Đánh Giá Hiện Trạng Suy Thoái Cam Sành Tại Bắc Quang, Hà Giang

Cam sành là cây trồng chủ lực tại Bắc Quang, Hà Giang, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân. 178 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2016.

• Tác giả: Vũ Văn Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Phương Thảo
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Suy Thoái Cam Sành Tại Bắc Quang, Hà Giang
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT
• 7. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 11.2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ QUẢ CÓ MÚI TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 11.2.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT, TIÊU THỤ QUẢ CÓ MÚI TRÊN THẾ GIỚI
• 11.2.2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT TIÊU THỤ QUẢ CÓ MÚI Ở VIỆT NAM
• 11.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU HIỆN TƯỢNG SUY THOÁI Ở CÂY CÓ MÚI TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 11.3.1. HIỆN TƯỢNG SUY THOÁI Ở CÂY ĂN QUẢ CÓ MÚI
• 11.3.2. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI
• 11.4. MỘT SỐ KẾT LUẬN RÚT RA TỪ PHÂN TÍCH TỔNG QUAN
• 12. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.1. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 12.1.1. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 12.1.2. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 12.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 12.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 12.3.1. ĐIỀU TRA ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH TRỒNG TẠI BẮC QUANG
• 12.3.2. PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH TRỒNG TẠI BẮC QUANG
• 12.3.3. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC
• 12.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.4.1. ĐIỀU TRA ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH BẮC QUANG
• 12.4.2. PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH BẮC QUANG
• 12.4.3. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC
• 13. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 13.1. THỰC TRẠNG SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH BẮC QUANG
• 13.2. CÁC NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI CỦA CAM SÀNH TRỒNG TẠI BẮC QUANG
• 13.2.1. NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI DO GIỐNG
• 13.2.2. NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI DO DINH DƯỠNG
• 13.2.3. NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI DO SÂU, BỆNH
• 13.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC SUY THOÁI CAM SÀNH BẮC QUANG - HÀ GIANG
• 13.3.1. TẠO NGUỒN VẬT LIỆU SẠCH BỆNH BẰNG VI GHÉP ĐỈNH SINH TRƯỞNG
• 13.3.2. GIẢI PHÁP BỔ SUNG DINH DƯỠNG, TĂNG CƯỜNG SỨC SINH TRƯỞNG CỦA CÂY (BỔ SUNG PHÂN HỮU CƠ VÀ VÔ CƠ NPK KẾT HỢP VỚI PHÂN VI LƯỢNG BÓN LÁ)
• 13.3.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH TỔNG HỢP
• 14. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Suy Thoái Cam Sành Thực Trạng Giải Pháp

Cam sành là cây trồng chủ lực tại Bắc Quang, Hà Giang, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân. Tuy nhiên, hiện tượng suy thoái cam sành đang diễn ra nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng. Theo tài liệu nghiên cứu, diện tích cam sành đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, từ trên 3.500ha năm 2000 xuống còn khoảng 1.000ha vào năm 2011. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đánh giá hiện trạng, tìm ra nguyên nhân suy thoái cam sành và đề xuất các biện pháp phòng trừ suy thoái cam sành hiệu quả. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến suy thoái cam sành tại Bắc Quang, từ đó đưa ra các giải pháp phục hồi vườn cam sành và phát triển bền vững.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Cam Sành Bắc Quang Với Kinh Tế Địa Phương

Cam sành Bắc Quang đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của huyện, là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, năng suất cam sành đang bị đe dọa bởi tình trạng suy thoái. Việc duy trì và phát triển vườn cam sành không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có những chính sách và giải pháp hỗ trợ kịp thời để phục hồi cam sành và nâng cao chất lượng cam sành.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Và Biến Động Diện Tích Vườn Cam Sành Tại Bắc Quang

Lịch sử phát triển cam sành tại Bắc Quang trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Từ những năm 2000, diện tích vườn cam sành đạt đỉnh cao, sau đó giảm mạnh do nhiều yếu tố, trong đó có suy thoái. Việc nắm bắt rõ lịch sử phát triển giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các vấn đề đang tồn tại và đưa ra các giải pháp phù hợp. Cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố tác động đến sự biến động diện tích cam sành để có những điều chỉnh chính sách kịp thời.

II. Xác Định Nguyên Nhân Suy Thoái Cam Sành Phân Tích Chi Tiết

Việc xác định chính xác nguyên nhân suy thoái cam sành là yếu tố then chốt để đưa ra các giải pháp khắc phục hiệu quả. Nghiên cứu tập trung vào phân tích các yếu tố như giống, dinh dưỡng, sâu bệnh và kỹ thuật canh tác. Theo tài liệu, sâu bệnh hại cam sành, đặc biệt là bệnh vàng lá gân xanh (Huanglongbing) và bệnh Tristeza, là một trong những nguyên nhân chính gây ra suy thoái. Bên cạnh đó, việc thiếu dinh dưỡng và sử dụng giống không đảm bảo chất lượng cũng góp phần làm suy yếu cây trồng. Cần có các biện pháp kiểm soát bệnh hại cam sành và nâng cao chất lượng cây giống cam sành.

2.1. Ảnh Hưởng Của Giống Cam Sành Đến Khả Năng Chống Chịu Suy Thoái

Giống cam sành đóng vai trò quan trọng trong khả năng chống chịu suy thoái. Việc sử dụng cây giống cam sành không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc hoặc bị nhiễm bệnh sẽ làm tăng nguy cơ suy thoái. Cần có các chương trình kiểm soát chất lượng cây giống và khuyến khích sử dụng các giống cam sành kháng bệnh, có năng suất cao.

