Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả của một số chế phẩm thảo dược trong điều trị hội chứng hô hấp hchh trên gà tại thừa thiên huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiệu quả của một số chế phẩm thảo dược trong điều trị hội chứng hô hấp hchh trên gà tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Minh Dũng
• Người hướng dẫn: PGS- TS. Nguyễn Đức Hưng
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Bác sĩ Thú y
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả của một số chế phẩm thảo dược trong điều trị hội chứng hô hấp (HCHH) trên gà tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. LỊCH SỬ BỆNH
• 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HỘI CHỨNG HÔ HẤP Ở GÀ TRONG NƯỚC VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.2.1. Ở trên thế giới
• 1.2.2. Ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. CHỈ TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4. XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
• 3.1. TÌNH HÌNH NHIỄM HCHH TRÊN ĐÀN GÀ TẠI THỪA THIÊN HUẾ
• 3.2. KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐIỀU TRỊ HCHH
• 3.2.1. Kết quả điều trị HCHH bằng thảo dược và kháng sinh (KS) trên gà thịt
• 3.2.2. Kết quả tổng hợp 3 đợt điều trị HCHH trên gà thịt
• 3.2.3. Kết quả điều trị HCHH bằng thảo dược và kháng sinh (KS) trên gà đẻ trứng
• 3.2.4. Hiệu quả của điều trị HCHH bằng kháng sinh và CP thảo dược trên gà đẻ
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hội chứng hô hấp ở gà

Hội chứng hô hấp (HCHH) ở gà là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt tại Thừa Thiên Huế. Tình trạng này thường xảy ra do sự xâm nhập của các loại vi khuẩn như Mycoplasma gallisepticum, dẫn đến các triệu chứng như chảy nước mũi, hắt hơi và thở khò khè. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc HCHH ở gà thịt và gà đẻ tại khu vực này là 10,44% và 12,4% tương ứng. Việc điều trị HCHH thường sử dụng kháng sinh, tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị. Do đó, việc tìm kiếm các phương pháp điều trị thay thế, như sử dụng chế phẩm thảo dược, trở nên cần thiết.

1.1. Tình hình dịch bệnh

Tình hình dịch bệnh HCHH ở gà tại Thừa Thiên Huế đang có xu hướng gia tăng. Các yếu tố như thời tiết khắc nghiệt, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và điều kiện vệ sinh kém đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các tác nhân gây bệnh. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ mắc bệnh ở gà thịt và gà đẻ có sự khác biệt, với gà đẻ thường có tỷ lệ mắc cao hơn. Việc theo dõi và đánh giá tình hình dịch bệnh là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời.

II. Đánh giá hiệu quả của chế phẩm thảo dược

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá hiệu quả của ba chế phẩm thảo dược CP3, CP4, CP5 trong điều trị HCHH ở gà. Kết quả cho thấy, các chế phẩm này không chỉ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của gà mà còn giảm thiểu tỷ lệ sử dụng kháng sinh. Cụ thể, tỷ lệ sống sót của gà sau khi điều trị bằng chế phẩm thảo dược đạt từ 64,4% đến 91,7%, cao hơn so với nhóm điều trị bằng kháng sinh. Điều này cho thấy chế phẩm thảo dược có thể là một giải pháp hiệu quả trong việc điều trị HCHH, đồng thời đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

2.1. So sánh hiệu quả điều trị

Khi so sánh hiệu quả điều trị giữa các chế phẩm thảo dược và kháng sinh, kết quả cho thấy chế phẩm CP5 với liều 6,4 g/1 lit nước cho hiệu quả điều trị cao nhất. Tỷ lệ khỏi bệnh ở gà thịt điều trị bằng CP5 đạt 72,7%, trong khi tỷ lệ này ở nhóm điều trị bằng kháng sinh chỉ đạt 50,4%. Điều này chứng tỏ rằng việc sử dụng thảo dược tự nhiên không chỉ an toàn mà còn mang lại hiệu quả điều trị tốt hơn trong nhiều trường hợp.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Việc sử dụng chế phẩm thảo dược trong điều trị HCHH giúp giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh, từ đó hạn chế tình trạng kháng thuốc. Kết quả nghiên cứu cũng cung cấp tư liệu quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng thảo dược trong phòng và trị bệnh gia súc, gia cầm. Khuyến cáo sử dụng chế phẩm thảo dược với liều lượng thích hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và đảm bảo an toàn cho sức khỏe động vật.

