Khóa luận: Đánh giá thực trạng bồi thường, giải phóng mặt bằng nhà máy Samsung tại Phổ Yên Thái Nguyên

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong quá trình triển khai các dự án phát triển… 74 trang · Đại học Thái Nguyên · 2016.

• Tác giả: Trần Quốc Hoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Công Tác Bồi Thường, Giải Phóng Mặt Bằng Cho Một Phần Của Nhà Máy Samsung Trên Địa Bàn Thị Xã Phổ Yên – Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Trong thực tiễn
• 1.4. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lí luận
• 2.2. Giải phóng mặt bằng
• 2.3. Bồi thường
• 2.4. Thu hồi đất
• 2.5. Hỗ trợ
• 2.6. Tái định cư
• 2.7. Những văn bản luật của Chính phủ
• 2.8. Những văn bản của địa phương
• 2.9. Những điểm mới về công tác GPMB, hỗ trợ, tái định cư trong quy định luật đất đai 2013
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.2. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu
• 3.4.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên
• 4.3. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng nhà máy SamSung – khu công nghiệp Yên Bình – xã Đồng Tiến – Huyện Phổ Yên – Tỉnh Thái Nguyên
• 4.4. Tổng quan công tác giải phóng mặt bằng của dự án
• 4.5. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực GPMB
• 4.6. Kết quả công tác tái định cư và các chính sách hỗ trợ sau khi GPMB
• 4.6.1. Đánh giá các chính sách hỗ trợ
• 4.6.2. Kết quả công tác bố trí tái định cư
• 4.7. Tổng hợp kinh phí bồi thường
• 4.8. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân
• 4.9. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 4.10. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi trong công tác bồi thường GPMB
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Bồi Thường GPMB Samsung Phổ Yên

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong quá trình triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các dự án có vốn đầu tư lớn như Nhà máy Samsung Phổ Yên. Việc đánh giá thực trạng công tác này không chỉ giúp nhìn nhận những thành công, hạn chế mà còn đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả, đảm bảo quyền lợi của người dân và sự phát triển bền vững của địa phương. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích, đánh giá công tác bồi thường GPMB tại dự án Samsung Phổ Yên, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu.

1.1. Mục tiêu và phạm vi đánh giá GPMB Samsung Phổ Yên

Mục tiêu chính của việc đánh giá là xác định hiệu quả của công tác bồi thường GPMB tại Nhà máy Samsung Phổ Yên, bao gồm việc tuân thủ các quy định pháp luật, mức độ hài lòng của người dân bị ảnh hưởng, và tác động đến tiến độ dự án. Phạm vi đánh giá bao gồm toàn bộ quá trình GPMB, từ khâu lập kế hoạch, thông báo thu hồi đất, định giá đền bù đất đai, chi trả tiền bồi thường tài sản trên đất, đến công tác hỗ trợ tái định cư và giải quyết khiếu nại. Việc đánh giá cũng xem xét đến các yếu tố kinh tế - xã hội, môi trường liên quan đến dự án.

1.2. Tầm quan trọng của đánh giá bồi thường GPMB Samsung

Việc đánh giá công tác bồi thường GPMB tại Samsung Phổ Yên có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của quá trình thu hồi đất. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư dự án, và người dân bị ảnh hưởng, giúp cải thiện quy trình bồi thường, giảm thiểu tranh chấp, và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Ngoài ra, việc đánh giá cũng góp phần nâng cao uy tín của Samsung trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững.

II. Thách Thức Bồi Thường GPMB Nhà Máy Samsung Phổ Yên

Công tác bồi thường GPMB cho Nhà máy Samsung Phổ Yên đối mặt với nhiều thách thức, từ việc xác định giá đất phù hợp, đảm bảo quyền lợi của người dân, đến giải quyết các khiếu nại phát sinh. Sự phức tạp của quy trình, sự thay đổi của chính sách, và sự khác biệt về quan điểm giữa các bên liên quan có thể gây ra chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và gây bức xúc trong dư luận. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của công tác GPMB.

2.1. Khó khăn trong định giá đền bù đất đai Samsung Phổ Yên

Một trong những thách thức lớn nhất trong công tác bồi thường GPMB là việc định giá đền bù đất đai một cách công bằng và hợp lý. Giá đất thị trường thường biến động, gây khó khăn cho việc xác định giá bồi thường phù hợp với quyền lợi của người dân. Sự thiếu minh bạch trong quy trình định giá, sự khác biệt về quan điểm giữa các bên liên quan, và sự phức tạp của các quy định pháp luật có thể dẫn đến tranh chấp và khiếu nại kéo dài.

2.2. Vấn đề tái định cư và ổn định đời sống người dân Samsung

Việc tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Samsung Phổ Yên là một thách thức không nhỏ. Đảm bảo người dân có chỗ ở mới ổn định, có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, và có cơ hội việc làm để duy trì thu nhập là những yêu cầu quan trọng. Sự thiếu hụt quỹ đất tái định cư, sự chậm trễ trong xây dựng hạ tầng, và sự thiếu quan tâm đến nhu cầu của người dân có thể gây ra bất ổn xã hội.

