Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên sẵn có mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Nó có vai trò quan trọng trong đời sống, mọi hoạt động kinh tế - xã hội của con người. Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, không thể tái tạo được, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển theo ý muốn của con người. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí: Nhà nước giao đất, cho thuê đất cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn theo quy định của pháp luật.
Vì vậy, việc sử dụng đất đai hợp lý, đạt hiệu quả là nhiệm vụ của toàn xã hội. Nước ta đang trong giai đoạn tâp chung các nguồn lực để phát triển kinh tế với mục tiêu: “Đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa và kinh tế tri thức, tạo nền tảng để nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020” thì việc chuyển đổi mục đích sử dụng các loại đất; Tức là vấn đề thu hồi, vấn đề bồi thường, hỗ trợ tái định cư là một tất yếu khách quan và diễn ra phổ biến, hầu khắp các địa phương trên cả nước như: Các khu cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu thương mại - dịch vụ - du lịch, khu đô thị, khu dân cư, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, thủy điện,… Các dự án này được thực hiện sẽ làm thay đổi diện mạo và đem lại hiệu quả kinh tế, xã hội của đất nước. Giải phóng mặt bằng (GPMB) là công tác có vai trò quan trọng, quyết định thời gian tiến hành thi công các công trình, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn của chủ đầu tư. Đây là công tác ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư cũng như ảnh hưởng tới cơ sở, vật chất và tinh thần của người bị thu hồi đất.
h 2 Công tác GPMB là một việc làm hết sức khó khăn và phức tạp bởi vì nó có liên quan đến một loại tài sản rất có giá trị đó là đất đai. BT & GPMB không chỉ là di dời dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư và hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định đời sống sau tái định cư. Chính vì vậy nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và đời sống của các tổ chức, cá nhân, các hộ gia đình. Thực tế qua nhiều dự án đã cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và gặp nhiều khó khăn, khó khăn chủ yếu là việc xác định giá trị bồi thường, giá trị bồi thường thường thấp hơn so với thực tế.
Do vậy nó đã tác động rất lớn đến tâm lý của người dân, họ luôn cảm thấy mức bồi thường như vậy là chưa thoả đáng. Động chạm trực tiếp đến quyền lợi của người dân thì họ không ủng hộ công tác BT&GPMB cũng là điều dễ hiểu. Cùng với sự phát triển của cả nước về kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Nguyên nói chung, thị xã Phổ Yên nói riêng trong thời gian qua đã có nhiều công trình, dự án được thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của toàn tỉnh, toàn thị xã nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần vào sự nghiệp phát triển của cả nước. Tuy nhiên có những dự án đã hoàn thành, các công trình đã đưa vào sử dụng, nhưng vẫn còn rất nhiều đơn thư khiếu nại.
Công tác GPMB không chỉ là di dời dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư và hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định đời sống sau tái định cư. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của giảng viên, Th.s Dương Thị Thanh Hà, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án Trung tâm dịch vụ thể thao Golf Yên Bình trên địa bàn thị xã Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên”.2 Mục tiêu của đề tài h 3 1.1 Mục tiêu tổng quát Đánh giá được công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án Trung tâm dịch vụ thể thao Golf Yên Bình trên địa bàn thị xã Phổ Yên – tỉnh Thái Nguyên.2 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được kết quả của công tác BT&GPMB của dự án. - Đánh giá ảnh hưởng của công tác BT&GPMB đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng. - Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn còn tồn tại trong công tác BT&GPMB.
- Rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi cho công tác BT&GPMB của địa phương trong thời gian tới.3 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Đề tài giúp em củng cố những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp thu vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm vào thực tế trong lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng biết cách thực hiện đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ trong nghiên cứu khoa học. Nắm được các quyết định về BT&GPMB việc áp dụng trực tiếp vào thực tế.2 Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác BT& GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn. - Đánh giá được thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho thị xã Phổ Yên trong việc thực hiện BT&GPMB đạt được hiệu quả cao nhất.
h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài. Thực chất của việc giải phóng mặt bằng là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. Điều 74 Luật Đất Đai 2013 quy định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất. (Luật Đất đai 2013)[ 9 ] 1 Người sử dụng đất khi được nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của luật này thì được bồi thường.
2 Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất. 3 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo khách quan dân chủ công khai công bằng kịp thời và đúng quy định của pháp luật. Điều 66 thẩm quyền thu hồi đất (Luật Đất đai 2013)[ 9 ] 1 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau: a) Thu hồi đất với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, trừ trường hợp quy định tại khoản b điểm 2 điều này b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn. 2 Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau: a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình cá nhân cộng đồng dân cư.
h 5 b) Thu hồi đất của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam. c) Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng quy định tại khoản 1 khoản 2 điều này thì ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho ủy ban nhân dân cấp huyện thu hồi đất.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài. - Trong điều kiện hiện nay ở các địa phương nói chung và ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng, công tác BT&GPMB đã được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để góp phần đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội cũng như sự tăng trưởng GDP của địa phương. Tuy nhiên đây là vấn đề lớn và phức tạp liên quan đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội.
- Công tác BT&GPMB được triển khai đúng tiến độ đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án sẽ đạt được hiệu quả. Ngược lại công tác bồi thường giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công công trình cũng như chi phí cho dự án. - Mặt khác nếu công tác BT&GPMB ở các địa phương không được tốt sẽ xảy ra hiện tượng “dự án treo”, làm cho chất lượng các công trình giảm, các mục tiêu ban đầu không được thực hiện, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước. Ngoài ra khi đền bù không thỏa đáng dẫn đến khiếu nại làm cho tình hình chính trị xã hội của địa phương mất ổn định.
Cơ sở pháp lý của đề tài. Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.