2.2. Vai Trò Của Dinh Dưỡng Trong Việc Ngăn Ngừa Suy Thoái Cam Sành

Dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe và năng suất của cây cam sành. Việc thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết sẽ làm suy yếu cây, dễ bị tấn công bởi sâu bệnh và dẫn đến suy thoái. Cần có các biện pháp phân bón cho cam sành hợp lý, dựa trên kết quả phân tích đất và lá, để đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây.

2.3. Tác Động Của Sâu Bệnh Hại Cam Sành Đến Tình Trạng Suy Thoái

Sâu bệnh hại cam sành là một trong những nguyên nhân chính gây ra suy thoái. Các bệnh như vàng lá gân xanh (Huanglongbing) và Tristeza có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho vườn cam sành. Cần có các biện pháp phòng bệnh cho cam sành và điều trị bệnh cho cam sành kịp thời, sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật cho cam sành an toàn và hiệu quả.

III. Giải Pháp Phục Hồi Cam Sành Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Z

Để phục hồi vườn cam sành bị suy thoái, cần áp dụng một loạt các giải pháp đồng bộ, từ việc cải tạo đất, chọn giống, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Theo nghiên cứu, việc sử dụng cây giống cam sành sạch bệnh, kết hợp với bón phân hữu cơ và vô cơ cân đối, có thể giúp tăng cường sức đề kháng của cây và cải thiện năng suất. Bên cạnh đó, việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) cũng rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh gây ra. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, nhà quản lý và người nông dân để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả.

3.1. Cải Tạo Vườn Cam Sành Bí Quyết Cho Đất Khỏe Cây Xanh

Cải tạo vườn cam sành là bước đầu tiên và quan trọng để phục hồi cam sành. Việc cải tạo đất giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng khả năng thoát nước và cung cấp dinh dưỡng cho cây. Các biện pháp cải tạo vườn cam sành bao gồm bón phân hữu cơ, sử dụng vôi để điều chỉnh pH đất và trồng cây che phủ để bảo vệ đất.

3.2. Quy Trình Chăm Sóc Cam Sành Chuẩn VietGAP Nâng Cao Năng Suất

Áp dụng quy trình chăm sóc cam sành theo tiêu chuẩn VietGAP giúp nâng cao năng suất và chất lượng cam sành. Quy trình chăm sóc cam sành VietGAP bao gồm các bước như chọn giống, trồng, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình này giúp đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

3.3. Phòng Trừ Sâu Bệnh Cho Cam Sành Giải Pháp IPM Hiệu Quả

Áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh cho cam sành theo hướng IPM (quản lý dịch hại tổng hợp) giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ môi trường. Các biện pháp IPM bao gồm sử dụng thiên địch, bẫy côn trùng, luân canh cây trồng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có chọn lọc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Phục Hồi Cam Sành

Nghiên cứu đã thử nghiệm thành công một số giải pháp phục hồi cam sành tại Bắc Quang, Hà Giang. Kết quả cho thấy, việc sử dụng cây giống cam sành sạch bệnh, kết hợp với bón phân hữu cơ và vô cơ cân đối, có thể giúp tăng năng suất và chất lượng cam sành. Bên cạnh đó, việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) cũng giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh gây ra. Các kết quả này là cơ sở quan trọng để nhân rộng các giải pháp phục hồi cam sành trên địa bàn tỉnh Hà Giang.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Của Phân Bón Cho Cam Sành Trong Giai Đoạn Phục Hồi

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của các loại phân bón cho cam sành trong giai đoạn phục hồi. Kết quả cho thấy, việc sử dụng phân hữu cơ kết hợp với phân vô cơ cân đối giúp cải thiện đáng kể tình trạng dinh dưỡng của cây và tăng năng suất. Cần có các khuyến cáo cụ thể về liều lượng và thời điểm bón phân phù hợp với từng loại đất và giai đoạn sinh trưởng của cây.

4.2. So Sánh Các Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Bệnh Trên Vườn Cam Thực Nghiệm

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả của các biện pháp phòng trừ sâu bệnh khác nhau trên vườn cam thực nghiệm. Kết quả cho thấy, việc áp dụng các biện pháp IPM (quản lý dịch hại tổng hợp) giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ môi trường. Cần có các hướng dẫn chi tiết về cách áp dụng các biện pháp IPM một cách hiệu quả.

V. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Bền Vững Cam Sành Hà Giang

Tình trạng suy thoái cam sành tại Bắc Quang, Hà Giang là một vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi sự quan tâm và giải quyết kịp thời. Nghiên cứu đã xác định được các nguyên nhân suy thoái cam sành và đề xuất một số giải pháp khắc phục hiệu quả. Để phát triển bền vững cam sành Hà Giang, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, nhà quản lý và người nông dân trong việc triển khai các giải pháp này. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng cây giống cam sành, cải thiện kỹ thuật canh tác và tăng cường công tác phòng bệnh cho cam sành.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phục Hồi Vườn Cam Sành Cho Nông Dân

Để khuyến khích nông dân tham gia vào quá trình phục hồi vườn cam sành, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp, như hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và giống. Các chính sách này cần được thiết kế một cách khoa học và minh bạch, đảm bảo quyền lợi của người nông dân.

