Luận văn bảo vệ môi trường trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại huyện Thạch Thất, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại xã Hương Ngải.

• Tác giả: Nguyễn Bá Công
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Hiện Trạng Và Đề Xuất Các Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Trong Phân Phối Và Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Tại Xã Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng, Huyện Thạch Thất, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về thuốc BVTV
• 1.2. Thành phần cấu tạo và mức độ độc hại của thuốc BVTV
• 2. MỤC TIÊU- ĐỐI TƯỢNG- NỘI DUNG- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 3.3. Tổng quan ngành nông nghiệp huyện Thạch Thất
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường do phân phối và sử dụng thuốc BVTV
• 4.2. Mạng lưới phân phối thuốc BVTV và chất thải từ quá trình phân phối tại các xã Hương Ngải, Đại Đồng, Cần Kiệm huyện Thạch Thất
• 4.3. Tình hình sử dụng thuốc BVTV và quản lý chất thải thuốc BVTV
• 4.4. Công tác quản lý nhà nước
• 4.5. Dư lượng thuốc BVTV trong môi trường
• 4.6. Đề xuất giải pháp quản lý tổng hợp chất thải thuốc BVTV tại huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
• 4.6.1. Biện pháp quản lý
• 4.6.2. Biện pháp về kinh tế
• 4.6.3. Biện pháp tuyên truyền, giáo dục cộng đồng
• 4.6.4. Biện pháp về kỹ thuật
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Tại Hương Ngải

Đánh giá hiện trạng môi trường trong việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) tại xã Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng là một vấn đề cấp thiết. Nông nghiệp tại khu vực này đang phát triển mạnh mẽ, nhưng việc sử dụng thuốc BVTV không được quản lý chặt chẽ. Điều này dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Theo nghiên cứu, dư lượng thuốc BVTV trong đất và nước đang ở mức báo động, cần có các biện pháp khắc phục kịp thời.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Thuốc BVTV Tại Khu Vực

Việc sử dụng thuốc BVTV tại Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng diễn ra phổ biến. Nông dân thường sử dụng thuốc mà không tuân thủ hướng dẫn, dẫn đến dư lượng thuốc tồn tại trong đất và nước. Theo số liệu khảo sát, có tới 70% nông dân không biết rõ về tác hại của thuốc BVTV đối với môi trường.

1.2. Tác Động Của Thuốc BVTV Đến Môi Trường

Thuốc BVTV có thể gây ô nhiễm đất và nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động vật. Nghiên cứu cho thấy, dư lượng thuốc BVTV trong nước sông Tích đã vượt mức cho phép, gây lo ngại cho người dân về an toàn thực phẩm.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Từ Việc Sử Dụng Thuốc BVTV

Ô nhiễm môi trường do thuốc BVTV là một thách thức lớn tại Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng. Việc sử dụng thuốc không đúng cách đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều hộ gia đình không có kiến thức đầy đủ về cách sử dụng và xử lý thuốc BVTV, dẫn đến việc xả thải không kiểm soát.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ô Nhiễm

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường là do việc sử dụng thuốc BVTV không đúng liều lượng và cách thức. Nông dân thường sử dụng thuốc với liều lượng cao hơn quy định để đảm bảo hiệu quả, dẫn đến dư lượng thuốc tồn đọng trong môi trường.

2.2. Hệ Lụy Đối Với Sức Khỏe Con Người

Ô nhiễm từ thuốc BVTV có thể gây ra nhiều bệnh tật cho con người, bao gồm các bệnh về hô hấp, da liễu và thậm chí là ung thư. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh ung thư tại khu vực này đang gia tăng, có thể liên quan đến việc tiếp xúc với thuốc BVTV.

III. Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Trong Sử Dụng Thuốc BVTV

Để bảo vệ môi trường, cần có các giải pháp hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng thuốc BVTV. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.

3.1. Tăng Cường Quản Lý Thuốc BVTV

Cần thiết lập các quy định chặt chẽ về quản lý thuốc BVTV, bao gồm việc kiểm soát chất lượng và nguồn gốc thuốc. Các cơ quan chức năng cần thường xuyên kiểm tra và giám sát việc sử dụng thuốc BVTV tại địa phương.