2.3. Giải quyết khiếu nại và tranh chấp bồi thường GPMB Samsung

Trong quá trình bồi thường GPMB, việc phát sinh khiếu nại và tranh chấp là điều khó tránh khỏi. Các khiếu nại thường liên quan đến giá bồi thường, diện tích đất bị thu hồi, hoặc các vấn đề liên quan đến tái định cư. Việc giải quyết khiếu nại một cách nhanh chóng, công bằng và minh bạch là yếu tố quan trọng để duy trì sự ổn định xã hội và đảm bảo tiến độ dự án. Cần có cơ chế đối thoại hiệu quả, sự tham gia của các bên liên quan, và sự tuân thủ pháp luật để giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình.

III. Quy Trình Bồi Thường GPMB Nhà Máy Samsung Phổ Yên

Quy trình bồi thường GPMB tại Nhà máy Samsung Phổ Yên tuân thủ theo các quy định của pháp luật Việt Nam, bao gồm các bước như lập kế hoạch, thông báo thu hồi đất, đo đạc kiểm đếm, định giá bồi thường, chi trả tiền bồi thường, và hỗ trợ tái định cư. Việc thực hiện đúng quy trình, đảm bảo tính minh bạch và công khai là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận và giảm thiểu tranh chấp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, chủ đầu tư dự án, và người dân bị ảnh hưởng để đảm bảo quy trình diễn ra suôn sẻ.

3.1. Các bước thực hiện bồi thường GPMB Samsung Phổ Yên

Quy trình bồi thường GPMB thường bắt đầu bằng việc lập kế hoạch chi tiết, bao gồm xác định diện tích đất cần thu hồi, số lượng hộ dân bị ảnh hưởng, và tổng kinh phí bồi thường. Sau đó, các cơ quan chức năng sẽ thông báo quyết định thu hồi đất cho người dân, tiến hành đo đạc kiểm đếm tài sản trên đất, và định giá bồi thường theo quy định của pháp luật. Cuối cùng, tiền bồi thường sẽ được chi trả cho người dân, và các biện pháp hỗ trợ tái định cư sẽ được triển khai.

3.2. Vai trò của các bên liên quan trong GPMB Samsung

Trong quá trình bồi thường GPMB, có nhiều bên liên quan với vai trò và trách nhiệm khác nhau. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm ban hành các quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, và giải quyết khiếu nại. Chủ đầu tư dự án có trách nhiệm cung cấp kinh phí bồi thường, phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện quy trình GPMB. Người dân bị ảnh hưởng có quyền được thông tin đầy đủ, tham gia vào quá trình định giá bồi thường, và nhận được bồi thường thỏa đáng.

IV. Đánh Giá Tác Động Dự Án Samsung Phổ Yên Đến Người Dân

Dự án Samsung Phổ Yên có tác động lớn đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân địa phương, cả tích cực và tiêu cực. Bên cạnh việc tạo ra cơ hội việc làm, tăng thu nhập, và thúc đẩy phát triển kinh tế, dự án cũng gây ra những ảnh hưởng đến môi trường, văn hóa, và đời sống của người dân bị thu hồi đất. Việc đánh giá toàn diện các tác động này là cần thiết để có những giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực và phát huy tác động tích cực.

4.1. Tác động kinh tế của dự án Samsung đến người dân

Dự án Samsung Phổ Yên tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, giúp tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Ngoài ra, dự án cũng thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ, thương mại, và du lịch, góp phần vào tăng trưởng kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, dự án cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến một số ngành nghề truyền thống, và làm tăng sự phụ thuộc của người dân vào Samsung.

4.2. Ảnh hưởng xã hội và văn hóa từ dự án Samsung Phổ Yên

Dự án Samsung Phổ Yên có thể làm thay đổi cấu trúc xã hội, lối sống, và các giá trị văn hóa của người dân địa phương. Sự di cư của lao động từ các vùng khác đến có thể làm tăng áp lực lên hạ tầng xã hội, và gây ra những xung đột văn hóa. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là một thách thức lớn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

4.3. Tác động môi trường từ dự án Samsung Phổ Yên

Dự án Samsung Phổ Yên có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, và suy thoái đất. Việc quản lý chất thải, sử dụng tài nguyên một cách bền vững, và bảo vệ đa dạng sinh học là những yêu cầu quan trọng để giảm thiểu tác động môi trường của dự án.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Samsung

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB tại Nhà máy Samsung Phổ Yên, cần có những giải pháp đồng bộ, từ việc hoàn thiện chính sách, tăng cường năng lực cán bộ, đến nâng cao sự tham gia của người dân. Việc áp dụng các công nghệ mới, tăng cường kiểm tra giám sát, và xử lý nghiêm các vi phạm cũng là những yếu tố quan trọng để đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và hiệu quả của quá trình GPMB.

5.1. Hoàn thiện chính sách bồi thường GPMB Samsung Phổ Yên

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật về bồi thường GPMB để đảm bảo tính công bằng, minh bạch, và phù hợp với thực tế. Cần có cơ chế định giá đất đai linh hoạt, phản ánh đúng giá trị thị trường, và đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần có chính sách hỗ trợ tái định cư toàn diện, bao gồm hỗ trợ về nhà ở, việc làm, và các dịch vụ xã hội.

5.2. Tăng cường năng lực cán bộ làm công tác GPMB Samsung

Cần đào tạo và bồi dưỡng cán bộ làm công tác GPMB để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, và ý thức trách nhiệm. Cần có cơ chế khuyến khích cán bộ làm việc hiệu quả, và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực.