3.1. Khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, khuyến cáo nên áp dụng các chế phẩm thảo dược trong điều trị HCHH ở gà, đặc biệt là gà đẻ trứng và gà thịt. Việc này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đàn gà mà còn góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các cơ sở chăn nuôi cần được hướng dẫn và đào tạo về cách sử dụng thảo dược tự nhiên để đạt hiệu quả cao nhất trong điều trị bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gà tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực miền Trung như Thừa Thiên Huế, đóng vai trò quan trọng trong cung cấp thực phẩm và thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hội chứng hô hấp (HCHH), trong đó bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD) do Mycoplasma gallisepticum là nguyên nhân chủ yếu, gây thiệt hại lớn cho đàn gà thịt và gà đẻ. Tỷ lệ mắc HCHH tại Thừa Thiên Huế được khảo sát là khoảng 10,44% ở gà thịt và 12,4% ở gà đẻ, tương đương với các vùng khác trong nước. Bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng, năng suất trứng và hiệu quả kinh tế của chăn nuôi.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá mức độ nhiễm HCHH trên gà thịt và gà đẻ tại Thừa Thiên Huế, đồng thời so sánh hiệu quả điều trị của ba chế phẩm thảo dược CP3, CP4, CP5 với hai liều lượng khác nhau so với phác đồ điều trị kháng sinh Baytril 10% đang được sử dụng. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 5/2015 đến tháng 3/2016 tại các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn và trang trại an toàn sinh học ở huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp giải pháp điều trị hiệu quả, giảm thiểu sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi gia cầm, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn mở ra hướng nghiên cứu ứng dụng thảo dược trong phòng và trị bệnh cho vật nuôi, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về bệnh truyền nhiễm do Mycoplasma gallisepticum gây ra, đặc biệt là hội chứng hô hấp mãn tính (CRD) ở gà. Các khái niệm chính bao gồm:

• Mycoplasma gallisepticum: Vi khuẩn không có thành tế bào, gây viêm niêm mạc đường hô hấp, làm giảm sức đề kháng và năng suất gà.
• Hội chứng hô hấp (HCHH): Tập hợp các triệu chứng viêm đường hô hấp do nhiều tác nhân gây ra, trong đó CRD là bệnh phổ biến nhất.
• Chế phẩm thảo dược (CP3, CP4, CP5): Các hỗn hợp bột mịn chiết xuất từ các cây thảo dược như Xạ Can, Quế, Dâu Tằm, Bọ Mắm, Viễn Chí với tác dụng kháng khuẩn, chống viêm, tăng cường miễn dịch và kích thích sinh trưởng.
• Kháng sinh Baytril 10%: Thuốc kháng sinh phổ rộng, chứa Enrofloxacin, được sử dụng phổ biến trong điều trị HCHH.
• Hiệu quả điều trị: Đánh giá dựa trên tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ sống sót, tăng trọng, lượng thức ăn tiêu thụ và năng suất trứng.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các mô hình phân tích dịch tễ học và sinh học phân tử để xác định tỷ lệ nhiễm và hiệu quả điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Khảo sát 7.000 con gà thịt và 5.000 con gà đẻ tại Thừa Thiên Huế về tỷ lệ mắc HCHH. Gà bệnh được tách ra và phân lô ngẫu nhiên để điều trị.
• Thiết kế thí nghiệm: Gà bệnh được chia thành 7 nhóm, gồm 1 nhóm đối chứng điều trị bằng kháng sinh Baytril 10% (1 ml/lít nước) và 6 nhóm thí nghiệm điều trị bằng các chế phẩm thảo dược CP3, CP4, CP5 với hai liều lượng khác nhau mỗi loại (CP3: 4,0 và 6,0 g/lít; CP4: 4,2 và 6,3 g/lít; CP5: 6,4 và 9,6 g/lít).
• Phương pháp phân tích: Theo dõi các chỉ tiêu gồm khối lượng gà trước và sau điều trị, lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày, tỷ lệ bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh sau 3, 5, 7 ngày điều trị, tỷ lệ đẻ và năng suất trứng ở gà đẻ. Số liệu được ghi chép hàng ngày và xử lý thống kê trên phần mềm Excel với các tham số trung bình và sai số chuẩn.
• Timeline nghiên cứu: Khảo sát và điều trị được thực hiện trong 3 đợt từ tháng 5/2015 đến tháng 3/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm HCHH: Tỷ lệ mắc HCHH trên đàn gà thịt là 10,44%, trên gà đẻ là 12,4%. Tỷ lệ này tương đương với các báo cáo trong nước và quốc tế, cho thấy bệnh phổ biến và ảnh hưởng lớn đến chăn nuôi tại Thừa Thiên Huế.