3.2. Giáo Dục Cộng Đồng Về An Toàn Môi Trường

Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để nâng cao nhận thức của nông dân về tác hại của thuốc BVTV và cách sử dụng an toàn. Việc giáo dục cộng đồng sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe người dân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường

Các giải pháp bảo vệ môi trường trong sử dụng thuốc BVTV đã được áp dụng tại một số địa phương và cho thấy hiệu quả tích cực. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao năng suất nông nghiệp.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Hương Ngải

Nghiên cứu cho thấy, sau khi áp dụng các biện pháp quản lý thuốc BVTV, chất lượng đất và nước đã được cải thiện rõ rệt. Dư lượng thuốc BVTV trong đất giảm đáng kể, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.2. Mô Hình Nông Nghiệp Bền Vững

Mô hình nông nghiệp bền vững được triển khai tại Hương Ngải đã giúp nông dân giảm thiểu việc sử dụng thuốc BVTV. Thay vào đó, họ áp dụng các biện pháp sinh học và tự nhiên để bảo vệ cây trồng, từ đó bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Tương Lai Bảo Vệ Môi Trường Tại Hương Ngải

Tương lai bảo vệ môi trường tại Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức và hành động của cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Môi Trường

Quản lý môi trường hiệu quả sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và duy trì sự phát triển bền vững cho nông nghiệp. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi sang các phương pháp canh tác an toàn hơn.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Nông Nghiệp Bền Vững

Hướng tới một nền nông nghiệp bền vững, cần khuyến khích nông dân áp dụng các công nghệ mới và thân thiện với môi trường. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp giữ vai trò nền tảng trong cơ cấu kinh tế của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội, nơi diện tích đất canh tác nông nghiệp chiếm tới 56,96% tổng diện tích tự nhiên toàn huyện. Tại ba xã trọng điểm gồm Hương Ngải, Cần Kiệm và Đại Đồng, năng suất lúa bình quân đạt mức ấn tượng 65,48 tạ/ha, xếp thứ hai toàn huyện. Để duy trì và tối ưu hóa sản lượng trước áp lực sâu bệnh hại, người dân địa phương đã phụ thuộc rất lớn vào các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong nhiều thập kỷ qua.

Tuy nhiên, mặt trái của việc gia tăng thâm canh là tình trạng lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật, thiếu kiểm soát trong phân phối và buông lỏng thu gom chất thải bao bì nguy hại. Nguồn hóa chất dư thừa chảy tràn trực tiếp xuống lưu vực sông Tích và hệ thống kênh tưới tiêu Đồng Mô, làm suy thoái nghiêm trọng môi trường đất, nước và đe dọa trực tiếp sức khỏe của hàng chục nghìn người dân địa phương.

Trước thực trạng cấp bách đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng tập trung đánh giá toàn diện hiện trạng phân phối, tập quán sử dụng, mức độ tồn lưu hóa chất độc hại trong đất và nước tại ba xã nghiên cứu trong giai đoạn 2017 - 2018. Trên cơ sở số liệu thực địa, đề tài xác lập hệ thống giải pháp quản lý tổng hợp nhằm cắt giảm từ 30% đến 50% lượng phát thải hóa chất nguy hại, hoàn thiện quy hoạch mạng lưới phân phối và phục hồi hệ sinh thái nông nghiệp bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chu trình chuyển hóa hóa chất bảo vệ thực vật trong hệ sinh thái nông nghiệp, phân tích đường đi của hóa chất từ lúc phun rải đến khi phát tán vào đất, nước mặt, nước ngầm và bay hơi vào không khí. Mô hình chỉ ra rằng có tới 50% lượng hoạt chất phun trên tán cây rơi trực tiếp xuống bề mặt đất canh tác, sau đó chịu tác động của quá trình rửa trôi, hấp phụ và phân hủy sinh học.

