Luận văn đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của một số dự án trên địa bàn thành phố vinh tỉnh nghệ an

Bài viết đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư khi thu hồi đất tại Vinh, Nghệ An, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Dương Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của một số dự án trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.2. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.2.1. Thu hồi đất
• 1.2.2. Bồi thường, hỗ trợ
• 1.2.3. Tái định cư
• 1.2.4. Một số khái niệm liên quan khác
• 1.3. Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 1.4. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB
• 1.4.1. Thực trạng quản lý đất đai
• 1.4.2. Tổ chức thực hiện và giải quyết các thủ tục hành chính
• 1.4.3. Chế độ, chính sách
• 1.4.4. Xử lý những vướng mắc phát sinh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Hiện trạng sử dụng đất và công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Vinh
• 2.2.2. Đánh giá công tác bồi thường GPMB và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại hai dự án trên địa bàn nghiên cứu
• 2.2.3. Đánh giá công tác bồi thường GPMB và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại hai dự án qua ý kiến người dân
• 2.2.4. Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng tới tiến độ bồi thường GPMB và tái định cư
• 2.2.5. Đề xuất một số giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới nhằm ổn định và nâng cao đời sống của người dân có đất bị thu hồi cả trong hiện tại và tương lai
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra
• 2.3.2. Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• 3.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Khái quát về thực trạng kinh tế xã hội của thành phố Vinh
• 3.2. Hiện trạng sử dụng đất và công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Vinh
• 3.2.1. Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Vinh
• 3.2.2. Công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Vinh
• 3.2.3. Bộ máy cán bộ ngành quản lý đất đai của thành phố Vinh
• 3.3. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường GPMB và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại hai dự án nghiên cứu
• 3.3.1. Những văn bản liên quan trực tiếp đến dự án
• 3.3.2. Ý nghĩa tầm quan trọng của dự án. Quy mô, địa điểm, thời gian thực hiện dự án. Phạm vi ảnh hưởng của dự án
• 3.3.3. Công tác bồi thường GPMB và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại hai dự án
• 3.3.3.1. Đánh giá công tác bồi thường GPMB của 2 dự án nghiên cứu qua phiếu điều tra ý kiến
• 3.3.3.2. Điều tra hộ gia đình
• 3.3.3.3. Điều tra cán bộ chuyên môn
• 3.3.4. Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng tới tiến độ bồi thường GPMB và tái định cư
• 3.3.5. Đề xuất một số giải pháp
• 3.3.5.1. Giải pháp về chính sách
• 3.3.5.2. Giải pháp về đào tạo nghề, tạo việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống cho người có đất bị thu hồi
• 3.3.5.3. Giải pháp về tổ chức thực hiện
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư là những vấn đề trọng tâm trong quá trình thu hồi đất tại Vinh, Nghệ An. Các khái niệm này được định nghĩa rõ ràng trong Luật Đất đai 2013, bao gồm việc Nhà nước thu lại quyền sử dụng đất, bồi thường giá trị đất, hỗ trợ ổn định đời sống và tái định cư cho người dân. Quy trình bồi thường và chính sách tái định cư được xây dựng nhằm đảm bảo quyền lợi người dân, đồng thời thúc đẩy tiến độ các dự án phát triển.

1.1. Khái niệm và cơ sở pháp lý

Theo Luật Đất đai 2013, thu hồi đất là việc Nhà nước thu lại quyền sử dụng đất từ người dân. Bồi thường là trả lại giá trị quyền sử dụng đất, trong khi hỗ trợ bao gồm các biện pháp giúp người dân ổn định đời sống và sản xuất. Tái định cư là quá trình di dời người dân đến nơi ở mới, đảm bảo điều kiện sống tốt hơn hoặc tương đương nơi cũ. Các quy định này tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác bồi thường và tái định cư.

1.2. Thực tiễn tại Vinh Nghệ An

Tại Vinh, Nghệ An, công tác bồi thường và tái định cư đã được triển khai trong nhiều dự án phát triển đô thị và hạ tầng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khó khăn như sự chênh lệch giữa giá bồi thường và giá thị trường, thiếu đồng bộ trong quy hoạch đất đai, và sự phức tạp trong thủ tục bồi thường. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi người dân và tiến độ dự án.

