ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM BÙI THỊ HUYỀN TÂM ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT ĐỂ THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG TẠI KHU KINH TẾ NAM PHÚ YÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Chuyên ngành: Quản lý đất đai HUẾ - 2018 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM BÙI THỊ HUYỀN TÂM ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT ĐỂ THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG TẠI KHU KINH TẾ NAM PHÚ YÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TRẦN THANH ĐỨC HUẾ - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào khác; Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Tôi xin cam đoan và chịu trách nhiệm về đề tài của mình. Huế, ngày 30 tháng 4 năm 2018 Tác giả Bùi Thị Huyền Tâm ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.
Trần Thanh Đức, người đã định hướng, chỉ bảo, giúp đỡ tôi tận tình trong suốt thời gian thực hiện Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Huế, Ban Chủ nhiệm khoa Tài nguyên đất và Môi trường nông nghiệp cùng tất cả các thầy cô đã giảng dạy, hướng dẫn và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu. Qua đây, tôi xin cảm ơn đến tập thể và các cá nhân lãnh đạo các cơ quan, đơn vị như: Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên, UBND huyện Đông Hòa tỉnh Phú Yên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đông Hòa, Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đông Hòa… đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ nhiệt tình để tôi thực hiện tốt đề tài. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, những người đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt khoá học này.
Tôi xin chân thành cảm ơn! Huế, ngày 30 tháng 4 năm 2018 Tác giả Bùi Thị Huyền Tâm iii TÓM TẮT Trong thời gian qua công tác thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tại KKT Nam Phú Yên đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy vậy, tình hình thu hồi đất và thực hiện công tác BT, HT&TĐC vẫn gặp nhiều khó khăn, phức tạp; Việc quản lý đất đai của chính quyền địa phương trong thời gian dài còn lỏng lẻo; việc BT, HT của các dự án đã triển khai trước đây có sự chồng lấn, không rõ ràng; Nhiều hộ gia đình, cá nhân đã thiếu sự hợp tác trong công tác kiểm kê tài sản và cung cấp hồ sơ có liên quan; Sự phối hợp của các cơ quan, ban ngành tại địa phương chưa thật sự đồng bộ, còn ỷ lại; Một số dự án bố trí kinh phí để thực hiện chưa được đảm bảo. Trên cơ sở tìm hiểu, phân tích, đánh giá những thuận và khó khăn trong công tác thu hồi đất và thực hiện công tác BT, HT&TĐC trong triển khai thi công các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tại KKT Nam Phú Yên, Đề tài: Đánh giá công tác thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tại Khu kinh tế Nam Phú Yên” đã cung cấp những thông tin về thực trạng thực hiện công tác này tại địa bàn nghiên cứu, làm cơ sở khoa học cho việc đánh giá những mặt làm được và những mặt hạn chế trong công tác thu hồi đất trước và sau khi xây dựng các dự án hạ tầng, góp phần hoàn thiện các chính sách, đưa ra những giải pháp hợp lý để nâng cao công tác quản lý đất đai tại địa phương. Với phương pháp nghiên cứu thu thập số liệu thứ cấp từ các phòng, ban liên quan; Thu thập số liệu sơ cấp bằng các phiếu điều tra phỏng vấn các đối tượng chịu ảnh hưởng bởi dự án; Phân tích, thống kê và xử lý số liệu.
