Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, việc đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt nhằm đáp ứng nhu cầu giao thương và thu hút các nguồn vốn đầu tư. Để triển khai các dự án đầu tư phục vụ mục đích phát triển kinh tế, quốc phòng - an ninh và lợi ích công cộng, công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng (BT&GPMB) là điều kiện tiên quyết. Đây là khâu phức tạp tác động trực tiếp đến quyền lợi vật chất, chỗ ở và sinh kế của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có đất bị thu hồi.
Tại tỉnh Lạng Sơn nói chung và huyện Cao Lộc nói riêng, nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đã được triển khai như dự án Bệnh viện Đa khoa tỉnh, các dự án khu vực cửa khẩu Hữu Nghị, hay dự án cải tạo nâng cấp Quốc lộ 4B. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều công trình dù đã hoàn thành nhưng vẫn phát sinh các đơn thư khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến đơn giá đền bù, tiến độ bố trí tái định cư và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp sau khi thu hồi đất. Công tác GPMB nếu chậm trễ sẽ gây ách tắc nguồn vốn đầu tư, kéo dài thời gian thi công và ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội tại địa phương.
Dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng tại xã Cao Lâu, huyện Cao Lộc là một công trình giao thông trọng điểm do Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lạng Sơn giao cho Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật tỉnh Lạng Sơn làm chủ đầu tư. Dự án có tổng chiều dài 11 km, điểm đầu nối với ĐT.235 tại Km 22+00 (thôn Bản Đon) và điểm cuối tại thôn Pò Nhùng. Việc đánh giá toàn diện công tác BT&GPMB tại dự án này có ý nghĩa quan trọng nhằm làm rõ những kết quả đạt được, những vướng mắc phát sinh và cung cấp căn cứ thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 2 nhiệm vụ cụ thể:
- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng tại xã Cao Lâu, huyện Cao Lộc.
- Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho địa phương trong thời gian tới.
Đề tài đặt ra 5 yêu cầu thực hiện:
- Hiểu và nắm vững các chính sách bồi thường, GPMB cũng như các văn bản pháp lý có liên quan.
- Đảm bảo các số liệu, tài liệu thu thập có tính khách quan, chính xác.
- Nắm chắc Luật Đất đai, các thông tư, nghị định và văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến bồi thường thiệt hại và GPMB.
- Điều tra, thu thập đầy đủ kết quả GPMB, thực hiện phân tích và đánh giá cụ thể về dự án.
- Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các quy định pháp luật và kết quả nghiên cứu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có tính khả thi.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Kết quả thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng tại xã Cao Lâu, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, bao gồm hiện trạng đất đai, tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi và các chính sách, quy trình thực hiện GPMB của dự án.
- Phạm vi không gian: Địa bàn xã Cao Lâu, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn (tại các thôn Bản Đon, Pá Cuồng, Pò Phấy, Nà Va và Pò Nhùng).
- Địa điểm và thời gian thực hiện: Thực tập và thu thập số liệu tại Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Cao Lộc từ ngày 08/01/2014 đến ngày 15/04/2014.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết của đề tài dựa trên hệ thống các khái niệm pháp lý được quy định tại Luật Đất đai năm 2003:
- Giải phóng mặt bằng: Quá trình thực hiện việc di dời nhà cửa, cây cối, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên phần đất quy hoạch để xây dựng hoặc mở rộng công trình mới.
- Thu hồi đất: Việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý (theo khoản 5 Điều 4 Luật Đất đai 2003).
- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người sử dụng đất (theo khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2003), thực hiện bằng tiền, đất mới hoặc tài sản tương đương.
- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới (theo khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai 2003).
- Tái định cư: Quá trình bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ phục hồi thu nhập, đời sống cho người dân bị thu hồi đất.
