Đánh Giá Tiềm Năng Của Hệ Thống Thu Gom Nước Mưa Để Giảm Ngập Lụt Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ đánh giá tiềm năng hệ thống thu gom nước mưa tại phường Đồng Tâm, Hà Nội trong ứng phó biến đổi khí hậu và giảm ngập lụt.

• Tác giả: Trịnh Vân Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Việt Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Đánh Giá Hệ Thống Thu Gom Nước Mưa Tại Hà Nội Trong Bối Cảnh Biến Đổi Khí Hậu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hệ Thống Thu Gom Nước Mưa Tại Hà Nội Ngày Nay

Hà Nội, đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ biến đổi khí hậu, đang tìm kiếm các giải pháp quản lý nước mưa hiệu quả. Hệ thống thu gom nước mưa nổi lên như một giải pháp tiềm năng, không chỉ giúp giảm ngập úng mà còn cung cấp nguồn nước tái sử dụng. Các nghiên cứu gần đây tập trung vào chất lượng nước mưa, rào cản triển khai và tiềm năng thu trữ tại khu vực ngoại thành. Tuy nhiên, đánh giá toàn diện về tiềm năng của hệ thống này trong khu vực đô thị vẫn còn hạn chế. Luận văn này nhằm lấp đầy khoảng trống đó, đánh giá khả năng ứng dụng hệ thống thu gom nước mưa tại phường Đồng Tâm, Hà Nội, trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Mục tiêu là làm rõ khả năng thu trữ, giảm ngập úng và lợi ích kinh tế - xã hội mà hệ thống mang lại. Bài viết sẽ đi sâu vào các khía cạnh kỹ thuật, kinh tế và xã hội liên quan đến việc triển khai và vận hành hệ thống thu gom nước mưa.

1.1. Vai Trò Của Thu Gom Nước Mưa Trong Quản Lý Đô Thị Bền Vững

Việc thu gom nước mưa đóng vai trò quan trọng trong quản lý đô thị bền vững, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Nó không chỉ giúp giảm áp lực lên hệ thống thoát nước hiện tại mà còn cung cấp nguồn nước thay thế cho các mục đích sinh hoạt và công nghiệp. Nước mưa sau khi được xử lý có thể sử dụng cho tưới tiêu, vệ sinh, và thậm chí là cấp nước uống sau quá trình lọc và khử trùng đạt chuẩn. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung cấp nước máy, tiết kiệm chi phí và giảm tác động môi trường. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tích hợp hệ thống thu gom nước mưa vào quy hoạch đô thị có thể mang lại lợi ích kinh tế và môi trường đáng kể.

1.2. Thực Trạng Ngập Lụt Tại Hà Nội và Tính Cấp Thiết Của Giải Pháp

Hà Nội thường xuyên đối mặt với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng trong mùa mưa, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống và kinh tế. Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng làm giảm diện tích thấm nước tự nhiên, tăng lượng nước chảy tràn và gây quá tải cho hệ thống thoát nước. Các điểm ngập úng thường xuyên xuất hiện, gây ách tắc giao thông và thiệt hại tài sản. Việc tìm kiếm các giải pháp giảm ngập lụt trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hệ thống thu gom nước mưa có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm lượng nước chảy tràn, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước và giảm thiểu nguy cơ ngập lụt. Theo thống kê của thành phố, hiện có 22 điểm ngập úng vào mùa mưa bão, như khu phố Tân Mai, Thái Hà,... cho thấy tính cấp thiết của giải pháp này.

II. Biến Đổi Khí Hậu Hà Nội Ảnh Hưởng Đến Thu Gom Nước Mưa

Biến đổi khí hậu tác động trực tiếp đến lượng mưa và phân bố mưa tại Hà Nội. Sự thay đổi này ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thu gom nước mưa. Các nghiên cứu chỉ ra rằng lượng mưa cực đoan có xu hướng gia tăng, gây khó khăn cho việc quản lý và sử dụng nước mưa một cách hiệu quả. Đồng thời, thời gian giữa các trận mưa cũng có thể kéo dài hơn, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước liên tục từ hệ thống. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp linh hoạt và thích ứng để đảm bảo hiệu quả của hệ thống trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau cần được xem xét để đánh giá tác động và đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Lượng Mưa Tại Hà Nội

Biến đổi khí hậu gây ra sự thay đổi đáng kể trong lượng mưa và phân bố mưa tại Hà Nội. Các nghiên cứu khoa học cho thấy sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn kéo dài, lũ quét và hạn hán. Lượng mưa trung bình hàng năm có thể thay đổi, và quan trọng hơn, cường độ mưa trong các trận mưa lớn có xu hướng tăng lên. Điều này gây ra những thách thức lớn cho hệ thống thoát nước và quản lý nước mưa của thành phố. Việc dự báo và ứng phó với những thay đổi này đòi hỏi sự đầu tư vào nghiên cứu khí hậu và phát triển các hệ thống cảnh báo sớm.