5.3. Nâng cao sự tham gia của người dân vào GPMB Samsung

Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch, định giá bồi thường, và giám sát thực hiện GPMB. Cần có cơ chế đối thoại hiệu quả, và giải quyết khiếu nại một cách nhanh chóng, công bằng, và minh bạch. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ của mình.

VI. Kết Luận và Khuyến Nghị Về Bồi Thường GPMB Samsung

Công tác bồi thường GPMB tại Nhà máy Samsung Phổ Yên là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, sự tuân thủ pháp luật, và sự quan tâm đến quyền lợi của người dân. Việc đánh giá thực trạng, nhận diện thách thức, và đề xuất giải pháp là cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác này, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường năng lực cán bộ, và nâng cao sự tham gia của người dân để đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và hiệu quả của quá trình GPMB.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ công tác GPMB Samsung Phổ Yên

Từ kinh nghiệm thực tế tại Samsung Phổ Yên, có thể rút ra một số bài học quan trọng về công tác GPMB. Đó là sự cần thiết của việc lập kế hoạch chi tiết, đảm bảo tính minh bạch và công khai, tăng cường đối thoại với người dân, và giải quyết khiếu nại một cách nhanh chóng, công bằng, và minh bạch.

6.2. Khuyến nghị cho các dự án GPMB tương tự Samsung Phổ Yên

Đối với các dự án GPMB tương tự, cần chú trọng đến việc đánh giá tác động kinh tế - xã hội và môi trường một cách toàn diện, có chính sách hỗ trợ tái định cư phù hợp với nhu cầu của người dân, và tăng cường kiểm tra giám sát để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam, đất đai giữ vai trò là tư liệu sản xuất đặc biệt và nguồn lực nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, dẫn đến nhu cầu thu hồi, chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu công nghiệp, hạ tầng giao thông và công trình công cộng ngày càng gia tăng. Trong chu trình đầu tư xây dựng, công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng (GPMB) là điều kiện tiên quyết quyết định tiến độ thực hiện dự án. Tuy nhiên, đây cũng là khâu phức tạp, nhạy cảm do tác động trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp, tư liệu sản xuất và đời sống sinh hoạt của người dân, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu nại, khiếu kiện kéo dài nếu không được xử lý thỏa đáng.

Tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, việc triển khai xây dựng tổ hợp công nghệ cao của nhà máy Samsung Electronics tại Khu công nghiệp Yên Bình là một trong những dự án thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trọng điểm. Để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công, chính quyền địa phương phải thực hiện thu hồi diện tích đất đai rất lớn, tác động sâu sắc đến cộng đồng dân cư địa phương, đặc biệt là các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp. Nhận thức được yêu cầu thực tiễn về việc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi, tác giả Trần Quốc Hoàn đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho một phần của nhà máy SamSung trên địa bàn Thị xã Phổ Yên – Tỉnh Thái Nguyên" thuộc chuyên ngành Địa chính môi trường, Khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (năm 2016), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đỗ Thị Lan.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo 4 nội dung đánh số trong văn bản:

1. Tìm hiểu khái quát về địa bàn nghiên cứu và dự án.
2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án nhà máy SamSung Electronics – khu công nghiệp Yên Bình, thị xã Phổ Yên, từ đó tìm ra những thuận lợi và khó khăn của dự án.
3. Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng.
4. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi cao nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thường GPMB và rút kinh nghiệm cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của địa phương trong thời gian tới.

Đề tài đặt ra các yêu cầu khoa học: nắm vững các quy định của Luật Đất đai cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật dưới luật; số liệu và tài liệu điều tra khảo sát phải trung thực, phản ánh khách quan hiện trạng thực tế của dự án; nghiên cứu đúng đối tượng và phạm vi để xác định rõ nguyên nhân tồn tại; từ đó kiến nghị phương án khả thi, phù hợp điều kiện thực tế địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết quả công tác bồi thường, GPMB của dự án Samsung Electronics trên địa bàn thị xã Phổ Yên; hệ thống luật pháp và chính sách GPMB của Nhà nước và địa phương áp dụng trong quá trình thu hồi đất.
• Phạm vi nghiên cứu: Công tác bồi thường, GPMB cho một phần dự án nhà máy Samsung Electronics tại Khu công nghiệp Yên Bình thuộc địa bàn phường/xã Đồng Tiến, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
• Địa điểm và thời gian thực hiện: Thu thập số liệu tại Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Phổ Yên; thời gian tiến hành từ ngày 30/11/2016 đến ngày 29/4/2016 (ghi nhận theo nguyên văn hồ sơ đề tài).

---

Cơ sở lý thuyết, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm cơ bản

Khóa luận làm rõ các khái niệm pháp lý chuyên ngành quản lý đất đai làm nền tảng đánh giá:

• Giải phóng mặt bằng: Quá trình thực hiện việc di dời nhà cửa, cây cối, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định do Nhà nước quyết định thu hồi nhằm phục vụ mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế. Quá trình này bắt đầu từ khi thành lập Hội đồng GPMB cho đến khi hoàn tất bàn giao đất cho chủ đầu tư.
• Bồi thường: Việc đền bù những tổn hại vật chất và tinh thần gây ra cho người có đất bị thu hồi, đảm bảo nguyên tắc bù đắp tương xứng và tạo lập nơi ở, điều kiện sống mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
• Thu hồi đất: Quyết định hành chính của Nhà nước nhằm thu lại quyền sử dụng đất của người được trao quyền sử dụng đất hoặc thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai theo quy định của Luật Đất đai 2013.
• Hỗ trợ và tái định cư: Hoạt động trợ giúp của Nhà nước nhằm ổn định đời sống, sản xuất cho người bị thu hồi đất; di chuyển và bố trí nơi ở mới thông qua các hình thức bồi thường bằng nhà ở, bằng đất ở mới, hoặc bằng tiền để người dân tự xây dựng nơi ở mới.

