNC tại Lâm Đồng là gì?

Các công trình phục vụ sản xuất NNCNC có giá trị đầu tư lớn (từ 2,2 đến 2,5 tỷ đồng/ha cho hệ thống nhà kính, nhà màng, thiết bị tưới tự động) nhưng chưa có văn bản hướng dẫn xác lập quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp và chưa có cơ chế đăng ký giao dịch bảo đảm. Do đó, các NHTM không thể định giá đầy đủ hoặc định giá rất thấp, khiến giá trị khoản vay được duyệt thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế của người sản xuất.

4. Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc SEM đối với ý định cấp tín dụng của nhân viên ngân hàng đạt tỷ lệ ủng hộ giả thuyết như thế nào?

Kết quả phân tích mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính (SEM) sau khi đánh giá độ tin cậy và giá trị hội tụ/phân biệt của các thang đo đã ủng hộ 6 trên tổng số 8 giả thuyết nghiên cứu được đề xuất ở cả Mô hình thứ nhất (ý định chấp nhận) và Mô hình thứ hai (ý định duy trì).

5. Dữ liệu sơ cấp của luận án được thu thập với quy mô mẫu bao nhiêu và tại những địa bàn nào?

Dữ liệu sơ cấp gồm hai bộ mẫu khảo sát tại thành phố Đà Lạt và 4 huyện phụ cận (Lạc Dương, Đơn Dương, Lâm Hà, Đức Trọng):

• Bộ mẫu khách hàng: Gồm 161 phiếu khảo sát hợp lệ từ các nông hộ, doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất rau hoa.
• Bộ mẫu nhân viên tín dụng: Gồm 358 phiếu khảo sát hợp lệ từ các nhân viên tín dụng đang công tác tại các chi nhánh NHTM trên địa bàn nghiên cứu.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đào Dũng Trí đã phản ánh thực trạng và nguyên nhân của sự thiếu hụt nguồn vốn tín dụng NHTM đối với lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn 2012–2018. Thông qua phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích thực trạng cung – cầu và kiểm định mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính (SEM) dựa trên các lý thuyết hành vi, luận án đã làm rõ các điểm nghẽn về tài sản bảo đảm, quy trình thủ tục cũng như nhận thức của nhân viên tín dụng. Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hệ thống NHTM cùng các cơ quan quản lý nhà nước ban hành các giải pháp tháo gỡ rào cản, góp phần thúc đẩy tăng trưởng dòng vốn tín dụng cho sản xuất NNCNC tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài 1. Bối cảnh nghiên cứu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (NNCNC) là một bước tiến trong sản xuất nông nghiệp, là một trong những giải pháp nhằm thực hiện các mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã được Chính phủ phê duyệt. Thông qua sản xuất NNCNC, các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, chất lượng tốt đã được tạo ra.

Qua đó gia tăng thu nhập, năng lực cạnh tranh cho người sản xuất và kinh tế của địa phương. Lâm Đồng là tỉnh có khí hậu và đất đai rất thuận lợi để phát triển NNCNC, đặc biệt là các loại nông sản cao cấp có nguồn gốc ôn đới và á nhiệt đới. Tính đến cuối năm 2018, tổng diện tích sản xuất NNCNC tại tỉnh Lâm Đồng là 54.477 ha (chiếm 19,5% diện tích đất canh tác nông nghiệp toàn tỉnh); trong đó diện tích sản xuất rau là 18.968 ha, hoa là 3.623,8 ha, cây đặc sản là 158,7 ha, chè là 6.335 ha, cà phê là 19.884,9 ha, ngoài ra có 2.829,5 ha lúa cho năng suất cao1. Chương trình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã được Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng xác định là một trong 6 chương trình trọng tâm để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện từ năm 2004.