2.2. Rủi Ro Ngập Lụt Gia Tăng Do Biến Đổi Khí Hậu Ở Hà Nội

Biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro ngập lụt ở Hà Nội. Mưa lớn bất thường và hệ thống thoát nước chưa đáp ứng được nhu cầu là những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Các khu vực trũng thấp và khu dân cư ven sông đặc biệt dễ bị ảnh hưởng. Ngập lụt gây ra nhiều thiệt hại về kinh tế, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân và gây ô nhiễm môi trường. Việc xây dựng và nâng cấp hệ thống thoát nước, kết hợp với các giải pháp thu gom nước mưa, là cần thiết để giảm thiểu rủi ro ngập lụt.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Thu Gom Nước Mưa Tại Hà Nội

Đánh giá hiệu quả của hệ thống thu gom nước mưa tại Hà Nội đòi hỏi một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp các yếu tố kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Cần xác định tiềm năng thu trữ nước mưa dựa trên diện tích mái nhà, lượng mưa trung bình và hệ số dòng chảy. Tiếp theo, cần đánh giá khả năng giảm ngập úng bằng cách mô phỏng dòng chảy và so sánh với tình trạng trước khi có hệ thống. Cuối cùng, cần phân tích chi phí và lợi ích của hệ thống, bao gồm chi phí đầu tư, vận hành và lợi ích kinh tế, xã hội, môi trường mà hệ thống mang lại. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp luận dựa trên các khảo sát thực địa, thu thập dữ liệu từ các trạm khí tượng thủy văn và phân tích định lượng bằng phần mềm mô phỏng.

3.1. Xác Định Tiềm Năng Thu Gom Nước Mưa Từ Mái Nhà

Việc xác định tiềm năng thu gom nước mưa từ mái nhà là bước quan trọng đầu tiên trong việc đánh giá hiệu quả của hệ thống. Điều này đòi hỏi việc thu thập dữ liệu về diện tích mái nhà, lượng mưa trung bình và hệ số dòng chảy. Diện tích mái nhà có thể được xác định thông qua khảo sát thực địa hoặc sử dụng dữ liệu GIS. Lượng mưa trung bình có thể được lấy từ các trạm khí tượng thủy văn gần khu vực nghiên cứu. Hệ số dòng chảy phụ thuộc vào vật liệu mái nhà và độ dốc. Sau khi có đầy đủ dữ liệu, có thể tính toán lượng nước mưa có thể thu được từ mái nhà bằng công thức đơn giản: Lượng nước = Diện tích mái nhà * Lượng mưa * Hệ số dòng chảy.

3.2. Đánh Giá Khả Năng Giảm Ngập Úng Bằng Mô Hình Hóa

Đánh giá khả năng giảm ngập úng của hệ thống thu gom nước mưa có thể được thực hiện bằng cách sử dụng các mô hình thủy văn. Mô hình hóa dòng chảy giúp mô phỏng quá trình mưa xuống, dòng chảy trên bề mặt và thoát nước trong khu vực nghiên cứu. Bằng cách so sánh kết quả mô phỏng với và không có hệ thống thu gom nước mưa, có thể đánh giá được khả năng giảm ngập úng của hệ thống. Các mô hình thủy văn phổ biến như HEC-HMS, SWMM có thể được sử dụng cho mục đích này.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Hệ Thống Thu Gom Nước Mưa Tại Phường Đồng Tâm

Phường Đồng Tâm, Hà Nội, được chọn làm khu vực nghiên cứu điển hình để đánh giá ứng dụng thực tế của hệ thống thu gom nước mưa. Dữ liệu về diện tích mái nhà, lượng mưa và đặc điểm thoát nước của phường được thu thập và phân tích. Kết quả cho thấy tiềm năng thu trữ nước mưa tại phường là đáng kể, có thể đáp ứng một phần nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt và giảm thiểu ngập lụt. Tuy nhiên, việc triển khai hệ thống gặp phải một số thách thức, bao gồm chi phí đầu tư, diện tích hạn chế và nhận thức của người dân. Các giải pháp khắc phục và khuyến nghị được đưa ra để tăng cường khả năng ứng dụng của hệ thống thu gom nước mưa tại phường.