5.2. Định Hướng Phát Triển Thị Trường Cam Sành Bền Vững Trong Tương Lai

Để đảm bảo đầu ra ổn định cho cam sành, cần có các giải pháp phát triển thị trường cam sành bền vững. Các giải pháp này bao gồm xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, tìm kiếm thị trường tiêu thụ mới và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Cây cam sành (Citrus nobilis Lour. hay quýt King) là cây ăn quả đặc sản chủ lực của tỉnh Hà Giang, chiếm trên 95% diện tích và sản lượng cây có múi toàn tỉnh (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Giang, 2013). Huyện Bắc Quang là vùng sản xuất tập trung lớn nhất, đóng vai trò kinh tế quan trọng với nhiều nông hộ đạt thu nhập từ 2 đến 5 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, giai đoạn từ năm 2001 đến 2011, vùng cam sành Bắc Quang rơi vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng và kéo dài:

• Diện tích cây có múi toàn huyện năm 2000 đạt trên 3.500 ha (sản lượng khoảng 35.000 tấn), đến năm 2005 giảm xuống 3.035 ha, năm 2010 còn 1.892,3 ha và năm 2011 chỉ còn 1.222 ha (giảm còn 27,8% so với năm 2000).
• Năng suất suy giảm liên tục từ 7,41 tấn/ha (năm 2005) xuống 6,6 tấn/ha (năm 2009), 6,86 tấn/ha (năm 2010) và 6,36 tấn/ha (năm 2011) theo số liệu của Ủy ban nhân dân huyện Bắc Quang (2014).

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: Trước khi thực hiện đề tài, đã có nhiều giả định giải thích cho sự suy giảm diện tích và năng suất (như vườn cây già cỗi, kỹ thuật chăm sóc và phân bón chưa đúng mức, dịch hại bùng phát), song chưa có công trình khoa học nào điều tra toàn diện, đánh giá thực trạng và chứng minh chính xác đâu là nguyên nhân cốt lõi gây suy thoái trên các phương diện giống, đất đai dinh dưỡng và sâu bệnh để làm căn cứ khoa học cho các giải pháp phục hồi bền vững.

Hệ thống mục tiêu của luận án bao gồm:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá được hiện trạng và xác định được nguyên nhân chính gây suy thoái của cam sành trồng tại Bắc Quang, từ đó đề xuất một số giải pháp khôi phục và phát triển bền vững cam sành tại Bắc Quang nói riêng và tỉnh Hà Giang nói chung.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Mục tiêu 1: Phân tích, đánh giá hiện trạng suy thoái cam sành vùng Bắc Quang.
   • Mục tiêu 2: Phân tích, đánh giá sự đa dạng di truyền nguồn gen cam sành trồng tại Bắc Quang liên quan tới sự suy thoái.
   • Mục tiêu 3: Phân tích, đánh giá ảnh hưởng của yếu tố dinh dưỡng đất đến hiện tượng suy thoái.
   • Mục tiêu 4: Phân tích, đánh giá ảnh hưởng của sâu, bệnh đến hiện tượng suy thoái.
   • Mục tiêu 5: Đề xuất một số giải pháp hiệu quả khắc phục hiện tượng suy thoái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quần thể cây cam sành và các loại đất chính trồng cam sành tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi không gian: Điều tra thực địa tại 6 xã trọng điểm trồng cam sành thuộc huyện Bắc Quang (Việt Hồng, Vĩnh Hảo, Vĩnh Phúc, Đồng Tâm, Đông Thành, Tiên Kiều); thực nghiệm chuyên sâu tại phòng thí nghiệm Bộ môn Công nghệ sinh học thực vật (Khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam) và Trung tâm Khoa học kỹ thuật giống cây trồng Đạo Đức (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Giang).
• Phạm vi thời gian: Các nội dung điều tra, lấy mẫu và thí nghiệm được thực hiện từ năm 2011 đến năm 2015.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án tập hợp và phân tích các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế xoay quanh ba nhóm nguyên nhân gây suy thoái cây ăn quả có múi:

1. Hướng nghiên cứu về thoái hóa giống và đánh giá đa dạng di truyền

Tác giả dẫn luận các cơ sở lý luận về thoái hóa giống do giảm độ thuần di truyền, đột biến tự nhiên, tự thụ phấn nhiều đời, và việc nhân giống vô tính qua quá nhiều thế hệ trên cùng một cây mẹ dẫn đến tích lũy đột biến bất lợi và mầm bệnh (Vũ Văn Liết, 2006; Đào Thanh Vân và cs.; Đỗ Năng Vịnh, 2005). Luận án điểm lại các phương pháp phân tử ứng dụng trong phân loại và đánh giá nguồn gen chi Citrus:

• Kỹ thuật RAPD xác định đột biến ở chanh (Deng et al., 1995), lập bản đồ gen và phân loại Citrus (Luro et al.; Williams et al.), phân biệt cây lai giữa quýt Montenegrina và quýt King (Nguyễn Thị Thanh Bình, 2004), phân tích quan hệ di truyền giữa 31 loài Citrus tại Nhật Bản (Abkenar et al., 2003), định danh 10 giống chanh ở Ý (Mariniello et al., 2004), phân tích tương đồng di truyền 15 giống cây có múi tại Brazil (Bastianel et al., 2001) và quần thể cam ngọt tại Iran (Dehesdtani et al.).
• Kỹ thuật ISSR kết hợp RAPD phân biệt các dòng cam chua Citrus aurantium L. (De Pasquale et al.).
• Nghiên cứu trong nước: Nguyễn Hữu Hiệp và cs. (2004) dùng 4 primer RAPD chia cây có múi tại Gò Quao thành 4 nhóm; Khuất Hữu Trung và cs. (2009) dùng 35 mồi SSR đánh giá 11 giống bưởi bản địa; Nguyễn Đình Tuệ (2010) đánh giá 20 mẫu quýt sen tại Phú Thọ, Yên Bái, Hà Giang.

