Khóa luận đánh giá bồi thường giải phóng mặt bằng đường Hải Minh – Đèo Khê, Thái Nguyên

Luận văn phân tích công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng cho dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh - Đèo Khê tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình.

• Tác giả: Phạm Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Giao Thông Hải Minh – Đèo Khê
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái quát chung về giải phóng mặt bằng
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.2.2. Ý nghĩa
• 2.3. Vai trò của công tác GPMB trong việc phát triển kinh tế - xã hội đất nước
• 2.3.1. Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng
• 2.3.2. Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 2.4. Tổng quan về chính sách bồi thường
• 2.4.1. Cơ sở lý luận về bồi thường
• 2.4.2. Bản chất của việc bồi thường
• 2.5. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian thực tập
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Điều tra số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Điều tra số liệu sơ cấp
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên - kinh tế xã hội của khu vực giải phóng mặt bằng
• 4.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013
• 4.3. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Khái quát về dự án
• 4.3.2. Đánh giá công tác bồi thường GPMB
• 4.3.3. Đánh giá công tác thu hồi bồi thường GPMB thông qua ý kiến của người dân
• 4.3.4. Phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của các hộ
• 4.3.5. Đánh giá những thuận lợi khó khăn trong công tác GPMB của dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên và đề xuất những phương án giải quyết
• 4.4. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường GPMB
• 4.5. Đề xuất các giải pháp và rút ra những bài học kinh nghiệm
• 4.5.1. Những giải pháp khắc phục
• 4.5.2. Những bài học kinh nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dự Án Đánh Giá Bồi Thường GPMB Hải Minh Đèo Khê

Đất đai là tài sản quốc gia vô cùng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của mỗi người dân. Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội là điều không thể tránh khỏi. Công tác bồi thường GPMB (Giải phóng mặt bằng) là một nhiệm vụ phức tạp, nhạy cảm, đòi hỏi sự công bằng, minh bạch và hiệu quả. Bài viết này tập trung đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án giao thông Hải Minh – Đèo Khê, một dự án quan trọng của tỉnh Thái Nguyên, nhằm làm rõ những thành công, hạn chế và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác này trong tương lai.

1.1. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Dự Án Giao Thông

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Đồng thời, đánh giá ảnh hưởng của công tác này đến đời sống của người dân trong khu vực dự án. Mục tiêu là làm rõ những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB trong các dự án tương tự. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án và các cơ quan chức năng liên quan.

1.2. Ý Nghĩa Thực Tiễn và Học Thuật của Đề Tài GPMB

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố kiến thức về bồi thường GPMB và áp dụng vào thực tế. Kết quả nghiên cứu có thể góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác bồi thường GPMB hiệu quả hơn khi Nhà nước thu hồi đất. Đồng thời, đánh giá thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại trong công tác thực hiện bồi thường GPMB, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong công tác này.

II. Thách Thức Vướng Mắc Trong Bồi Thường GPMB Dự Án Giao Thông

Công tác giải phóng mặt bằng dự án giao thông thường gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do liên quan đến quyền lợi của nhiều người dân. Các vấn đề thường gặp bao gồm: sự không đồng thuận về giá bồi thường đất đai, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu thông tin minh bạch, và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Việc giải quyết các khiếu nại, tố cáo liên quan đến bồi thường GPMB cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp chính quyền và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

2.1. Nguyên Nhân Khiếu Nại Bồi Thường GPMB Phân Tích Chi Tiết

Các khiếu nại liên quan đến bồi thường GPMB thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân chính là sự chênh lệch giữa giá bồi thường do Nhà nước quy định và giá thị trường. Ngoài ra, việc áp dụng chính sách bồi thường không đồng đều, thiếu minh bạch trong quá trình thực hiện, và sự thiếu thông tin về quyền lợi của người dân cũng là những yếu tố dẫn đến khiếu nại. Cần phân tích kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của GPMB Đến Đời Sống Người Dân Đánh Giá Tác Động

Việc giải phóng mặt bằng có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân, đặc biệt là những hộ gia đình có thu nhập thấp và không có nhiều lựa chọn về việc làm. Mất đất đai, nhà cửa có thể dẫn đến mất sinh kế, giảm thu nhập, và gây ra những khó khăn trong việc tái định cư. Cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất, bao gồm hỗ trợ về tài chính, đào tạo nghề, và tạo việc làm.

III. Quy Trình Bồi Thường Hướng Dẫn GPMB Dự Án Hải Minh Đèo Khê

Quy trình bồi thường GPMB dự án Hải Minh – Đèo Khê tuân thủ theo các quy định của pháp luật hiện hành. Quy trình này bao gồm các bước: khảo sát, đo đạc, lập phương án bồi thường, thẩm định và phê duyệt phương án, chi trả bồi thường, và bàn giao mặt bằng. Việc thực hiện đúng quy trình là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của công tác bồi thường GPMB. Cần có sự tham gia của người dân trong suốt quá trình thực hiện để đảm bảo quyền lợi của họ được bảo vệ.