4.1. Tiềm Năng Thu Gom Nước Mưa Thực Tế Tại Các Hộ Gia Đình

Tiềm năng thu gom nước mưa thực tế tại các hộ gia đình phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm diện tích mái nhà, lượng mưa, loại vật liệu mái và hệ thống thu gom. Khảo sát tại phường Đồng Tâm cho thấy sự đa dạng về diện tích mái nhà và vật liệu xây dựng. Việc lắp đặt các hệ thống thu gom nước mưa đơn giản có thể giúp các hộ gia đình tiết kiệm chi phí nước sinh hoạt và giảm áp lực lên hệ thống cấp nước công cộng.

4.2. Hiệu Quả Giảm Ngập Úng Tại Khu Vực Dân Cư Đông Đúc

Ở khu vực dân cư đông đúc, hiệu quả giảm ngập úng nhờ thu gom nước mưa thể hiện rõ nét hơn. Hệ thống thu gom sẽ giảm lưu lượng dòng chảy bề mặt, giúp hệ thống thoát nước hiện có hoạt động hiệu quả hơn. Phân tích lượng mưa và khả năng chứa của các bể chứa sẽ giúp đánh giá khả năng ứng phó với các trận mưa lớn, từ đó giảm thiểu thiệt hại do ngập úng.

4.3. Phân Tích Chi Phí Và Lợi Ích Khi Lắp Đặt Hệ Thống Thu Gom

Phân tích chi phí và lợi ích là yếu tố quan trọng để đánh giá tính khả thi của việc lắp đặt hệ thống thu gom nước mưa. Chi phí đầu tư ban đầu bao gồm chi phí mua vật liệu, lắp đặt và bảo trì hệ thống. Lợi ích bao gồm tiết kiệm chi phí nước sinh hoạt, giảm thiểu nguy cơ ngập lụt và cải thiện chất lượng môi trường. Phân tích này cần xem xét cả các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường để đưa ra quyết định đúng đắn.

V. Giải Pháp Chính Sách Thúc Đẩy Thu Gom Nước Mưa Tại Hà Nội

Để thúc đẩy việc ứng dụng rộng rãi hệ thống thu gom nước mưa tại Hà Nội, cần có các giải pháp đồng bộ về kỹ thuật, kinh tế và chính sách. Các giải pháp kỹ thuật bao gồm thiết kế hệ thống phù hợp với điều kiện địa phương, sử dụng vật liệu bền vững và đảm bảo chất lượng nước thu được. Các giải pháp kinh tế bao gồm cung cấp các khoản vay ưu đãi, trợ cấp cho người dân lắp đặt hệ thống và tạo ra thị trường cho nước mưa tái sử dụng. Các chính sách cần tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, khuyến khích sử dụng nước mưa và tích hợp hệ thống thu gom vào quy hoạch đô thị.

5.1. Chính Sách Khuyến Khích Tài Chính Cho Người Dân Và Doanh Nghiệp

Chính phủ và chính quyền địa phương nên đưa ra các chính sách khuyến khích tài chính để thúc đẩy việc lắp đặt hệ thống thu gom nước mưa. Các chính sách này có thể bao gồm các khoản vay ưu đãi, trợ cấp một phần chi phí lắp đặt hoặc giảm thuế cho các hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng hệ thống thu gom nước mưa. Điều này sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp, khuyến khích họ tham gia vào việc bảo vệ nguồn nước.

5.2. Tiêu Chuẩn Kỹ Thuật Và Quy Định Về Chất Lượng Nước Mưa

Việc thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định về chất lượng nước mưa là cần thiết để đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Các tiêu chuẩn này cần quy định rõ về vật liệu sử dụng, thiết kế hệ thống, quy trình xử lý nước mưa và các biện pháp kiểm tra, bảo trì. Các quy định về chất lượng nước mưa cần đảm bảo rằng nước mưa được sử dụng cho các mục đích khác nhau phải đáp ứng các yêu cầu về sức khỏe và an toàn.

