Đánh Giá Thực Hiện Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Võ Nhai, Tỉnh Thái Nguyên

Khám phá luận văn thạc sĩ về đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, mang lại cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lưu Mạnh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Đánh Giá Thực Hiện Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Võ Nhai, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.1.2. Tiêu chí của thế giới
• 1.1.3. Chuẩn nghèo của Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cơ sở phương pháp luận
• 2.5. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.6. Phương pháp đánh giá, phân tích
• 2.7. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO TẠI HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Thực trạng tình hình phát triển kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Đánh giá những thuận lợi - khó khăn trong thực hiện chính sách giảm nghèo của huyện Võ Nhai
• 3.2. Đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện
• 3.2.2. Kết quả thực hiện chính sách giảm nghèo
• 3.2.2.1. Kết quả thực hiện mục tiêu giảm nghèo
• 3.2.3. Phân tích, đánh giá thực trạng tình hình kinh tế - xã hội của nhóm hộ khảo sát mẫu tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.3.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của hộ
• 3.2.3.2. Tình trạng giáo dục
• 3.2.3.3. Tình trạng y tế và chăm sóc sức khỏe
• 3.2.3.4. Tình trạng đào tạo nghề - Giải quyết việc làm
• 3.2.3.5. Tình trạng tín dụng
• 3.2.3.6. Tình trạng nhà ở
• 3.2.3.7. Tình hình sở hữu tài sản
• 3.2.3.8. Nguyên nhân nghèo của hộ
• 3.2.4. Đánh giá chung thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.4.1. Kết quả đạt được
• 3.2.4.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3.2.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách
• 5. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Quan điểm, định hướng về thực hiện chính sách giảm nghèo của huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.3. Mục tiêu thực hiện chính sách giảm nghèo
• 4.4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Giải pháp ưu tiên thực hiện các nhóm chính sách có hiệu quả giảm nghèo bền vững nhất
• 4.4.2. Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện chính sách
• 4.4.3. Kiến nghị chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Võ Nhai Thái Nguyên

Chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đã được triển khai nhằm mục tiêu nâng cao đời sống cho người dân. Huyện Võ Nhai, với đặc điểm là một trong những huyện nghèo nhất tỉnh, đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ chính phủ. Các chương trình hỗ trợ đã được thực hiện để cải thiện tình hình kinh tế - xã hội của người dân nơi đây. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này vẫn còn nhiều vấn đề cần được đánh giá và cải thiện.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Của Huyện Võ Nhai

Huyện Võ Nhai có địa hình chủ yếu là đồi núi, với nhiều dân tộc thiểu số sinh sống. Tình hình kinh tế tại đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng năng suất và thu nhập vẫn còn thấp. Việc tiếp cận các dịch vụ xã hội như giáo dục và y tế cũng gặp nhiều khó khăn.

1.2. Mục Tiêu Của Chính Sách Giảm Nghèo

Mục tiêu chính của chính sách giảm nghèo là giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% vào năm 2020. Chính sách này không chỉ tập trung vào việc tăng thu nhập mà còn cải thiện điều kiện sống, giáo dục và y tế cho người dân.

II. Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Chính Sách Giảm Nghèo

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo, nhưng huyện Võ Nhai vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng tái nghèo và nghèo mới phát sinh vẫn diễn ra, cho thấy sự bền vững của các chính sách chưa đạt yêu cầu. Các yếu tố như địa hình khó khăn, thiếu nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng là những rào cản lớn.

2.1. Tình Trạng Tái Nghèo Tại Huyện Võ Nhai

Theo báo cáo, tỷ lệ tái nghèo tại huyện Võ Nhai lên tới 30% mỗi năm. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu việc làm ổn định và thu nhập không đủ để duy trì cuộc sống.