Hệ thống cơ sở pháp lý bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và tỉnh Lạng Sơn:
- Văn bản Trung ương: Luật Đất đai 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP về thi hành Luật Đất đai; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 188/2004/NĐ-CP và Nghị định số 123/2007/NĐ-CP về phương pháp xác định giá đất và khung giá đất; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP quy định bổ sung về cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất và giải quyết khiếu nại; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường; Thông tư số 05/2010/TT-BTC và Thông tư số 19/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính.
- Văn bản địa phương và hồ sơ dự án: Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND của UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Quyết định số 22/2011/QĐ-UBND (ban hành giá các loại đất năm 2012 trên địa bàn tỉnh); Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND (đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi); Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND (đơn giá xây dựng nhà mới, công trình và vật kiến trúc); Quyết định số 36/QĐ-STC của Sở Tài chính tỉnh Lạng Sơn về cơ chế một cửa trong thẩm định phương án bồi thường; Quyết định số 1637/QĐ-UBND ngày 28/8/2009 của UBND huyện Cao Lộc về phê duyệt dự án đầu tư; Quyết định số 703/QĐ-UBND ngày 11/06/2012 của UBND huyện Cao Lộc về điều chỉnh dự án; Thông báo số 77/TB-UBND ngày 22/06/2012 về thu hồi đất; Quyết định số 1267/QĐ-UBND ngày 22/06/2012 về thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Tờ trình số 361/TTr-TTPTQĐ ngày 28/11/2012 của Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Cao Lộc.
Về kinh nghiệm thực tiễn, tác giả tổng hợp kinh nghiệm GPMB và tái định cư từ các quốc gia (Thái Lan với Luật Trưng dụng bất động sản năm 1987; Trung Quốc với Luật Đất đai năm 1998 quy định thẩm quyền thu hồi đất từ 35 ha đất nông nghiệp hoặc 70 ha đất khác thuộc Quốc vụ viện; Indonesia với Luật số 20 năm 1961), các quy định về chính sách an toàn tái định cư bắt buộc của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), cùng thực tiễn công tác GPMB tại Hà Nội, Phú Thọ, Lào Cai và huyện Cao Lộc.
Quy trình bồi thường thiệt hại và GPMB của dự án gồm 10 bước:
- Bước 1: Thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tổ tư vấn trong khu vực GPMB.
- Bước 2: Công khai phạm vi thu hồi đất cho các hộ dân nắm bắt để chủ động kế hoạch di chuyển tài sản, chỗ ở.
- Bước 3: Hướng dẫn các hộ tự kê khai tài sản, đất đai, xác định nhân khẩu, lao động và photo các giấy tờ pháp lý liên quan.
- Bước 4: Công khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tiến độ dự án và thời hạn bàn giao mặt bằng.
- Bước 5: Công khai đơn giá bồi thường đất đai, tài sản và giải đáp thắc mắc.
- Bước 6: Kiểm tra, kiểm kê thực tế tại hiện trường so với tờ khai của các hộ và thu hồi giấy tờ nhà đất có liên quan.
- Bước 7: Công khai số liệu kiểm kê cho từng hộ gia đình, có chữ ký của chủ hộ, tổ công tác và xác nhận của UBND xã.
- Bước 8: Lập phương án bồi thường theo quy định trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.
- Bước 9: Tổ chức thực hiện (công khai phương án phê duyệt, thông báo lịch chi trả, tiến hành chi trả tiền và bàn giao mặt bằng).
- Bước 10: Giải quyết tồn tại, xử lý khiếu nại và áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi đất theo quy định pháp luật nếu người sử dụng đất không chấp hành.
Phương pháp nghiên cứu bao gồm:
- Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo quy hoạch, báo cáo tổng kết, văn bản quy phạm pháp luật, hồ sơ thẩm định phương án bồi thường từ Phòng Tài nguyên và Môi trường và Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Cao Lộc.
- Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 50 hộ gia đình, cá nhân được lựa chọn ngẫu nhiên trong tổng số 131 hộ bị ảnh hưởng bởi dự án (theo mẫu Phụ lục 01); điều tra 20 cán bộ quản lý và chuyên môn về đất đai tại địa phương (theo mẫu Phụ lục 02).
- Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng các phương pháp thống kê toán học, xử lý và tổng hợp dữ liệu trên các phần mềm Microsoft Word và Excel.
Nội dung chính theo từng chương
Phần 1: Mở đầu
Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhu cầu giải phóng mặt bằng phát triển giao thông miền núi. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, các yêu cầu kỹ thuật, ý nghĩa khoa học trong việc hoàn thiện chính sách bồi thường và ý nghĩa thực tiễn đối với công tác chuyên môn quản lý địa chính tại cơ sở.
Phần 2: Tổng quan tài liệu
Chương này hệ thống hóa các cơ sở khoa học, các khái niệm trọng tâm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo Luật Đất đai 2003. Khái quát khung pháp lý hoàn chỉnh từ cấp Trung ương đến các văn bản chi tiết của UBND tỉnh Lạng Sơn và UBND huyện Cao Lộc. Đồng thời, tác giả tổng kết bài học kinh nghiệm quốc tế (WB, ADB, Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia) và bài học thực tiễn tại các tỉnh, thành phố trong nước, nêu chi tiết quy trình 10 bước GPMB được áp dụng cho dự án đường Bản Đon – Pò Nhùng.
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Nêu chi tiết đối tượng nghiên cứu (đất đai, hoa màu, vật kiến trúc, chính sách đền bù), phạm vi nghiên cứu tại xã Cao Lâu (huyện Cao Lộc) trong thời gian thực tập từ ngày 08/01/2014 đến ngày 15/04/2014. Trình bày các nội dung nghiên cứu chính và phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp với dung lượng mẫu 50 hộ dân bị thu hồi đất và 20 cán bộ chuyên trách, kết hợp kỹ thuật thống kê và phần mềm xử lý dữ liệu.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Chương 4 là phần nội dung chính, trình bày chi tiết các dữ liệu điều tra, phân tích:
- Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Cao Lâu: Tổng diện tích tự nhiên 5.861,23 ha; địa hình đồi núi phức tạp chia cắt bởi Tỉnh lộ 235; dân số năm 2013 là 4.325 người với 1.063 hộ (hoặc 3.219 nhân khẩu theo số liệu quản lý hộ tịch nông thôn); lực lượng lao động có 2.595 người (chiếm 60% dân số, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 63,27%). Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2008 – 2013 đạt 10,98%/năm; tổng giá trị sản xuất năm 2013 đạt 38,49 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 8,90 triệu đồng/năm. Cơ cấu kinh tế năm 2013: Nông lâm nghiệp 43,50%, Công nghiệp - TTCN 24,00%, Thương mại - dịch vụ 32,50%. Diện tích đất giao thông của xã là 37,13 ha.
- Kết quả thống kê đất đai bị thu hồi: Dự án đường Bản Đon – Pò Nhùng (giai đoạn 1) thu hồi tổng cộng 95.465,70 m2 đất của 131 hộ gia đình, cá nhân. Đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối (98,04%), trong đó đất trồng rừng sản xuất chiếm diện tích lớn nhất (65.899,50 m2, tương ứng 69,03%), đất trồng lúa (12.379,30 m2, tương ứng 12,97%), đất trồng cây hàng năm (10.443,30 m2, tương ứng 10,93%), đất trồng cây ăn quả lâu năm (4.188,70 m2, tương ứng 4,39%), đất mặt nước nuôi trồng thủy sản (663,20 m2, tương ứng 0,69%). Đất phi nông nghiệp bị thu hồi là đất ở nông thôn với 1.873,70 m2 (chiếm 1,96%).