2. Hiệu quả điều trị bằng kháng sinh Baytril 10% trên gà đẻ: Tỷ lệ khỏi bệnh đạt 90% sau một liệu trình điều trị, không có trường hợp tử vong. Tỷ lệ giảm bệnh qua các ngày điều trị lần lượt là 60%, 40%, 10% vào các ngày thứ 3, 5, 7.

3. Hiệu quả điều trị bằng chế phẩm thảo dược trên gà thịt: Các lô điều trị bằng CP3, CP4, CP5 cho tỷ lệ khỏi bệnh tương đương hoặc cao hơn so với kháng sinh. Cụ thể, tỷ lệ sống sau điều trị ở lô CP5 đạt 72,7% và 64,4% ở hai liều, cao hơn so với 50,4% của lô đối chứng dùng kháng sinh. Tăng trọng bình quân ở lô CP5 cũng vượt trội hơn, đạt 37,5 g/con so với 25 g/con ở lô kháng sinh.

4. Hiệu quả điều trị trên gà đẻ bằng chế phẩm thảo dược: Tỷ lệ sống sau điều trị ở lô CP5 đạt 91,7% và 83,3% ở hai liều, vượt trội so với 66,6% của lô kháng sinh. Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng được duy trì ổn định hoặc cải thiện nhẹ trong quá trình điều trị bằng thảo dược.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các chế phẩm thảo dược CP3, CP4, CP5 có hiệu quả điều trị HCHH trên gà thịt và gà đẻ tương đương hoặc vượt trội so với kháng sinh Baytril 10%. Nguyên nhân có thể do các thành phần thảo dược như Xạ Can, Quế, Dâu Tằm, Bọ Mắm và Viễn Chí chứa các hợp chất phenol, flavonoid, tinh dầu có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm và tăng cường miễn dịch. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác dụng sinh học của thảo dược trong chăn nuôi.

Việc sử dụng thảo dược giúp giảm thiểu nguy cơ kháng kháng sinh, đồng thời không để lại tồn dư độc hại trong sản phẩm thịt và trứng, góp phần nâng cao an toàn thực phẩm. Các biểu đồ diễn biến tỷ lệ khỏi bệnh và tỷ lệ tử vong qua các ngày điều trị có thể minh họa rõ sự cải thiện sức khỏe của đàn gà khi sử dụng chế phẩm thảo dược.

So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ nhiễm và hiệu quả điều trị phù hợp với các báo cáo về Mycoplasma gallisepticum và CRD. Nghiên cứu này mở ra hướng ứng dụng thảo dược trong điều trị bệnh hô hấp ở gia cầm, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến cáo sử dụng chế phẩm thảo dược CP5 với liều 6,4 - 9,6 g/lít nước trong điều trị HCHH trên gà thịt và gà đẻ tại Thừa Thiên Huế nhằm đạt hiệu quả điều trị cao nhất, giảm tỷ lệ tử vong và duy trì năng suất.

2. Áp dụng phác đồ điều trị kết hợp chế phẩm thảo dược và vitamin A, D trong vòng 7 ngày, theo dõi sát sao diễn biến bệnh để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo sức khỏe đàn gà.

3. Tăng cường công tác vệ sinh chuồng trại, quản lý môi trường nuôi nhằm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm và tái phát bệnh, đồng thời nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi.

4. Đào tạo và hướng dẫn người chăn nuôi về lợi ích và cách sử dụng chế phẩm thảo dược, giảm dần việc sử dụng kháng sinh không hợp lý, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

5. Thực hiện nghiên cứu mở rộng và ứng dụng trên quy mô lớn, đồng thời theo dõi lâu dài hiệu quả và an toàn của chế phẩm thảo dược trong điều trị và phòng ngừa HCHH.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm: Nắm bắt kiến thức về bệnh HCHH và phương pháp điều trị hiệu quả bằng thảo dược, giúp giảm thiểu thiệt hại và tăng năng suất chăn nuôi.