VI. Tương Lai Hệ Thống Thu Gom Nước Mưa Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hệ thống thu gom nước mưa đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo an ninh nguồn nước và giảm thiểu rủi ro ngập lụt tại Hà Nội. Tương lai của hệ thống phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ tiên tiến, tích hợp hệ thống vào quy hoạch đô thị và nâng cao nhận thức của cộng đồng. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp thu gom nước mưa hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Thu Gom Và Xử Lý Nước Mưa

Công nghệ mới đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của hệ thống thu gom nước mưa. Các công nghệ tiên tiến như lọc nano, khử trùng bằng tia UV, và hệ thống giám sát từ xa có thể giúp cải thiện chất lượng nước và giảm chi phí vận hành. Việc ứng dụng Internet of Things (IoT) cũng có thể giúp theo dõi và điều khiển hệ thống một cách thông minh.

6.2. Vai Trò Cộng Đồng Trong Duy Trì Và Phát Triển Bền Vững

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công và bền vững của hệ thống thu gom nước mưa. Nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của việc thu gom nước mưa và khuyến khích họ tham gia vào việc bảo trì, quản lý hệ thống là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục và truyền thông có thể giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của họ trong việc bảo vệ nguồn nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I tổng quan tình hình nghiên cứu về vấn đề liên quan trên Thế giới và trong nước, giới thiệu đặc điểm về lượng mưa của khu vực nghiên cứu, đặc điểm bề mặt và hệ thống thoát nước khu vực đô thị, tình hình sử dụng nước mưa cũng như tình trạng ngập úng đô thị trong mùa mưa. Chương II trình bày tuần tự logic bài toán, cách tiếp cận và phương pháp luận, một số phương pháp nghiên cứu chính và các nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Chương III phân tích các kết quả chính và đưa ra các kết luận cũng như một số kiến nghị rút ra từ các phát hiện và kết quả của quá trình nghiên cứu.noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I – TỔNG QUAN 1. Tác động của BĐKH tới nguồn nƣớc, lƣợng mƣa Tác động của Biến đổi khí hậu tới nguồn nước và lượng mưa ở các vùng khác nhau trên Thế giới Các nghiên cứu gân đây đều chỉ ra rằng dưới tác động của biến đổi khí hậu các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt ngày càng xuất hiện nhiều hơn: bão lớn, mưa lớn và lốc xoáy xảy ra thường xuyên hơn, thời gian và không gian mưa thay đổi [22], thời tiết nóng nực và hạn hán kéo dài hơn.

Sự xuất hiện của các hiện tượng khí hậu cực đoan trên tương ứng với các thời gian và không gian nhất định. Biến đổi khí hậu dẫn tới sự sụt giảm nguồn nước diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, khí hậu và lưu thông của nước trên toàn thế giới trong thế kỷ 21 là vấn đề đáng lo ngại nhất và thảm khốc nhất: "Trái đất đang nóng dần lên, nhưng các dự báo hiện tượng ấm lên lớn hơn nhiều trong thế kỷ 21 sẽ tạo ra những thay đổi lớn về sự bốc hơi và lượng mưa, hệ quả dẫn đến chu kỳ thủy văn không thể đoán trước. Nhiệt độ không khí tăng lên sẽ làm tăng sự bốc hơi từ các đại dương, tăng cường tuần hoàn nước.

Bay hơi nước từ đất sẽ nhanh hơn, do đó lượng mưa chảy ra sông, bổ cập các nguồn nước ngầm đều ít đi. Hệ quả mà con người phải đối mặt là tình trạng thiếu nước ngọt. Số người bị thiếu nước sinh hoạt gia tăng, trong đó ở Châu Á số người có nguy cơ thiếu nước ngọt cho sinh hoạt rất cao (120 triệu đến 1.2 tỷ người) [26]. Con người đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng.

Vì vậy rất cần thiết có những hành động bảo vệ và tận dụng những nguồn nước sẵn có một cách hiệu quả nhất vì không gì có thể đảm bảo rằng nguồn nước hiện tại sẽ không cạn kiệt trong tương lai. Khí hậu biến đổi cũng dẫn đến lượng mưa mới và các hiện tượng khí hậu cực đoan hơn, bao gồm ngập lụt và hạn hán [36]. Các trận mưa cường độ lớn dường như tăng mạnh ở nhiều khu vực, kể cả ở những nơi có tổng lượng mưa giảm, điều này cũng phù hợp khi khí hậu toàn cầu ấm lên khiến cho lượng nước bốc hơi tăng lên trong khí quyển [25]. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, các khu vực khô sẽ khô hơn và khu vực ẩm ướt sẽ còn ẩm ướt hơn.