Khung văn bản quy phạm pháp luật

Khóa luận tổng hợp hệ thống cơ sở pháp lý nhiều cấp từ trung ương đến địa phương:

• Văn bản của Trung ương: Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 19/NQ-TW; Nghị định 43/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Nghị định 44/2014/NĐ-CP quy định về giá đất; Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định 84/2007/NĐ-CP; Nghị định 69/2009/NĐ-CP; Thông tư 74/2015/TT-BTC hướng dẫn lập dự toán, thanh quyết toán kinh phí bồi thường; Thông tư 14/2009/TT-BTNMT và Thông tư 37/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tác giả phân tích sâu các điểm mới của Luật Đất đai 2013 so với Luật Đất đai 2003: tách bạch nguyên tắc bồi thường về đất (Điều 74) và bồi thường tài sản (Điều 88); mở rộng đối tượng bồi thường cho đất thuê trả tiền một lần và đất cơ sở tôn giáo (Điều 75); bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại (Điều 76); chính sách cho dự án đặc biệt (Điều 87); hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề cho lao động nông nghiệp và dịch vụ (Điều 83, 84); điều kiện bắt buộc hoàn thành xây dựng hạ tầng khu tái định cư trước khi thu hồi đất ở và cơ chế hỗ trợ suất tái định cư tối thiểu (Điều 85, 86).
• Văn bản của tỉnh Thái Nguyên: Nghị quyết số 26/2009/NQ-HĐND; Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND và Quyết định 06/2010/QĐ-UBND quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Quyết định số 47/2010/QĐ-UBND và Quyết định số 52/2012/QĐ-UBND về phê duyệt khung giá các loại đất; Quyết định số 28/2011/QĐ-UBND ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu; Quyết định số 15/2012/QĐ-UBND ban hành đơn giá bồi thường nhà và công trình kiến trúc; Quyết định số 03/2012/QĐ-UBND quy định quy trình xác định giá đất.

Bài học thực tiễn trong nước và quốc tế

Tác giả so sánh cơ chế GPMB tại một số quốc gia: Trung Quốc (chế độ công hữu đất đai phân biệt đô thị và nông thôn; thẩm quyền Chính phủ thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên; nguyên tắc nơi ở mới bằng hoặc cao hơn nơi cũ); Hoa Kỳ (nguyên tắc "đền bù tương xứng" - Just Compensation; 3 phương pháp định giá gồm giá mua bán, lợi tức phát sinh và tái tạo trừ khấu hao; nhà nước chịu chi phí tòa án và luật sư khi phát sinh tranh chấp); Hàn Quốc (tỷ lệ 85% thu hồi đất qua tham vấn, 15% cưỡng chế; bồi thường tiền mặt trước; bắt buộc thông qua 2-3 cơ quan định giá độc lập; bồi thường hoa màu bằng 2 lần tổng thu nhập hàng năm). Tại Việt Nam, nghiên cứu rà soát thực tế tại Hà Nội (6 tháng đầu năm 2013 kiểm kê 15,3 ha của 642 hộ, thu hồi bàn giao 27,1 ha của 1.221 hộ, chi trả 17,5 tỷ đồng), Phú Thọ (kinh nghiệm vận động nhân dân tại dự án cao tốc Nội Bài – Lào Cai, cầu Ngọc Tháp), và tỉnh Thái Nguyên (năm 2009 triển khai 210 dự án, thu hồi hơn 20 triệu m², chi trả hơn 1.000 tỷ đồng; điểm sáng GPMB nhanh tại dự án may Shinwon Sông Công diện tích 80.000 m²).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo tổng kết, số liệu thống kê địa chính, hồ sơ dự án lưu trữ tại Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Phổ Yên và các văn bản chỉ đạo của chính quyền địa phương.
• Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa và phỏng vấn trực tiếp các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi phục vụ dự án Samsung bằng phiếu điều tra với quy mô mẫu 30 phiếu.
• Phương pháp xử lý thông tin, số liệu: Xử lý, tổng hợp số liệu thứ cấp theo mục tiêu nghiên cứu; dữ liệu điều tra sơ cấp được làm sạch và xử lý trên bảng tính Microsoft Excel.
• Phương pháp phân tích, so sánh: So sánh số liệu diện tích và kinh phí bồi thường thực tế với khung giá của Chính phủ, bảng giá quy định của UBND tỉnh Thái Nguyên và giá thị trường.
• Phương pháp thống kê: Thống kê mô tả tổng diện tích, kinh phí bồi thường từng loại đất, tài sản và mức độ tác động của dự án đến đời sống người dân.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

PHẦN I: MỞ ĐẦU

Nội dung đặt vấn đề nêu bật vai trò chiến lược của đất đai và áp lực GPMB trong quá trình thu hút đầu tư công nghiệp tại thị xã Phổ Yên. Tác giả trình bày rõ mục đích nghiên cứu, 4 nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm, 4 yêu cầu mang tính phương pháp luận, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc hỗ trợ giải quyết tranh chấp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bồi thường, tái định cư.

PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương này hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, bồi thường thiệt hại và tái định cư. Trình bày chi tiết hành lang pháp lý của Chính phủ và UBND tỉnh Thái Nguyên, đồng thời phân tích sâu sắc các điểm đổi mới của Luật Đất đai 2013 nhằm khắc phục tình trạng khiếu kiện. Tác giả tổng hợp bài học thực tiễn từ Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và kinh nghiệm GPMB tại Hà Nội, Phú Thọ, Thái Nguyên.

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là kết quả GPMB dự án Samsung Electronics và hệ thống văn bản pháp lý liên quan; địa bàn thực hiện tại Phòng TN&MT thị xã Phổ Yên trong khung thời gian 30/11/2016 – 29/4/2016. Nội dung nghiên cứu bao quát từ điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội địa phương, kết quả bồi thường đất và tài sản, kết quả tái định cư, chính sách hỗ trợ, đến điều tra khảo sát ý kiến người dân (mẫu 30 phiếu) và đề xuất giải pháp. Quy trình nghiên cứu dựa trên sự kết hợp các phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp, xử lý số liệu trên Excel, phương pháp phân tích so sánh và phương pháp thống kê.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Khóa luận phân tích toàn diện địa bàn nghiên cứu và hiện trạng quản lý đất đai:

• Điều kiện tự nhiên: Thị xã Phổ Yên nằm ở phía Nam tỉnh Thái Nguyên với tổng diện tích tự nhiên 25.886,90 ha (chiếm 7,32% diện tích toàn tỉnh), gồm 18 đơn vị hành chính (4 phường: Ba Hàng, Bãi Bông, Bắc Sơn, Đồng Tiến và 14 xã). Địa hình chuyển tiếp thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, chia thành vùng gò đồi thấp phía Đông hữu ngạn sông Công (độ cao trung bình 8–15 m) và vùng núi phía Tây tả ngạn sông Công (đỉnh Tạp Giàng cao 615 m). Khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 2.500 mm, nhiệt độ trung bình 22°C, số giờ nắng 1.750 giờ/năm, bức xạ 115 Kcal/cm². Hệ thống thủy văn gồm sông Cầu (lưu vực 3.480 km²), sông Công (dài 25 km qua huyện, lưu vực 951 km²) và hồ nhân tạo Suối Lạnh. Tài nguyên đất có 10 loại đất chính, trong đó các loại đất có tầng dày trên 100 cm thích hợp cho nông nghiệp chỉ chiếm 35% diện tích tự nhiên.
• Điều kiện kinh tế - xã hội: Dân số toàn huyện năm 2015 là 158.619 người, mật độ 612,7 người/km². Cơ cấu kinh tế có sự chuyển biến mạnh mẽ: tỷ trọng nông lâm nghiệp giảm từ 45,65% (năm 2012) xuống 39,55% (năm 2015), trong khi công nghiệp tăng nhanh từ 36,06% lên 49,44%. Hạ tầng giao thông huyết mạch gồm Quốc lộ 3, cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên và tuyến đường sắt chuyên chở khoáng sản dài 19 km.
• Hiện trạng sử dụng đất: Toàn bộ cơ cấu đất đai của huyện Phổ Yên năm 2015 được tác giả tổng hợp tại Bảng 4.1:

STT	Loại đất	Mã đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên		25.886,90	100,00
1	Đất nông nghiệp	NNP	19.662,24	75,95
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	12.382,69	47,83
1.1.1	Đất trồng cây hàng năm	CHN	8.140,98	31,45
-	Trong đó: Đất trồng lúa	LUA	6.747,43	26,07
-	Đất cỏ dùng vào chăn nuôi	COC	5,17	0,02
-	Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	1.388,38	5,36
1.1.2	Đất trồng cây lâu năm	CLN	4.241,71	16,39
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	6.939,37	26,80
1.2.1	Đất rừng sản xuất	RSX	4.260,03	16,46
1.2.2	Đất rừng phòng hộ	RPH	2.679,34	10,35
1.3	Đất nuôi trồng thuỷ sản	NTS	270,82	1,05
1.4	Đất nông nghiệp khác	NKH	69,36	0,27
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	6.125,00	23,66
2.1	Đất ở tại nông thôn	ONT	1.813,63	7,01
2.2	Đất ở tại đô thị	ODT	170,50	0,66
2.3	Đất chuyên dùng	CDG	2.599,95	10,04
2.3.1	Đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp	CTS	12,47	0,05
2.3.2	Đất quốc phòng	CQP	505,51	1,95
2.3.3	Đất an ninh	CAN	0,24	0,00009
2.3.4	Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp	CSK	539,09	2,08
2.3.5	Đất có mục đích công cộng	CCC	1.542,64	5,96
2.4	Đất tôn giáo, tín ngưỡng	TTN	16,35	0,06
2.5	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	153,00	0,59
2.6	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	SMN	1.364,22	5,27
2.7	Đất phi nông nghiệp khác	PNK	7,35	0,03
3	Đất chưa sử dụng	CSD	99,66	0,38
3.1	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	67,80	0,26
3.2	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	31,86	0,12