3.1. Các Bước Thực Hiện Bồi Thường GPMB Chi Tiết và Rõ Ràng

Quy trình bồi thường GPMB bao gồm nhiều bước, từ khảo sát, đo đạc đến chi trả bồi thường và bàn giao mặt bằng. Mỗi bước đều có những yêu cầu cụ thể về thủ tục, thời gian và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc nắm vững quy trình và thực hiện đúng các bước là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả của công tác bồi thường GPMB. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của người dân để đảm bảo quy trình được thực hiện một cách minh bạch và công bằng.

3.2. Chính Sách Bồi Thường GPMB Quyền Lợi và Nghĩa Vụ

Chính sách bồi thường GPMB quy định rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của người dân khi Nhà nước thu hồi đất. Người dân có quyền được bồi thường về đất đai, tài sản trên đất, và các thiệt hại khác do việc thu hồi đất gây ra. Đồng thời, người dân cũng có nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác, trung thực và tuân thủ các quy định của pháp luật. Việc hiểu rõ chính sách bồi thường là yếu tố quan trọng để người dân bảo vệ quyền lợi của mình và hợp tác với Nhà nước trong quá trình giải phóng mặt bằng.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Dự Án Giao Thông Hải Minh

Việc đánh giá hiệu quả bồi thường GPMB dự án giao thông Hải Minh – Đèo Khê cần dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm: tiến độ thực hiện, mức độ hài lòng của người dân, tính minh bạch và công bằng của quy trình, và ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Kết quả đánh giá sẽ giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu của công tác bồi thường GPMB và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả trong tương lai. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và người dân trong quá trình đánh giá để đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

4.1. Mức Độ Hài Lòng Của Người Dân Khảo Sát và Phân Tích

Mức độ hài lòng của người dân là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả bồi thường GPMB. Cần thực hiện khảo sát ý kiến của người dân về các khía cạnh khác nhau của công tác bồi thường, bao gồm: giá bồi thường, quy trình thực hiện, thái độ của cán bộ, và các chính sách hỗ trợ. Kết quả khảo sát sẽ giúp xác định những vấn đề cần cải thiện và đề xuất giải pháp phù hợp. Cần đảm bảo tính khách quan và trung thực của khảo sát để có được kết quả chính xác.

4.2. Tiến Độ GPMB Dự Án So Sánh Với Kế Hoạch Ban Đầu

Tiến độ GPMB là một tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả của công tác này. Cần so sánh tiến độ thực tế với kế hoạch ban đầu để xác định những chậm trễ và nguyên nhân. Việc chậm trễ trong GPMB có thể gây ảnh hưởng đến tiến độ của dự án và làm tăng chi phí. Cần có những giải pháp để đẩy nhanh tiến độ GPMB mà vẫn đảm bảo quyền lợi của người dân và tuân thủ các quy định của pháp luật.

V. Giải Pháp Nâng Cao Bồi Thường GPMB Dự Án Giao Thông Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB dự án giao thông, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp bao gồm: hoàn thiện chính sách bồi thường, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao năng lực của cán bộ, và tăng cường sự tham gia của người dân. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu khiếu nại, đẩy nhanh tiến độ GPMB, và đảm bảo quyền lợi của người dân.

5.1. Hoàn Thiện Chính Sách Bồi Thường Đảm Bảo Quyền Lợi

Chính sách bồi thường cần được hoàn thiện để đảm bảo quyền lợi của người dân và phù hợp với tình hình thực tế. Cần xem xét điều chỉnh giá bồi thường cho phù hợp với giá thị trường, bổ sung các chính sách hỗ trợ về tái định cư, đào tạo nghề, và tạo việc làm. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

5.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Vận Động và Tạo Đồng Thuận

Công tác tuyên truyền, vận động cần được tăng cường để tạo sự đồng thuận trong cộng đồng về việc giải phóng mặt bằng. Cần cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời về các chính sách bồi thường, quy trình thực hiện, và quyền lợi của người dân. Đồng thời, cần lắng nghe ý kiến của người dân và giải đáp các thắc mắc một cách thỏa đáng. Việc tạo được sự đồng thuận sẽ giúp giảm thiểu khiếu nại và đẩy nhanh tiến độ GPMB.