2. Chuyên gia thú y và cán bộ kỹ thuật: Áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, tư vấn và hỗ trợ người chăn nuôi trong việc lựa chọn phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi, thú y: Tham khảo cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về thảo dược trong chăn nuôi.

4. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh chế phẩm sinh học, thảo dược: Căn cứ vào kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế phẩm thảo dược CP5 có thành phần gì và tác dụng chính ra sao?
   CP5 gồm Xạ Can (57,8%), Viễn Chí (8,1%) và Bọ Mắm (34,1%). Các thành phần này có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm, tăng cường miễn dịch và kích thích sinh trưởng, giúp điều trị hiệu quả hội chứng hô hấp trên gà.

2. Tỷ lệ khỏi bệnh khi dùng chế phẩm thảo dược so với kháng sinh như thế nào?
   Tỷ lệ khỏi bệnh ở gà thịt dùng CP5 đạt tới 72,7% và 64,4% ở hai liều, cao hơn so với 50,4% của kháng sinh Baytril 10%. Trên gà đẻ, tỷ lệ sống sau điều trị bằng CP5 lên đến 91,7%, vượt trội so với 66,6% của kháng sinh.

3. Có tồn dư kháng sinh trong sản phẩm khi sử dụng chế phẩm thảo dược không?
   Kết quả kiểm tra mẫu thịt gà điều trị bằng CP5 không phát hiện tồn dư kháng sinh Tetracycline và Tylosin, đảm bảo an toàn thực phẩm.

4. Phác đồ điều trị bằng chế phẩm thảo dược được thực hiện như thế nào?
   Chế phẩm được hòa vào nước uống với liều lượng phù hợp, cho gà uống tự do trong 7 ngày, kết hợp bổ sung vitamin A, D để tăng cường sức đề kháng.

5. Liệu có thể thay thế hoàn toàn kháng sinh bằng chế phẩm thảo dược trong điều trị HCHH?
   Nghiên cứu cho thấy chế phẩm thảo dược có hiệu quả tương đương hoặc cao hơn kháng sinh, có thể giảm thiểu hoặc thay thế kháng sinh trong điều trị HCHH, tuy nhiên cần theo dõi và áp dụng đúng phác đồ để đảm bảo hiệu quả.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp trên gà thịt và gà đẻ tại Thừa Thiên Huế lần lượt là 10,44% và 12,4%, ảnh hưởng đáng kể đến năng suất chăn nuôi.
• Chế phẩm thảo dược CP3, CP4, CP5 có hiệu quả điều trị HCHH tương đương hoặc vượt trội so với kháng sinh Baytril 10%.
• CP5 với liều 6,4 - 9,6 g/lít nước cho hiệu quả điều trị cao nhất, tăng tỷ lệ sống và duy trì năng suất trứng.
• Sử dụng thảo dược giúp giảm thiểu tồn dư kháng sinh, đảm bảo an toàn thực phẩm và phát triển chăn nuôi bền vững.
• Khuyến nghị áp dụng phác đồ điều trị bằng chế phẩm thảo dược kết hợp với quản lý chuồng trại và dinh dưỡng hợp lý, đồng thời mở rộng nghiên cứu ứng dụng trên quy mô lớn.

Các cơ sở chăn nuôi và cán bộ thú y nên triển khai áp dụng chế phẩm thảo dược trong điều trị HCHH, đồng thời tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện phác đồ và mở rộng ứng dụng trong ngành chăn nuôi gia cầm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. LỊCH SỬ BỆNH Hội chứng hô hấp nói chung và bệnh CRD nói riêng là bệnh truyền nhiễm, do Mycoplasma gallicepticum gây ra ở gà thuộc mọi lứa tuổi, nhiều nhất ở gà thịt 4 - 8 tuần tuổi. Vào năm 1938, bệnh được Dicikinson và Hinshow đặt tên là “Bệnh viêm xoang truyền nhiễm” của gà tây [45].