- Kết quả kiểm đếm cây cối, hoa màu và vật kiến trúc: Tổng hợp toàn bộ số lượng cây trồng (21.689 cây lấy gỗ, 693 cây ăn quả, 134 cây hồi, 325 cây tre, 28 cây mạy tàn, các diện tích lúa, ngô, rau màu) và 16 hạng mục nhà cửa, vật kiến trúc (sân bê tông, đường bê tông, nhà ở trình tường, nhà ở các loại 1, 2, 3C, 3E, nhà bếp, bể nước, khối xây).
- Đánh giá ý kiến của người dân và cán bộ: Phân tích nhận thức của 50 hộ dân được khảo sát về chính sách đền bù, sự đồng thuận và những vướng mắc phát sinh; tổng hợp ý kiến của 20 cán bộ trong Hội đồng bồi thường về những khó khăn do chính sách đất đai thay đổi, công tác đo đạc và xác minh nguồn gốc đất.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu công tác BT&GPMB dự án, khẳng định vai trò của việc công khai minh bạch quy trình và đơn giá; đề xuất các nhóm giải pháp về hoàn thiện chính sách, định giá đất sát thị trường, tạo lập quỹ đất tái định cư và đào tạo nghề chuyển đổi sinh kế cho người dân địa phương.
Kết quả và đóng góp
Kết quả thống kê diện tích đất thu hồi
Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng tại xã Cao Lâu (giai đoạn 1) đã thực hiện thu hồi đất của 131 hộ gia đình, cá nhân với tổng diện tích 95.465,70 m2. Số liệu phân bổ chi tiết theo từng loại đất được tổng hợp tại bảng sau:
| STT |
Loại đất |
Diện tích (m²) |
Tỷ lệ (%) |
| 1 |
Đất nông nghiệp |
93.592,00 |
98,04 |
| 1.1 |
Đất trồng rừng sản xuất |
65.899,50 |
69,03 |
| 1.2 |
Đất trồng lúa |
12.379,30 |
12,97 |
| 1.3 |
Đất trồng cây hàng năm |
10.443,30 |
10,93 |
| 1.4 |
Đất trồng cây ăn quả lâu năm |
4.188,70 |
4,39 |
| 1.5 |
Đất mặt nước nuôi trồng thủy sản |
663,20 |
0,69 |
| 2 |
Đất phi nông nghiệp |
1.873,70 |
1,96 |
| 2.1 |
Đất ở nông thôn |
1.873,70 |
1,96 |
| Tổng |
Toàn bộ diện tích thu hồi |
95.465,70 |
100,00 |
Kết quả thống kê cây cối, hoa màu bị thiệt hại
Hội đồng bồi thường đã tiến hành kiểm kê thực tế tài sản cây cối, hoa màu trên diện tích thu hồi của dự án, tổng hợp số lượng cụ thể như sau:
| STT |
Loại cây trồng / Hoa màu |
Đơn vị tính |
Số lượng kiểm kê |
| 1 |
Cây lấy gỗ |
Cây |
21.689 |
| 2 |
Cây ăn quả |
Cây |
693 |
| 3 |
Cây cảnh |
Cây |
6 |
| 4 |
Cây lấy củ |
m² |
1.146,42 |
| 5 |
Lúa |
m² |
9.405,70 |
| 6 |
Ngô |
m² |
3.697,00 |
| 7 |
Rau cải |
m² |
55,00 |
| 8 |
Tre |
Cây |
325 |
| 9 |
Chè |
m² |
109,00 |
| 10 |
Hồi |
Cây |
134 |
| 11 |
Mướp |
Hốc |
23 |
| 12 |
Bí |
Hốc |
22 |
| 13 |
Đỗ xanh |
m² |
172,80 |
| 14 |
Vừng |
m² |
91,00 |
| 15 |
Hàng rào cúc tần |
m² |
198,70 |
| 16 |
Mạy tàn |
Cây |
28 |
| 17 |
Mặt nước nuôi cá |
m² |
299,089 |
| 18 |
Gừng, nghệ |
Khóm |
99 |
| Tổng |
Tổng hợp các loại kiểm đếm |
— |
38.193,709 |
Kết quả thống kê nhà cửa, vật kiến trúc
Các công trình xây dựng, nhà ở và vật kiến trúc của người dân nằm trong phạm vi giải tỏa tuyến đường đã được kiểm đếm chi tiết:
| STT |
Hạng mục công trình / Vật kiến trúc |
Đơn vị tính |