• Thực trạng GPMB dự án Samsung: Khóa luận trình bày việc áp dụng quy định pháp luật vào bồi thường đất ở, đất nông nghiệp và công trình tài sản trên đất. Các số liệu được cấu trúc thông qua hệ thống bảng thống kê của đề tài: diện tích thu hồi (Bảng 4.2), kết quả bồi thường đất ở (Bảng 4.3), kết quả bồi thường đất nông nghiệp (Bảng 4.4), kinh phí hỗ trợ dự án (Bảng 4.6), bố trí tái định cư (Bảng 4.7), tổng hợp kinh phí bồi thường (Mục 4.2.3.2), kế hoạch sử dụng tiền đền bù của người dân (Bảng 4.9) và khảo sát ý kiến người dân sau GPMB (Bảng 4.10). Nghiên cứu chỉ ra những khó khăn: công tác kiểm kê sai sót, chậm xây dựng hạ tầng khu tái định cư khiến dân chậm ổn định chỗ ở, và nguy cơ mất sinh kế lâu dài do mất đất sản xuất nông nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh hiện trạng sử dụng đất của thị xã Phổ Yên năm 2015: diện tích tự nhiên là 25.886,90 ha; trong đó nhóm đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 19.662,24 ha (75,95%), riêng đất trồng lúa là 6.747,43 ha; đất phi nông nghiệp đạt 6.125,00 ha (23,66%); đất chưa sử dụng còn 99,66 ha (0,38%).
• Phản ánh xu hướng chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ của thị xã Phổ Yên: tỷ trọng công nghiệp tăng từ 36,06% (2012) lên 49,44% (2015), kéo theo nhu cầu thu hồi diện tích lớn đất nông nghiệp để phục vụ các dự án công nghiệp, trọng tâm là dự án Samsung Electronics tại KCN Yên Bình (xã/phường Đồng Tiến).
• Đánh giá việc thực thi các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo khung Luật Đất đai 2013 và các quyết định của UBND tỉnh Thái Nguyên (QĐ 01/2010, QĐ 28/2011, QĐ 15/2012, QĐ 52/2012), chỉ rõ các vướng mắc về khoảng cách giữa giá bồi thường và giá thị trường, việc chậm bàn giao mặt bằng khu tái định cư và sự lúng túng của người dân trong việc chuyển đổi nghề nghiệp sau khi nhận tiền đền bù.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác GPMB, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ của cán bộ làm công tác kiểm kê, thẩm định bồi thường, tránh để xảy ra sai sót dẫn đến khiếu nại.
• Thực hiện công khai, minh bạch toàn bộ quy trình, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tổ chức đối thoại trực tiếp với nhân dân nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc phát sinh từ cơ sở.
• Đảm bảo nguyên tắc xây dựng hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu (điện, đường, nước sinh hoạt) tại các khu tái định cư trước khi thực hiện thu hồi đất ở của người dân.
• Đẩy mạnh chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và đào tạo việc làm: phối hợp với các cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp (đặc biệt là tổ hợp Samsung) để tiếp nhận lao động địa phương bị mất đất sản xuất nông nghiệp, hướng dẫn người dân sử dụng nguồn tiền đền bù hợp lý vào sản xuất kinh doanh dịch vụ.

Đóng góp của nghiên cứu

Khóa luận góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ chế pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong giai đoạn chuyển giao thực thi Luật Đất đai 2013 tại tỉnh Thái Nguyên. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực địa và điều tra xã hội học về tác động của dự án Samsung Electronics đối với đời sống cư dân địa phương, làm tài liệu tham khảo cho công tác quản lý đất đai và triển khai các dự án công nghiệp hóa tiếp theo trên địa bàn thị xã Phổ Yên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô mẫu điều tra xã hội học sơ cấp còn nhỏ (30 phiếu điều tra hộ dân), chỉ phản ánh ý kiến của một nhóm cư dân chịu ảnh hưởng trực tiếp tại khu vực GPMB của một phần dự án nhà máy Samsung, chưa đại diện cho toàn bộ các đối tượng bị tác động bởi toàn thể Khu công nghiệp Yên Bình.
• Thời gian tiến hành nghiên cứu ngắn (thực hiện trong đợt thực tập tốt nghiệp từ cuối năm 2015 đến tháng 4/2016), nguồn tài liệu chủ yếu dựa trên các báo cáo hành chính của Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Phổ Yên, chưa thực hiện được các phân tích định lượng chuyên sâu về biến động sinh kế và thu nhập của người dân sau nhiều năm tái định cư.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi và quy mô mẫu điều tra xã hội học đối với toàn bộ các dự án thành phần thuộc Khu công nghiệp Yên Bình và các khu dân cư lân cận.
• Theo dõi và đánh giá dài hạn (longitudinal study) tác động kinh tế - xã hội đối với đời sống của các hộ gia đình sau khi hoàn thành tái định cư từ 3 đến 5 năm, tập trung vào tính bền vững của các mô hình chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế phi nông nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Địa chính, Quản lý tài nguyên, Quản lý đất đai, Kinh tế nông nghiệp và Luật học tham khảo về phương pháp tiếp cận đánh giá một dự án thu hồi đất và giải phóng mặt bằng trên thực địa.
• Cán bộ làm công tác chuyên môn tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Ban Quản lý các khu công nghiệp cấp huyện/thị xã trong việc thiết kế phương án bồi thường, đối thoại với dân và xử lý vướng mắc tái định cư.
• Các phần đáng tham khảo: Bảng số liệu chi tiết về hiện trạng sử dụng đất thị xã Phổ Yên năm 2015 (Bảng 4.1); phần phân tích tổng hợp các điểm mới của Luật Đất đai 2013 liên quan đến Điều 74, 75, 76, 83, 84, 85, 86, 87; và hệ thống bài học kinh nghiệm quốc tế (Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Trung Quốc).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này nghiên cứu về công tác GPMB tại địa điểm cụ thể nào và do đơn vị nào đào tạo?
Khóa luận nghiên cứu công tác bồi thường, GPMB cho một phần dự án nhà máy Samsung Electronics tại Khu công nghiệp Yên Bình, thuộc địa bàn xã/phường Đồng Tiến, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên; do sinh viên Trần Quốc Hoàn thực hiện tại Khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Đỗ Thị Lan (hoàn thành năm 2016).