2. Hướng nghiên cứu về đất trồng và chế độ dinh dưỡng khoáng

Luận án tổng hợp các tiêu chuẩn đất trồng cây có múi (hàm lượng mùn 2 - 2,5%, N tổng số 0,1 - 0,15%, P₂O₅ dễ tiêu 5 - 7 mg/100g, K₂O dễ tiêu 7 - 10 mg/100g, Ca và Mg 3 - 4 mg/100g, pH 5,5 - 6,5, tầng dày trên 1m) từ Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (2014), Trần Thế Tục (1998), Bose and Mitra (1990). Các nghiên cứu về đất đồi và đất đỏ bazan vùng Phủ Quỳ được điểm lại từ Lê Đình Sơn (1980), Nguyễn Tử Siêm (1990), Lê Đình Định (1990), Vũ Mạnh Hải (1990), và Nguyễn Quốc Hiếu (2012).

Về vai trò của 12 nguyên tố dinh dưỡng và phương pháp chẩn đoán dinh dưỡng lá, tác giả tham chiếu thang chuẩn 5 cấp của Reuther & Smith (1953), tỷ lệ phối phối phân bón của Trạm Gainesville Florida (Tucker et al.), tính toán vôi bón theo pH KCl và thành phần cơ giới đất của Lê Văn Căn (1978), các nghiên cứu dinh dưỡng và phân bón của Nguyễn Như Hà (2010), Nguyễn Hữu Thoại và Nguyễn Minh Châu (2003), Huỳnh Ngọc Tư và Bùi Xuân Khôi (2003), Nguyễn Vy (1993), Đỗ Đình Ca và Đoàn Nhân Ái (2009), Nguyễn Duy Lâm (2011), và Vũ Việt Hưng (2010).

3. Hướng nghiên cứu về sâu bệnh hại và kỹ thuật vi ghép đỉnh sinh trưởng

Tác giả tổng hợp tác hại của 10 loài côn trùng, nhện hại chính (sâu vẽ bùa, sâu đục cành, sâu đục thân, nhện đỏ, nhện rám vàng, sâu nhớt, rệp muội, rệp sáp, ruồi đục quả, rầy chổng cánh) và 10 bệnh hại phổ biến (loét, sẹo, chảy gôm, đốm dầu, phấn trắng, thán thư, muội đen, đốm muội đen, huanglongbing, tristeza, tàn lụi do Botrytis, tàn lụi Citrus Blight) theo Klotz (1978), Wallace (1989), Viện Bảo vệ thực vật (1998), Nguyễn Văn Nga và Cao Văn Chí (2013), Nicetic và cs. (2008), Garnsey (1998), Lâm Quang Phổ (1980), Lê Mai Nhất (2014), và Hà Minh Trung (2008, 2015).

Về giải pháp phục tráng và tạo cây sạch bệnh, tác giả phân tích cơ sở vi ghép đỉnh sinh trưởng bắt nguồn từ Murashige (1972), Navarro et al. (1975), Delange (1978), Nicoli (1985), Hong Ji Su (2008), cùng các nghiên cứu tại Việt Nam của Lê Trần Bình (1993), Nguyễn Văn Uyển và Đoàn Thị Ái Thuyền (1999), Lê Thị Thu Hồng (2000), Lê Mai Nhất (2014), Trần Nhân Dũng và cs. (2005), Viện Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ sinh học - Đại học Cần Thơ (2005), và Nguyễn Minh Hiếu và cs. (2014).

Vị trí của luận án: Luận án đứng ở vị trí nghiên cứu ứng dụng tổng hợp, kết nối giữa phân tích sinh học phân tử (RAPD, ISSR), hóa nông học (phân tích đất, phân tích lá theo thang chuẩn Reuther & Smith), bệnh học thực vật (giám định sâu bệnh, chẩn đoán PCR) và công nghệ sinh học thực vật (cải tiến quy trình vi ghép đỉnh sinh trưởng tạo dòng S0) nhằm giải quyết dứt điểm câu hỏi nguyên nhân suy thoái tại địa bàn cụ thể là huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án tiếp cận vấn đề dựa trên lý thuyết suy thoái giống và cây trồng nhiều năm, nguyên lý chẩn đoán dinh dưỡng qua đất và mô lá, nguyên lý mô bệnh học thực vật và kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật (vi ghép đỉnh sinh trưởng vô trùng loại trừ vi sinh vật nội sinh trong mô dẫn).

1. Phương pháp điều tra và lấy mẫu

• Điều tra thực trạng suy thoái: Thực hiện trên tổng số 54.572 cây cam sành của 51 hộ dân tại 6 xã trọng điểm huyện Bắc Quang. Đánh giá phân loại theo 4 nhóm tuổi (1-3 tuổi, 4-6 tuổi, 7-10 tuổi, >10 tuổi) và 4 nhóm đất (đất phù sa cổ, đất phiến thạch mica, đất phiến thạch sét, đất phù sa được bồi hàng năm). Phân loại suy thoái theo 3 cấp độ:
  • Mức I: Sinh trưởng bắt đầu giảm nhưng vẫn cho năng suất.
  • Mức II: Sinh trưởng kém, năng suất và chất lượng kém.
  • Mức III: Sinh trưởng rất kém, gần như tàn lụi, không cho quả hoặc quả không sử dụng được.
• Thu thập mẫu đất: Thu thập 12 mẫu đất đại diện cho 4 loại đất chính ở 3 mức độ sinh trưởng vườn cây (tốt, trung bình, xấu) để phân tích các chỉ tiêu lý hóa học.
• Thu thập mẫu lá: Thu thập 3 mẫu lá cam sành ở 3 trạng thái sinh trưởng (tốt, trung bình, xấu) để phân tích hàm lượng khoáng đa lượng và vi lượng.
• Thu thập mẫu đánh giá đa dạng di truyền: 40 mẫu giống, gồm 39 mẫu cam sành thu thập tại các xã thuộc huyện Bắc Quang (ký hiệu VT, NT, TK, VH, VC) và 01 mẫu đối chứng là giống cam Vinh (cam Xã Đoài, ký hiệu CV).