Đồng thời, đề tài tích hợp mô hình đánh giá rủi ro sức khỏe con người và hệ sinh thái từ thuốc bảo vệ thực vật theo chuẩn quốc tế, bao gồm ba bước cơ bản: đánh giá độc tính, đánh giá phơi nhiễm và nhận diện đặc tính rủi ro thông qua phương số rủi ro. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; hệ số hấp thụ cacbon hữu cơ để phân định khả năng giữ lại trong đất hay ngấm vào nước; liều lượng gây tử vong trung bình xác định cấp độ độc hại của các nhóm hóa chất; và nồng độ không quan sát thấy tác dụng có hại nhằm thiết lập ngưỡng an toàn sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được xây dựng từ hệ thống mẫu điều tra thực địa quy mô lớn, bao gồm 373 phiếu khảo sát tại các cơ sở phân phối thuốc và 204 phiếu phỏng vấn người trực tiếp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (kết hợp 161 phiếu kế thừa từ kế hoạch điều tra ô nhiễm năm 2017 và 43 phiếu khảo sát chuyên sâu năm 2018), cùng 50 phiếu phỏng vấn chi tiết nông hộ tại ba xã nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 9 thôn đại diện (gồm thôn Phú Đa 1, Phú Lễ, Yên Lạc 3 thuộc xã Cần Kiệm; thôn Đồng Cầu, Minh Đức, Ngọc Lâu thuộc xã Đại Đồng; và thôn 1, 5, 9 thuộc xã Hương Ngải) nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối cho các vùng canh tác lúa và rau màu chuyên canh.

Phương pháp phân tích hóa nghiệm trong phòng thí nghiệm được thực hiện trên các mẫu đất tầng mặt lấy theo tiêu chuẩn TCVN 5297:1995 và TCVN 7538-2:2005. Các quy chuẩn kiểm nghiệm hiện đại như TCVN 9475:2012 xác định hoạt chất Abamectin, TCCS 30:2011/BVTV định lượng Chlorpyrifos ethyl, TCVN 10161:2013 phân tích Atrazine và TCVN 8382:2010 phân tích Dimethoate được lựa chọn nhờ độ nhạy cực cao, giới hạn phát hiện vết chính xác và khả năng định lượng dư lượng vi mô của các nhóm hợp chất clo hữu cơ, lân hữu cơ, carbamat và pyrethroid. Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp, xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng và mô hình hóa không gian ô nhiễm bằng công nghệ GIS MapInfo trong suốt timeline nghiên cứu 2017 - 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực tế tại 373 cơ sở phân phối thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn huyện Thạch Thất cho thấy mạng lưới kinh doanh phát triển tự phát với hơn 60% cơ sở chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện an toàn kho bãi, thiếu trang thiết bị phòng ngừa sự cố tràn đổ và không có hệ thống thu gom, xử lý nước thải súc rửa vỏ chai.

Trong hoạt động canh tác, tỷ lệ phơi nhiễm hóa chất ở mức đáng báo động khi 97,3% con đường xâm nhập độc tố vào cơ thể là qua chuỗi tiêu hóa từ nguồn thực phẩm và nước ngầm bị ô nhiễm cục bộ. Trên 70% nông dân được khảo sát không trang bị đầy đủ đồ bảo hộ lao động đạt chuẩn khi pha chế và phun xịt, dẫn đến tỷ lệ hơn 28% người trực tiếp lao động gặp các triệu chứng ngộ độc cấp tính như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn và mẩn ngứa da.