II. Đánh giá công tác bồi thường và tái định cư tại Vinh Nghệ An

Công tác bồi thường và tái định cư tại Vinh, Nghệ An được đánh giá dựa trên các tiêu chí như tính công bằng, hiệu quả và sự hài lòng của người dân. Các dự án được nghiên cứu cho thấy sự tiến bộ trong việc áp dụng chính sách tái định cư và hỗ trợ tái định cư, nhưng vẫn còn những hạn chế cần khắc phục.

2.1. Kết quả đạt được

Các dự án tại Vinh đã đạt được những kết quả tích cực trong việc bồi thường và tái định cư. Người dân được hỗ trợ di dời đến nơi ở mới với điều kiện sống tốt hơn. Các chính sách hỗ trợ như đào tạo nghề và tạo việc làm cũng được triển khai hiệu quả, giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

2.2. Những tồn tại và thách thức

Mặc dù có nhiều tiến bộ, công tác bồi thường và tái định cư tại Vinh vẫn gặp phải những thách thức. Giá bồi thường thường thấp hơn giá thị trường, gây bất mãn trong người dân. Quy trình bồi thường còn phức tạp, dẫn đến chậm trễ trong việc giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, việc thiếu đồng bộ trong quy hoạch đất đai cũng gây khó khăn cho công tác tái định cư.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác bồi thường và tái định cư

Để hoàn thiện công tác bồi thường và tái định cư tại Vinh, Nghệ An, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến tổ chức thực hiện. Các giải pháp này nhằm đảm bảo quyền lợi người dân, thúc đẩy tiến độ dự án và cải thiện hiệu quả quản lý đất đai.

3.1. Giải pháp về chính sách

Cần điều chỉnh chính sách bồi thường để giá bồi thường phù hợp với giá thị trường. Đồng thời, cần hoàn thiện chính sách tái định cư với các biện pháp hỗ trợ toàn diện, bao gồm đào tạo nghề, tạo việc làm và hỗ trợ tài chính. Các chính sách này cần được công khai, minh bạch để tạo sự tin tưởng từ người dân.

3.2. Giải pháp về tổ chức thực hiện

Cần đơn giản hóa quy trình bồi thường và tăng cường năng lực cho cán bộ thực hiện. Việc tổ chức các buổi đối thoại với người dân cũng cần được chú trọng để giải quyết kịp thời các vướng mắc. Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo việc thực hiện bồi thường và tái định cư đúng quy định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, là đô thị hạt nhân của vùng Bắc Trung Bộ, đang thực hiện nhiều dự án trọng điểm nhằm phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư. Năm 2016, trên địa bàn thành phố có 40 dự án được phê duyệt phương án bồi thường với tổng kinh phí khoảng 650 tỷ đồng. Tuy nhiên, công tác bồi thường GPMB và tái định cư vẫn còn nhiều khó khăn, như thiếu kinh phí, thiếu đất tái định cư và bất cập trong xác định giá bồi thường, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả các dự án.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác bồi thường GPMB và tái định cư tại hai dự án trọng điểm trên địa bàn thành phố Vinh, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả công tác này. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 5/2016 đến tháng 8/2017, tập trung tại xã Nghi Kim và xã Hưng Lộc, thành phố Vinh.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển, ổn định đời sống người dân bị thu hồi đất, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đất đai tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, chính sách bồi thường và tái định cư, bao gồm:

• Luật Đất đai 2013: Là cơ sở pháp lý quan trọng quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nhấn mạnh nguyên tắc công bằng, minh bạch và kịp thời trong bồi thường.
• Mô hình quản lý bồi thường GPMB: Tập trung vào quy trình lập phương án, thẩm định, phê duyệt và chi trả bồi thường, đồng thời tổ chức tái định cư phù hợp với điều kiện thực tế.
• Khái niệm bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Bồi thường là việc trả lại giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền; hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, sản xuất và phát triển; tái định cư là việc bố trí chỗ ở mới cho người bị thu hồi đất.