2.2. Thiếu Nguồn Lực Và Hỗ Trợ

Nhiều hộ gia đình không đủ khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Điều này làm hạn chế khả năng đầu tư vào sản xuất và phát triển kinh tế cá nhân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Giảm Nghèo

Để đánh giá hiệu quả của chính sách giảm nghèo, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Việc khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân là rất cần thiết để thu thập thông tin chính xác về tình hình thực tế. Các chỉ số như thu nhập, mức sống và sự hài lòng của người dân sẽ được sử dụng để đánh giá.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa sẽ được thực hiện tại các xã trong huyện Võ Nhai để thu thập dữ liệu về tình hình kinh tế - xã hội của người dân. Phương pháp này giúp hiểu rõ hơn về những khó khăn mà họ đang gặp phải.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Định Lượng

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đưa ra những kết luận chính xác về hiệu quả của chính sách giảm nghèo.

IV. Kết Quả Đánh Giá Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Võ Nhai

Kết quả đánh giá cho thấy một số chính sách đã mang lại hiệu quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các chương trình hỗ trợ về giáo dục và y tế đã giúp cải thiện tình hình, nhưng chưa đủ để giảm tỷ lệ nghèo một cách bền vững. Cần có những điều chỉnh và cải tiến trong các chính sách hiện tại.

4.1. Những Thành Tựu Đạt Được

Một số hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ vào các chương trình hỗ trợ sản xuất và đào tạo nghề. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề.

4.2. Những Hạn Chế Cần Khắc Phục

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ nghèo chưa được tiếp cận với các chính sách hỗ trợ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cấp chính quyền và cộng đồng để nâng cao hiệu quả.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Giảm Nghèo

Để nâng cao hiệu quả của chính sách giảm nghèo, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng và cải thiện cơ chế hỗ trợ là rất quan trọng. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế địa phương.

5.1. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần khuyến khích người dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách giảm nghèo. Sự tham gia này sẽ giúp các chính sách trở nên thực tiễn và hiệu quả hơn.

5.2. Cải Thiện Cơ Chế Hỗ Trợ

Cần có các cơ chế hỗ trợ linh hoạt hơn để đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả với nhu cầu của người dân. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng nghèo đói và nâng cao chất lượng cuộc sống.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Của Chính Sách Giảm Nghèo

Chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai cần được tiếp tục cải thiện và điều chỉnh để đạt được hiệu quả cao hơn. Định hướng tương lai là xây dựng một hệ thống chính sách đồng bộ, bền vững và phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Sự hợp tác giữa các bên liên quan sẽ là yếu tố quyết định cho thành công của các chính sách này.

6.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các chương trình phát triển bền vững, không chỉ tập trung vào giảm nghèo mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng là rất quan trọng để thực hiện hiệu quả các chính sách giảm nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội nổi bật của Việt Nam trong hai thập niên qua. Giai đoạn 1990 - 2010, tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước đã giảm từ gần 60% xuống còn 20,7%, giúp hơn 30 triệu người thoát nghèo bền vững. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi phía Bắc, công tác giảm nghèo vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Điển hình tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, mặc dù đã có nhiều nguồn lực đầu tư, tỷ lệ hộ nghèo năm 2014 vẫn ở mức 21,98%. Con số này cao gấp 2,42 lần mức bình quân của tỉnh Thái Nguyên (9,06%) và cao gấp 3,68 lần mức bình quân cả nước (5,97%). Bên cạnh đó, tình trạng tái nghèo và phát sinh nghèo mới hàng năm vẫn chiếm khoảng 33,3% tổng số hộ thoát nghèo, cho thấy tính bền vững của các chương trình can thiệp chưa thực sự cao.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là việc triển khai các chính sách hỗ trợ giảm nghèo trong giai đoạn 2011 - 2014 theo chuẩn nghèo mới tại huyện Võ Nhai đã đạt được những kết quả cụ thể nào, bộc lộ những rào cản gì và đâu là những yếu tố tác động trực tiếp đến thu nhập của hộ dân. Mục tiêu tổng quát của luận văn là đánh giá toàn diện kết quả thực hiện các nhóm chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Võ Nhai giai đoạn 2011 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững cho giai đoạn 2015 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 15 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trên tổng diện tích tự nhiên 840,1 km² của huyện Võ Nhai, với quy mô dân số trung bình năm 2014 là 66.340 người. Luận văn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc tái cơ cấu nguồn lực, hoàn thiện cơ chế phân cấp và nâng cao mức thu nhập bình quân đầu người cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và khung tiếp cận nghèo đa chiều (Multidimensional Poverty Index - MPI). Khái niệm nghèo tuyệt đối phản ánh tình trạng cá nhân không thể thỏa mãn các nhu cầu sinh tồn cơ bản tối thiểu về ăn, mặc, ở; theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mức năng lượng tối thiểu cần đảm bảo là 2.000 - 2.100 Kcal/người/ngày. Trong khi đó, nghèo tương đối và nghèo đa chiều phản ánh sự thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin truyền thông.