Đặc biệt, công tác quản lý chất thải nguy hại sau sử dụng bị buông lỏng nghiêm trọng: có tới hơn 65% lượng vỏ bao bì, chai lọ thuốc bằng nhựa hoặc thủy tinh bị vứt bỏ bừa bãi ngay tại bờ ruộng, mương tưới tiêu và lòng sông Tích. Dư lượng hóa chất độc hại thuộc nhóm lân hữu cơ và clo hữu cơ vẫn được phát hiện tồn lưu trong các mẫu đất tầng mặt tại 9 thôn khảo sát thuộc xã Hương Ngải, Cần Kiệm và Đại Đồng, vượt ngưỡng an toàn cục bộ tại các điểm tập kết xả thải tự phát.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               HIỆN TRẠNG PHÂN PHỐI VÀ SỬ DỤNG THUỐC BVTV TẠI 3 XÃ                |
+------------------------------------+----------------------------------------------+
| Chỉ số khảo sát                    | Giá trị / Tỷ lệ ghi nhận                     |
+------------------------------------+----------------------------------------------+
| Tổng cơ sở phân phối điều tra      | 373 cơ sở kinh doanh                         |
| Mẫu hộ nông dân khảo sát           | 204 hộ (kèm 50 hộ phỏng vấn sâu)             |
| Con đường lây nhiễm độc qua ăn uống| 97,3% tổng các ca phơi nhiễm                |
| Nông dân thiếu bảo hộ lao động     | > 70% người phun thuốc                       |
| Vỏ bao bì xả trực tiếp ra đồng mương| > 65% lượng bao bì phát sinh                 |
| Tỷ lệ nông dân gặp triệu chứng bệnh| 28% (đau đầu, chóng mặt, ngứa da)            |
+------------------------------------+----------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng ô nhiễm xuất phát từ việc người dân lạm dụng thuốc tăng liều từ 1,5 đến 2 lần so với khuyến cáo của nhà sản xuất để rút ngắn thời gian diệt trừ sâu bệnh. Điều này tương đồng với các nghiên cứu nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long, nơi nông dân phun trung bình 8 đến 9 lần mỗi vụ và chỉ có 14,2% hộ áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp.

Để nâng cao trực quan khoa học, dữ liệu nghiên cứu nên được biểu diễn dưới dạng biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan giữa tần suất phun thuốc và tỷ lệ gặp sự cố sức khỏe của các hộ dân. Đồng thời, việc ứng dụng bản đồ số hóa GIS MapInfo xây dựng bản đồ phân vùng mật độ tồn lưu hóa chất tại 9 thôn giúp cơ quan quản lý nhận diện tức thì các điểm nóng ô nhiễm môi trường đất và nguồn nước mặt tại lưu vực sông Tích.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao:

• Tăng cường kiểm soát và cấp phép mạng lưới phân phối: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thạch Thất tiến hành rà soát, chuẩn hóa 100% cơ sở kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn ba xã; tổ chức thanh tra định kỳ 2 lần mỗi năm nhằm loại bỏ hoàn toàn các loại hóa chất cấm, thuốc ngoài danh mục được phép lưu hành trong giai đoạn 2019 - 2021.
• Xây dựng cơ sở hạ tầng thu gom bao bì chất thải nguy hại: Ủy ban nhân dân các xã Hương Ngải, Cần Kiệm và Đại Đồng cần quy hoạch và lắp đặt ngay từ 150 đến 200 bể chứa bao bì bằng bê tông có nắp đậy kín trên khắp các cánh đồng canh tác; phấn đấu đạt mục tiêu thu gom và chuyển giao xử lý an toàn 85% đến 90% lượng vỏ bao gói thuốc bảo vệ thực vật trước năm 2022.
• Triển khai kỹ thuật đệm sinh học và biện pháp sinh học: Hướng dẫn các hợp tác xã nông nghiệp áp dụng công nghệ đệm sinh học chứa mùn rơm rạ và xơ dừa để xử lý triệt để nước súc rửa bình xịt; đẩy mạnh ứng dụng chế phẩm vi sinh Bacillus thuringiensis, nấm Beauveria bassiana và bảo tồn ong mắt đỏ Trichogramma nhằm giảm 30% đến 40% lượng thuốc hóa học sử dụng trong 24 tháng tới.
• Đẩy mạnh truyền thông và nâng cao năng lực bảo hộ lao động: Trạm Khuyến nông và Hội Nông dân huyện tổ chức từ 12 đến 15 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm cho hơn 1.000 hộ canh tác, nâng tỷ lệ nông dân tuân thủ nghiêm ngặt việc sử dụng trang thiết bị bảo hộ cá nhân khi phun thuốc lên trên 80% trước năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý môi trường và nông nghiệp cấp huyện, xã: Vận dụng số liệu khảo sát từ 373 cơ sở kinh doanh và 204 hộ dân để xây dựng quy hoạch mạng lưới phân phối hóa chất nông nghiệp, lập dự toán xây dựng hệ thống bể thu gom bao bì nguy hại tại địa phương.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu môi trường: Kế thừa khung lý thuyết chuyển hóa chất độc sinh thái, quy trình áp dụng các tiêu chuẩn phân tích đất và kỹ thuật phân tích không gian ô nhiễm bằng phần mềm GIS MapInfo cho các đề tài liên quan.
• Chủ đại lý và doanh nghiệp kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật: Tiếp cận các tiêu chuẩn an toàn kho bãi, quy định pháp lý về lưu trữ và quy trình xử lý bao bì tồn dư nhằm chuẩn hóa hoạt động thương mại theo đúng quy định pháp luật.
• Ban quản trị hợp tác xã và hộ nông dân sản xuất quy mô lớn: Học tập quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, kỹ thuật xây dựng hố đệm sinh học xử lý nước thải bình phun để bảo vệ sức khỏe gia đình và nâng cao chất lượng nông sản.

