mở đầu câu chuyện. Có thể nói thưởng thức chè là một nét văn hóa lâu đời của người Việt. Chưa có ai xác định được thời gian chính xác từ bao giờ cây chè đã gắn bó với cuộc sống của người Việt. Chỉ biết rằng đã từ lâu lắm người ta đã quen với việc mời khách đến nhà một chén trà để thể hiện tấm lòng của gia chủ; chén trà sau bữa cơm tối cùng gia đình làm tăng thêm không khí gần gũi, đầm ấm.
Và trà có mặt ở mọi sự kiện quan trọng từ ma chay, cưới xin, cho tới giỗ chạp. Mà trà ngon nhất thì chỉ có ở vùng Thái Nguyên. Các sử gia triều Nguyễn cách đây hơn 300 năm cũng đã khẳng định vùng đất Thái Nguyên không chỉ là vùng trồng chè lâu đời có sản lượng cao nhất cả nước mà vị trà cũng ngon nhất. Việt Nam là một trong những nước có điều kiện tự nhiên rất thích hợp cho việc sinh trưởng phát triển cây chè.
Uống chè từ lâu đã là một nhu cầuthiết yếu đối với người dân nước ta, ngoài ra nó cũng là nét văn hoá truyềnthống của dân tộc. Vì vậy, cây chè ở nước ta có lịch sử phát triển hàng nghìn năm. Trồng chè tập trung chủ yếu ở hai vùng trọng điểm đó là vùng miền núi trung du phía Bắc và Tây Nguyên. Sản phẩm chè không những đáp ứng nhucầu tiêu dùng trong nước mà còn là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn củanước ta hàng chục năm nay.
Ngoài ra, việc trồng chè còn giải quyết nhu cầuviệc làm cho người lao động ở nông thôn, miền núi, đem lại thu nhập cho người dân, xoá đói giảm nghèo ở nông thôn và miền núi, góp phần quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, đặcbiệt là nông nghiệp nông thôn vùng Trung du miền núi phía Bắc. 2 Cây chè là một thế mạnh của khu vực trung du vùng núi phía Bắc, đặc biệt là chè Thái Nguyên. Xưa nay, nói đến trà Việt người ta nghĩ ngay đến trà Thái Nguyên với hương vị chè đặc trưng mà không nơi nào có được. Và chè Thái Nguyên đã được tôn vinh là “ Đệ nhât đệ nhất danh trà” của đất nước.
Chè Thái Nguyên nổi tiếng khắp gần xa, thực tế cho thấy những năm qua chè Thái Nguyên luôn được thị trường trong và ngoài nước chấp nhận. Sản phẩm chè co giá trị xuất khẩu cao, nhu cầu tiêu thụ lớn. Về môi trường chè có tác dụng phủ xanh đất trống đồi trọc, chống xói mòn đất, bảo vệ môi trường sinh thái. Ngành chè là ngành sản xuất mũi nhọn của tỉnh hiện nay.
Trong tỉnh có rất nhiều vùng trồng chè như: Tân Cương, Phúc Xuân, Đại Từ, Phổ Yên… Xã Phúc Xuân là một xã nằm ở phía Tây Bắc thành phố Thái Nguyên, là nơi có rất nhiều làng nghề chè nổi tiếng như xóm Giữa 1, Khuôn Năm,xóm Cây Thị, hợp tác xã chè Tân Cương … nổi tiếng vời hương vị chè đặc sản của vùng đất Thái Nguyên. Cây chè đã gắn bó vời người dân xã Phúc xuân từ những năm 50 của thế ky XX trải qua nhiều thăng trầm, nay được nông dân đánh giá là cây công nghiệp có giá trị nhất trong phát triển kinh tế hộ gia đình có tính ổn định lâu dài và bền vững, tạo công ăn việc làm tại chỗ cho người dân địa phương. Xã có địa hình chủ yếu là đồi núi thấp đặc trưng của vùng trung du, điều kiện nông hóa, thổ nhưỡng rất phù hợp cho cây chè phát triển. Tuy nhiên sản phẩm chè của xã Phúc Xuân vẫn còn chưa có tính cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và nước ngoài, vẫn chưa xứng với tiềm năng của xã và còn nhiều vấn đề cần phải xem xét, giải quyết.
Đặc biệt, hiện vẫn cần một bức tranh tổng thể về hiệu quả kinh tế của cây chè so với những cây khác tại địa phương. Xuất phát từ những thực tế trên em đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây chè trên địa bàn xã Phúc Xuân- tp Thái Nguyên – tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu đề tài 2. Mục tiêu chung Phân tích, đánh giá được đầy đủ, chính xác hiệu quả kinh tế của cây chè của hộ nông dân xã Phúc Xuân, qua đó đưa ra được các giải pháp nhằm phát triển sản xuất chè, nâng cao thu nhập và đời sống cho các hộ nông dân.
Góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của xã theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường. Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về sản xuất chè và hiệu quả kinh tế của cây chè trong phát triển sản xuất chè. Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tác động tới việc sản xuất chè tại xã. Đánh giá được thực trạng phát triển và phân tích hiệu quả kinh tế sản xuất chè ở Xuân Phúc.