Các khái niệm chính bao gồm: thu hồi đất, bồi thường thiệt hại, hỗ trợ ổn định đời sống, tái định cư cưỡng bức và tự nguyện, giá đất cụ thể, và tiến độ giải phóng mặt bằng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra kết hợp phân tích định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý đất đai, tài nguyên môi trường thành phố Vinh; số liệu sơ cấp qua khảo sát phỏng vấn 126 hộ dân thuộc hai dự án (56 hộ tại dự án 1 và 70 hộ tại dự án 2) và 30 cán bộ chuyên môn tham gia công tác GPMB.
• Phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ hộ dân trong phạm vi hai dự án được khảo sát nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ thông tin.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel để thống kê, phân loại, mô tả và so sánh các chỉ tiêu liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Timeline nghiên cứu: Tiến hành từ tháng 5/2016 đến tháng 8/2017, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, trung thực và phù hợp với thực tiễn địa phương, giúp đánh giá toàn diện công tác bồi thường GPMB và tái định cư tại thành phố Vinh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất và quản lý nhà nước: Thành phố Vinh có diện tích đất nông nghiệp và phi nông nghiệp đa dạng, với hệ thống quản lý đất đai tương đối hoàn chỉnh. Tuy nhiên, việc xác định nguồn gốc đất và ranh giới còn gặp khó khăn do một số hộ dân tự ý cơi nới, trồng cây sau khi có thông báo thu hồi đất.

2. Tiến độ bồi thường GPMB tại hai dự án: Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1A và dự án đường quy hoạch 24m xã Hưng Lộc đều đạt tiến độ bồi thường trên 85%, tuy nhiên vẫn còn tồn tại vướng mắc về kinh phí và đất tái định cư. Tỷ lệ hộ dân đồng thuận với phương án bồi thường đạt khoảng 78%, trong khi 22% còn băn khoăn về giá bồi thường và hỗ trợ.

3. Ý kiến người dân và cán bộ chuyên môn: Khoảng 70% người dân cho rằng chính sách bồi thường chưa hoàn toàn thỏa đáng, đặc biệt về mức giá đất và hỗ trợ tái định cư. Cán bộ chuyên môn đánh giá yếu tố tài chính và năng lực quản lý của nhà đầu tư là nguyên nhân chính gây chậm tiến độ GPMB.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ GPMB: Bao gồm công tác tuyên truyền chưa sâu rộng, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu quỹ đất tái định cư, và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan liên quan. Tình trạng khiếu kiện kéo dài cũng làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ trong chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, cũng như hạn chế về nguồn lực tài chính và năng lực tổ chức thực hiện. So với các nghiên cứu tại các tỉnh khác như Quảng Ninh và Lạng Sơn, thành phố Vinh có điểm tương đồng về khó khăn trong việc xác định giá đất và xử lý khiếu kiện, nhưng có lợi thế hơn về hệ thống quản lý đất đai và sự quan tâm chỉ đạo của chính quyền địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tiến độ bồi thường theo từng dự án, bảng tổng hợp ý kiến người dân và cán bộ, cũng như biểu đồ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ GPMB. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường công tác dân vận để tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Cần điều chỉnh mức giá đất cụ thể sát với giá thị trường, bổ sung các khoản hỗ trợ phù hợp nhằm đảm bảo quyền lợi người dân, đặc biệt là các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi. Thời gian thực hiện: trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân: Đẩy mạnh truyền thông về chính sách pháp luật, lợi ích của dự án và quyền lợi người dân để nâng cao nhận thức, giảm thiểu khiếu kiện. Thời gian: liên tục trong quá trình triển khai dự án. Chủ thể: UBND các cấp, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể.

3. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư: Ưu tiên đầu tư xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi đất, đảm bảo điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân di dời. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Trung tâm Phát triển quỹ đất, UBND thành phố.

4. Nâng cao năng lực quản lý và phối hợp liên ngành: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác bồi thường GPMB; thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để xử lý kịp thời các vướng mắc. Thời gian: 6 tháng đến 1 năm. Chủ thể: Sở Nội vụ, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND thành phố.

5. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu đất đai: Xây dựng cơ sở dữ liệu số về thu hồi đất, bồi thường và tái định cư để theo dõi tiến độ, minh bạch thông tin và hỗ trợ ra quyết định. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Trung tâm Phát triển quỹ đất, Sở Thông tin và Truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai: Giúp nâng cao hiểu biết về quy trình, chính sách bồi thường và tái định cư, từ đó cải thiện hiệu quả công tác quản lý và giải quyết các vướng mắc thực tiễn.

2. Chủ đầu tư các dự án phát triển hạ tầng: Cung cấp thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ GPMB, giúp chủ đầu tư xây dựng kế hoạch hợp lý, phối hợp tốt với chính quyền và người dân.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý đất đai, Kinh tế phát triển: Là tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng, chính sách và giải pháp trong lĩnh vực bồi thường GPMB và tái định cư tại Việt Nam.