Câu hỏi thường gặp

Hiện trạng phân phối thuốc bảo vệ thực vật tại Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng có những bất cập lớn nào?
Khảo sát 373 cơ sở trên địa bàn huyện chỉ ra rằng phần lớn đại lý bán lẻ có quy mô nhỏ lẻ, thiếu kho chứa đạt chuẩn và chưa trang bị hệ thống thu gom nước thải súc rửa chai lọ, dẫn đến nguy cơ rò rỉ hóa chất độc hại trực tiếp ra môi trường khu dân cư.

Hóa chất bảo vệ thực vật thâm nhập và gây ô nhiễm nguồn nước mặt tại Thạch Thất qua các con đường nào?
Khoảng 50% lượng thuốc phun rơi xuống đất và bị nước mưa cuốn trôi theo dòng chảy tràn xuống sông Tích và kênh Đồng Mô. Ngoài ra, thói quen súc rửa bình bơm và vứt bỏ hơn 65% vỏ bao bì trực tiếp xuống mương tưới tiêu làm ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng.

Tỷ lệ người dân tuân thủ trang bị bảo hộ lao động khi phun xịt thuốc đạt mức nào?
Có tới hơn 70% nông dân không sử dụng đầy đủ khẩu trang chuyên dụng, găng tay và ủng cao su khi làm việc. Tình trạng này khiến trên 28% người trực tiếp phun thuốc xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp tính như nhức đầu, tức ngực, buồn nôn và dị ứng da.

Mô hình đệm sinh học mang lại lợi ích gì trong việc xử lý nước thải thuốc bảo vệ thực vật?
Đệm sinh học sử dụng vật liệu hữu cơ sẵn có như xơ dừa, mùn cưa và rơm rạ để giữ và phân hủy sinh học các hoạt chất hữu cơ khó tan. Mô hình này giúp loại bỏ tới hơn 90% dư lượng hóa chất trong nước rửa bình xịt với chi phí xây dựng rất thấp.

Đề tài áp dụng những tiêu chuẩn quốc gia nào để kiểm nghiệm dư lượng hóa chất trong đất?
Nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lấy mẫu đất theo TCVN 5297:1995, TCVN 7538-2:2005 và phân tích định lượng các hoạt chất chuyên biệt bằng các phương pháp chuẩn như TCVN 9475:2012, TCCS 30:2011/BVTV và TCVN 10161:2013 trên hệ thống sắc ký hiện đại.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường đất và nước do hoạt động kinh doanh, sử dụng hóa chất nông nghiệp tại 3 xã Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng thuộc huyện Thạch Thất, nơi đất nông nghiệp chiếm tới 56,96% diện tích tự nhiên.
• Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng tin cậy từ 373 cơ sở phân phối, 204 hộ nông dân và 9 điểm quan trắc đất mặt đại diện theo các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.
• Xác định rõ các điểm nghẽn nghiêm trọng trong tập quán xả thải bao bì nguy hại và tình trạng thiếu hụt trang thiết bị bảo hộ của hơn 70% lao động nông nghiệp địa phương.
• Thiết lập gói giải pháp liên ngành gồm cơ chế thanh tra quản lý, xây dựng 150 đến 200 bể thu gom vỏ thuốc và ứng dụng kỹ thuật đệm sinh học cùng quy trình dịch hại tổng hợp trong giai đoạn 2019 - 2023.
• Đóng góp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng nền nông nghiệp sinh thái an toàn, bền vững; các địa phương và đơn vị quan tâm nên chủ động áp dụng ngay mô hình quản lý này để bảo vệ tài nguyên môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong vài thập niên gần đây, tốc độ công nghiệp hóa diễn ra khá nhanh ở nhiều xã trên địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, vẫn còn một số địa phương mà ở đó nông nghiệp là ngành mũi nhọn như các các xã Hương Ngải, Đại Đồng, Cần Kiệm. Để bảo vệ cây trồng, tối ưu hóa năng suất sản xuất, ngoài việc bón phân, lựa chọn giống cây trồng thì từ rất lâu người dân đã sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) như là một biện pháp đơn giản, nhanh chóng và hữu hiệu. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tốt mà thuốc BVTV mang lại là những tác động xấu đến môi trường do thuốc BVTV thường có độc tính rất cao và khó phân hủy khi thải vào môi trường.

