Khóa luận đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Phổ Yên, Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đấtở một số dự, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lưu Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Lê Duy
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Ý nghĩa của đề tài
• 2.2. cơ sở lý luận và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.3. Các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
• 2.3.1. Các văn bản trung ương
• 2.3.2. Các văn bản của tỉnh Thái Nguyên
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của huyên Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.2. Khái quát tình trạng công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện
• 3.2.3. Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.4. Một số giải pháp khắc phục những hạn chế trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu từ Phòng tài nguyên và môi trường huyện Phổ Yên và ban bồi thường giải phóng mặt bằng và quản lý dự án huyện Phổ Yên
• 3.3.2. Phương pháp điều tra thực tế những dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên
• 3.3.3. Phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp, so sánh và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của huyện Phổ Yên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Phổ Yên
• 4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất năm 2014
• 4.2.2. Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về đất đai
• 4.3. Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Giới thiệu dự án
• 4.3.2. Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.3. Những thuận lợi và khó khăn trong việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.4. Giải pháp khắc phục những khó khăn đó
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phổ Yên Thái Nguyên

Công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phổ Yên, Thái Nguyên là một vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển đô thị và công nghiệp đã đặt ra nhiều thách thức trong việc đảm bảo quyền lợi của người dân. Chính sách bồi thường và quy trình tái định cư cần được thực hiện một cách công bằng và minh bạch để tránh các xung đột xã hội.

1.1. Chính sách bồi thường

Chính sách bồi thường tại huyện Phổ Yên được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai năm 2003. Người dân có đất bị thu hồi được bồi thường bằng tiền hoặc đất tương đương. Tuy nhiên, việc xác định giá đất bồi thường còn gặp nhiều khó khăn do sự chênh lệch giữa giá thị trường và giá do Nhà nước quy định. Điều này dẫn đến việc người dân không hài lòng với mức bồi thường, gây ra các khiếu nại và tranh chấp.

1.2. Quy trình tái định cư

Quy trình tái định cư tại huyện Phổ Yên bao gồm việc bố trí chỗ ở mới, hỗ trợ di dời và đào tạo nghề cho người dân. Tuy nhiên, việc thực hiện quy trình này còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc bố trí nhà ở và đất sản xuất cho người dân. Nhiều hộ gia đình sau khi tái định cư gặp khó khăn trong việc ổn định cuộc sống do thiếu đất canh tác và việc làm.

II. Giải phóng mặt bằng và phát triển đô thị

Giải phóng mặt bằng là một bước quan trọng trong quá trình phát triển đô thị và công nghiệp tại huyện Phổ Yên. Việc giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ giúp các dự án được triển khai nhanh chóng, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, công tác này cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc đảm bảo quyền lợi của người dân và giải quyết các khiếu nại.

2.1. Thực trạng giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng tại huyện Phổ Yên đang gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong việc xác định giá đất và bồi thường. Nhiều dự án bị chậm tiến độ do người dân không đồng ý với mức bồi thường hoặc không muốn di dời. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và gây lãng phí nguồn lực.

2.2. Phát triển đô thị và tái định cư

Phát triển đô thị tại huyện Phổ Yên đang được đẩy mạnh với việc xây dựng các khu công nghiệp và khu dân cư mới. Tuy nhiên, việc tái định cư cho người dân bị thu hồi đất cần được thực hiện đồng bộ với quá trình phát triển đô thị. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi tái định cư.

III. Đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp

Đánh giá hiệu quả công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phổ Yên cho thấy còn nhiều tồn tại cần được khắc phục. Việc thực hiện chính sách bồi thường và tái định cư cần được cải thiện để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

3.1. Đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phổ Yên cho thấy nhiều dự án chưa đạt được mục tiêu đề ra. Người dân sau khi tái định cư gặp nhiều khó khăn trong việc ổn định cuộc sống do thiếu đất sản xuất và việc làm. Cần có các biện pháp hỗ trợ cụ thể để giúp người dân hòa nhập với cuộc sống mới.