Năm 1930, Nelson tìm thấy lần đầu tiên Mycoplasma spp trên gà, cũng theo Nelson (1935)[55] đã mô tả những thể cầu trực khuẩn liên quan đến bệnh sổ mũi truyền nhiễm ở gà. Sau đó ông đã liên kết chúng với bệnh sổ mũi nổ ra chậm và thời gian dài đồng thời thể cầu trực khuẩn này có thể tăng trưởng trên phôi trứng, mô nuôi cấy và môi trường không có tế bào.O Stuart[44] phân lập từ cơ quan hô hấp của gà con bị bệnh viêm xoang truyền nhiễm và thấy tác nhân gây bệnh giống Nelson đã tìm thấy, từ đó bệnh được gọi là “Viêm đường hô hấp mãn tính - CRD” Năm 1952, Markham, Wong, Olesiuk và Vanrokell[54][57] công bố việc nuôi cấy thành công vi sinh vật bệnh gây bệnh từ gà và gà tây bị nhiễm CRD và đề nghị xếp Mycoplasma ở gà vào nhóm vi sinh vật gây bệnh ở phổi- màng phổi (Pleuro Pleumonia Group) và mầm bệnh được D.A Freundt (1956)[47] xếp vào giống Mycoplasma và gọi tên bệnh là “Bệnh viêm túi khí truyền nhiễm”. Công trình nghiên cứu của nhiều tác giả Mackham và Wong (1952)[54], Nelson (1960)[56], thừa nhận các cá thể Coccobacillaris được tìm thấy trước kia chính là P.O (Pleuro- Pleumonia- Like- Organissm ) về sau thống nhất gọi tên phổ thông là Mycoplasma. Edward và Freundt (1956)[47] đề nghị phân loại lại các chủng Mycoplasma và đặt tên theo tên giống Mycoplasma, những nghiên cứu về phân loại các type huyết thanh, độc lực, khả năng gây bệnh và những kết quả phân lập mới ở những loài thuộc lớp chim đã thống nhất được tên gọi các type huyết thanh và tên gọi các loài Mycoplasma ở gia cầm như ngày nay.E Adler và cộng sự (1954)[39], sau khi thực hiện nhiều nghiên cứu cho thấy trong tự nhiên có nhiều chủng Mycoplasma nhưng chỉ có một chủng nhất định mới có khả năng gây bệnh và gọi tên khoa học của bệnh là Mycoplasma avium.

Năm 1961, tại hội nghị lần thứ 29 về gia cầm đã thống nhất gọi tên bệnh Mycoplasma respyratoria, tác nhân gây bệnh được gọi tên là Mycoplasma respyratoria và Mycoplasma synoviae. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 H. Shirine(1961)[40] có công trình nghiên cứu về hình thái học, tính chất nhuộm màu và kỹ thuật chẩn đoán Mycoplasma. Frey và cộng sự (1968)[49], nghiên cứu môi trường đặc hiệu để nuôi cấy và phân lập Mycoplasma.

CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HỘI CHỨNG HÔ HẤP Ở GÀ TRONG NƯỚC VÀ NGOÀI NƯỚC 1. Ở trên thế giới Báo cáo về trình trạng nhiễm Mycoplasma ở Ai Cập và giá trị chẩn đoán khác nhau, Edin (1997)[46] đã cho thấy : - Tỷ lệ nhiễm Mycoplasma gallisepticum và Mycoplasma synoviae ở các trại gà Ai Cập là 100% trên gà thịt, 66% trên gà đẻ và các đàn giống cha mẹ là 40%. - Về các thử nghiệm chẩn đoán, kỹ thuật PCR và nuôi cấy có giá trị trong chẩn đoán Mycoplasma gallisepticum và Mycoplasma synoviae. - Đối với kỹ thuật Elisa, HI chứng tỏ đặc hiệu hơn với các thử nghiệm huyết thanh học khác.