2. Tác giả đã sử dụng cỡ mẫu điều tra xã hội học là bao nhiêu và điều tra đối tượng nào?
Tác giả đã sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra với quy mô mẫu là 30 phiếu, thực hiện điều tra thực địa trên đối tượng là các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi việc thu hồi đất phục vụ dự án.

3. Cơ cấu sử dụng đất của thị xã Phổ Yên năm 2015 theo số liệu trong khóa luận có đặc điểm gì?
Năm 2015, tổng diện tích tự nhiên của thị xã Phổ Yên là 25.886,90 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm ưu thế với 19.662,24 ha (tương ứng 75,95% diện tích tự nhiên); đất phi nông nghiệp là 6.125,00 ha (chiếm 23,66%); và đất chưa sử dụng là 99,66 ha (chiếm 0,38%).

4. Khóa luận ghi nhận sự thay đổi cơ cấu kinh tế của thị xã Phổ Yên giai đoạn 2012–2015 như thế nào?
Theo số liệu trong văn bản, cơ cấu kinh tế của thị xã Phổ Yên chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp hóa: tỷ trọng ngành nông, lâm nghiệp giảm từ 45,65% (năm 2012) xuống còn 39,55% (năm 2015), trong khi tỷ trọng công nghiệp tăng từ 36,06% lên mức 49,44%.

5. Những điểm mới cơ bản của Luật Đất đai 2013 về bồi thường, tái định cư được phân tích trong khóa luận là gì?
Các điểm mới bao gồm: tách riêng nguyên tắc bồi thường về đất (Điều 74) và bồi thường tài sản (Điều 88); bổ sung đối tượng đất thuê trả tiền một lần và đất tôn giáo (Điều 75); bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại (Điều 76); chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tìm việc làm cho lao động nông nghiệp và kinh doanh dịch vụ (Điều 83, 84); quy định hoàn thành hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư trước khi thu hồi đất ở và cơ chế hỗ trợ suất tái định cư tối thiểu (Điều 85, Điều 86).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Quốc Hoàn là công trình nghiên cứu chuyên ngành Địa chính môi trường, phản ánh thực trạng triển khai công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án nhà máy Samsung Electronics trên địa bàn thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu đã kết hợp việc phân tích cơ sở pháp lý, bài học kinh nghiệm quốc tế với số liệu thống kê hiện trạng sử dụng đất năm 2015 cùng điều tra thực địa 30 hộ dân chịu ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra những thành quả đạt được cũng như các vướng mắc điển hình về đơn giá, kiểm đếm và hạ tầng tái định cư, từ đó đưa ra các kiến nghị có giá trị thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác quản lý đất đai và hài hòa lợi ích giữa các bên khi Nhà nước thu hồi đất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, có trƣớc lao động và cùng với quá trình lịch sử phát triển kinh tế - xã hội, đất đai là điều kiện lao động. Đất đai đóng vai trò quyết định cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài ngƣời. Nếu không có đất đai thì rõ ràng không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, cũng nhƣ không thể có sự tồn tại của loài ngƣời Đất đai tham gia vào tất cả các hoạt động của đời sống kinh tế, xã hội. Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các thành phố, làng mạc các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi vá các công trình thuỷ lợi khác.

Đất đai cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp, xây dựng nhƣ gạch ngói, xi, măng, gốm sứ. Đất đai là nguồn của cải, là một tài sản cố định hoặc đầu tƣ cố định. là thƣớc đo sự giầu có của mộ quốc gia. Ngày nay các dự án đầu tƣ vào đất ngày càng nhiều, cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ trên cả nƣớc.

Với tốc độ phát triển kinh tế nhƣ thế, làm cho nhu cầu về thuế đất, chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn. Để cho các dự án đầu tƣ vào các công trình phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế có tính khả thi, đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng một vai trò hết sức quan trọng. Vì nó là điều kiện ban đầu để triển khai nhanh, đúng tiến độ nhƣng ngƣợc lại nó cũng có thể trở thành rào cản và luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện, mất ổn định an ninh vì khi thực hiện công tác này ảnh hƣởng trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, các cá nhân và hộ gia đình. 2 Với dân số ngày càng tăng, xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn.

Thực tế qua nhiều dự án cho thấy công tác GPMB vẫn còn nhiều bất cập, nhiều khó khăn. Một số địa phƣơng thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành; chƣa làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giải thích cho nhân dân hiểu rõ quy định của pháp luật hoặc né tránh, thiếu cƣơng quyết, không giải quyết dứt điểm, làm cho việc giải phóng mặt bằng bị kéo dài nhiều năm. Những vấn đề nêu trên đặt ra yêu cầu và thách thức không nhỏ. Làm thế nào để thiết kế đƣợc những quy định phù hợp, bảo đảm quyền lợi và sự bình đẳng cho ngƣời có đất bị thu hồi; hài hòa lợi ích giữa Nhà nƣớc, ngƣời có đất bị thu hồi, nhà đầu tƣ thực hiện các dự án; hạn chế khiếu nại, tố cáo trong công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là một bài toán khó.