Tại Việt Nam, nghiên cứu bám sát khung chính sách theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chuẩn hộ nghèo giai đoạn 2011 - 2015:

• Khu vực nông thôn: Thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (4,8 triệu đồng/năm) trở xuống.
• Khu vực thành thị: Thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (6,0 triệu đồng/năm) trở xuống.

Chu trình quản lý chính sách giảm nghèo được vận dụng gồm 4 giai đoạn logic: hoạch định ban hành, tổ chức thực thi, theo dõi đánh giá và hoàn thiện chính sách. Hệ thống chính sách được phân loại thành 5 nhóm trụ cột: hỗ trợ giáo dục và nhân lực, tiếp cận dịch vụ y tế và an sinh xã hội, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ nhà ở và đầu tư kết cấu hạ tầng theo Chương trình 135.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng quy trình chọn mẫu phân tầng nhiều giai đoạn (Multi-stage stratified sampling) kết hợp phương pháp xác suất tỷ lệ với quy mô (PPS). Quy mô mẫu được xác định dựa trên công thức phương sai thống kê: $$n = \frac{t^2 \cdot \sigma^2}{\Delta^2}$$ Với độ tin cậy 95% ($t = 1,96$), cỡ mẫu tính toán lý thuyết đạt 144 hộ và được mở rộng lên 150 hộ điều tra chính thức (cùng 50 hộ dự phòng) để đảm bảo độ tin cậy và bù đắp các sai số thực địa.

Mẫu khảo sát được phân bổ đại diện theo 3 tiểu vùng sinh thái - kinh tế của huyện:

• Tiểu vùng 1 (Vùng cao phía Bắc): Xã Nghinh Tường (305 hộ nghèo), Thượng Nung (217 hộ nghèo).
• Tiểu vùng 2 (Dọc Quốc lộ 1B): Xã Lâu Thượng (361 hộ nghèo).
• Tiểu vùng 3 (Vùng đồi núi phía Nam): Xã Tràng Xá (908 hộ nghèo), Liên Minh (495 hộ nghèo), Dân Tiến (728 hộ nghèo).

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê huyện Võ Nhai, báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo Giảm nghèo và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2014. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua 150 bảng hỏi cấu trúc tại 10 xóm, 2 cuộc thảo luận nhóm tập trung (20 hộ nghèo và khá) cùng các cuộc phỏng vấn sâu cán bộ quản lý 3 cấp huyện, xã, thôn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, so sánh định tính - định lượng và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến ứng dụng phương pháp trung bình mô hình Bayes (Bayesian Model Averaging - BMA) trên phần mềm R kết hợp Microsoft Excel. Việc áp dụng BMA cho phép kiểm soát tốt hiện tượng không chắc chắn của mô hình, sàng lọc chính xác các biến độc lập định lượng có ảnh hưởng lớn nhất đến thu nhập hộ gia đình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai giai đoạn 2011 - 2014 đã ghi nhận những phát hiện nổi bật:

Thứ nhất, tốc độ giảm nghèo đạt kết quả khả quan nhưng thiếu tính bền vững. Tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm liên tục qua các năm: từ trên 28% năm 2011 xuống 21,98% vào cuối năm 2014. Mặc dù tỷ lệ này giảm bình quân khoảng 2% mỗi năm, huyện Võ Nhai vẫn là địa bàn có tỷ lệ nghèo cao nhất tỉnh Thái Nguyên, tập trung chủ yếu ở các xã vùng cao như Nghinh Tường, Thượng Nung với đồng bào dân tộc H'Mông, Tày, Nùng chiếm tỷ trọng lớn.