3.2. Đề xuất giải pháp

Để cải thiện hiệu quả công tác bồi thường và tái định cư, cần thực hiện các giải pháp như: cải thiện chính sách bồi thường, tăng cường hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân, và đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, không thể tái tạo, giữ vai trò nền tảng trong mọi hoạt động kinh tế – xã hội và ổn định chính trị của quốc gia. Tại Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH – HĐH) nhằm hướng tới mục tiêu trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất thông qua các hoạt động thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (BT, HT, TĐC) để phục vụ xây dựng hạ tầng, khu công nghiệp, khu đô thị là một tất yếu khách quan.

Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn là nhiệm vụ phức tạp do liên quan trực tiếp đến tài sản có giá trị lớn và quyền lợi thiết thân của người dân. Thực tiễn triển khai tại nhiều địa phương cho thấy chính sách bồi thường, hỗ trợ đôi khi còn thiếu đồng bộ; việc giải quyết sinh kế, việc làm cho người dân sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp và bố trí tái định cư còn gặp nhiều vướng mắc, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định trật tự xã hội.

Huyện Phổ Yên là địa bàn trung du nằm ở phía Nam tỉnh Thái Nguyên, gồm 18 đơn vị hành chính (15 xã và 3 thị trấn). Địa phương đang trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ từ nông – lâm nghiệp sang công nghiệp – xây dựng và dịch vụ, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng và đón nhận nhiều dự án đầu tư quy mô lớn. Việc đánh giá khách quan, toàn diện công tác BT, HT, TĐC trên địa bàn huyện nhằm nhận diện thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp là yêu cầu thực tiễn cấp bách.

Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên nhằm xác định những thuận lợi và khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, từ đó đề xuất một số giải pháp khắc phục những khó khăn, tồn tại đó.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:

1. Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên.
2. Đưa ra một số giải pháp khắc phục những khó khăn, tồn tại trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên.

Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hai dự án cụ thể gồm (1) Dự án Xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy lô CN6 và (2) Dự án Xây dựng khu dân cư xã Đồng Tiến, huyện Phổ Yên. Hai dự án này được lựa chọn do có diện tích thu hồi lớn, tính chất đất thu hồi đa dạng và ảnh hưởng tới nhiều hộ dân trên địa bàn.
• Phạm vi nghiên cứu: Công tác bồi thường GPMB tại địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Thực hiện từ ngày 26/02/2015 đến ngày 08/04/2015 tại Ban bồi thường giải phóng mặt bằng và quản lý dự án huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, kết hợp thu thập chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2005 – 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn

• Khái niệm cơ bản (theo Luật Đất đai 2003): Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. Hỗ trợ là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời. Tái định cư là quá trình bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, thu nhập tại nơi ở mới (gồm bồi thường bằng nhà ở, giao đất ở mới hoặc bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở).
• Quy chuẩn quốc tế: Khung chính sách của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) nhấn mạnh nguyên tắc giảm thiểu tối đa việc thu hồi đất và di dân bắt buộc; bồi thường theo chi phí thay thế và giá xây dựng mới; đảm bảo người bị ảnh hưởng phục hồi thu nhập, mức sống bằng hoặc tốt hơn trước khi có dự án; bắt buộc công khai thông tin, tham vấn cộng đồng trong suốt quá trình lập kế hoạch TĐC.
• Kinh nghiệm quốc tế: Trung Quốc áp dụng cơ chế tính tiền bồi thường đất theo sản lượng những năm trước nhân hệ số, phân định bồi thường giữa đô thị (theo giá thị trường) và nông thôn (giao quyền cho cấp tỉnh và cộng đồng sở hữu tập thể); Thái Lan thực hiện định giá đền bù theo thị trường hoặc cao hơn đối với các dự án trọng điểm quốc gia; Indonesia tập trung bồi thường tài sản, chi phí di chuyển và trợ cấp khôi phục thu nhập cho người nghèo, người không có quyền đất đai hợp pháp.