Trên địa bàn Thị xã Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đã thu đƣợc nhiều kết quả tốt. Nhƣng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của cô giáo PGS.TS Đỗ Thị Lan, em tiến hành thực hiện đề tài : “Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho một phần của nhà máy SamSung trên địa bàn Thị xã Phổ Yên – Tỉnh Thái Nguyên”.

Mục đích của đề tài - Tìm hiểu khái quát về địa bàn nghiên cứu và dự án 3 - Đánh giá kết quả công tác bồi thƣờng GPMB của dự án nhà máy SamSung Elictronics – khu công nghiệp Yên Bình, thi xã Phổ Yên, từ đó tìm ra những thuận lợi và khó khăn của dự án. - Đánh giá ảnh hƣởng của công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đến đời sống của ngƣời dân trong khu vực giải phóng mặt bằng. - Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi cao nhằm nâng cao hiểu quả cho công tác bồi thƣờng GPMB và rút kinh nghiệm cho công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng của địa phƣơng trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật Đất đai, các Thông tƣ, Nghị định, văn bản dƣới luật, các quy định có liên quan đến công tác bồi thƣờng thiệt hại và giải phóng mặt bằng.

- Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu. - Áp dụng đúng đối tƣợng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá đƣợc những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân. - Đề xuất các phƣơng án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phƣơng và mang tính khả thi. Ý nghĩa của đề tài 1.

Trong học tập và nghiên cứu khoa học Thực tập tốt nghiệp là cơ hội tốt để hệ thống và củng cố lại kiến thức đã đƣợc học trong nhà trƣờng và áp dụng vào thực tiễn công việc, bƣớc đầu vận dụng một cách tổng hợp những tri thức đã học để tiến hành hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu, bƣớc đầu góp phần giải quyết những vấn đề khoa học thực tiễn cuộc sống và nghề nghiệp đặt ra để từ đó có thể đào sâu, mở rộng và hoàn thiện vốn hiểu biết của mình. Trong thực tiễn Có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ cho những hộ dân bị nhà nƣớc thu hồi đất. Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vƣớng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này. 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở lí luận Trong công cuộc CNH - HĐH, việc thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong chiến lƣợc đƣa đất nƣớc ta đến năm 2020 cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp theo đúng lộ trình. Có thể nói công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng có vai trò không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, đƣa đất nƣớc lên tầm cao mới. Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.

Công tác giải phóng mặt bằng kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của các dự án, làm ảnh hƣởng tới cuộc sống của ngƣời dân trong khu vực dự án cũng nhƣ đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tƣ. Bồi thƣờng GPMB là khâu quan trọng mang tính chất đột phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tƣ phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng. Quá trình thực hiện công tác bồi thƣờng GPMB phải đảm bảo hài hòa lợi ích của ngƣời dân bị thu hồi, lợi ích của chủ đầu tƣ dự án và lợi ích của Nhà nƣớc, đƣợc thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển bền vững đất nƣớc.1 Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cƣ trên một phần đất nhất định đƣợc Nhà nƣớc quyết định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới. 6 Quá trình giải phóng mặt bằng đƣợc tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tƣ mới.

Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hội. Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định đến tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án. Trong đó bồi thƣờng thiệt hại là khâu quan trọng quyết định tiến độ giải phóng mặt bằng. Bồi thường Bồi thƣờng là đền bù những tổn hại gây ra.

Theo từ điển tiếng Việt thì đền bù có nghĩa là: “trả lại đầy đủ hoặc tƣơng xứng với mất mát hoặc sự vất vả” điều đó có nghĩa là: Không phải mọi khoản đền bù đều bằng tiền. Sự mất mát của ngƣời bị thu hồi đất không chỉ là về mặt vật chất mà nhiều trƣờng hợp còn mất mát cả về tinh thần nhất là khi phải tái định cƣ. Về mặt hành chính thì đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cƣỡng chế và vẫn đòi hỏi sự “hy sinh”. Không chỉ là một sự đền bù ngang giá tuyệt đối.

Từ những nhận thức trên có thể hiểu bản chất của công tác đền bù giải phóng mặt bằng khi Nhà nƣớc thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng trong quá trình hiện nay không chỉ đơn thuần là sự đền bù về mặt vật chất mà còn phải đảm bảo lợi ích của ngƣời dân phải di chuyển. Đó là họ phải có đƣợc chỗ ở ổn định, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ, nhƣng chắc chắn phải tốt hơn nơi cũ về mọi mặt thì mới tạo điều kiện cho ngƣời dân sống và ổn định 2.3 Thu hồi đất 7 Thu hồi đất: “Là việc Nhà nƣớc ra quyết định thu lại quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của ngƣời sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai” (Quốc Hội, 2013) 2.4 Hỗ trợ Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất: “Là việc Nhà nƣớc trợ giúp cho ngƣời có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển” 2.5 Tái định cư Tái định cƣ (TĐC) trong bồi thƣờng thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất đƣợc hiểu là việc di chuyển ngƣời có đất bị thu hồi đến sinh sống ổn định tại một nơi mới thông qua các hoạt động hỗ trợ của Nhà nƣớc nhằm giúp ngƣời bị thu hồi đất ổn định đời sống, sản xuất tại khu tái định cƣ.