Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quí giá. Đất là giá đỡ cho toàn bộ sự sống của con người và là tư liệu sản xuất chủ yếu của ngành nông nghiệp. Vai trò của đất đai càng lớn khi dân số ngày càng đông, nhu cầu dùng đất làm nơi cư trú, làm tư liệu sản xuất ngày càng tăng. Sử dụng đất đai vào các mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng để thực hiện các tiêu phát triển đất nước, đặc biệt là các dự án phát triển đô thị, dự án sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế là một trong những yếu tố trong quá trình phát triển công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước.
Để có mặt bằng xây dựng các dự án, Nhà nước phải thu hồi đất của người dân và tiến hành việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho các hộ dân có đất bị thu hồi. Việc quản lí và sử dụng đất một cách hợp lí có hiệu quả đang là vấn đề cấp bách cần được quan tâm hiện nay. Trong đó công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), hỗ trợ và tái định cư cần giải quyết một cách thỏa đáng, khoa học nhằm tạo diện mạo mới cho cảnh quan xung quanh, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất là một trong những vấn đề hết sức cần thiết ở nước ta hiện nay. Công tác bồi thường GPMB là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp.
Trong suốt thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách quan tâm, hỗ trợ cho công tác bồi thường, GPMB, hợp lí nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân, cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, công tác bồi thường, GPMB vẫn còn nhiều vướng mắc, tiến độ GPMB còn chậm, thậm chí xảy ra những vụ việc nghiêm trọng gây thiệt hại về người và tài sản trong thời gian gần đây. Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng trên như: người dân không chấp nhận mức giá đó,do họ cho là không thỏa đáng, không tự nguyện di chuyển, không chấp nhận tới nơi ở mới. Huyện Sơn Dương là một huyện nằm ở phía Nam của tỉnh Tuyên Quang.
Nền kinh tế của huyện đang dần có những bước chuyển biến tích cực tăng dần tỉ trọng của ngành công nghiệp, dịch vụ, giảm dần tỉ trọng của ngành n 2 nông nghiệp. Trong thời gian gần đây trên địa bàn huyện đang có một số dự án như: xây dựng các nhà máy sản xuất đường, nhà máy sản xuất gạch, nhà máy giấy. phục vụ cho phát triển kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng. Được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lí Tài nguyên thuộc trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
Dưới sự hướng dẫn của: Giảng viên- Thạc sĩ Vương Vân Huyền, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: "Đánh giá công tác bồi thường, GPMB, tái định cư dự án xây dựng kè bờ sông Phó Đáy thị trấn Sơn Dương- huyện Sơn Dương - tỉnh Tuyên Quang". Mục đích của đề tài - Đánh giá, phân tích quá trình thực hiện chính sách bồi thường, GPMB, hỗ trợ, tái định cư của dự án xây dựng kè bờ sông Phó Đáy thị trấn Sơn Dương- huyện Sơn Dương - tỉnh Tuyên Quang. - Tìm hiểu, phát hiện những thuận lợi, khó khăn những việc làm được, chưa làm được trong công tác này. - Đề xuất những giải pháp đổi mới và đóng góp ý kiến hoàn thiện, nâng cao hiệu quả.
Yêu cầu của đề tài - Nắm vững các nội dung của Luật Đất Đai, cùng các Nghị định, Thông tư, Quyết định có liên quan đến công tác bồi thường, GPMB. Mức giá - Các thông tin, tài liệu, số liệu thu thập được phải trung thực, khách quan, đầy đủ, chính xác. - Nắm chắc khung giá đất bồi thường của tỉnh Tuyên Quang, của Chính Phủ và các văn bản có liên quan. - Đưa ra nhận xét khách quan, đề xuất những phương án giải quyết khó khăn.
Ý nghĩa - Đối với bản thân: Góp phần củng cố, nâng cao kiến thức đã học, tăng thêm kinh nghiệm thực tế, phục vụ cho công việc sau này. - Đối với địa phương: Tìm ra những ưu, nhược điểm trong công tác bồi thường, GPMB nói riêng và công tác quản lí đất đai nói chung. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.
Cơ sở lí luận Việc phát triển cơ sở hạ tầng cùng với sự phát triển đô thị hóa mạnh mẽ đã trở thành một xu thế tất yếu của sự phát triển. Để đáp ứng sự phát triển các địa phương cần có một quỹ đất lớn chính vì vậy công tác GPMB là việc làm đầu tiên để có quĩ đất thực hiện mục tiêu phát triển của mình. Hiện nay, cơ sở hạ tầng của nước ta còn hạn chế nên việc tạo vốn và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài còn gặp nhiều khó khăn. Công tác GPMB nhanh chóng sẽ giúp lợi thế trong cạnh tranh và thu hút vốn của các nhà đầu tư.
Công tác GPMB kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của dự án, làm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân trong khu vực dự án và đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tư. Chính vì vậy công tác GPMB được thực hiện tốt sẽ góp phần đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, phục vụ phát triển nâng cao đời sống nhân dân. Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.
Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội. Ngược lại, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu quả dự án. Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập chung vốn cho mở rộng đầu tư. Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư.
Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng được tiến độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp. Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độ thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình. n 4 Bồi thường GPMB là khâu quan trọng mang tính chất đột phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng. Quá trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng phải đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, được thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển đất nước.
Thực chất của việc giải phóng mặt bằng (GPMB) là việc chuyển quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước. - Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai như sau: + Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc giải quyết, xét duyệt quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất. + Quy định về hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất. + Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
+ Định giá đất. Các văn bản pháp quy của Nhà nước về bồi thường GPMB 1. Hiến pháp năm 1992 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là văn bản pháp quy đầu tiên là cơ sở cho việc xây dựng chính sách bồi thường GPMB qua các điều khoản sau: 2. Bộ luật dân sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Luật đất đai 2003 hướng dẫn việc bồi thường GPMB đối với người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất. cùng với luật đất đai là một số văn bản sau đi kèm: Các Nghị định, Thông tư có liên quan đến như: - Thông tư 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn việc thực hiện. - Nghị định số: 188/2004/NĐ- CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. Nghị định 107/2004/NĐ - CP của chính phủ về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Nghị định số: 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. n 5 - Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 Nghị định của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009 Nghị định của Chính phủ về việc quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. - Thông tư số: 28/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tư số: 16/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Thông tư số 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. + Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. + Thông tư số 120/2005/TT-BTC ngày 30/12/2005 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định số 142/NĐ-CP ngày 14/11/2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước.
+ Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.