Hơn nữa, những người thường sử dụng thuốc BVTV là nông dân nên nhận thức về ảnh hưởng của thuốc BVTV đến sức khỏe con người, hệ sinh thái, đến môi trường còn nhiều hạn chế. Do đó người dân thường sử dụng quá liều quy định để đảm bảo hiệu quả diệt trừ sâu hại mà chưa quan tâm đến vấn đề môi trường. Không chỉ có vậy, việc thải bỏ chất thải thuốc BVTV cũng là điều đáng quan tâm bởi đây cũng là chất thải nguy hại nhưng thay vì được thu gom, xử lý thích hợp thì chúng được vứt mọi nơi, góp phần làm ô nhiễm môi trường. Việc nuôi gia súc, gia cầm bằng thức ăn có dư lượng thuốc BVTV cao tích luỹ ở mô mỡ, cũng là một con đường có thể tấn công vào môi trường sống.

Hiện có rất ít tài liệu nói về sự liên quan giữa thuốc trừ sâu và bệnh ung thư, nhưng các điều tra dịch tễ học cho thấy việc tiếp xúc thường xuyên với thuốc diệt cỏ Paraquat có thể là yếu tố gây mắc bệnh Parkinson (Đặng Kim Chi, 2003). Do điều kiện nghiên cứu độc học và độc học môi trường còn có nhiều hạn chế, nên có nhiều trường hợp ngộ độc hoặc nhiễm độc hoá chất độc, thuốc BVTV đã không cứu chữa được. Thực trạng này đã, đang và ngày càng trở thành một vấn đề bức xúc cho các nhà quản lý và các nhà khoa học Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nằm trong địa thành phố Hà Nội, huyện Thạch Thất không phải là huyện vựa lúa lớn nhất thành phố Hà Nội, nhưng diện tích đất sản xuất nông nghiệp huyện Thạch Thất chiếm 56,96% tổng diện tích tự nhiên trên địa bàn huyện (lúa là cây trồng chính) và được phân bố khắp các xã trong huyện [Chi cục Thống kê huyện Thạch Thất, 2017].