4. Người dân có đất bị thu hồi và các tổ chức xã hội: Giúp hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các quy định pháp luật liên quan, từ đó chủ động tham gia và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình thu hồi đất.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác bồi thường GPMB tại thành phố Vinh có những khó khăn gì?
   Khó khăn chính gồm thiếu kinh phí bồi thường, thiếu đất tái định cư, thủ tục hành chính phức tạp và sự chưa đồng thuận của một số hộ dân về giá bồi thường. Ví dụ, khoảng 22% hộ dân khảo sát còn băn khoăn về mức giá bồi thường.

2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được quy định như thế nào?
   Theo Luật Đất đai 2013, người sử dụng đất được bồi thường bằng đất hoặc tiền theo giá đất cụ thể, đồng thời được hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo nghề và bố trí tái định cư khi phải di chuyển chỗ ở.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến tiến độ giải phóng mặt bằng?
   Yếu tố tài chính và năng lực quản lý của nhà đầu tư, cùng với công tác tuyên truyền và phối hợp giữa các cơ quan liên quan, là những nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến tiến độ GPMB.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB?
   Cần hoàn thiện chính sách pháp luật, tăng cường tuyên truyền, xây dựng khu tái định cư trước, nâng cao năng lực cán bộ và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu đất đai.

5. Người dân có thể tham gia như thế nào trong quá trình thu hồi đất?
   Người dân được tham gia đóng góp ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các cuộc họp dân, đồng thời có quyền khiếu nại, tố cáo nếu thấy quyền lợi bị xâm phạm theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư tại thành phố Vinh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy tiến độ các dự án phát triển kinh tế - xã hội.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các khó khăn như thiếu kinh phí, đất tái định cư, thủ tục hành chính phức tạp và sự chưa đồng thuận của người dân.
• Nghiên cứu đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ GPMB và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường công tác tuyên truyền.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường và tái định cư.
• Kêu gọi các cơ quan chức năng, chủ đầu tư và cộng đồng dân cư phối hợp chặt chẽ để thực hiện thành công các dự án phát triển, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và phát triển bền vững địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1. Thu hồi đất Căn cứ điểm 11 - Điều 3, Luật đất đai 2013 [2]: “11.

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. Bồi thường, hỗ trợ Căn cứ điểm 12 - Điều 3, Luật đất đai 2013 [2]: “12. Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất.” Bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất cho dân, là việc khôi phục lại giá trị tài sản (nhà cửa, đất đai…), nguồn sinh sống, lợi ích vật chất và tinh thần theo nghĩa rộng cho người sử dụng đất bị ảnh hưởng do quá trình triển khai thực hiện dự án đó chính là hình thức trách nhiệm dân sự để bù đắp những tổn thất về vật chất, tinh thần cho bên thiệt hại, nhưng thiệt hại này không phải do hành vi trái pháp luật (của nhà đầu tư hay của Nhà nước) mà thực chất là kết quả của “phá hủy - tái tạo” trong quá trình phát triển của đô thị hay kinh tế - xã hội. Sự đền bù đó có thể hiểu là trả lại đầy đủ hoặc tương xứng với mất mát hoặc sự vất vả.

Và phải hiểu rằng: - Không phải mọi khoản đền bù đều bằng tiền; - Sự mất mát của người bị thu hồi đất không chỉ là về mặt vật chất mà nhiều trường hợp còn mất mát cả về tinh thần nhất là khi phải tái định cư; - Về mặt hành chính thì đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế và vẫn đòi hỏi sự “hy sinh”. Không chỉ là một sự đền bù ngang giá tuyệt đối. Căn cứ điểm 14 - Điều 3, Luật đất đai 2013 [2]: “14. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”.

c 4 Nhà nước trợ giúp cho người có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển thông qua việc cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới… Căn cứ vào Điều 83 Luật đất đai 2013 [2]: "Điều 83. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 1. Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: a) Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; b) Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật. Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: a) Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; b) Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; c) Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở; d) Hỗ trợ khác.