VI. Kết Luận Tương Lai Bồi Thường GPMB Dự Án Giao Thông

Công tác bồi thường GPMB đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các dự án giao thông và phát triển kinh tế - xã hội. Việc thực hiện tốt công tác này sẽ góp phần đảm bảo tiến độ dự án, bảo vệ quyền lợi của người dân, và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, và tăng cường sự tham gia của người dân để công tác bồi thường GPMB ngày càng hiệu quả hơn.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Dự Án Hải Minh Đèo Khê

Dự án Hải Minh – Đèo Khê đã mang lại những bài học kinh nghiệm quý báu về công tác bồi thường GPMB. Các bài học bao gồm: tầm quan trọng của việc lập kế hoạch chi tiết, sự cần thiết của việc phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, và vai trò của việc lắng nghe ý kiến của người dân. Việc áp dụng những bài học này sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB trong các dự án tương tự.

6.2. Hướng Phát Triển Bồi Thường GPMB Trong Tương Lai

Trong tương lai, công tác bồi thường GPMB cần hướng đến sự công bằng, minh bạch và bền vững. Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, và tăng cường sự tham gia của người dân. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và đảm bảo sinh kế của người dân sau khi bị thu hồi đất. Việc thực hiện những giải pháp này sẽ giúp công tác bồi thường GPMB ngày càng hiệu quả hơn và góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tài sản quốc gia có giá trị lớn, tư liệu sản xuất đặc biệt và là điều kiện tối thiểu đảm bảo cho đời sống xã hội cũng như quá trình tái sản xuất. Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa, Nhà nước thực hiện thu hồi đất để triển khai các công trình hạ tầng kỹ thuật, khu công nghiệp, khu dân cư và các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng (GPMB) là khâu đầu tiên, giữ vai trò quyết định đến tiến độ xây dựng công trình, đồng thời tác động trực tiếp đến quyền lợi vật chất, tinh thần của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có đất bị thu hồi.

Tại tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Phú Bình nói riêng, chính sách ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng miền núi đã thúc đẩy nhiều dự án giao thông được đầu tư xây dựng nhằm tăng cường giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các vùng. Tuy nhiên, việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và GPMB trên thực tế vẫn gặp nhiều trở ngại, dẫn đến tình trạng bàn giao mặt bằng chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Khóa luận tập trung phân tích thực tiễn tại dự án đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim nhằm đánh giá hiệu quả triển khai và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác này.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Đánh giá kết quả công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng.
3. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án.
4. Rút ra một số bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

Yêu cầu nghiên cứu

1. Nắm chắc Luật Đất đai, các nghị định, thông tư, văn bản dưới luật và các quyết định có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.
2. Điều tra, thu thập đầy đủ kết quả của việc giải phóng mặt bằng, từ đó phân tích và nhận xét khách quan.
3. Đảm bảo tài liệu, số liệu thu thập có tính chính xác, trung thực và khách quan.
4. Đề xuất các giải pháp khả thi trên cơ sở các văn bản pháp quy và những bài học kinh nghiệm thu được từ thực tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bồi thường GPMB tại dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê và thực trạng đời sống của người dân sau khi bị thu hồi đất tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên (địa điểm thực tập tại Ủy ban nhân dân xã Tân Kim).
• Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu và thực tập được thực hiện từ ngày 18/8/2014 đến ngày 18/12/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm cơ bản

Khóa luận xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các quy định của Luật Đất đai năm 2003 (Điều 4, Điều 42) và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý đất đai:

• Giải phóng mặt bằng: Quá trình Nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho chủ dự án tổ chức di dời nhà ở, cây cối, hoa màu, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư, trả lại mặt bằng phục vụ thi công trên cơ sở bồi thường thiệt hại và ổn định cuộc sống người dân.
• Thu hồi đất: Việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoặc thu lại đất đã giao cho UBND xã, phường, thị trấn quản lý.
• Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.
• Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới.
• Tái định cư: Việc Nhà nước bố trí chỗ ở mới cho các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở để giao cho người khác sử dụng.

Khung pháp lý áp dụng

Hệ thống căn cứ pháp lý được tác giả tổng hợp từ cấp Trung ương đến địa phương phục vụ công tác áp giá, lập phương án bồi thường và hỗ trợ:

Cấp ban hành	Văn bản pháp quy	Nội dung điều chỉnh chính
Trung ương	Luật Đất đai 2003 (thông qua ngày 26/11/2003)	Khung pháp lý tổng thể về quản lý, thu hồi đất và bồi thường
	Nghị định 181/2004/NĐ-CP (29/10/2004)	Hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003
	Nghị định 188/2004/NĐ-CP (16/11/2004) & NĐ 123/2007/NĐ-CP	Phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất
	Nghị định 197/2004/NĐ-CP (03/12/2004) & NĐ 17/2006/NĐ-CP	Quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất
	Thông tư 116/2004/TT-BTC (07/12/2004)	Hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP
	Nghị định 84/2007/NĐ-CP (25/05/2007) & TT 06/2007/TT-BTNMT	Trình tự, thủ tục bồi thường, cấp GCNQSDĐ và giải quyết khiếu nại
	Thông tư liên tịch 14/2008/TTLB-BTC-BTNMT (31/01/2008)	Hướng dẫn thực hiện Nghị định số 84/2007/NĐ-CP
	Nghị định 69/2009/NĐ-CP (13/08/2009) & TT 14/2009/TT-BTNMT	Quy định bổ sung về quy hoạch, giá đất, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ
Tỉnh Thái Nguyên	Quyết định 37/2009/QĐ-UBND (29/12/2009)	Phê duyệt giá các loại đất trên địa bàn tỉnh năm 2010
	Quyết định 01/2010/QĐ-UBND (05/01/2010)	Quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất
	Quyết định 28/2011/QĐ-UBND (20/06/2011)	Đơn giá bồi thường cây cối, hoa màu gắn liền với đất
	Quyết định 15/2012/QĐ-UBND (11/07/2012)	Đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất
	Quyết định 13/2013/QĐ-UBND (04/01/2013)	Giá đất ở trung bình tính hỗ trợ đất nông nghiệp trong khu dân cư

Phương pháp nghiên cứu

• Điều tra số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu lưu trữ từ UBND xã Tân Kim, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phú Bình, các số liệu thống kê, báo cáo địa chính, các văn bản quy phạm pháp luật và thông tin đại chúng.
• Điều tra số liệu sơ cấp: Thực hiện điều tra, phỏng vấn trực tiếp 30 hộ gia đình chịu sự tác động bởi dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê thông qua bộ câu hỏi điều tra.
• Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu:
  • Phương pháp thống kê: Xử lý, tính toán số liệu về diện tích, đơn giá, kinh phí bồi thường và trị số trung bình/tổng số trên phần mềm Microsoft Word và Microsoft Excel.
  • Phương pháp so sánh: So sánh các số liệu thống kê về diện tích, đơn giá bồi thường trong phạm vi dự án với khung giá của Chính phủ, bảng giá đất do UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành và giá chuyển nhượng trên thị trường.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu phát triển mạng lưới hạ tầng giao thông nông thôn miền núi tại tỉnh Thái Nguyên. Xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 4 yêu cầu chuyên môn, cùng ý nghĩa về mặt học thuật (rèn luyện kỹ năng nghiên cứu quản lý đất đai) và ý nghĩa thực tiễn (đề xuất giải pháp khắc phục tồn tại trong bồi thường GPMB tại xã Tân Kim).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Cơ sở lý luận và đặc điểm GPMB: Phân tích bản chất của việc bồi thường, các yếu tố tác động (quy hoạch sử dụng đất, giao/cho thuê đất, hồ sơ địa chính, cấp GCNQSDĐ, thanh tra, giải quyết khiếu nại), cùng 2 đặc trưng cơ bản là tính đa dạng (khác biệt theo khu vực đô thị, ven đô, nông thôn) và tính phức tạp (liên quan đến tư liệu sản xuất và quyền lợi thiết thân của người dân). Hệ thống hóa quy trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gồm 11 bước chuẩn hóa theo quy định pháp luật.
• Kinh nghiệm quốc tế: Tổng thuật cơ chế bồi thường GPMB tại Trung Quốc (gắn kế hoạch tái định cư chi tiết với khôi phục sinh kế), Úc (thu hồi đất theo luật định qua cơ chế thỏa thuận tự nguyện hoặc cưỡng chế bắt buộc), và Thái Lan (tổ chức đối thoại, định giá đền bù theo sát hoặc cao hơn giá thị trường).
• Thực tiễn bồi thường GPMB tại Việt Nam:
  • Hà Nội: Năm 2012 hoàn thành GPMB hơn 1.961 ha tại 353 dự án (trong tổng số 1.209 dự án), chi trả hơn 14.296 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
  • TP. Hồ Chí Minh: Dự án mở rộng xa lộ Hà Nội (dài 15,7 km, tổng mức đầu tư 2.268 tỷ đồng do Công ty CP Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM làm chủ đầu tư) gặp nhiều vướng mắc tại đoạn Cát Lái – Cầu Rạch Chiếc (dài 1,2 km) và đoạn Ngã tư Thủ Đức – Cầu vượt Trạm 2 (dài 2,7 km).
  • Vĩnh Phúc: Triển khai 588 dự án với tổng vốn 28.000 tỷ đồng và 2.034 triệu USD, giải phóng gần 7.000 ha đất, áp dụng chính sách giao đất dịch vụ cho hộ mất từ 30% đất sản xuất trở lên.
  • Thái Nguyên: Triển khai nhiều dự án trọng điểm như Dự án mở rộng Trung tâm chữa bệnh - giáo dục lao động xã hội tỉnh (thu hồi 58.848 m², 22 hộ, kinh phí 4.425 triệu đồng); Dự án Nhà máy điện tử GLONICS tại phường Phú Xá (thu hồi 3.784,1 m², 6 hộ, kinh phí 5.015 triệu đồng); Dự án Tổ hợp chất thải và sản xuất vật liệu xây dựng không nung (thu hồi 10.337 m², 2 tổ chức, kinh phí 546.014 nghìn đồng).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ đối tượng khảo sát là công tác GPMB tuyến đường Hải Minh – Đèo Khê; thực hiện tại UBND xã Tân Kim trong khung thời gian 4 tháng (18/8/2014 – 18/12/2014). Xác lập nội dung nghiên cứu về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội, hiện trạng quản lý sử dụng đất, đánh giá chi tiết kết quả bồi thường và lấy ý kiến khảo sát từ 30 hộ dân bằng phương pháp thống kê và so sánh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện tự nhiên xã Tân Kim: Là xã miền núi nằm ở phía Bắc huyện Phú Bình (cách trung tâm huyện 12 km), gồm 17 xóm. Địa hình đồi núi bát úp cao 150 – 250 m, độ dốc 12 – 35°, mật độ chia cắt 1,5 – 2 km. Khí hậu có nhiệt độ trung bình năm 22,86°C (tháng 6-7 cao nhất đạt 37,5°C; tháng 12 và tháng 1 thấp nhất từ 7°C – 11°C), độ ẩm trung bình 84,83%, tổng lượng mưa trung bình năm đạt 2.332,3 mm. Thủy văn gồm hệ thống suối Tân Kim, suối Trạng Đài, suối Quyết Tiến.
• Tình hình kinh tế - xã hội:
  • Nông - lâm nghiệp: Diện tích gieo trồng cây hàng năm 122 ha (đạt 97% kế hoạch); lúa vụ Chiêm và Mùa 97,1 ha với năng suất bình quân 35,1 tạ/ha; ngô 18 ha (năng suất 37 tạ/ha); lạc 8 ha (năng suất 14,2 tạ/ha); tổng giá trị sản lượng lương thực 1,7 tỷ đồng. Tổng đàn trâu bò 355 con, lợn 1.017 con, gia cầm và thủy cầm 1.981 con (chịu ảnh hưởng bởi dịch cúm H5N7 đầu năm). Khai thác trên 65 ha rừng keo (sản lượng trên 850 m³); trồng mới trên 240 ha rừng keo; xử lý 7 vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng.
  • Hạ tầng cơ sở: Có 5 trạm bơm điện và 12 km kênh mương kiên cố tưới cho ruộng đồng; 100% hộ dân dùng điện lưới; trường THCS có 251 học sinh (8 lớp, tốt nghiệp 100%), trường Tiểu học có 289 học sinh (5 lớp), trường Mầm non có 150 trẻ (9 lớp, 7 giáo viên biên chế, 13 giáo viên hợp đồng).
  • Dân số và đời sống: Dân số năm 2013 có 2.610 người với 560 hộ, tỷ lệ tăng dân số 0,7% (tăng tự nhiên 0,53%), trong đó 99,9% là đồng bào dân tộc Nùng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 9,82% xuống 5,2%; xóa nhà dột nát cho 27 hộ (21 hộ làm mới, 6 hộ sửa chữa; đã có quyết định hỗ trợ 10 nhà).
• Hiện trạng sử dụng đất xã Tân Kim năm 2013:

TT	Loại đất	Mã đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
	TỔNG DIỆN TÍCH ĐẤT TỰ NHIÊN		12.702,76	100,00
1	Đất nông nghiệp	NNP	12.023,41	94,65
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	608,08	4,79
	- Đất trồng cây hàng năm	CHN	150,70	1,18
	+ Đất trồng lúa (LUC: 86,41 ha; LUK: 10,21 ha)	LUA	96,62	0,76
	+ Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	54,08	0,42
	- Đất trồng cây lâu năm	CLN	457,38	3,60
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	11.415,33	89,86
	- Đất rừng sản xuất (RSN: 7.068,36 ha; RST: 540,24 ha; RSK: 9,72 ha; RSM: 60,40 ha)	RSX	7.678,72	60,45
	- Đất rừng đặc dụng (RDN: 3.659,93 ha; RDK: 76,68 ha)	RDD	3.736,61	29,41
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	178,85	1,41
2.1	Đất ở nông thôn	ONT (OTC)	16,64	0,13
2.2	Đất chuyên dùng (CTS, DHT, DGT, DTL, DBV, DVH, DYT, DGD, DCH)	CDG	31,54	0,25
	- Đất giao thông	DGT	18,67	0,15
	- Đất phát triển hạ tầng	DHT	10,32	0,08
	- Đất thủy lợi	DTL	2,33	0,02
	- Đất cơ sở giáo dục, đào tạo	DGD	1,84	0,01
	- Các loại đất chuyên dùng khác (CTS, DBV, DVH, DYT, DCH)		0,71	0,005
2.3	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	SMN	130,67	1,03
3	Đất chưa sử dụng	CSD	500,50	3,94
3.1	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	15,07	0,12
3.2	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	485,43	3,82