Esendal (1997)[48] đã xác định kháng thể gà chống lại Mycoplasma gallisepticum bằng các phản ứng huyết thanh học như: ngưng kết nhanh trên phiến kính, HI, kết tủa khyếch tán trên thạch và Elisa cho thấy trong 900 mẫu huyết thanh gà gồm gà thịt, gà giống, gà đẻ thì có tỷ lệ dương tính 20,2 % trên phản ứng ngưng kết nhanh, 14,2% trên phản ứng HI, 5,7% ở phản ứng kết tủa khếch tán trên thạch và 60,3% ở phản ứng Elisa. Để kiểm soát Mycoplasma gallisepticum trên gà thịt của Ai Cập, đã dùng hai loại vaccin sống chủng F được dùng lúc 1 ngày tuổi bằng cách nhỏ mắt, phun sương, nhúng mỏ hay uống và vaccin chết nhũ dầu, làm từ chủng có độc lực S6, tiêm dưới da cho gà 14 ngày tuổi, kết quả cho thấy gà đã được chủng ngừa được bảo vệ không bị viêm túi khí, sụt ký, tỷ lệ sống sót cao và sự phối hợp hai loại vaccin này cho kết quả tốt nhất. Điều tra dịch tễ học bệnh gia cầm trên các trại giống thương phẩm ở Zambia. Hasegawa - M và ctv (1999)[51] đã báo cáo xét nghiệm 228 mẫu huyết thanh thu thập từ 7 trại thương phẩm ở Zambia để tìm kháng thể chống lại virut và vi khuẩn từ 9/1994 đến tháng 8/1995, kết quả như sau: - Kháng thể chống lại virut Gumnoro được tìm thấy trong tất cả các mẫu của 5 trại và 68%, 88% cho 2 trại còn lại.

- Hai mẫu dương tính với vi rút hội chứng giảm đẻ EDS - 76, sự hiện diện của virut này lần đầu tiên được báo cáo ở Zambia. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 - Kháng thể chống lại Salmonella pullorum và S.gallinarum được xác định ở 3 trại lần lượt là 92%, 19%, 16%, các trại khác đều âm tính. - Kháng thể chống lại M. gallisepticum đã thấy ở tất cả các mẫu của 4 trại, tỷ lệ nhiễm M.synoviae thay đổi 8,3 - 100%.

Ở Việt Nam Đào Trọng Đạt và cộng sự (1975) [07] đã điều tra tình trạng mang kháng thể chống Mycoplasma trên 5 cơ sở chăn nuôi gà tập trung và gà nuôi trong dân ở một số tỉnh phía Bắc cho thấy tỷ lệ nhiễm Mycoplasma là 26,4% mà trong đó gà dưới 2 tháng tuổi không bị nhiễm, 3 - 5 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm là 55%, 5 - 6 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm là 66,6 % và gà trên 8 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm là 50%. Đồng thời tác giả cũng phát hiện được kháng thể Mycoplasma trong lòng đỏ trứng gà ở các trại xác định có bệnh với tỷ lệ mẫu dương tính 12,5% và phân lập được Mycoplasma từ các bệnh phẩm như khí quản, phổi, não, mắt và xoang mắt của gà bệnh với tỷ lệ 44%. Nguyễn Vĩnh Phước và ctv (1985)[33] đã báo cáo về điều tra cơ bản bệnh hô hấp mãn tính của gà công nghiệp ở một số tỉnh phía nam như sau: - Tỷ lệ nhiễm tại 8 cơ sở điều tra là 70,2%, Mycoplasma nhiễm cao ở trên gà Plymouth và các giống con lai. - Bệnh thường xuất hiện vào thời gian chuyển tiếp giữa mùa mưa và mùa nắng tháng 4 - 5 rồi giảm đi từ tháng 7 - 8.

- Gà dưới 2 tháng tuổi ít phát hiện thấy kháng thể, từ 3 tháng tuổi trở lên phát hiện thấy kháng thể nhiều hơn và cao nhất là 6 - 8 tháng tuổi. Nguyễn Kim Oanh và ctv (1997)[32] khi điều tra về tỷ lệ nhiễm Mycoplasma gallisepticum ở gà nuôi tại các xí nghiệp chăn nuôi gia cầm trên địa bàn Hà Nội là khá cao (46%). Các giống gà khác nhau có tỷ lệ nhiễm khác nhau, cao nhất là giống gà Goldline và thấp nhất là Ross 208. Tỷ lệ nhiễm tăng dần và cao nhất ở gà trưởng thành.