Do điều kiện thời tiết thuận lợi, đất đai màu mỡ, nguồn nước dồi dào đã tạo điều kiện cho nền nông nghiệp phát triển. Tuy nhiên, do nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân Thạch Thất còn thấp, người dân cũng ít được tuyên truyền về bảo vệ môi trường trong phân phối và sử dụng thuốc BVTV, vì vậy, việc phân phối, sử dụng thuốc BVTV tràn lan, quá liều đang diễn ra hết sức bình thường tại Thạch Thất như ở xã Cần Kiệm, Hương Ngải, Đại Đồng, huyện Thạch Thất, người dân ở đây không dám sử dụng nước của Sông Tích, kênh Đồng Mô, nguyên nhân do thuốc bảo vệ thực vật từ trên đồng xả xuống dòng sông cùng với các bọc, vỏ chai, bao đựng thuốc BVTV thả trôi lềnh bềnh trên sông làm nguồn nước bị ô nhiễm [7]. Theo đề án Quy hoạch Bảo vệ môi trường huyện Thạch thất đến năm 2020 [14], dư lượng TBVTV trong đất, trong nước là một trong số các vấn đề chính liên quan đến môi trường và tài nguyên ở huyện Thạch Thất hiện nay. Trước tình hình đó, yêu cầu cần có một khảo sát, nghiên cứu cụ thể về hiện trạng ô nhiễm môi trường do sử dụng thuốc BVTV, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu các ảnh hưởng này, và đó là lý do tiến hành đề tài “Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường trong phân phối và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại xã Hương Ngải, Cần Kiệm, Đại Đồng, huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội”.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về thuốc BVTV Trong nông nghiệp, có rất nhiều mối nguy cơ có thể ảnh hưởng xấu đến năng suất, chất lượng của nông sản như sâu bệnh, cỏ dại, chuột, mối, mọt, thiên tai, bão, lũ, nấm,. Các nguồn thực phẩm như rau, quả, dược liệu,.là những sản phẩm nông nghiệp đặc biệt, cũng có nguy cơ mắc phải các dịch bệnh. Thuốc BVTV: Thuốc BVTV là chất hoặc hỗn hợp các chất hoặc chế phẩm vi sinh vật có tác dụng phòng ngừa, ngăn chặn, xua đuổi, dẫn dụ, tiêu diệt hoặc kiểm soát sinh vật gây hại thực vật; điều hòa sinh trưởng thực vật hoặc côn trùng; bảo quản thực vật; làm tăng độ an toàn, hiệu quả khi sử dụng thuốc.

Thuốc BVTV là những loại hóa chất bảo vệ cây trồng hoặc những sản phẩm bảo vệ mùa màng, là những chất được tạo ra để chống lại và tiêu diệt loài gây hại hoặc các vật mang mầm bệnh. Chúng cũng gồm các chất để đấu tranh với các loại sống cạnh tranh với cây trồng cũng như nấm bệnh cây. Ngoài ra, các loại thuốc kích thích sinh trưởng, giúp cây trồng đạt năng suất cao cũng là một dạng của thuốc BVTV. Thuốc BVTV là những hóa chất độc, có khả năng phá hủy tế bào, tác động đến cơ chế sinh trưởng, phát triển của sâu bệnh, cỏ dại và cả cây trồng, vì thế khi các hợp chất này đi vào môi trường, chúng cũng có những tác động nguy hiểm đến môi trường, đến những đối tượng tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp.

Và đây cũng là lý do mà thuốc BVTV nằm trong số những hóa chất đầu tiên được kiểm tra triệt để về bản chất, về tác dụng cũng như tác hại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những sinh vật gây hại cây trồng và nông sản được gọi chung là dịch hại, do vậy những thuốc dùng để diệt trừ dịch hại được gọi là thuốc trừ dịch hại hoặc thuốc BVTV. Ngoài tác dụng phòng trừ sinh vật gây hại tài nguyên thực vật, thuốc BVTV còn bao gồm cả những chế phẩm có tác dụng điều hòa sinh trưởng thực vật, các chất làm rụng lá, khô cây giúp cho việc thu hoạch mùa màng bằng cơ giới được thuận tiện; những chế phẩm có tác dụng xua đuổi hoặc thu hút các loại sinh vật gây hại tài nguyên thực vật đến để tiêu diệt. Theo từ điển bách khoa bảo vệ thực vật (NXB Nông nghiệp – 1996, Đường Hồng Dật chủ biên) “Thuốc bảo vệ thực vật hay còn gọi là thuốc trừ dịch hại là tất cả các chất hay hỗn hợp các chất dùng để ngăn ngừa, tiêu diệt các loại dịch bệnh gây hại của cây trồng, nông lâm sản,… hoặc các loài dịch bệnh cản trở quá trình chế biến, bảo quản nông sản.