Tác động của Biến đổi khí hậu tới mưa ở Việt Nam Dưới tác động của Biến đổi khí hậu, lượng mưa năm, chế độ mưa và lượng mưa ngày đã và đang thay đổi trong những năm trở lại đây (bảng 1. Theo tính toán của các chuyên gia của Bộ Tài nguyên và Môi trường, lượng mưa năm ở các khu vực khí hậu phía Bắc tăng theo các Kịch bản phát thải (KBPT) như sau: vào cuối thế kỷ 21 (so với thời kỳ 1980 – 1999), lượng mưa năm tăng lên khoảng 5 % (KBPT thấp), 7 – 8 % 9 (LUAN.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Như vậy, tính đến năm 2100, lượng mưa năm được dự tính sẽ tăng từ 5% đến 10% tùy thuộc vào các kịch bản phát thải. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, diễn biến của các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan, trong đó có mưa lớn, dường như ngày càng phức tạp hơn, thể hiện ở sự gia tăng về tần suất và cường độ.

Chính vì vậy, nghiên cứu biến đổi của hiện tượng mưa lớn là một trong những bài toán thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thế giới, nhất là trong những năm gần đây [18] [23]. Chế độ mưa cũng chịu tác động của trong điều kiện khí hậu thay đổi. Đối với lượng mưa trung bình, so với lượng mưa trung bình thời kỳ 1980 – 1999, lượng mưa các vùng tăng lên 0,3 – 1,6 % vào năm 2020; 0,7 – 4,1 % vào năm 2050 và 1,4 – 7,9 % vào năm 2100. Theo kịch bản phát thải trung bình, vào giữa đến cuối thế kỷ 21, phân bố lượng mưa năm trên cả nước không có nhiều thay đổi (Hình 1.1), các trung tâm mưa lớn và các trung tâm mưa bé vẫn tồn tại trên các vùng khí hậu của Bắc Bộ, Trung Bộ cũng như Nam Bộ.

Xu thế và mức độ thay đổi lượng mưa vào các mùa khác nhau trên các vùng khí hậu không hoàn toàn như nhau, phân bố lượng mưa các mùa trong nửa cuối thế kỷ 21 có một số đặc điểm khác với hiện tại. Tác động của Biến đổi khí hậu còn thể hiện ở sự thay đổi lượng mưa ngày lớn nhất. 9/19 trạm tiêu biểu có hệ số tương quan âm giữa R và Rx với trị số tuyệt đối phổ biến khoảng 0,1 – 0,4. Tốc độ xu thế (b0) của Rx phổ biến khoảng 0,3 – 3 mm/năm, tương tự Hình 1.1: Lƣợng mƣa thời kỳ 2041-2050 [10] tốc độ tăng hay giảm của lượng mưa.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Mức thay đổi lƣợng mƣa (%) so với thời kỳ 1980 - 1999 ở các vùng khí hậu Nguồn: KB BĐKH và NBD, BTN&MT, 2009 Xoáy thuận nhiệt đới (XTNĐ) hoạt động trên Biển Đông và cả XTNĐ ảnh hưởng trực tiếp hoặc đổ bộ vào đoạn bờ biển Bắc Bộ trong các thập kỷ sắp tới nhiều lên về tần số và mạnh thêm về cường độ và thất thường hơn về mùa so với hiện nay.

Các kỷ lục về lượng mưa ngày, lượng mưa tháng và lượng mưa năm đều cao hơn. Mưa có cường độ lớn và tập trung làm tăng nguy cơ ngập lụt ở nhiều khu vực, nhất là các khu vực trũng và có tốc độ đô thị hóa cao Mưa có cường độ lớn và tập trung làm tăng nguy cơ ngập lụt ở nhiều khu vực, nhất là các khu vực trũng và có tốc độ đô thị hóa cao [10].noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình trạng ngập lụt đô thị Xu hướng tăng dần của các trận lũ lụt và thiệt hại gây ra đặc biệt rõ nét ở các nước đang phát triển. Theo các nhà khoa học dự báo, số người có thể bị ảnh hưởng của lũ lụt sẽ tăng lên tới con số 2 tỷ người vào năm 2050 và hậu quả sẽ rất khó lường được trước những diễn biến phức tạp do tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, nóng lên toàn cầu, đô thị hóa tăng nhanh trong tương lai [1].