Thứ hai, nhóm chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cơ bản đạt tỷ lệ bao phủ rất cao. Trong giai đoạn khảo sát, 100% người thuộc hộ nghèo được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và trên 90% hộ nghèo tiếp cận thuận lợi với trạm y tế xã khi có đau ốm. Chính sách hỗ trợ giáo dục đã miễn giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập cho hàng nghìn lượt học sinh nghèo, duy trì tỷ lệ trẻ em trong độ tuổi đến trường ở bậc tiểu học trên 98%.

Thứ ba, hiệu quả vốn vay tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội có chuyển biến rõ rệt nhưng định mức vay còn thấp. Giai đoạn 2011 - 2014, mức dư nợ bình quân tăng từ 5 triệu đồng lên 8 - 15 triệu đồng/hộ, hỗ trợ trực tiếp hàng trăm hộ đầu tư con giống, chuồng trại. Tuy nhiên, có tới 42,6% số hộ vay vốn sử dụng vào mục đích trang trải sinh hoạt trước mắt hoặc chữa bệnh thay vì tái đầu tư sản xuất kinh doanh dài hạn.

Thứ tư, chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm còn nhiều bất cập. Tỷ lệ lao động thuộc hộ nghèo sau khi học nghề tìm được việc làm phi nông nghiệp hoặc có việc làm ổn định chỉ đạt dưới 30%. Quỹ đất nông nghiệp hạn chế (11.226,62 ha) trong khi đất xám bạc màu chiếm tới 75,63% (63.917,7 ha), khiến năng suất cây trồng thấp, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm vào mùa giáp hạt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến kết quả giảm nghèo chưa đạt kỳ vọng xuất phát từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình bị chia cắt phức tạp bởi các dãy núi đá vôi Ngân Sơn và Bắc Sơn. Trình độ dân trí không đồng đều, tập quán canh tác lạc hậu và tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các khoản trợ cấp trực tiếp của Nhà nước (như hỗ trợ tiền điện, cứu trợ đột xuất Tết Nguyên Đán, cấp phát hàng hóa) vẫn còn tồn tại ở một bộ phận người dân.

Dữ liệu phân tích thực nghiệm từ 150 hộ có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh tốc độ giảm tỷ lệ hộ nghèo giữa 3 tiểu vùng sinh thái (tiểu vùng 1 giảm chậm nhất với mức giảm chỉ 1,2%/năm so với tiểu vùng 2 đạt 2,8%/năm). Đồng thời, bảng tổng hợp kết quả hồi quy BMA trên phần mềm R cho thấy các biến số: diện tích đất lâm nghiệp sở hữu (chiếm 54.231,72 ha toàn huyện), số lượng lao động chính trong hộ và trình độ học vấn của chủ hộ có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê cao nhất đến thu nhập bình quân đầu người.

So sánh với bài học kinh nghiệm tại huyện Tràng Định (Lạng Sơn) và tỉnh Vĩnh Phúc, việc chuyển đổi từ cơ chế hỗ trợ cho không sang cơ chế vay vốn có lãi suất thấp kết hợp đối ứng phát triển mô hình chuỗi giá trị (như chăn nuôi bò sữa, trồng trọt đặc sản vùng cao của Trung Quốc) là hướng đi then chốt giúp người nghèo chủ động vươn lên thoát nghèo bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững tại huyện Võ Nhai giai đoạn 2015 - 2020:

• Tái cấu trúc chính sách tín dụng ưu đãi và mở rộng hạn mức cho vay: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Võ Nhai cần nâng định mức cho vay hộ nghèo từ mức bình quân 15 triệu đồng hiện nay lên 30 - 50 triệu đồng/hộ, kéo dài kỳ hạn vay lên 36 - 60 tháng; mục tiêu giúp 100% hộ nghèo có nhu cầu được tiếp cận vốn sản xuất, nâng thu nhập bình quân lên trên 15 triệu đồng/người/năm vào năm 2020.
• Đổi mới công tác đào tạo nghề gắn liền với chuỗi giá trị nông - lâm nghiệp: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh trên 54.231 ha đất lâm nghiệp, chuyển giao giống cây đặc sản và kỹ thuật chăn nuôi đại gia súc; mục tiêu đạt trên 60% lao động qua đào tạo có việc làm và thu nhập ổn định trong vòng 6 tháng sau tốt nghiệp.
• Tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi cho các xã đặc biệt khó khăn: Ủy ban nhân dân huyện Võ Nhai và Ban Quản lý Chương trình 135 ưu tiên vốn đầu tư cứng hóa 100% hệ thống đường trục liên thôn, xóm tại các xã vùng cao như Nghinh Tường, Thượng Nung trước năm 2018, giúp giảm chi phí lưu thông nông sản từ 15% đến 20%.
• Thiết lập hệ thống giám sát nghèo đa chiều và đẩy mạnh truyền thông thay đổi nhận thức: Ban Chỉ đạo Giảm nghèo huyện cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp chuẩn hóa quy trình rà soát hộ nghèo hàng năm theo phương pháp MPI, xóa bỏ triệt để tình trạng bình xét thiếu minh bạch; nhân rộng các gương điển hình sản xuất giỏi nhằm triệt tiêu tư tưởng ỷ lại vào chính sách bảo trợ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật ứng dụng cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp khung đánh giá thực tiễn và dữ liệu điều tra cơ bản tại 15 xã, thị trấn của huyện Võ Nhai, hỗ trợ đắc lực cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Dân tộc trong việc phân bổ dự toán ngân sách và xây dựng kế hoạch giảm nghèo bền vững cấp tỉnh, huyện.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý Kinh tế: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thiết kế mẫu phân tầng PPS và quy trình ứng dụng phân tích kinh tế lượng BMA trên phần mềm thống kê R trong phân tích chính sách công.
• Cán bộ quản lý chương trình tín dụng và các tổ chức phát triển xã hội: Cung cấp góc nhìn thực chứng về năng lực hấp thụ vốn, mức độ tiếp cận dịch vụ công của đồng bào dân tộc thiểu số, phục vụ công tác thiết kế các gói tài chính vi mô và dự án sinh kế cộng đồng.
• Cán bộ Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã: Cung cấp cẩm nang thực thi cơ sở, giúp cán bộ xã nắm bắt quy trình điều tra, bình xét hộ nghèo chính xác, phối hợp hiệu quả giữa các ban ngành đoàn thể tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận vấn đề giảm nghèo theo hướng nào mới so với các nghiên cứu trước đây? Nghiên cứu áp dụng khung phân tích nghèo đa chiều (MPI) kết hợp đo lường mức thu nhập, thay vì chỉ tiếp cận đơn chiều qua chỉ số chi tiêu. Đồng thời, tác giả ứng dụng mô hình trung bình Bayes (BMA) trên phần mềm R để định lượng hóa các yếu tố tác động đến thu nhập hộ gia đình.

Tại sao tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Võ Nhai năm 2014 (21,98%) vẫn cao hơn nhiều so với bình quân toàn tỉnh Thái Nguyên (9,06%)? Do huyện có diện tích rộng lớn 840,1 km², địa hình núi đá vôi hiểm trở, tỷ lệ đất xám bạc màu chiếm tới 75,63%, mật độ dân số thưa thớt (79 người/km²) cùng tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, gây khó khăn cho phát triển hạ tầng và giao thương hàng hóa.

Cỡ mẫu 150 hộ khảo sát có đảm bảo tính đại diện khoa học cho toàn huyện không? Quy mô mẫu được tính toán chặt chẽ qua công thức phương sai thống kê với sai số 5% và phân bổ theo phương pháp xác suất tỷ lệ với quy mô (PPS) tại 10 xóm thuộc 6 xã đại diện cho cả 3 tiểu vùng sinh thái của huyện.