• Đánh giá công tác bồi thường GPMB tại dự án: Trình bày kết quả thống kê diện tích đất thu hồi, số hộ phải di chuyển nhà ở, kinh phí bồi thường đất đai, tài sản, cây cối, hoa màu và vật kiến trúc; tổng hợp ý kiến đánh giá của 30 hộ dân về tiến độ, tính công khai, phương thức chi trả và sử dụng tiền bồi thường, cùng sự thay đổi thu nhập sau thu hồi đất.
• Thuận lợi, khó khăn và giải pháp: Chỉ rõ sự đồng thuận của nhân dân đối với công trình phúc lợi giao thông, sự phối hợp giữa chính quyền cơ sở; đồng thời phân tích các vướng mắc về kiểm kê, xác định nguồn gốc đất và chênh lệch giá bồi thường.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Phản ánh chi tiết điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và bức tranh sử dụng đất của xã Tân Kim năm 2013 với tổng diện tích 12.702,76 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối (89,86%), đất ở nông thôn chiếm tỷ lệ nhỏ (0,13%), và cơ cấu dân số có 99,9% là người dân tộc Nùng.
• Tổng hợp đầy đủ quy trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và GPMB tuyến đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê theo quy định pháp luật đất đai.
• Thu thập dữ liệu thực tế từ 30 hộ dân chịu ảnh hưởng, phản ánh trung thực ý kiến nhận xét của người dân về công tác áp giá bồi thường đất đai, nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối hoa màu, cũng như hiện trạng sử dụng tiền đền bù và thu nhập sau khi thu hồi đất.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về công tác chỉ đạo và phối hợp: Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương; phối hợp chặt chẽ giữa Hội đồng bồi thường GPMB huyện Phú Bình, UBND xã Tân Kim và các tổ chức đoàn thể trong việc quản lý hiện trạng, kiểm kê và xác minh nguồn gốc đất.
• Về chính sách và công khai thông tin: Thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ ở cơ sở, niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ đúng thời hạn quy định (20 ngày); giải thích rõ ràng chính sách pháp luật để tạo sự đồng thuận cao trong đồng bào dân tộc thiểu số.
• Về chính sách an sinh xã hội: Cần có phương án đào tạo nghề, định hướng sử dụng tiền bồi thường hợp lý và hỗ trợ chuyển đổi sản xuất nhằm giúp các hộ gia đình bị thu hồi đất sớm ổn định đời sống lâu dài.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đóng góp tài liệu nghiên cứu thực tiễn cụ thể về việc thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ và GPMB cho các dự án phát triển hạ tầng giao thông nông thôn tại khu vực trung du - miền núi phía Bắc trong giai đoạn chuyển giao thi hành Luật Đất đai.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập 4 tháng (từ 18/8/2014 đến 18/12/2014) nên phạm vi không gian giới hạn tại một xã miền núi (xã Tân Kim).
• Mẫu điều tra xã hội học dừng lại ở quy mô 30 hộ dân chịu tác động trực tiếp từ dự án đường Hải Minh – Đèo Khê, chưa mở rộng so sánh với các dự án giao thông liên xã khác trên toàn địa bàn huyện Phú Bình.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các loại dự án phát triển công nghiệp, đô thị theo khung chính sách của Luật Đất đai năm 2013.
• Tiến hành các nghiên cứu dọc (longitudinal study) theo dõi sự biến động thu nhập, sinh kế và chuyển đổi nghề nghiệp của các hộ dân sau 3 – 5 năm nhận tiền bồi thường GPMB.

---

Giá trị tham khảo

Đối tượng tham khảo phù hợp

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Địa chính môi trường, Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Kinh tế tài nguyên cần tài liệu tham khảo về cấu trúc và phương pháp thực hiện khóa luận tốt nghiệp thực địa.
• Cán bộ chuyên môn: Cán bộ địa chính cấp xã, cán bộ làm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng thuộc Phòng Tài nguyên và Môi trường hoặc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp huyện.

Nội dung giá trị

• Bảng tổng hợp hệ thống văn bản pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư giai đoạn 2003 – 2013 cấp Trung ương và tỉnh Thái Nguyên.
• Sơ đồ hóa quy trình 11 bước lập và thực hiện phương án bồi thường GPMB theo quy định pháp luật.
• Bộ số liệu hiện trạng sử dụng đất và đặc điểm kinh tế - xã hội xã Tân Kim năm 2013 phục vụ công tác đối chiếu, quy hoạch sử dụng đất địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu về dự án nào và do đơn vị nào quản lý đào tạo?

Khóa luận nghiên cứu về "Dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên", do sinh viên Phạm Hồng Nhung thực hiện thuộc chuyên ngành Địa chính môi trường, Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (khóa 2011 – 2015).