Khung pháp lý áp dụng

• Văn bản Trung ương: Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013; Nghị định số 43/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP về phương pháp định giá đất; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP; Nghị định số 177/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật Giá; Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT; Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT; Thông tư số 56/2014/TT-BTC.
• Văn bản của tỉnh Thái Nguyên: Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/08/2014 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 56/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 ban hành đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi thủy sản; Quyết định số 36/2013/QĐ-UBND ngày 21/12/2013 phê duyệt đơn giá các loại đất; Quyết định số 32/2014/QĐ-UBND ngày 08/01/2014 phê duyệt giá đất ở trung bình để tính hỗ trợ đất nông nghiệp trong khu dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập thông tin, số liệu: Thu thập hệ thống văn bản pháp luật, chính sách bồi thường của Trung ương, tỉnh Thái Nguyên và huyện Phổ Yên; thu thập số liệu tự nhiên, kinh tế – xã hội, quản lý đất đai từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên và Ban bồi thường GPMB và quản lý dự án huyện.
• Phương pháp điều tra thực tế: Khảo sát thực địa tại các khu vực triển khai dự án; thực hiện phỏng vấn trực tiếp cán bộ chuyên trách tại Ban bồi thường GPMB và Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng huyện Phổ Yên.
• Phương pháp phân tích, thống kê, so sánh và xử lý số liệu: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp số liệu, phân tích cơ cấu, xử lý dữ liệu và so sánh sự khác biệt trong công tác bồi thường GPMB giữa các dự án.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của tài nguyên đất đai và áp lực thu hồi đất trong bối cảnh công nghiệp hóa tại huyện Phổ Yên. Xác định rõ mục tiêu tổng quát, 2 yêu cầu cụ thể và ý nghĩa về mặt học thuật (vận dụng kiến thức chuyên ngành Quản lý tài nguyên/Địa chính môi trường) cũng như thực tiễn (tổng kết kinh nghiệm, đề xuất giải pháp phục vụ công tác bồi thường giải phóng mặt bằng).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này khái quát hóa cơ sở lý luận về công tác BT, HT, TĐC và vai trò của GPMB đối với tiến độ đầu tư. Phân tích các tiêu chuẩn bồi thường quốc tế của WB, ADB và kinh nghiệm thực tiễn từ Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia. Đánh giá tổng quan tình hình thực hiện tại Việt Nam và kết quả GPMB năm 2014 tại tỉnh Thái Nguyên (thực hiện GPMB cho 176 công trình, thu hồi 391,6 ha đất với số tiền chi trả 716,97 tỷ đồng; nổi bật với các dự án: Nhà máy điện tử Samsung tại KCN Yên Bình, Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Việt Bắc, Quốc lộ 3 mới và Quốc lộ 3 cũ Hà Nội – Thái Nguyên). Đồng thời, hệ thống hóa chi tiết các quy định pháp luật hiện hành từ Trung ương đến địa phương, đặc biệt là các điều khoản cụ thể trong Quyết định 31/2014/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về chính sách hỗ trợ nhà ở không hợp pháp, hỗ trợ chênh lệch cốt xây dựng, hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ gia đình chính sách, hỗ trợ hộ nghèo và mức thưởng bàn giao mặt bằng sớm.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nêu rõ tiêu chí lựa chọn 2 dự án nghiên cứu đại diện trên địa bàn huyện (KCN Điềm Thụy lô CN6 và KDC xã Đồng Tiến). Xác định 4 nội dung nghiên cứu trọng tâm: (1) Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội huyện Phổ Yên; (2) Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai; (3) Đánh giá chi tiết công tác BT, HT, TĐC tại 2 dự án; (4) Đề xuất giải pháp. Trình bày chi tiết 3 nhóm phương pháp nghiên cứu gồm thu thập dữ liệu hành chính, điều tra phỏng vấn cán bộ thực địa và xử lý thống kê bằng công cụ Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

• Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Huyện Phổ Yên có diện tích tự nhiên 25.886,90 ha; địa hình chia làm 2 vùng (vùng phía Đông gồm 11 xã và 2 thị trấn với độ cao 8 – 15m; vùng núi phía Tây gồm 4 xã, 1 thị trấn với độ cao 20 – 30m). Khí hậu có nhiệt độ trung bình năm 23,5°C, lượng mưa trung bình 1.321 mm/năm. Đất đai gồm 10 loại chính, trong đó đất đỏ vàng trên đá sét (Fs) chiếm lớn nhất với 11.251 ha (43,46%), đất vàng nhạt trên đá cát (Fq) 3.619 ha, đất dốc tụ (D) 3.330 ha, đất nâu vàng trên phù sa cổ (Fp) 2.944 ha, đất bạc màu (B) 2.539 ha, đất phù sa được bồi (Pb) 2.348 ha. Nguồn nước phụ thuộc sông Cầu (đoạn qua huyện dài 17,5 km, lưu lượng trung bình 136 m³/s), sông Công và hệ thống thủy lợi hồ Núi Cốc. Rừng có diện tích 6.961,67 ha (chiếm 26,89% diện tích tự nhiên).
• Kinh tế – xã hội: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2010 – 2014 đạt 20,4%/năm (công nghiệp – xây dựng tăng 56,7%/năm; dịch vụ 24,6%/năm; nông lâm nghiệp 18,7%/năm). Cơ cấu kinh tế năm 2014: công nghiệp – xây dựng chiếm 55,07%, thương mại – dịch vụ chiếm 21,1%, nông lâm thủy sản chiếm 18,7%. Dân số năm 2014 đạt 141.166 người; tổng nguồn lao động 93.048 người (lao động phi nông nghiệp chiếm 55% với 48.564 người, lao động nông nghiệp chiếm 45% với 39.734 người). Toàn huyện có 59 trường chuẩn quốc gia (95%) và 100% trạm y tế đạt chuẩn quốc gia.
• Hiện trạng và quản lý đất đai: Đất nông nghiệp chiếm 19.662,1 ha (75,95%), đất phi nông nghiệp chiếm 6.125,0 ha (23,66%), đất chưa sử dụng là 99,1 ha (0,38%). Đã thành lập bản đồ địa chính hệ tọa độ VN-2000; cấp 33.390 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở (1.895,85 ha) và 30.632 Giấy chứng nhận đất sản xuất nông nghiệp.
• Thực trạng triển khai bồi thường tại 2 dự án:
  • Dự án 1 (KCN Điềm Thụy lô CN6): Nằm tại xóm Yên Mễ, xã Hồng Tiến; tổng kinh phí GPMB và bồi thường thiệt hại là 32 tỷ đồng.
  • Dự án 2 (Khu dân cư xã Đồng Tiến): Tổng diện tích thu hồi 34.507,2 m² (gồm 84,2 m² đất giao thông, 22,9 m² đất thủy lợi do UBND xã quản lý và 34.400,1 m² đất sản xuất nông nghiệp của 67 hộ dân); tổng kinh phí bồi thường thiệt hại là hơn 5 tỷ đồng.
• Đánh giá chung: Nêu rõ thuận lợi nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân; chỉ ra các vướng mắc về biến động giá đất, tình trạng xây dựng đón bồi thường, chậm trễ hạ tầng tái định cư và vấn đề chuyển đổi việc làm cho lao động mất đất.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt các kết quả đạt được về mặt lý luận và thực tiễn quản lý đất đai tại Phổ Yên; đưa ra các kiến nghị đối với UBND tỉnh Thái Nguyên và UBND huyện Phổ Yên nhằm hoàn thiện cơ chế bồi thường, đẩy nhanh tiến độ thẩm định và hỗ trợ sinh kế bền vững.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu tổng hợp từ văn bản