Chính sách giảm nghèo nào mang lại tác động trực tiếp và rõ nét nhất tại địa phương giai đoạn 2011 - 2014? Hai chính sách có hiệu ứng xã hội rõ nhất là cấp phát bảo hiểm y tế miễn phí với độ bao phủ trên 90% và chính sách tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội giúp các hộ mở rộng quy mô sản xuất nhỏ.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn rút ra có thể ứng dụng trực tiếp tại Võ Nhai? Bài học đầu tư tập trung theo phương thức cuốn chiếu cho các thôn nghèo nhất của Trung Quốc và chính sách cho vay vật tư trả chậm gắn liền bao tiêu sản phẩm nông nghiệp từ kinh nghiệm thực tiễn của Thái Lan.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2011 - 2014.
• Đề tài cung cấp bức tranh thực chứng sâu sắc về thực trạng giảm nghèo tại huyện Võ Nhai với bộ dữ liệu khảo sát 150 hộ thuộc 6 xã đại diện, chỉ rõ tỷ lệ nghèo 21,98% năm 2014 là thách thức lớn nhất của tỉnh Thái Nguyên.
• Nghiên cứu nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nguy cơ tái nghèo 33,3%, bao gồm rào cản địa hình, chất lượng đất đai, định mức vốn vay thấp và tư tưởng ỷ lại vào chính sách.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về vốn vay, đào tạo nghề, hạ tầng Chương trình 135 và cơ chế giám sát thực thi cho giai đoạn 2015 - 2020.
• Đây là công trình tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, giảng viên và cán bộ quản lý kinh tế - xã hội đang tìm kiếm giải pháp thực tiễn cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi. Hãy tham khảo và vận dụng linh hoạt kết quả nghiên cứu vào thực tiễn địa phương để góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Trong những năm qua, Việt Nam đã nỗ lực thực hiện đạt và vƣ t trƣớc hạn nhiều m c tiêu phát tri n thiên niên kỷ, nhất là về xóa đói giảm nghèo, đƣ c các nƣớc trên thế giới ghi nhận và đánh giá cao. Đảng, Nhà nƣớc đã có nhiều chủ trƣơng chính sách, đã ành một nguồn ngân sách rất lớn đ hỗ tr các địa phƣơng nghèo, hộ gia đình nghèo và con em gia đình nghèo. Bình quân tỷ lệ hộ nghèo giảm 2%/năm, tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo giảm 5-6%/năm.

Tuy vậy, tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện, các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng ào ân tộc thi u số còn cao, nhiều nơi tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn trên 50%, thậm chí 60-70%. Theo áo cáo của cơ quan chức năng ình quân mỗi năm có khoảng 1/3 số hộ tái nghèo và phát sinh nghèo mới. Nhƣ vậy, thực hiện chính sách giảm nghèo ở một số địa phƣơng chƣa vững, kết quả giảm nghèo chƣa ền, chêch lệch giàu nghèo giữa các vùng các nhóm ân cƣ chƣa đƣ c thu hẹp, nhất là khu vực miền núi, iên giới phía Bắc. Mặc ù đƣ c Đảng và Nhà nƣớc hết sức quan tâm đầu tƣ cho việc thực hiện các chính sách giảm nghèo, nhƣng huyện Võ Nhai vẫn là huyện nghèo nhất của tỉnh Thái Nguyên.

Tỷ lệ hộ nghèo năm 2014 của huyện Võ Nhai là 21,98%, cao hơn nhiều so với mặt ằng chung toàn tỉnh (9,06%) và mặt ằng chung cả nƣớc (5,97%). Do vậy, thực hiện chính sách giảm nghèo của huyện Võ Nhai vẫn cần phải tiếp t c đẩy mạnh, đòi hỏi địa phƣơng cũng nhƣ Trung ƣơng phải tiếp t c ƣu tiên thực hiện những chính sách phù h p với thực tiễn, loại ỏ ần những chính sách không còn phù h p, nhằm giúp hộ nghèo phát tri n sản xuất, nâng cao thu nhập tiến tới thoát nghèo ền vững. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Đề tài nghiên cứu: “Đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên” đƣ c lựa chọn làm luận văn thạc sĩ. Mục tiêu nghiên cứu - M c tiêu tổng quát: Góp phần chuẩn ị cho thực hiện chính sách giảm nghèo giai đoạn 2015- 2020 của huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, đề tài tiến hành nghiên cứu, đánh giá lại những thành tựu và hạn chế trong thực hiện chính sách giảm nghèo giai đoạn 2011-2014, làm cơ sở giúp s a đổi và hoàn chỉnh phƣơng hƣớng hoạt động và cơ chế chính sách hỗ tr , đ thực hiện giảm nghèo ền vững có hiệu quả hơn trong giai đoạn tới, thực hiện thành công m c tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo.