Khối lượng kiểm kê |
| 1 |
Sân bê tông |
m² |
289,125 |
| 2 |
Đường bê tông lên nhà |
m² |
272,480 |
| 3 |
Nhà loại 3E |
m² |
2,300 |
| 4 |
Nhà tắm loại 3E |
m² |
4,496 |
| 5 |
Nhà WC loại 3E |
m² |
3,500 |
| 6 |
Nhà bếp loại 3E |
m² |
39,2812 |
| 7 |
Nhà máy xát 3E |
m² |
11,500 |
| 8 |
Nhà ở trình tường |
m² |
135,060 |
| 9 |
Nhà ở loại 1 |
m² |
13,1556 |
| 10 |
Nhà ở loại 2 |
m² |
25,650 |
| 11 |
Nhà ở loại 3C |
m² |
23,383 |
| 12 |
Nhà kho 3D |
m² |
14,9275 |
| 13 |
Kè sân xây gạch chỉ |
m³ |
3,9596 |
| 14 |
Khối xây gạch chỉ |
m³ |
1,1267 |
| 15 |
Khối bê tông không cốt thép |
m³ |
1,900 |
| 16 |
Khối bê tông cốt thép |
m³ |
2,300 |
Giải pháp và kiến nghị của tác giả
- Về cơ chế chính sách:
- Cần xây dựng khung giá đất bồi thường tiệm cận với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường nhằm bảo đảm quyền lợi cho người bị thu hồi đất.
- Hoàn thiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho các hộ gia đình mất đất nông nghiệp, tránh tình trạng người dân không còn tư liệu sản xuất sau khi nhận tiền bồi thường.
- Chủ động quy hoạch và xây dựng đồng bộ các khu tái định cư trước khi thực hiện thu hồi đất ở, bảo đảm hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
- Về tổ chức thực hiện:
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai và các chính sách bồi thường đến từng thôn bản, nâng cao nhận thức của người dân dân tộc thiểu số tại vùng sâu, vùng xa.
- Thực hiện nghiêm túc quy trình công khai minh bạch từ khâu đo đạc, kiểm đếm hiện trường đến công bố dự thảo và phương án bồi thường đã được phê duyệt.
- Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa Hội đồng bồi thường, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện với UBND xã Cao Lâu để giải quyết kịp thời các thắc mắc, đơn thư khiếu nại ngay từ cơ sở.
Đóng góp của đề tài
- Hệ thống hóa toàn bộ hồ sơ pháp lý, số liệu kiểm đếm thực tế về đất đai, tài sản, cây cối hoa màu của dự án đường Bản Đon – Pò Nhùng tại xã Cao Lâu.
- Phân tích rõ cơ cấu thu hồi đất tại địa bàn miền núi biên giới (trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 98,04%), chỉ ra nguy cơ mất sinh kế của người dân địa phương khi mất đất sản xuất.
- Đánh giá thực trạng áp dụng quy trình 10 bước GPMB tại huyện Cao Lộc, cung cấp dữ liệu thực chứng phục vụ công tác quản lý Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở cấp huyện.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế: Dữ liệu nghiên cứu của đề tài tập trung vào giai đoạn 1 của dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng với phạm vi điều tra sơ cấp giới hạn ở 50 hộ dân (trên tổng số 131 hộ bị ảnh hưởng) và 20 cán bộ chuyên trách. Do thời gian thực tập có hạn (từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014), nghiên cứu chưa theo dõi được toàn bộ quá trình ổn định đời sống của các hộ dân sau khi hoàn tất chi trả tiền bồi thường.
- Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng theo dõi, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của tuyến đường sau khi đưa vào vận hành; nghiên cứu chuyên sâu về mô hình sinh kế và hiệu quả chuyển đổi nghề nghiệp của các hộ đồng bào dân tộc thiểu số sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Cao Lộc.
Giá trị tham khảo
- Tài liệu có giá trị tham khảo chuyên môn cho sinh viên, học viên ngành Quản lý đất đai, Địa chính Môi trường, Quản lý tài nguyên và môi trường trong việc thực hiện các đề tài nghiên cứu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quản lý sử dụng đất.
- Cung cấp tài liệu thực tiễn cho cán bộ công tác tại các Trung tâm Phát triển quỹ đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện, Ban Quản lý dự án xây dựng hạ tầng giao thông trong việc lập phương án kiểm kê, áp giá đền bù, và xây dựng quy trình đối thoại giải quyết khiếu nại tại các huyện miền núi.
- Phần đáng tham khảo nhất bao gồm: Bảng tổng hợp số liệu kiểm đếm chi tiết 18 loại cây cối/hoa màu và 16 hạng mục công trình kiến trúc; hệ thống văn bản pháp quy của UBND tỉnh Lạng Sơn áp dụng trong công tác GPMB giai đoạn 2011 – 2014; quy trình 10 bước tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Câu hỏi thường gặp
1. Tuyến đường Bản Đon – Pò Nhùng có quy mô chiều dài bao nhiêu và đi qua các thôn nào của xã Cao Lâu?
Tuyến đường có tổng chiều dài 11 km. Điểm đầu tuyến nối với ĐT.235 tại Km 22+00 (thôn Bản Đon) và điểm cuối tuyến tại thôn Pò Nhùng. Tuyến đường chạy qua địa phận 5 thôn của xã Cao Lâu gồm: Bản Đon, Pá Cuồng, Pò Phấy, Nà Va và Pò Nhùng.
2. Tổng diện tích đất thu hồi của dự án trong giai đoạn 1 là bao nhiêu và loại đất nào chiếm tỷ trọng lớn nhất?
Tổng diện tích đất thu hồi trong giai đoạn 1 là 95.465,70 m² thuộc 131 hộ gia đình, cá nhân. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 98,04% (93.592,00 m²), với tỷ trọng lớn nhất là đất trồng rừng sản xuất đạt 65.899,50 m² (chiếm 69,03% tổng diện tích đất bị thu hồi).
3. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra sơ cấp là bao nhiêu để thu thập ý kiến về công tác GPMB?
Tác giả đã phát phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp đối với 50 hộ gia đình, cá nhân được chọn ngẫu nhiên trong tổng số 131 hộ bị ảnh hưởng bởi dự án (theo mẫu phiếu Phụ lục 01), đồng thời điều tra 20 cán bộ quản lý và chuyên môn về lĩnh vực đất đai tại địa phương (theo mẫu phiếu Phụ lục 02).
4. Khung quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án được triển khai qua bao nhiêu bước?
Quy trình GPMB của dự án được thực hiện qua 10 bước tuần tự: từ Bước 1 (Thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và TĐC) đến Bước 9 (Tổ chức thực hiện chi trả tiền và bàn giao mặt bằng) và Bước 10 (Giải quyết các tồn tại, thắc mắc và xử lý cưỡng chế theo quy định pháp luật nếu có trường hợp không chấp hành).
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hứa Thị Lích đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng công trình Đường Bản Đon – Pò Nhùng, xã Cao Lâu, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Đề tài đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở pháp lý, quy trình 10 bước thực hiện và tổng hợp chi tiết các số liệu kiểm đếm trên diện tích 95.465,70 m² đất thu hồi của 131 hộ dân. Các kết quả điều tra và nhóm giải pháp được đề xuất trong khóa luận cung cấp căn cứ thực tiễn hữu ích cho công tác quản lý đất đai và thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với các dự án phát triển hạ tầng giao thông tại khu vực miền núi.