Hiện trạng sử dụng đất huyện Phổ Yên năm 2014

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	19.662,1	75,95
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	12.382,1	47,83
-	Đất trồng lúa	LUA	6.747,2	26,06
-	Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	1.388,2	5,36
-	Đất trồng cây lâu năm	CLN	4.241,2	16,38
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	6.939,1	26,80
-	Đất rừng sản xuất	RSX	4.260,2	16,46
-	Đất rừng phòng hộ	RPH	2.679,3	10,35
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	270,4	1,04
1.4	Đất nông nghiệp khác	NKH	69,27	0,27
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	6.125,0	23,66
2.1	Đất ở tại nông thôn	ONT	1.813,2	7,00
2.2	Đất ở tại đô thị	ODT	170,2	0,66
2.3	Đất chuyên dùng	CDG	2.599,1	10,04
2.4	Đất có mục đích công cộng	CCC	1.542,3	5,96
2.5	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	SMN	1.364,6	5,27
2.6	Các loại đất phi nông nghiệp khác	-	635,6	2,46
3	Đất chưa sử dụng	CSD	99,1	0,38
-	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	67,2	0,26
-	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	31,9	0,12
	Tổng diện tích tự nhiên		25.886,90	100,00

Diễn biến một số chỉ tiêu kinh tế – xã hội huyện Phổ Yên (2008 – 2014)

Chỉ tiêu	Đơn vị	Năm 2008	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Dân số trung bình	Người	133.116	138.384	139.768	141.166
Tổng nguồn lao động	Người	87.856	90.618	92.500	93.048
Lao động phi nông nghiệp	Người	17.497	24.195	35.427	48.564
Tỷ trọng lao động phi nông nghiệp	%	21,00	28,00	41,00	55,00
Lao động nông nghiệp	Người	66.143	61.200	51.893	39.734
Tỷ trọng lao động nông nghiệp	%	79,00	72,00	59,00	45,00
Tỷ lệ trường chuẩn quốc gia	%	39,00	79,00	90,00	95,00
Tỷ lệ trạm y tế chuẩn quốc gia	%	58,00	89,00	100,00	100,00

Khung chính sách hỗ trợ theo Quyết định 31/2014/QĐ-UBND tỉnh Thái Nguyên

Nội dung chính sách	Mức hỗ trợ theo quy định	Thời gian / Điều kiện áp dụng
Hỗ trợ tiền thuê nhà ở	400.000 đồng/khẩu/tháng (hộ độc thân: 700.000 đồng/hộ/tháng)	Tính từ khi di chuyển đến khi nhận đất TĐC + 06 tháng; hoặc hỗ trợ 06 tháng nếu tự lo TĐC
Hỗ trợ thuê mặt bằng SXKD	20.000 đồng/m² xây dựng nhà xưởng bị phá dỡ/tháng	Thời gian hỗ trợ tối đa 06 tháng (có đăng ký KD)
Hỗ trợ hộ nghèo di chuyển chỗ ở	200.000 đồng/khẩu/tháng	Hỗ trợ 1 lần bằng tiền, tính cho 84 tháng
Hỗ trợ hộ nghèo mất đất nông nghiệp	200.000 đồng/khẩu/tháng	- Thu hồi dưới 30% (tối thiểu 50m²): 36 tháng - Thu hồi 30% - 50%: 48 tháng - Thu hồi 50% - 70%: 60 tháng - Thu hồi trên 70%: 72 tháng
Thưởng bàn giao mặt bằng sớm (đất)	- Đất trồng cây hàng năm, lâu năm, NTS: 2.000 đ/m² - Đất lâm nghiệp: 1.000 đ/m²	Bàn giao trước thời hạn quy định
Thưởng bàn giao mặt bằng sớm (nhà)	- Nhà tạm, 1 tầng lợp mái: 5.000 đồng/hộ (toàn bộ) / 2.000 đồng/hộ (một phần) - Nhà mái bằng kiên cố: 7.000 đồng/hộ (toàn bộ) / 3.000 đồng/hộ (một phần)	Phá dỡ và bàn giao mặt bằng trước thời hạn