2. Quy mô mẫu điều tra sơ cấp và thời gian thực hiện nghiên cứu là bao nhiêu?

Tác giả thực hiện điều tra phỏng vấn trực tiếp 30 hộ gia đình chịu ảnh hưởng bởi dự án thông qua bảng hỏi. Thời gian nghiên cứu và thực tập tại UBND xã Tân Kim diễn ra từ ngày 18/8/2014 đến ngày 18/12/2014.

3. Cơ cấu dân số và thành phần dân tộc của xã Tân Kim được ghi nhận như thế nào?

Theo số liệu thống kê năm 2013 trong văn bản, xã Tân Kim có 2.610 nhân khẩu với 560 hộ gia đình phân bố tại 17 xóm, tỷ lệ tăng dân số là 0,7% (tăng tự nhiên 0,53%), trong đó 99,9% dân số là đồng bào dân tộc Nùng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 9,82% xuống 5,2%.

4. Tổng diện tích tự nhiên và cơ cấu các nhóm đất chính của xã Tân Kim năm 2013 là bao nhiêu?

Tổng diện tích tự nhiên của xã là 12.702,76 ha. Trong đó:

• Đất nông nghiệp: 12.023,41 ha (chiếm 94,65% tổng diện tích, riêng đất lâm nghiệp chiếm 11.415,33 ha).
• Đất phi nông nghiệp: 178,85 ha (chiếm 1,41% tổng diện tích, trong đó đất giao thông chiếm 18,67 ha và đất ở nông thôn chiếm 16,64 ha).
• Đất chưa sử dụng: 500,50 ha (chiếm 3,94% tổng diện tích, gồm đất đồi núi chưa sử dụng 485,43 ha và đất bằng chưa sử dụng 15,07 ha).

5. Khóa luận hệ thống hóa quy trình bồi thường GPMB gồm bao nhiêu bước?

Khóa luận hệ thống hóa quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gồm 11 bước chuẩn hóa: từ khâu thông báo thu hồi đất, thành lập Hội đồng bồi thường, hướng dẫn kê khai, kiểm kê xác minh hiện trạng, lập và niêm yết phương án (20 ngày), thẩm định phương án (15 – 30 ngày), ra quyết định thu hồi đất, phê duyệt công khai, thực hiện chi trả kinh phí, bàn giao đất (trong 20 ngày sau thanh toán) đến giải quyết các vướng mắc, khiếu nại phát sinh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Hồng Nhung phản ánh bức tranh thực tế về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Bằng việc kết hợp hệ thống văn bản pháp quy đất đai giai đoạn 2003–2013, phân tích số liệu hiện trạng 12.702,76 ha đất tự nhiên và điều tra khảo sát 30 hộ dân chịu ảnh hưởng, đề tài đã làm rõ kết quả bồi thường đất đai, tài sản, cây cối cũng như những khó khăn trong thực tiễn triển khai. Các giải pháp và bài học kinh nghiệm được tác giả đề xuất là cơ sở thực tế có giá trị tham khảo cho công tác quản lý đất đai và thực hiện giải phóng mặt bằng hạ tầng giao thông tại các địa bàn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là tài sản quốc gia có giá trị lớn, có vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống của từng hộ gia đình, cá nhân, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là điều kiện tối thiểu đảm bảo cho quá trình tái sản xuất giúp xã hội không ngừng phát triển. Nước ta đang trong thời kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều dự án như các khu công nghiệp, nhà máy, các khu đô thị mới, khu dân cư đang được triển khai một cách mạnh mẽ. Vậy, để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội Nhà nước phải thu hồi một phần đất của người dân đang sử dụng. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một việc hết sức khó khăn, phức tạp và được xã hội đặc biệt quan tâm.

Bởi công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Thực tế, qua nhiều dự án đã cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn tồn tại nhiều bất cập. Cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và huyện Phú Bình nói riêng trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được triển khai nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước. Để đảm bảo tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn huyện thì công tác thu hồi, bồi thường và giải phóng mặt bằng phải được thực hiện một cách nhanh chóng, hiệu quả.

Tuy nhiên, trên thực tế thì công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng còn gặp những trở ngại, khó khăn dẫn đến việc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công còn chưa kịp thời, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án trên địa bàn huyện. 2 Thực hiện chính sách ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng cơ sở ở miền núi của Đảng và Nhà nước, trong những năm đổi mới, tỉnh thái Nguyên đã chú trọng đầu tư phát triển, xây dựng hệ thống hạ tầng cơ sơ hợp lý, đủ mạnh để phục vụ kịp thời nhu cầu của nền kinh tế đang bước vào giai đoạn hội nhập. Các dự án được xây dựng để phục vụ cho phát triển kinh tế, thuận tiện cho việc giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội giữa các ngành kinh tế, các thành phần kinh tế và nhân dân trong tỉnh. Góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa vào sự phát triển kinh tế của toàn huyện.