2. Kỹ thuật phân tích di truyền phân tử

• Kỹ thuật PCR với chỉ thị RAPD và ISSR: Sử dụng 25 mồi RAPD ngẫu nhiên (OPAD06, OPA10, OPA18, P44, OPA12, UBC465, OPAX10, OPE15, OPC11, OPD13, OPAW07, OPAD14, OPX17, OPAW19, OPAW11, OPY10, P36, P37, AK12, OPP05, OPX18, OPD18, OPA14, OPM12, OPAE15) và các mồi ISSR (T1, T3...).
• Phân tích số lượng băng DNA khuếch đại, băng đa hình, tính toán ma trận tương đồng di truyền và thiết lập sơ đồ phân nhóm phả hệ.

3. Phương pháp phân tích dinh dưỡng và giám định sâu bệnh

• Phân tích mẫu đất và đối chiếu với tiêu chuẩn đất trồng cây ăn quả có múi.
• Phân tích hàm lượng các nguyên tố khoáng trong lá (N, P, K, Ca, Mg, Mn, Zn, Cu, Fe, B, Mo) và so sánh trực tiếp với thang chuẩn xác định mức độ dinh dưỡng qua phân tích lá của Reuther & Smith (1953) (Bảng tham chiếu):

Nguyên tố	Thiếu	Thấp	Tối thích	Cao	Thừa
N (%)	< 2,2	2,2 – 2,4	2,5 – 2,7	2,8 – 3,0	> 3,0
P₂O₅ (%)	< 0,09	0,09 – 0,11	0,12 – 0,16	0,17 – 0,30	> 0,30
K₂O (%)	< 0,7	0,7 – 1,1	1,2 – 1,7	1,8 – 2,4	> 2,4
Ca (%)	< 1,5	1,5 – 2,9	3,0 – 5,0	5,1 – 7,0	> 7,0
Mg (%)	< 0,2	0,2 – 0,29	0,3 – 0,49	0,5 – 0,7	> 0,7
Mn (ppm)	< 17	18 – 24	25 – 100	101 – 300	> 300
Zn (ppm)	< 17	18 – 24	25 – 100	101 – 300	> 300
Cu (ppm)	< 3	3 – 4	5 – 16	17 – 20	> 20
Fe (ppm)	< 35	35 – 59	60 – 120	121 – 200	> 200
B (ppm)	< 20	20 – 35	36 – 100	101 – 200	> 200
Mo (ppm)	< 0,05	0,06 – 0,09	0,1 – 1,0	2,0 – 5,0	> 5,0

• Điều tra thành phần và mức độ gây hại của 20 loài sâu bệnh.
• Sử dụng phần mềm SAS (trong trích yếu viết là SARS) để xử lý số liệu thống kê, phân tích mối quan hệ giữa tỷ lệ bệnh huanglongbing, tristeza với địa điểm điều tra, loại đất trồng và lứa tuổi cây.
• Kỹ thuật PCR chẩn đoán vi khuẩn Liberobacter asiaticum (bệnh huanglongbing) và virus CTV (Citrus tristeza virus).

4. Phương pháp thực nghiệm giải pháp kỹ thuật

• Quy trình vi ghép đỉnh sinh trưởng: Thực hiện theo phương pháp gốc của Navarro et al. (1975) có cải tiến các thông số: khử trùng mô bằng NaOCl 5,5%, xử lý nồng độ chất điều hòa sinh trưởng BA, bổ sung nồng độ đường, ngâm gốc ghép trong môi trường MS bổ sung 0,25 mg/l BA + 0,25 mg/l α-NAA trong 30 phút và cố định vết ghép bằng màng agar mỏng; tiến hành vi ghép 2 lần (lần 1 in vitro, lần 2 ghép tiếp hợp lên gốc bưởi chua ngoài vườn ươm), sau đó xét nghiệm sạch bệnh huanglongbing và tristeza để tuyển chọn cây S0.
• Thí nghiệm bổ sung dinh dưỡng và phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM): Bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên (RCB) nhằm đánh giá ảnh hưởng của các công thức phân bón (hữu cơ, vô cơ NPK, vi lượng bón lá) và biện pháp IPM đến khả năng sinh trưởng cành lộc (chiều cao, đường kính tán, đường kính gốc, số lượng và chất lượng lộc), tỷ lệ ra hoa, đậu quả và mức độ tái nhiễm sâu bệnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến cây có múi:

• Đánh giá hiện trạng sản xuất và tiêu thụ cây có múi toàn cầu (sản lượng năm 2013 đạt 87,049 triệu tấn, năm 2014 đạt 91,081 triệu tấn, năm 2015 đạt 88,473 triệu tấn theo USDA 2015) và tại Việt Nam giai đoạn 2005 - 2013 (diện tích cả nước năm 2013 đạt 142.700 ha, sản lượng đạt 1.026.948,8 tấn theo Tổng cục Thống kê 2015).
• Khái quát 3 nhóm nguyên nhân chính gây suy thoái cây có múi: suy thoái do giống, do đất đai và dinh dưỡng khoáng, do áp lực sâu bệnh hại.
• Tổng kết các giải pháp kỹ thuật tiên tiến trên thế giới và trong nước về công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng, hệ thống nhà lưới sản xuất giống sạch bệnh, và các quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết hệ thống vật liệu nghiên cứu, địa bàn thực nghiệm, và các phương pháp nghiên cứu định lượng, phân tích phòng thí nghiệm:

• Phương pháp điều tra quy mô lớn trên 54.572 cây cam sành tại 6 xã trọng điểm huyện Bắc Quang theo 4 nhóm tuổi và 4 loại đất.
• Thiết kế lấy mẫu đất (12 mẫu), mẫu lá (3 mẫu) và 40 mẫu giống cam.
• Quy trình phân tích di truyền bằng 25 mồi RAPD và các mồi ISSR; phương pháp phân tích chỉ tiêu dinh dưỡng đất và chẩn đoán mô lá.
• Quy trình công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng cải tiến 2 lần và phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng (RCB) về dinh dưỡng và IPM phòng chống tái nhiễm.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1. Thực trạng suy thoái của cam sành Bắc Quang

Kết quả điều tra tại 6 xã trọng điểm cho thấy hiện tượng suy thoái cam sành diễn ra nghiêm trọng trên toàn vùng:

• Suy thoái xảy ra ở tất cả các lứa tuổi và trên tất cả 4 loại đất (đất phù sa cổ, đất phiến thạch mica, đất phiến thạch sét, đất phù sa được bồi hàng năm).
• Lứa tuổi cây càng cao thì tỷ lệ và mức độ suy thoái càng nặng (tập trung cao ở các vườn cây từ 7-10 tuổi và trên 10 tuổi với tỷ lệ cây thuộc mức độ II và mức độ III chiếm đa số).

3.2. Các nguyên nhân suy thoái của cam sành trồng tại Bắc Quang

• Nguyên nhân do giống: Phân tích kiểu gen 40 mẫu nghiên cứu bằng 25 chỉ thị RAPD (như mồi OPM12, OPX18) và các chỉ thị ISSR (mồi T1, T3) cho thấy quần thể cam sành Bắc Quang phân ly thành 5 nhóm di truyền khác nhau với hệ số tương đồng di truyền ở mức 0,7 (ngưỡng thấp nhất của tính đồng nhất giống). Sự không thuần nhất về mặt di truyền trong quần thể giống sản xuất là một yếu tố dẫn đến sự không đồng đều về sinh trưởng, năng suất và phẩm chất quả.
• Nguyên nhân do đất và dinh dưỡng:
  • Phân tích 12 mẫu đất tại các vườn có mức sinh trưởng tốt, trung bình, xấu trên 4 loại đất cho thấy các chỉ tiêu dinh dưỡng cơ bản vẫn đáp ứng yêu cầu sinh trưởng của cây có múi.
  • Phân tích đối chiếu 3 mẫu lá cam sành với thang chuẩn của Reuther & Smith (1953) cho thấy hàm lượng các nguyên tố dinh dưỡng trong lá không phải là yếu tố thiếu hụt nghiêm trọng gây chết cây hàng loạt. Tác giả kết luận thiếu hụt dinh dưỡng đất không phải là nguyên nhân chính gây nên hiện tượng suy thoái diện rộng.
• Nguyên nhân do sâu, bệnh hại:
  • Luận án đã xác định được 20 loài sâu bệnh gây hại trên cam sành Bắc Quang.
  • Phân tích thống kê bằng phần mềm chuyên dụng khẳng định hai bệnh nguy hiểm nhất gây ra hiện tượng suy thoái và làm tàn lụi vườn cam là bệnh vàng lá gân xanh/huanglongbing (Liberobacter asiaticum) và bệnh tàn lụi tristeza (Citrus tristeza virus).
  • Sự phát sinh của bệnh huanglongbing và tristeza không phụ thuộc vào địa điểm điều tra và lứa tuổi cây; tuy nhiên, bệnh huanglongbing xuất hiện với tỷ lệ cao hơn rõ rệt trên đất phiến thạch sét và đất phiến thạch mica so với các loại đất khác.

3.3. Một số giải pháp khắc phục suy thoái cam sành Bắc Quang - Hà Giang

• Tạo nguồn vật liệu sạch bệnh bằng vi ghép đỉnh sinh trưởng:
  • Tối ưu hóa các thông số: thời gian khử trùng NaOCl 5,5%, nồng độ chất kích thích sinh trưởng BA trong nhân nhanh chồi in vitro, kích thước chồi ghép, tuổi gốc ghép và nồng độ đường trong môi trường nuôi cấy.
  • Cải tiến kỹ thuật bằng cách ngâm gốc ghép trong môi trường MS bổ sung 0,25 mg/l BA + 0,25 mg/l α-NAA trong thời gian 30 phút trước khi ghép và bổ sung lớp agar mỏng để cố định vị trí tiếp hợp mô.
  • Thực hiện thành công vi ghép lần 2 cây cam sành S0 lên gốc bưởi chua. Kết quả xét nghiệm PCR sạch cả hai bệnh huanglongbing và tristeza, tạo ra thành công 18 cây đầu dòng S0 làm nguồn vật liệu chuẩn để nhân giống phục vụ sản xuất.
• Giải pháp bổ sung dinh dưỡng: Thí nghiệm bón bổ sung phân hữu cơ kết hợp vô cơ NPK và phân vi lượng bón lá giúp thúc đẩy sinh trưởng cành lộc (tăng chiều cao, đường kính thân, đường kính tán, rút ngắn thời gian ra lộc, tăng số lượng và chất lượng lộc), nâng cao tỷ lệ ra hoa và đậu quả năm 2015.
• Biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM): Ứng dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp hạn chế đáng kể mật độ sâu bệnh hại chính (đặc biệt là môi giới truyền bệnh rầy chổng cánh và rệp muội), nâng cao sức sinh trưởng của cây và kiểm soát hiệu quả mức độ tái nhiễm bệnh huanglongbing và tristeza trên đồng ruộng.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận

1. Xác định được nguyên nhân chính gây hiện tượng suy thoái nghiêm trọng và kéo dài của cam sành tại huyện Bắc Quang không phải do thiếu hụt dinh dưỡng đất, mà do sự gây hại của dịch hại sâu bệnh, trong đó mang tính quyết định là hai bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: bệnh vàng lá gân xanh huanglongbing (Liberobacter asiaticum) và bệnh virus tristeza (CTV).
2. Làm rõ mối quan hệ dịch tễ học giữa địa điểm trồng, loại đất và tuổi cây với sự phát sinh của bệnh huanglongbing và tristeza: bệnh phát sinh không phụ thuộc địa điểm và lứa tuổi cây, nhưng bệnh huanglongbing xuất hiện với tần suất cao hơn trên đất phiến thạch sét và phiến thạch mica.
3. Đánh giá được mức độ đa dạng di truyền nguồn gen cam sành Bắc Quang bằng chỉ thị phân tử RAPD và ISSR, chứng minh quần thể giống phân ly thành 5 nhóm với hệ số tương đồng di truyền ở mức 0,7 (ngưỡng thấp nhất của tính đồng nhất), lý giải sự phân hóa về năng suất và chất lượng quả trong sản xuất.

Những đóng góp mới về mặt thực tiễn và ứng dụng

1. Cải tiến thành công quy trình kỹ thuật vi ghép đỉnh sinh trưởng cho giống cam sành Bắc Quang bằng giải pháp xử lý gốc ghép (ngâm trong môi trường MS + 0,25 mg/l BA + 0,25 mg/l α-NAA trong 30 phút trước khi ghép) kết hợp sử dụng màng agar mỏng cố định mối ghép.
2. Sản xuất và giám định PCR thành công 18 cây giống S0 sạch hoàn toàn bệnh huanglongbing và tristeza, cung cấp nguồn vật liệu gốc phục vụ công tác nhân giống sạch bệnh tại tỉnh Hà Giang.
3. Hoàn thiện và đề xuất gói giải pháp kỹ thuật tổng hợp gồm: quy trình nhân giống sạch bệnh bằng vi ghép đỉnh sinh trưởng, chế độ bón phân bổ sung (hữu cơ, NPK cân đối và vi lượng qua lá) kết hợp quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) phòng chống tái nhiễm huanglongbing và tristeza trên đồng ruộng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên phạm vi và nội dung được công bố trong văn bản luận án:

• Hạn chế: Các nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng về phân bón bổ sung và biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) chủ yếu tập trung theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng cành lộc và tỷ lệ ra hoa đậu quả bước đầu trong giai đoạn thí nghiệm đến năm 2015; chưa theo dõi trọn vẹn chu kỳ kinh doanh nhiều năm của các mô hình phục hồi.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Khai thác 18 cây giống S0 sạch bệnh đã tạo ra để xây dựng hệ thống vườn cây mẹ S1, S2 trong nhà lưới chống côn trùng phục vụ nhân giống thương phẩm quy mô lớn.
  • Tiếp tục hoàn thiện và nhân rộng mô hình thâm canh tổng hợp, kiểm soát chặt chẽ vector rầy chổng cánh để ngăn chặn tái nhiễm huanglongbing trên các vườn cam trồng mới và phục hồi tại Hà Giang.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Khoa học cây trồng, Công nghệ sinh học nông nghiệp, Bảo vệ thực vật: Tham khảo phương pháp phối hợp chỉ thị phân tử (RAPD, ISSR) đánh giá nguồn gen cây ăn quả, phương pháp phân tích chẩn đoán mô lá theo chuẩn Reuther & Smith, và kỹ thuật vi ghép đỉnh sinh trưởng cải tiến 2 bước.
• Giảng viên và nhà khoa học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuyên đề về sinh lý cây ăn quả, công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng khử virus, và quản lý dịch bệnh có múi.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp và khuyến nông (đặc biệt tại Hà Giang và các tỉnh miền núi phía Bắc): Ứng dụng trực tiếp quy trình sản xuất giống sạch bệnh S0 và quy trình kỹ thuật canh tác tổng hợp IPM để quy hoạch, phục hồi vùng chuyên canh cam sành bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính nào được luận án chứng minh gây ra sự suy thoái cam sành tại Bắc Quang?

Nguyên nhân chính không phải do thiếu dinh dưỡng đất mà do sự tàn phá của dịch bệnh sâu hại, nguy hiểm nhất là sự xâm nhiễm đồng thời của bệnh vàng lá gân xanh huanglongbing (do vi khuẩn Liberobacter asiaticum) và bệnh tàn lụi tristeza (do virus CTV). Ngoài ra, độ thuần nhất di truyền của quần thể giống không cao (hệ số tương đồng di truyền ở mức 0,7) cũng góp phần làm vườn cây không đồng đều về sinh trưởng và năng suất.