Giải pháp tác giả đề xuất

1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng Luật Đất đai năm 2013 và các nghị định hướng dẫn đến người dân vùng dự án để nâng cao nhận thức và tính tự giác chấp hành.
2. Nâng cao chất lượng lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; gắn liền công tác thu hồi đất với việc chuẩn bị trước quỹ đất tái định cư có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội hoàn chỉnh trước khi giải tỏa.
3. Thực hiện đồng bộ các biện pháp hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm và khôi phục thu nhập lâu dài cho các hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp.
4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ hồ sơ địa chính và quản lý đất đai tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã hệ thống hóa và cập nhật kịp thời khung pháp lý đất đai mới (Luật Đất đai 2013, Nghị định 47/2014/NĐ-CP và Quyết định 31/2014/QĐ-UBND của tỉnh Thái Nguyên); cung cấp bức tranh dữ liệu cụ thể về hiện trạng sử dụng đất, cơ cấu lao động và tiến độ GPMB tại một địa bàn trọng điểm công nghiệp (Phổ Yên); chỉ ra những bất cập thực tế trong khoảng cách giữa chính sách và triển khai hạ tầng tái định cư tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian thực tập ngắn (từ 26/02/2015 đến 08/04/2015); phạm vi khảo sát chi tiết chỉ tập trung tại 2 dự án (KCN Điềm Thụy lô CN6 và KDC Đồng Tiến); nguồn số liệu chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính thứ cấp của các cơ quan quản lý huyện Phổ Yên.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi đánh giá trên toàn bộ các dự án đầu tư công nghiệp quy mô lớn tại địa bàn (như Tổ hợp công nghiệp dịch vụ Yên Bình – Samsung); thực hiện các điều tra xã hội học theo dõi dọc (longitudinal study) để đánh giá mức độ phục hồi sinh kế và việc làm của người dân sau 3 đến 5 năm chuyển vào khu tái định cư.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Quản lý tài nguyên và Kinh tế phát triển. Tài liệu cũng có giá trị thực tiễn đối với cán bộ phụ trách công tác bồi thường GPMB tại các Ban quản lý dự án và phòng ban chuyên môn cấp huyện, thị xã.
• Nội dung đáng tham khảo:
  • Phương pháp hệ thống hóa và áp dụng các văn bản quy phạm pháp luật địa phương (đặc biệt là Quyết định 31/2014/QĐ-UBND tỉnh Thái Nguyên) vào tính toán các mức hỗ trợ, bồi thường cụ thể.
  • Phương pháp phân tích mối quan hệ giữa biến động cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động với công tác chuyển đổi mục đích sử dụng đất trên địa bàn đang đô thị hóa nhanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hai dự án cụ thể được lựa chọn nghiên cứu trong khóa luận có quy mô và vị trí như thế nào? Dự án 1 là Xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy lô CN6, nằm trên địa bàn xóm Yên Mễ, xã Hồng Tiến, huyện Phổ Yên với tổng kinh phí GPMB và bồi thường thiệt hại là 32 tỷ đồng. Dự án 2 là Xây dựng khu dân cư xã Đồng Tiến tại xã Đồng Tiến, tổng diện tích thu hồi là 34.507,2 m² (gồm 84,2 m² đất giao thông, 22,9 m² đất thủy lợi của UBND xã và 34.400,1 m² đất sản xuất nông nghiệp của 67 hộ dân), tổng kinh phí bồi thường hơn 5 tỷ đồng.

2. Kết quả thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên toàn tỉnh Thái Nguyên trong năm 2014 đạt được những số liệu gì? Trong năm 2014, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện GPMB cho 176 công trình, dự án với tổng diện tích đất thu hồi là 391,6 ha và số tiền chi trả bồi thường đạt 716,97 tỷ đồng. Tiêu biểu gồm dự án Nhà máy điện tử Samsung (KCN Yên Bình), dự án Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Việt Bắc (thu hồi trên 10.000 m² đất) và các dự án Quốc lộ 3 mới, Quốc lộ 3 cũ Hà Nội – Thái Nguyên.

3. Cơ cấu sử dụng đất và chuyển dịch lao động của huyện Phổ Yên năm 2014 có đặc điểm gì nổi bật? Năm 2014, đất nông nghiệp chiếm 75,95% (19.662,1 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 23,66% (6.125,0 ha) và đất chưa sử dụng chiếm 0,38% (99,1 ha). Về lao động, tỷ trọng lao động phi nông nghiệp đã tăng mạnh từ 21% (năm 2008) lên 55% (năm 2014 với 48.564 người), trong khi lao động nông nghiệp giảm từ 79% xuống còn 45% (39.734 người).