Sự nóng lên toàn cầu sẽ làm tăng cường độ và tần số của các trận mưa cực đoan, lý do gây ra ngập lụt đô thị. Mưa lớn cực đoan, cùng với phát triển đô thị hóa và dân số đô thị ngày càng gia tăng, có thể dẫn đến tăng đáng kể nguy cơ ngập lụt ở các đô thị có lượng mưa cao [33]. Với loại hình thiên tai lũ lụt thì có lẽ ngập lụt ở đô thị là xảy ra thường xuyên và gây thiệt hại nặng nề hơn cả. Các yếu tố gây ra lũ lụt bao gồm: Khí tượng (mưa, bão, tuyết tan…), thủy văn (độ ẩm, khả năng thấm của đất, hình thái dòng dẫn…) và nhân tố do con người (thay đổi sử dụng đất, đô thị hóa, phá rừng…).

Đối với đô thị, mật độ công trình xây dựng dầy đặc, gây cản trở quá trình thấm tự nhiên làm tăng dòng chảy mặt lớn hơn so với lưu vực tự nhiên. Hơn nữa, đô thị hóa nhanh, bê tông hóa bề mặt tăng, các công trình xây dựng nhiều hơn làm giảm thời gian tập trung nước – thời gian từ đỉnh mưa tới đỉnh lũ của một lưu vực làm thiên tai lũ lụt xảy ra nhanh hơn, khó ứng phó hơn [1]. Vào tháng 11/2008: Trận mưa lớn kỷ lục khoảng 100 năm gần đây đã diễn ra và kéo dài trong nhiều ngày ở miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội gây ra trận lụt lịch sử, thiệt hại 3. Cuối năm 2013: Triều cường tại thành phố Hồ Chí Minh vượt mức báo động III gây úng ngập nghiêm trọng ở các vùng ven sông, kênh rạch và vùng trũng.

Ngày 20/10/2013, đỉnh triểu là 1,68m - đạt mức lịch sử trong 61 năm qua. Bài học có thể rút ra từ những trận lụt gần đây là: (1) Công tác quy hoạch của các đô thị chưa tốt, chưa lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch nên nguy cơ bị tác động bởi thiên tai, đặc biệt là ngập lụt do mưa cực đoan và nước biển dâng; (2) Để phòng chống ngập lụt đô thị hiệu quả thì vấn đề quy hoạch tổng thể và đồng bộ, lồng ghép giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu cần phải được xem xét trước tiên. Thực tế các giải pháp riêng lẻ đã không mang lại hiệu quả [8].noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Các nguyên nhân gây úng ngập khu vực đô thị được cho là gồm những nguyên nhân chính như: (i) Hệ thống thoát nước chưa được xây dựng, bị hư hại xuống cấp, không được cải tạo; (ii) Thiết kế ban đầu không phù hợp; (iii) Hệ số dòng chảy trong lưu vực thoát nước tăng vào mùa mưa; [43] Đường ống cấp nước bị rò rỉ ; (v) Cống thoát nước bị tắc, bồi lắng; (vi) Sự cố tại trạm bơm; và (vii) Dưới tác động của biến đổi khí hậu, cường độ mưa lớn thường xuyên hơn, mực nước biển dâng, triều cường (nhất là các đô thị ven biển). Tại khu vực đô thị Hà Nội, bên cạnh các nguyên nhân thường thấy như trên, hiện tượng úng ngập ở khu vực này còn có các nguyên nhân khác, chẳng hạn như: hệ thống thoát nước không đủ công suất tiêu thoát nước trong mùa mưa, thoát nước thải và nước mưa chung nhau cùng một hệ thống cống thoát; cốt san nền không được kiểm soát, nên nước bề mặt không chảy đúng hướng (từ cao xuống thấp) mà chảy lung tung và úng ngập cục bộ.

Khu vực nghiên cứ có địa hình khá bằng phẳng và không có hồ ao hay các dung tích chứa nước tự nhiên.