Thuốc trừ hại còn bao gồm các chất có tác dụng điều hòa, kích thích sinh trưởng cây trồng, bảo quản nông sản”. Dư lượng thuốc BVTV: Dư lượng thuốc BVTV là phần còn lại của các hoạt chất, chất mang, các phụ trợ khác cũng như các chất chuyển hoá của chúng và tạp chất, tồn tại trên cây trồng, nông sản, đất, nước sau khi sử dụng chúng. Các phần này có khả năng gây độc; còn lưu trữ một thời gian trên bề mặt của vật phun và trong môi trường. Thành phần cấu tạo và mức độ độc hại của thuốc BVTV Thuốc BVTV đóng một vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, tùy theo từng loại thuốc BVTV mà cấu tạo thành phần thuốc khác nhau từ đó dẫn đến những đặc trưng về tính chất hóa học mức độ độc hại riêng của từng loại thuốc, cụ thể như sau:  Thuốc trừ sâu nhóm Clo hữu cơ.

- Đặc điểm chung: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Công thức có chứa: Cl, C, H, O, S., luôn có chứa nguyên tử Clo và các vòng bezen hay dị vòng. + Ít tan trong nước, tan trong nhiều dung môi hữu cơ. + Có độ bền hóa học lớn, thời gian phân hủy chậm từ vài năm đến vài chục năm. + Có độc tính cao.

- Công thức cấu tạo. + DDT: C14H9Cl5 + BHC (666): C6H6Cl6 - Độc tính: LD50 = 113 mg/kg (DDT) và 125 mg/kg (BHC) Tích lũy trong cơ thể đặc biệt ở mô mỡ và mô sữa, gây ung thư, sinh quái thai, dị tật. - Triệu chứng ngộ độc cấp tính: + Nôn mửa, ỉa chảy. + Run cơ bắt đầu ở mặt rồi đến các đầu chi, sau đó co giật rung, co giật toàn thân rồi đi vào hôn mê.

+ Thở nhanh sau đó rối loạn hô hấp, dần dần liệt hô hấp, chú ý liệt cơ hô hấp có thể xuất hiện nhiều giờ sau nhiễm độc. - Điều trị ngộ độc. + Nếu chất độc thấm qua da, cần rửa sạch da, thay quần áo nhiễm. + Nếu do uống thì rửa dạ dày càng sớm càng tốt, với nhiều nước sau đó cho dầu Paraffin 200ml.

+ Tăng đào thải thuốc qua nước tiểu: Lasix 20 mg tiêm tĩnh mạch, nhắc lại 6 giờ 1 lần Truyền tĩnh mạch dung dịch Natriclorua 9% hoặc glucose 5% ngày 3- 4 lít + Chống co giật: gardenal 0,10g hoặc Seduxen 10mg tiêm bắp thịt. + Hồi sức hô hấp là cơ bản: hô hấp nhân tạo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Trợ tim mạch. + Truyền dịch, chống sốc nếu có. - Xét nghiệm: + Mẫu thử: Mẫu thử là phủ tạng, dịch dạ dày, chất nôn của nạn nhân hoặc tang vật như cốc nước, thức ăn, chai lọ.

+ Xử lý mẫu: Xử lý chiết mẫu trong môi trường Acid (cắn A). + Xác định: Phản ứng cắt Clo hữu cơ; Sắc ký lớp mỏng; Sắc ký khí và sắc ký khí khối phổ. Quang phổ UV - VIS.  Thuốc trừ sâu nhóm lân hữu cơ: - Đặc điểm chung: + Công thức hóa học có chứa: P, C, H, O, S.

+ Tác động rất nhanh. + Ít tan trong nước nhưng tan tốt trong dung môi hữu cơ, Thời gian bán hủy nhanh. + Rất độc và gây ngộ độc cấp tính cao. + Thải ra ngoài theo đường nước tiểu.

- Công thức cấu tạo: + Methyl parathion (Wofatox): C8H10NO5PS. + Parathion: C10H14NO5PS. + Dipterex (Trichlorfon ): C4H8Cl3O4P - Độc tính: + Methyl parathion: LD50 (chuột) = 25 -50mg/kg + DDVP: LD50 = 80 mg/kg + Dipterex: LD50 = 630 mg/kg LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Triệu chứng ngộ độc. Các triệu chứng xuất hiện sau vài giờ khi bị ngộ độc: + Cường phế vị: Nôn, đau bụng, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt, co đồng tử, ỉa đái không chủ động, mạch chậm, huyết áp hạ, co thắt phế quản, tăng tiết dịch phế quản, ho, đôi khi phù phổi, ngừng thở.