Từ đó đến nay, Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ cao (Quyết định số 56/2004/QĐ-UB phê duyệt Chương trình phát triển NNCNC giai đoạn 2004-2010; Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 11/5/2011 về đẩy mạnh phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2011-2015; Quyết định số 1691/QĐ-UBND thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU; Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 11/11/2016 của Tỉnh ủy Lâm Đồng về phát triển nông nghiệp toàn diện, bền vững và hiện đại giai đoạn 2016 - 2020 và định hướng đến năm 2025; Quyết định số 756/QĐ-UBND ngày 19/4/2017 của UBND tỉnh về kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 11/11/2016 của Tỉnh ủy Lâm Đồng). Với những lợi thế và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Lâm Đồng nói chung và thành phố Đà Lạt nói riêng đang phát huy những lợi thế so sánh để phát triển sản xuất rau, hoa theo hướng công nghệ cao thành từng vùng tập trung, qua đó nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm thu hoạch vừa thân thiện với môi trường. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp 1 UBND tỉnh Lâm Đồng (2018), Báo cáo số 237/BC-UBND ngày 27/11/2018 về tình hình thực hiện kế hoạch kinh tế xã hội năm 2018; nhiệm vụ, giải pháp năm 2019 luan an 2 và phát triển nông thôn tỉnh Lâm Đồng thì hiện toàn tỉnh có 11.000 ha đạt doanh thu hơn 500 triệu đồng/ha/năm. Trong đó có hơn 700 ha đạt doanh thu từ 01 (một) đến 03 (ba) tỷ đồng, cá biệt có một số diện tích trồng rau, hoa chất lượng cao đạt doanh thu hơn 03 (ba) tỷ đồng/ha/năm.

Sản xuất NNCNC đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, qua khảo sát sơ bộ thực trạng đầu tư của một số doanh nghiệp sản xuất rau hoa, để đạt mức doanh thu trồng rau, hoa NNCNC hơn 03 tỷ đồng/ha/năm, ngoài các yếu tố đầu vào của sản xuất, vốn lưu động v.v, mỗi ha đất sản xuất cần đầu tư hệ thống nhà kính, hệ thống tưới tiêu, máy móc thiết bị từ 2,2 tỷ đồng đến 2,5 tỷ đồng. Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh Lâm Đồng cho thấy, giai đoạn từ năm 2012 đến 2018, các chi nhánh ngân hàng thương mại (NHTM) trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng chỉ cho vay được 1.021 tỷ đồng để phát triển NNCNC. Số vốn này mới đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu vốn tín dụng cho sản xuất NNCNC của cả giai đoạn (4. Mặc dù là tỉnh có nhiều ưu thế để phát triển NNCNC và việc phát triển NNCNC đang được Tỉnh ủy và UBND tỉnh rất quan tâm, đưa vào chương trình trọng tâm, trọng điểm để phát triển trong từng giai đoạn; bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành một loạt các chính sách về tín dụng để hỗ trợ sản xuất NNCNC (Nghị quyết 30/NQ-CP ngày 7/3/2017 của Chính phủ; Nghị định 210/2013/NĐ-CP về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Nghị định 55/2015/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định 55/2015/NĐ-CP.), tuy nhiên, lượng vốn tín dụng từ các NHTM chảy vào khu vực này trong thời gian qua còn rất hạn chế.

Theo Boucher et al (2007), nguồn vốn tín dụng ngân hàng do các NHTM cung ứng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc tăng năng suất nông nghiệp thông qua việc đầu tư vào tư liệu sản xuất. Trong khi đó, Diagne et al (2000) lại cho rằng vốn tín dụng cũng cho phép các hộ nông dân đầu tư vào cải tiến kỹ thuật và áp dụng công nghệ mới trong nông nghiệp như đầu tư vào hạt giống cho năng suất cao, đầu tư mua phân bón làm tăng hiệu quả sản xuất và nâng cao thu nhập của họ. Vì vậy, vốn tín dụng NHTM đóng vai trò quan trọng đối với phát triển sản xuất nông nghiệp nông thôn, đặc biệt trong lĩnh vực NNCNC. Như vậy, việc phát hiện các khó khăn, điểm nghẽn trong hoạt động cấp tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cho sản xuất NNCNC là rất bức thiết, góp phần khơi thông nguồn vốn tín dụng để phát triển NNCNC.

Tổng quan nghiên cứu liên quan và khoảng trống khoa học Trong những năm qua, đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về tín dụng NHTM và tín dụng NHTM trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn. Các tác giả trước đây đã phần nào khắc họa những nội dung quan trọng liên quan đến hoạt động tín dụng của các NHTM, trong đó có nhiều xu hướng tiếp cận khác nhau, cụ thể như sau: 1. Các nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu thực nghiệm củaWaqar Akram, Zakir Hussain, MH Sial và Ijaz Hussain (2008), về hạn chế tín dụng nông nghiệp và hành vi vay của nông dân ở nông thôn Punjab, Pakistan. Nhóm tác giả này đã sử dụng Mô hình hồi quy Logit để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc hạn chế tín dụng nông nghiệp và hành vi vay mượn của trang trại ở nông thôn Punjab.