Từ đó đánh giá đúng thực tế khách quan trong việc quản lý nhà nước về công tác thu hồi đất, BT, HT&TĐC để GPMB đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tại KKT Nam Phú Yên, tỉnh Phú Yên. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy: Từ năm 2010 đến năm 2017, trên địa bàn huyện Đông Hòa đã thực hiện công tác thu hồi đất và lập phương án BT, HT&TĐC cho 76 công trình, dự án với 340 phương án BT, HT&TĐC được thẩm định, với tổng kinh phí được phê duyệt là 724.926 đồng, trong đó bao gồm 17 dự án thuộc danh mục các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tại KKT Nam Phú Yên. Mặc dù, trong công tác BT, HT&TĐC cũng đã xảy ra một số khó khăn, vướng mắc và tạo những ảnh hưởng không tốt trong quá trình thực hiện các phương án BT, HT&TĐC như vụ việc của Dự án Nhà máy lọc hóa dầu Vũng Rô (giai đoạn 1) vào cuối năm 2013, nhưng nhìn chung, công tác thu hồi đất, BT, HT&TĐC trên địa bàn KKT Nam Phú Yên luôn nhận được sự quan tâm và chỉ đạo kịp thời của các cấp, các iv ngành, trình tự thực hiện theo đúng quy định của pháp luật; việc bố trí TĐC cho các đối tượng chịu ảnh hưởng phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của địa phương, đảm bảo có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Ngoài ra, qua kết quả điều tra, nghiên cứu tại dự án Tuyến nối QL 1A (Đông Mỹ) đến KCN Hòa Hiệp - giai đoạn 1 cho thấy công tác thu hồi đất còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc đặc biệt là trong công tác xác định nguồn gốc thửa đất để quy chủ, nguồn gốc và thời gian sử dụng, cũng như công tác tuyên truyền, vận động nhân dân còn hạn chế, theo phương thức “cứ vận động, xác minh quy chủ đến đâu thì lập phương án bồi thường đến đó”, dẫn đến diện tích thu hồi nhỏ lẻ, manh mún và rời rạc trong việc bàn giao mặt bằng.
Sau 05 năm thực hiện, chủ đầu tư và nhà thầu thi công chỉ hoàn thành khoảng 77,2% khối lượng công trình, kéo theo chi phí dự án tăng gần gấp đôi so với dự toán ban đầu. Nguyên nhân chủ yếu là do các hộ gia đình cá nhân ít hài lòng với phương án BT, HT&TĐC đã được phê duyệt, với những lý do chính như: Việc thu hồi đất đã làm mất quá nhiều diện tích đất sản xuất nông nghiệp của họ; Mức giá bồi thường chưa thỏa đáng; Chính quyền địa phương chưa tạo được nhiều việc làm cho các hộ dân sau thu hồi… chỉ một số ít hộ được điều tra, phỏng vấn hài lòng với việc thu hồi đất của dự án, với lý do thủ tục giao nhận đất TĐC nhanh gọn, điều kiện nơi ở TĐC mới tốt hơn nơi ở cũ. Từ những phân tích, đánh giá về tình hình thực hiện công tác thu hồi đất, BT, HT&TĐC trên địa bàn KKT Nam Phú Yên và kết quả nghiên cứu cụ thể, chúng tôi đã đưa ra được các giải pháp về tăng cường năng lực quản lý hành chính nhà nước; đổi mới và thực hiện tốt các chính sách pháp luật đất đai; giải quyết các vấn đề vướng mắc trong công tác thu hồi đất, BT, HT&TĐC để đẩy nhanh công tác GPMB đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong KKT Nam Phú Yên một cách nhanh gọn; phát huy sức mạnh tổng hợp từ cấp xã đến cấp huyện để nâng cao hiệu quả trong công tác thu hồi đất trên địa bàn KKT trong thời gian tới. v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.
iii MỤC LỤC. v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC CÁC HÌNH.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Khái niệm thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Sự cần thiết của việc thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng và đời sống xã hội. Đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng.
Cơ sở pháp lý và nguyên tắc chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số nghiên cứu về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của một số quốc gia trên thế giới. Một số kết quả trong việc thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng tại Việt Nam.
Những kinh nghiệm rút ra trong quá trình thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC CÓ LIÊN QUAN .ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp thu thập số liệu.
Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh số liệu. Phương pháp tham vấn. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN KHU KINH TẾ NAM PHÚ YÊN.
Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên Khu Kinh tế Nam Phú Yên. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trên địa bàn Khu kinh tế Nam Phú Yên. Đặc điểm và vai trò của Khu kinh tế Nam Phú Yên trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Phú Yên. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT TẠI KHU KINH TẾ NAM PHÚ YÊN.
Tình hình quản lý đất đai. Hiện trạng sử dụng đất trong khu kinh tế Nam Phú Yên. Những ảnh hưởng của việc công tác quản lý và sử dụng đất tại Khu kinh tế Nam Phú Yên đến công tác đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT ĐỂ THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG TẠI KHU KINH TẾ NAM PHÚ YÊN GIAI ĐOẠN 2010 - 2017 .