4. Mức hỗ trợ tiền thuê nhà và hỗ trợ hộ nghèo theo Quyết định 31/2014/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên được quy định ra sao? Hỗ trợ thuê nhà ở là 400.000 đồng/khẩu/tháng (hộ độc thân là 700.000 đồng/hộ/tháng) trong thời gian chờ giao đất TĐC cộng thêm 6 tháng (hoặc hỗ trợ 6 tháng nếu tự lo chỗ ở). Đối với hộ nghèo, mức hỗ trợ là 200.000 đồng/khẩu/tháng chi trả 1 lần; thời gian hỗ trợ là 84 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở, và từ 36 đến 72 tháng nếu mất đất nông nghiệp tùy theo tỷ lệ diện tích đất bị thu hồi.

5. Công tác đo đạc địa chính và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại huyện Phổ Yên đạt kết quả như thế nào tính đến thời điểm nghiên cứu? Huyện đã lập bản đồ địa chính hệ tọa độ VN-2000 cho 74,66 ha đất ở (tỷ lệ 1:500) và 12.633,81 ha đất nông nghiệp (tỷ lệ 1:1000 và 1:2000). Đã cấp 33.390 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở (diện tích 1.895,85 ha, trong đó đất ở đô thị đạt tỷ lệ 100%) và 30.632 Giấy chứng nhận đất sản xuất nông nghiệp.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lưu Thị Ngọc Anh đã phản ánh trung thực và có hệ thống bức tranh thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2011 – 2015. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa việc phân tích khung pháp lý mới theo Luật Đất đai 2013 với dữ liệu thực địa tại hai dự án thuộc xã Hồng Tiến và xã Đồng Tiến. Các phát hiện về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hiện trạng quản lý đất đai và những vướng mắc phát sinh trong GPMB cung cấp tư liệu tham khảo thiết thực cho công tác quản lý tài nguyên đất tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên sẵn có mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Có vai trò quan trọng trong đời sống, mọi hoạt động kinh tế - xã hội của con người. Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, không thể tái tạo được, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển theo ý muốn chủ quan của con người, đối với mỗi quốc gia nếu xét về mặt diện tích thì nó bị giới hạn bởi đường biên giới giữa các quốc gia, là vấn đề liên quan đến tình hình ổn định chính trị, kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí: Nhà nước giao đất, cho thuê đất cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, việc sử dụng đất đai hợp lý, đạt hiệu quả là nhiệm vụ của toàn xã hội. Nước ta đang trong giai đoạn tâp chung các nguồn lực để phát triển kinh tế với mục tiêu: “Đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa và kinh tế tri thức, tạo nền tảng để nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020” thì việc chuyển đổi mục đích sử dụng các loại đất; tức là vấn đề thu hồi, vấn đề bồi thường, hỗ trợ tái định cư là một tất yếu khách quan và diễn ra phổ biến, hầu khắp các địa phương trên cả nước như: các khu cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu thương mại-dịch vụ-du lịch, khu đô thị; phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng giao thong, thủy lợi, thủy điện,… Các dự án này được thực hiện sẽ làm thay đổi diệm mạo và đem lại hiệu quả kinh tế, xã hội của đất nước. n 2 Tuy nhiên, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một công việc khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến một loại tài sản rất có giá trị đó là đất đai, nó có giá trị cả về vật chất lẫn tinh thần đối với người dân. Nên nó cũng tiềm ẩn rất nhiều thách thức lớn như: Việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở các dự án, các địa phương không thống nhất, không đồng bộ, không công bằng; vấn đề đời sống, lao động và việc làm của người dân sau khi không còn hoặc thiếu đất sản xuất, vấn đề tái định cư,… sẽ gây nhiều nguy cơ mất ổn định an ninh trật tự, chính trị, an toàn xã hội làm cho đất nước phát triển không đảm bảo tính bền vững.