- M c tiêu c th : + Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo. + Phân tích thực trạng, đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo và các nhân tố ảnh hƣởng đến thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai. + Đề xuất các giải pháp đ chính sách giảm nghèo có hiệu quả ền vững hơn ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng nghiên cứu Đề tài tiến hành nghiên cứu các vấn đề liên quan đến việc thực hiện chính sách giảm nghèo, những nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của hộ nghèo. Đối với từng nhóm chính sách, đề tài tập trung đánh giá vào ốn khía cạnh ao gồm: * Sự tiếp cận của các hộ nghèo với các chính sách, chƣơng trình liên quan đến giảm nghèo. * Kết quả thực hiện và những tác động của các chính sách, chƣơng trình hỗ tr giảm nghèo đến các hộ nghèo - đối tƣ ng hƣởng l i trực tiếp. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 * Những hạn chế trong quá trình tổ chức, thực hiện các chính sách, chƣơng trình liên quan giảm nghèo.

* Những cải tiến cần thiết đ các chính sách, chƣơng trình liên quan giảm nghèo đƣ c thực hiện hiệu quả hơn. Phạm vi nghiên cứu + Phạm vi không gian: Việc thực hiện các chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. + Phạm vi thời gian: Giai đoạn năm 2011-2014. Đề tài chọn giai đoạn thời gian 2011-2014 vì đây là giai đoạn ắt đầu thực hiện các chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo mới của chính phủ.

Tính mới của luận văn Trong những năm gần đây, vấn đề về thực hiện chính sách giảm nghèo đƣ c rất nhiều nhà nghiên cứu, học giả, nhà áo. quan tâm và đã đƣ c các cơ quan chức năng nghiên cứu. Tuy nhiên tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên hầu hết các hình thức nghiên cứu chỉ đề cập tới một số mặt của vấn đề về xoá đói giảm nghèo theo chỉ số nghèo đo lƣờng ằng thu nhập hoặc chi tiêu, chứ chƣa có đề tài nào nghiên cứu, đánh giá về việc thực hiện chính sách giảm nghèo theo hƣớng tiếp cận chỉ số nghèo đa chiều (MPI). Luận văn tận ng các kết quả nghiên cứu, nhìn nhận khách quan cả mặt đƣ c và và chƣa đƣ c, tiến hành đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên hiện nay trên những mặt lý luận, thực trạng theo phƣơng pháp tiếp cận đa chiều, giúp đƣa ra ức tranh nghèo một cách toàn iện hơn, và đề xuất một số giải pháp từ góc độ kinh tế - chính trị nhằm thực hiện chính sách giảm nghèo có hiệu quả hơn, và sẽ là cơ sở quan trọng cho việc hoạch định, s a đổi các chính sách và chiến lƣ c giảm nghèo ền vững phù h p hơn của huyện trong các năm tiếp theo, ựa trên cơ sở kế thừa và phát tri n công trình của các tác giả đã nghiên cứu trƣớc.

Bố cục của luận văn Bố c c của luận văn gồm 04 phần chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giảm nghèo ền vững tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận Các khái niệm liên quan: 1. Nghèo Nghèo iễn tả sự thiếu cơ hội đ có th sống một cuộc sống tƣơng ứng với các tiêu chuẩn tối thi u nhất định. Thƣớc đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân ẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phƣơng và theo thời gian.