Đề xuất được một số phương hướng và giải pháp kinh tế chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của cây chè tại xã Phúc Xuân. Ý nghĩa của đề tài 3. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Có được cái nhìn tổng thể về thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế của cây chè Phúc Xuân, - Củng cố kiến thức từ cơ sở đến chuyên ngành đã học trong trường, ứng dụng kiến thức đó và thực tiễn. - Nâng cao năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân, đòi hỏi sinh viên phải vận dụng nhiều kiến thức đã học để đưa vào thực tế, các thủ thuật về xác xuất thống kê; kỹ năng đặt câu hỏi khai thác thông tin, các phương pháp PRA, khả năng nhận định theo các nguyên lý phát triên nông thôn, tổng hợp và đưa ra lý luận từ những vấn đề thực tiễn… 4 3.
Ý nghĩa thực tiễn - Nắm bắt được tình hình hiệu quả kinh tế của cây chè trong sự phát triển kinh tế địa phương, thấy được giá trị kinh tế do cây trồng náy mang lại cho các hộ nông dân - Giúp người dân có cơ sở để tiếp tục mở rộng sản xuất chè và đề ra phương hướng để nâng cao hiệu quả kinh tế của cây chè đem lại cho người dân trên địa bàn xã. 5 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Cơ sở lý luận về phát triển cây chè 2.
Khái niệm về sản xuất a. Khái niệm về sản xuất Kinh tế học có những cách tiếp cận khác nhau khi bàn về sản xuất. Theo cách tiếp cận của kinh tế chính trị Mác – Lê nin thì: “Sản xuất của cải vật chất là cơ sở của đời sống xã hội loài người và là hoạt động cơ bản nhất trong tất cả các hoạt động của con người. Sản xuất vật chất là sự tác động của con người vào tự nhiên, nhằm biến đổi nó cho phù hợp với nhu cầu của mình”[7].
Theo cách tiếp cận của kinh tế học cổ điển, kinh tế học tân cổ điển, hay kinh tế học vi mô, bàn về sản xuất với cách tiếp cận của chủ nghĩa cận biên (marginalism). “Sản xuất là việc tạo ra hàng hóa và dịch vụ có thể trao đổi được trên thị trường để đem lại cho người sản xuất càng nhiều lợi nhuận càng tốt”. Cách tiếp cận này bàn luận nhiều hơn về các chủ thể như: chi phí sản xuất, tối đa hóa lợi nhuận, tối thiểu hóa chi phí sản xuất, năng suất lao động cận biên, tỷ lệ thay thế kỹ thuật cận biên, v. Khái niệm sản xuất trong tài khoản quốc gia được định nghĩa như sau: “Sản xuất là quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị của các đơn vị thể chế để chuyển những chi phí là vật chất và dịch vụ được sản xuất ra phải có khả năng bán trên thị trường hay ít ra cũng có khả năng cung cấp cho một đơn vị thể chế khác có thu tiền hoặc không thu tiền”[9].
Tóm lại sản xuất là một quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị để chuyển những chi phí là vật chất, dịch vụ thành sản phẩm vật chất và 6 dịch vụ khác. Tất cả những hàng hóa và dịch vụ đó được sản xuất ra phải có khả bán trên thị trường có thu tiền hoặc không thu tiền. Đối vời sản xuất nông nghiệp thì người sản xuất sử dụng sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động nông nghiệp nhằm tạo ra sản phẩm để sử dụng hoặc bán b. Khái niệm phát triển kinh tế Phát triển kinh tế là quá trình thay đổi thay đổi theo hướng tiến bộ về mọi mặt của nền kinh tế, bao gồm sự thay đổi cả lượng và về chất, là quá trình hoàn thiện cả về kinh tế và xã hội của mỗi quốc gia.
Phát triển kinh tế bao gồm những nội dung cơ bản sau: - Tăng trưởng kinh tế, thể hiện sự gia tăng tổng thu nhập của nền kinh tế và thu nhập bình quân đầu người dài hạn. - Cơ cấu kinh tế - xã hội chuyển dịch theo hướng tiến bộ. Đối với các nước đang phát triển, đó là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa. Đó không chỉ là quá trình thay đổi trong cơ cấu kinh tế theo ngành theo hướng tiến bộ, mà còn bao hàm việc mở rộng chủng loại và nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, gia tăng hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, tạo cơ sở cho việc đạt được tiến bộ xã hội một cách sâu rộng.
- Là quá trình gia tăng năng lực nội sinh của nền kinh tế, đặc biệt là năng lực khoa học và công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực của đất nước. - Nâng cao chất lượng cuộc sống của mọi người dân từ kết quả tăng trưởng. Tầm quan trọng của cây chè đối với đời sống con người Cây chè là loại cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao. Nó là loại cây trống có vị trí quan trọng trong đới sống sinh hoạt cũng như phát triển kinh tế, văn hóa của con người.
Chè có nhiều Vitamin giúp thanh lọc cơ thể, giải khát, có tác dụng giảm thiểu một số bệnh thường gặp về máu do đó chè đã trở thánh đồ uống phổ thông trên thế giới. 7 Mặt khác, cây chè là loại cây trồng thích hợp với các vùng đất miền núi và trung du, những vùng đất cao khô thoáng. Hơn thế nữa nó còn gắn bó keo sơn ngay cả với những vùng đất đồi dốc khô cằn sỏi đá.