Do gặp nhiều khó khăn như vậy, nên việc đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để thấy được những thuận lợi và hạn chế, nhằm đưa ra phương án khả thi để giải quyết các vấn đề khó khăn một cách có hiệu quả đang là một vấn đề cấp thiết của xã hội. Phổ Yên là huyện trung du của tỉnh Thái Nguyên, có 18 đơn vị hành chính, gồm 15 xã và 3 thị trấn. Phổ Yên là huyện là nền kinh tế nông - lâm nghiệp và công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, trong đó sản xuất nông nghiệp (chủ yếu là sản xuất cây lương thực, thực phẩm) là ngành sản xuất chính, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của huyện. Huyện Phổ yên đang chuyển đổi cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa; giảm tỷ trọng ngành nông, lâm, ngư nghiệp, tăng nhanh tỷ trọng ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.

Hiện nay, huyện đang trong giai đoạn hoàn chỉnh hệ thống cơ sở hạ tầng, khai thác tiềm năng từ đất đai cho đầu tư phát triển, đáp ứng yêu cầu của đời sống xã hội và đảm bảo cho sự phát triển của Đất nước nói chung và tỉnh Thái nguyên nói riêng. Tuy nhiên, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng vẫn đang là vấn đề nản giải và mang tính thời sự; việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, vấn đề đời sống, việc làm của người dân có đất bị thu hồi vẫn đang là vấn đề bức xúc trong xã hội. Nhằm kịp thời có những giải pháp n 3 tích cực trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất góp phần giải quyết vấn đề xã hội bức xúc hiện nay, được sự hướng dẫn của thầy giáo Th.S Nguyễn Lê Duy em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên nhằm xác định những thuận lợi và khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và đề xuất một số giải pháp khắc phục những khó khăn, tồn tại đó 1.

Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên - Đưa ra một số giải pháp khắc phục những khó khăn, tồn tại trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn huyện Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên 1. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế. - Ý nghĩa trong thực tiễn: + Nâng cao hiểu biết về lĩnh vực quản lý đất đai nói chung và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nói riêng. + Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường.

+ Bổ sung tư liệu cho học tập. + Làm cơ sở tham khảo đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Ý nghĩa của đề tài 2.1 cơ sở lý luận và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Công tác giải phóng mặt bằng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, các cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội ở nước ta đã được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu từ hầu khắp các vùng, miền trên cả nước, đặc biệt các thành phố lớn đã đóng góp vào sự thành công bước đầu của công cuộc “ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, thúc đẩy kinh tế phát triển, đáp ứng nhu cầu vật chất tinh thần của nhân dân.

Đạt được kết quả nêu trên công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đóng vai trò không nhỏ để các dự án phát huy hiệu quả. Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội. Ngược lại, làm chậm tiến độ dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu quả dự án. Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập chung vốn cho mở rộng đầu tư.

Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư. Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không kịp đáp ứng được tiến độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp. Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độ thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình. Khái niệm về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 2.

Bồi thường Theo luật đất đai năm 2003, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất n 5 2. Hỗ trợ Theo luật đất đai năm 2003, hỗ trợ được định nghĩa là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới. Tái định cư Theo luật đất đai năm 2003, tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn. Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện dự án phát triển.

Tái định cư (TĐC) được hiểu là một quá trình bồi thường thiệt hại về đất, tài sản: di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó. Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung. Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một số hình thức như sau: - Bồi thường bằng nhà ở. - Bồi thường bằng giao đất ở mới.

- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở mới. Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng (GPMB). Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên thế giới, trong nước và trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 2.1 Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên thế giới Mục tiêu chính sách bồi thường tái định cư của Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) là việc bồi thường tái định cư sẽ n 6 được giảm thiểu càng nhiều càng tốt và đưa ra những biện pháp khôi phục để giúp người bị ảnh hưởng cải thiện hoặc ít ra vẫn giữ được mức sống, khả năng thu nhập và mức độ sản xuất như trước khi có dự án, phải đảm bảo cho các hộ di chuyển được bồi thường và hỗ trợ sao cho tương lai, kinh tế và xã hội của họ được thuận lợi tương tự như trường hợp không có dự án.