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý và giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, cùng với sự giúp đỡ của Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Phú Bình. Đặc biệt dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Th.S Nguyễn Ngọc Sơn Hải và thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được kết quả công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng (GPMB) của dự án xây dựng đường giao thông Hải Minh – Đèo Khê trên địa bàn xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. - Đánh giá được ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng.

- Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. - Rút ra được một số bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB 3 1. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc luật đất đai, các nghị định, thông tư văn bản luật dưới luật, các quyết định có liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng. - Điều tra, thu thập kết quả của việc giải phóng mặt bằng từ đó phân tích và nhận xét.

- Tài liệu, số liệu đảm bảo tính chính xác, trung thực, khách quan. - Đề xuất các giải pháp trên cơ sở các văn bản pháp quy và những bài học kinh nghiệm đã thu được. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp cho người học tập nghiên cứu, củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.

- Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng, bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế. Ý nghĩa trong thực tiễn - Góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác BT & GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn. - Đánh giá được thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện BT&GPMB, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên trong việc thực hiện BT&GPMB đạt được hiệu quả cao nhất. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái quát chung về giải phóng mặt bằng a, Khái niệm Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di rời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới. Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và của toàn xã hội.

b, Ý nghĩa Trong điều kiện nước ta hiện nay, “ Giải phóng mặt bằng ’’ là một trong những công việc quan trọng phải làm trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sự cần thiết triển khai xây dựng nhiều công trình cơ sở hạ tầng, nhiều khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, theo đó các cơ sở văn hóa giáo dục, thể dục thể thao cũng được phát triển, tốc độ đô thị hóa cũng diễn ra nhanh chóng. Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án. Có thể nói: “ Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa dự án ’’, việc làm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của người bị thu hồi đất.

5 * Vai trò của công tác GPMB trong việc phát triển kinh tế - xã hội đất nước Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng Ở mỗi giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội có một sự phát triển thích ứng của hạ tầng kinh tế - xã hội. Với tư cách là phương tiện vật chất kỹ thuật, hạ tầng kinh tế - xã hội lại trở thành lực lượng sản xuất quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế - xã hội mà trong đó giải phóng mặt bằng là điều kiện đầu tiên quyết định để dự án có được triển khai hay không. - Về mặt tiến độ hoàn thành của dự án: + Tiến độ thực hiện của dự án phụ thuộc vào nhiều điều kiện khác nhau như: Tài chính, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, tập quán của người dân trong diện bị giải tỏa… Nhưng nhìn chung, nó phụ thuộc nhiều vào thời gian tiến hành giải phóng mặt bằng. + Giải phóng mặt bằng thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả.

Ngược lại, giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng tới tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng. Chẳng hạn một dự án dự kiến hoàn thành đến hết mùa khô nhưng do giải phóng mặt bằng chậm, kéo dài nên việc xây dựng phải tiến hành vào mùa mưa gây khó khăn cho việc thi công cũng như tập trung vốn, lao động, công nghệ cho dự án này và ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án khác. - Về mặt kinh tế của dự án: Giải phóng mặt bằng thực hiện tốt giảm tối đa các chi phí cho việc giải tỏa đền bù, có điều kiện tập trung vốn đầu tư cho các công trình khác. Giải phóng mặt bằng kéo dài dẫn đến chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến sự quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư.

Đặc biệt các nhà đầu tư trong nước có nguồn vốn hạn hẹp thì việc quay vòng vốn là rất cần thiết để đảm bảo tận dụng cơ hội đấu thầu của các công trình khác. 6 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Nếu công tác giải phóng mặt bằng không được thực hiện tốt sẽ xảy ra hiện tượng “ treo’’ công trình làm cho chất lượng công trình bị giảm, các mục tiêu ban đầu không thực hiện được, từ đó gây ra lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước. Mặt khác, khi giải quyết không thỏa đáng quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi sẽ dễ ràng gây ra những khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể, làm cho tình hình chính trị - xã hội mất ổn định (Viện nghiên cứu Địa chính, 2002)[1]. Tổng quan về chính sách bồi thường a, Cơ sở lý luận về bồi thường Khi các công trình được xây dựng nhằm phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia được triển khai thì Nhà nước cần phải có mặt bằng để thực hiện dự án.

Thế nhưng đất đai thuộc sở hữu toàn dân, với tư cách là người quản lý, nhằm đảm bảo được lợi ích của Nhà nước, lợi ích của nhân dân, khi đó Nhà nước sẽ đưa ra quyết định thu hồi quyền sử dụng đất của người dân hoặc Nhà nước giao quản lý. Theo điều 4, Luật Đất đai năm 2003 “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu hồi quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý ’’[7].