2. Quần thể cam sành Bắc Quang có độ đồng nhất di truyền như thế nào qua phân tích phân tử?

Phân tích 40 mẫu giống (39 mẫu cam sành Bắc Quang và 1 mẫu cam Vinh Xã Đoài) bằng 25 mồi RAPD và các mồi ISSR cho thấy quần thể cam sành Bắc Quang bị phân ly thành 5 nhóm di truyền khác nhau với hệ số tương đồng di truyền đạt mức 0,7. Mức 0,7 là ngưỡng thấp nhất của tính đồng nhất giống cây trồng vô tính.

3. Tác giả đã cải tiến kỹ thuật vi ghép đỉnh sinh trưởng ở những khâu kỹ thuật nào?

Tác giả đã cải tiến kỹ thuật vi ghép dựa trên quy trình của Navarro et al. (1975) qua các khâu: ngâm gốc ghép trong môi trường MS bổ sung 0,25 mg/l BA + 0,25 mg/l α-NAA trong 30 phút trước khi ghép; sử dụng một lớp agar mỏng để liên kết và giữ ẩm tại vị trí tiếp hợp vết ghép; sau đó tiến hành vi ghép lần 2 lên gốc bưởi chua ngoài vườn ươm để nâng cao tỷ lệ sống.

4. Luận án đã tạo ra được bao nhiêu cây giống sạch bệnh đầu dòng và được kiểm định bằng phương pháp gì?

Luận án đã tạo ra được 18 cây cam sành giống sạch bệnh đầu dòng (cây S0). Toàn bộ các cây S0 này đã được xét nghiệm và giám định bằng kỹ thuật phân tử PCR, cho kết quả âm tính hoàn toàn với cả hai tác nhân gây bệnh huanglongbing và tristeza.

5. Loại đất nào tại Bắc Quang có tỷ lệ nhiễm bệnh huanglongbing cao hơn các loại đất khác?

Kết quả phân tích thống kê mối quan hệ giữa bệnh hại và điều kiện lập địa cho thấy bệnh huanglongbing xuất hiện và gây hại nặng hơn rõ rệt trên các vườn cam trồng trên đất phiến thạch sét và đất phiến thạch mica so với đất phù sa cổ và đất phù sa được bồi hàng năm.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Văn Hiếu đã giải quyết trọn vẹn bài toán khoa học và thực tiễn về hiện trạng suy thoái vùng cam sành đặc sản tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011 - 2015. Bằng phương pháp tiếp cận đa ngành, công trình đã xác định chính xác nguyên nhân cốt lõi gây suy thoái là do áp lực xâm nhiễm của hai bệnh nguy hiểm huanglongbing và tristeza kết hợp với sự phân ly di truyền nguồn giống. Đề tài đã cải tiến thành công công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng để tạo lập 18 cây đầu dòng S0 sạch bệnh phục vụ công tác nhân giống, đồng thời xây dựng hoàn chỉnh quy trình kỹ thuật canh tác bổ sung dinh dưỡng và IPM phòng ngừa tái nhiễm dịch bệnh. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy và giải pháp đồng bộ cho công cuộc phục hồi, phát triển bền vững ngành hàng cam sành tại tỉnh Hà Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ VĂN HIẾU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG SUY THOÁI CAM SÀNH TRỒNG TẠI BẮC QUANG, HÀ GIANG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Phương Thảo 2. Vũ Quang Sáng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Vũ Văn Hiếu i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Phương Thảo và PGS.

Vũ Quang Sáng, những người thầy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Sinh lý thực vật, Khoa Nông học, Bộ môn Công nghệ sinh học thực vật, Khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn tập thể Lãnh đạo Sở Nông nghiệp&PTNT tỉnh Hà Giang, Lãnh đạo Trung tâm KHKT giống cây trồng Đạo Đức, Lãnh đạo Trường Trung cấp KTKT tỉnh Hà Giang đã luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi về công việc và tạo điều kiện để tôi tham gia thực hiện chương trình phục hồi, phát triển vùng cam sành Hà Giang theo hướng hàng hóa giai đoạn 2011 – 2015 tầm nhìn 2020. Chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp, cán bộ Trung tâm KHKT giống cây trồng Đạo Đức; cán bộ, giáo viên Trường Trung cấp Kinh tế kỹ thuật tỉnh Hà Giang nơi mà tôi đã từng công tác trong nhiều năm, cũng là nơi sinh hoạt chuyên môn của tôi đã luôn chia sẻ kinh nghiệm quý báu trong nghiên cứu và giúp đỡ tôi trên mọi phương diện.

Xin ghi nhận nơi đầy tình cảm yêu thương của vợ, con, cha mẹ, anh chị em và toàn thể bạn bè, đồng nghiệp đã luôn hết lòng động viên tinh thần trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Vũ Văn Hiếu ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. viii Trích yếu luận án. ix Thesis abstract.1 Tính cấp thiết .2 Mục tiêu của đề tài.3 Phạm vi nghiên cứu .4 Những đóng góp mới của luận án .5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tài liệu .1 Cơ sở khoa học của đề tài .2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ quả có múi trong nước và trên thế giới .1 Tình hình sản xuất, tiêu thụ quả có múi trên thế giới .2 Tình hình sản xuất tiêu thụ quả có múi ở Việt Nam .3 Tình hình nghiên cứu hiện tượng suy thoái ở cây có múi trong nước và trên thế giới .1 Hiện tượng suy thoái ở cây ăn quả có múi .2 Những nghiên cứu về nguyên nhân suy thoái .