Thời điểm bắt đầu đẻ (165 ngày) tỷ lệ nhiễm tới 72,5%, mặc dù các đàn gà này được phòng bệnh bằng thuốc như tylosin, tiamulin, syanovil, norflorxacin,. Nguyễn Ngọc Nhiên và ctv (1999)[31] đã công bố kết quả phân lập Mycoplasma gây bệnh hô hấp mãn tính trên gà: - Tỷ lệ phân lập trên môi trường canh trùng là 53,33% và môi trường thạch là 40%. - Dùng chủng Mycoplasma phân lập được gây bệnh thí nghiệm, gà có biểu hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích giống như bệnh ngoài tự nhiên. Hoàng Xuân Nghinh và ctv (2000)[30] đã nghiên cứu biến đổi bệnh lý ở biểu mô khí quản của 72 gà thí nghiệm 28 ngày tuổi được gây nhiễm thực nghiệm với Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Mycoplasma gallisepticum qua khí quản và xoang mũi.

Từ 2 - 4 tuần sau khi gây bệnh, biểu mô khí quản gà bệnh chết được kiểm tra bằng kính hiển vi thường và kính hiển vi điện tử cho thấy: - Bề mặt khí quản tổn thương rõ, xuất hiện ổ loét sâu và lớn, quá trình viêm cấp tính ảnh hưởng đến cấu trúc bề mặt tế bào của biểu mô khí quản. - Sự hồi phục của biểu mô khí quản rất nhanh sau quá trình viêm loét, từ màng đáy sau đến lớp tế bào biểu mô và lớp nhung mao của tế bào biểu mô. - Sự tăng sinh không định hướng của nhung mao tế bào biểu mô chứng tỏ bệnh đã chuyển sang giai đoạn mãn tính. Phạm Văn Đông, Vũ Đạt (2001)[11] điều tra tình hình nhiễm CRD ở 4 trại gà thường phẩm nuôi công nghiệp cho thấy: - Gà từ 1 - 60 ngày tuổi nhiễm 16,55%, gà 60 - 140 ngày tuổi nhiễm 41,21%, gà 140 - 260 ngày tuổi nhiễm 56,17%, tỷ lệ nhiễm chung là 38,27%, vậy cường độ nhiễm cũng tăng theo lứa tuổi.

- Kết quả mổ khám cho thấy bệnh tích chủ yếu ở các cơ quan phủ tạng như mũi, thanh quản, phổi, túi khí và gan với tỷ lệ bệnh tích tương ứng là: 39,61%; 80,84%; 12,66%; 38,73; 34;80%. Trương Quang (2002)[35] nghiên cứu bệnh CRD liên quan đến một số chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của đàn gà Isa bố mẹ hướng thịt, kết quả cho thấy: - Ở gà có hiệu giá kháng thể thấp (1/8) thì tỷ lệ đẻ đạt 73,3%, tỷ lệ trứng loại 1: 11,79%, chi phí thức ăn 3,13kg/10 trứng, tỷ lệ phôi chết 4,39%, tỷ lệ gà con loại 1: 77,51%. - Ở gà bị bệnh hiệu giá kháng thể cao (1/64) thì các chỉ tiêu trên thay đổi rõ rệt với các tỷ lệ tương ứng : 14,48%; 28,06%; 8,64kg; 21,54% và 38,46%. Trương Quang (2002)[34] sử dụng vaccin Nobivac-M.G để phòng bệnh CRD cho đàn gà Isa bố mẹ hướng thịt cho thấy: - Sau lần tiêm thứ nhất: 25,71% - 62,86% số gà kiểm tra có hiệu giá kháng thể 1/64; 17,14% - 54,29% số gà kiểm tra có hiệu giá kháng thể 1/128.

- Sau lần tiêm thứ 2: 28,57% - 60,00% gà có hiệu giá kháng thể 1/128; 5,71% - 57,48% gà có hiệu giá kháng thể 1/256. - Gà con nở ra từ trứng của gà bố mẹ đã tiêm vaccin 2 lần có hiệu giá kháng thể thụ động tương đối cao và tồn tại đến 3 tuần tuổi. Nhữ Văn Thụ và công sự (2007)[37], sử dụng PCR và nested PCR để xác định hiệu quả sử dụng kháng sinh phòng chống Mycoplasma trên gà cho thấy: Tylosin và Erofloxacin được sử dụng với liều 50mg/kgP và 20mg/kgP x 3 ngày, sau khi sử dụng Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 kháng sinh tỷ lệ bệnh giảm đáng kể, tuy nhiên thời gian duy trì tỷ lệ thấp không được lâu.gallisepticum nhạy cảm với kháng sinh hơn so với M.