Chính phủ quy định chi tiết Điều này. Tái định cư Tái định cư là một vấn đề rất lớn của quốc gia, đặc biệt là các nước đã đang phát triển những trường hợp điển hình như xây dựng làm cầu đường, phát triển đô thị. Tái định cư là một khái niệm mang một tầm vóc khá rộng, ảnh hưởng tác động trực tiếp đến đời sống của người dân do bị mất tài sản, và nguồn thu nhập trong quá trình dự án phát triển gây ra. Khi bất kể có phải di chuyển hoặc các chương trình có mục đích khôi phục cuộc sống của họ.

Vì vậy Tái định cư bao hàm cả việc thực hiện chính sách bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất và Tái định cư theo nghĩa hẹp đó chính là quá trình di dời người dân đến một nơi ở mới. c 5 Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí Tái Định Cư bằng một trong các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở; - Bồi thường bằng giao đất ở mới; - Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở. Hình thức về việc tái định cư có các dạnh như sau: - Di dời dân cư vào khu đô thị; - Chuyển dịch nội thành và ngoài thành từ các chương trình cải tạo đô thị hóa, chuyển dịch theo cơ sở tự nguyện của người dân; - Tái định cư tại chỗ khi chính quyền thực hiện các dự án. Xét về cơ sở tự nguyện của người dân cũng có rất nhiều mức độ: - Tái định cư tự giác; - Tái định cư tự phát; - Tái định cư cưỡng bức.

Xét về tính chất thì Tái định cư thường có 2 dạng như sau: Tái định cư bắt buộc: thực hiện các dự án có mục đích chung vì vậy đều được xác lập quyền ưu tiên, để thu hồi đất nhằm phục vụ các dự án vì lợi ích cho nhà nước. Tái định cư tự nguyện: Thông thường trong tái định cư tự nguyện trong các dự án được cải tạo quy mô trong khu đô thị vì những lợi ích trực tiếp của người tham gia dự án. Một số khái niệm liên quan khác Theo 1 số điểm Điều 3 Luật đất đai 2013 [2]: “7. Nhà nước giao quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước giao đất) là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất để trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất.

Nhà nước cho thuê quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước cho thuê đất) là việc Nhà nước quyết định trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất. Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người đang sử dụng đất ổn định mà không có nguồn gốc được Nhà nước giao đất, cho thuê đất thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu đối với thửa đất xác định. Chuyển quyền sử dụng đất là việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác thông qua các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất và góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Chi phí đầu tư vào đất còn lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được.

Giá đất là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất. Giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định. Tiền sử dụng đất là số tiền mà người sử dụng đất phải trả cho Nhà nước khi được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất. Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.

Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hội. Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định đến tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án. Trong đó đền bù thiệt hại là khâu quan trọng quyết định tiến độ giải phóng mặt bằng.

Từ những nhận thức trên có thể hiểu bản chất của công tác đền bù giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng trong quá trình hiện nay không chỉ đơn thuần là sự đền c 7 bù về mặt vật chất mà còn phải đảm bảo lợi ích của người dân phải di chuyển. Đó là họ phải có được chỗ ở ổn định, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ, nhưng chắc chắn phải tốt hơn nơi cũ về mọi mặt thì mới tạo điều kiện cho người dân sống và ổn định. Được hỗ trợ ổn định đời sống sản xuất, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB 1.

Thực trạng quản lý đất đai Nói đúng hơn là hiệu lực pháp lý về quản lý đất đai của nơi có dự án. Nơi nào công tác quản lý đất đai tốt như đã hoàn chỉnh bản đồ địa chính có chất lượng, làm rõ nguồn gốc đất, ban hành công khai hạn mức diện tích đất ở và đất canh tác thì khâu đo đạc, xác định tính pháp lý của đất để áp giá bồi thường hoặc hỗ trợ, di chuyển tái định cư thường thuận lợi hơn. Trái lại, những nơi chưa tiến hành tốt những việc thuộc nội dung quản lý đất đai thường xuyên nói trên sẽ gặp không ít khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất, chủ sở hữu hợp pháp, diện tích, ranh giới của khu đất giữa thực địa và hồ sơ giải thửa do mất nhiều thời gian để đối chiếu, xác minh. Mặt khác, mặc dù đã nhận được thông báo về chủ trương thu hồi đất và yêu cầu giữ nguyên hiện trạng đất nằm trong chỉ giới giải phóng mặt bằng, nhưng một số hộ dân vẫn tự ý trồng cây, cơi nới các công trình khiến việc thống kê, đền bù GPMB gặp không ít khó khăn.