- Nghèo tuyệt đối: Đ có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nƣớc đang phát tri n, Ro ert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đƣa ra khái niệm nghèo tuyệt đối. Ông định nghĩa khái niệm nghèo tuyệt đối nhƣ sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những ngƣời nghèo tuyệt đối là những ngƣời phải đấu tranh đ sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng ỏ ê và mất phẩm cách vƣ t quá sức tƣởng tƣ ng của giới trí thức chúng ta”. Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đôla Mỹ/ngày theo sức mua tƣơng đƣơng của địa phƣơng đ thỏa mãn nhu cầu sống nhƣ là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối.

Trong những ƣớc sau đó các trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phƣơng hay từng vùng đƣ c xác định, từ 2 đôla cho khu vực Mỹ La tinh và Carri ean đến 4 đôla cho những nƣớc Đông Âu cho đến 14,40 đôla cho những nƣớc công nghiệp (Chƣơng trình Phát tri n Liên Hiệp Quốc 1997). - Nghèo tƣơng đối: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nghèo tƣơng đối có th đƣ c xem nhƣ là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những ngƣời thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tƣơng đối có th là khách quan, tức là sự hiện hữu không ph thuộc vào cảm nhận của những ngƣời trong cuộc. Ngƣời ta gọi là nghèo tƣơng đối chủ quan khi những ngƣời trong cuộc cảm thấy nghèo không ph thuộc vào sự xác định khách quan.

Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất (tƣơng đối), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn. Việc nghèo đi về văn hóa - xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội o thiếu h t tài chính một phần đƣ c các nhà xã hội học xem nhƣ là một thách thức xã hội nghiêm trọng. Tiêu chí của thế giới * Quan đi m của ngân hàng thế giới (WB) năm 1998: - Trong việc lựa chọn tiêu thức đánh giá WB đã lựa chọn tiêu thức phúc l i với những chỉ tiêu về ình quân đầu ngƣời ao gồm cả ăn uống, học hành, mặc, thuốc men, ịch v y tế, nhà ở và giá trị hàng hoá lâu ền. Tuy nhiên, áo cáo về những số liệu này về thu nhập ở Việt Nam sẽ thiếu chính xác ởi phần lớn ngƣời lao động tự hành nghề.

- WB đƣa ra hai ngƣỡng nghèo: + Ngƣỡng nghèo thứ nhất là số tiền cần thiết đ mua một số lƣơng thực gọi là ngƣỡng nghèo lƣơng thực. Ngƣỡng nghèo lƣơng thực, thực phẩm mà WB đƣa ra theo cuộc điều tra mức sống 1998 là lƣ ng lƣơng thực, thực phẩm tiêu th phải đáp ứng nhu cầu inh ƣỡng với năng lƣ ng 2000-2200 kcal mỗi ngƣời mỗi ngày. Ngƣời ƣới ngƣỡng đó thì là nghèo về lƣơng thực. Dựa trên giá cả thị trƣờng đ tính chi Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 phí cho rổ lƣơng thực đó.

Và theo tính toán của WB chi phí đ mua rổ lƣơng thực là 1.833 đồng/ngƣời/năm. + Ngƣỡng nghèo thứ hai là ao gồm cả chi tiêu cho sản phẩm phi lƣơng thực, gọi là ngƣỡng nghèo chung. Cách xác định ngƣỡng nghèo chung: Ngƣỡng nghèo chung = (ngƣỡng nghèo lƣơng thực) + (ngƣỡng nghèo phi lƣơng thực). Ngƣỡng nghèo đƣ c tính toán về phần phi lƣơng thực năm 1998 là 503.038 đồng/ngƣời/năm từ đó ta có ngƣỡng nghèo chung là 1.871 đồng/ngƣời/năm.

* Quan đi m của tổ chức lao động quốc tế (International La our Organization viết tắt là ILO) về chuẩn nghèo đói: + Về chuẩn nghèo đói ILO cho rằng đ xây ựng “rổ” hàng hoá cho ngƣời nghèo cơ sở xác định là lƣơng thực thực phẩm.