Kết quả chỉ ra rằng có 8 lý do quan trọng từ những người được phỏng vấn cho việc không đăng ký vay từ một tổ chức, thể chế; trong đó có 5 lý do từ phía nông trại đó là (1) không cần vay, (2) các khoản phí không chính thức, (3) tài sản thế chấp không đầy đủ, (4) đã có đủ nguồn và (5) không muốn trả lãi vay; có 3 lý do từ phía cung tín dụng đó là (1) thủ tục rườm rà, (2) người cho vay ở quá xa và (3) thủ tục đắt tiền (expensive Procedur es). Nghiên cứu đã sử dụng một bảng câu hỏi với các nội dung có liên quan đến tiếp cận tín dụng nông nghiệp như: Tài sản thế chấp cho khoản vay nông nghiệp; mục đích của khoản vay; tổ chức tín dụng chính thức; lãi suất và phản ứng của nông dân; thời gian giải ngân khoản vay; khoảng cách của ngân hàng; nhu cầu vay và lãi suất. Kết quả ước lượng mô hình Logit cho thấy các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng nông nghiệp của hộ gia đình phụ thuộc vào: (1) Giá trị đất, (2) giá trị tài sản của trang trại triển khai, (3) kinh nghiệm của chủ trang trại, (4) tỷ lệ phụ thuộc, (5) hoạt động của tổ chức, (6) trình độ của tổ chức và (7) tiết kiệm của hộ gia đình. Nghiên cứu thực nghiệm của Rabah (2015) về các yếu tố ảnh hưởng đến tín dụng ngân hàng tại các Ngân hàng thương mại Jordan.

Dựa trên các nghiên cứu trước đây về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đặc biệt là Imran và Nishatm (2013) Sharma và Gounder (2012), Olokoyo (2011) và Guo và Stepanyan (2011), Rabah đã sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, thống kê Durbin-Watson, thống kê F để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của các ngân hàng thương mại ở Jordan. Biến phụ thuộc trong nghiên cứu là tỷ lệ cấp tín dụng trên tổng tài sản, các biến độc lập gồm: (1) Tỷ lệ tiền gửi; (2) tỷ lệ nợ xấu;(3) tỷ lệ vốn; (4) tỷ lệ thanh khoản; (5) quy mô tài sản;(6) lãi suất cho vay; (7) lãi suất tiền gửi; (8) lãi suất cửa sổ; (9) dự trữ pháp lý; (10) tỷ lệ luan an 4 lạm phát và (11) tốc độ tăng trưởng kinh tế. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ thanh khoản và lãi suất cửa sổ có tỷ lệ âm và tác động đáng kể đến tỷ lệ cho vay của các ngân hàng, trong khi đó, quy mô ngân hàng và tăng trưởng kinh tế có một tác động tích cực và đáng kể đến tỷ lệ cho vay của các ngân hàng. Firas Mohammed Al-rawashdeh, Al Balqa; Burhan M.

Al-omari et al (2013) đã sử dụng phương pháp kiểm định Kolmogorov-Smornov Z về đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến việc cấp tín dụng trong các ngân hàng thương mại Cơ quan Khu kinh tế đặc biệt Aqaba- Jordan. Nghiên cứu này chỉ ra các nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng của các chi nhánh của ngân hàng thương mại ở Aqaba-Jordan gồm: (1) Nhóm yếu tố thuộc về khách hàng vay, (2) nhóm yếu tố thuộc chính sách tín dụng, (3) nhóm yếu tố ảnh hưởng đến tạo điều kiện tín dụng liên quan đến trung tâm quản lý khoản vay, (4) nhóm yếu tố thuộc chính sách vĩ mô và (5) nhóm yếu tố thuộc môi trường kinh tế của địa phương. Khi nghiên cứu tín dụng của nông hộ ở 5 huyện của Malawi, bằng phân tích hồi qui OLS, Diagne and Manfred Zeller (1999) đã kết luận có nhiều yếu tố tác động tới mức độ tiếp cận tín dụng (giới hạn tiền vay) của nông hộ, đó là: (1) Tỷ lệ giá trị đất đai trên tổng giá trị tài sản tác động nghịch tới mức tiếp cận cả tín dụng chính thức và tín dụng phi chính thức, (2) qui mô lao động và (3) tỷ lệ khẩu có tác động nghịch, (4) khoảng cách từ nhà ở tới nơi vay vốn cũng có tác động nghịch. Các yếu tố ảnh hưởng tới nhu cầu tín dụng chính thức của nông hộ là: (1) Giá phân bón có tác động thuận, (2) qui mô lao động và (3) tỷ lệ khẩu phụ thuộc của hộ có tác động nghịch.