phần mở đầu của Luật đất đai 1993 nước CHXHCN Việt Nam có ghi: “Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày nay”. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu về đất đai như quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; mục đích sử dụng đất; hạn mức giao đất, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất; thu hồi, định giá đất… Trong đó, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế là một khâu quan trọng, then chốt của quá trình phát triển.
Bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết để triển khai thực hiện các dự án và góp phần rất lớn trong việc giảm lạm phát. Bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng cũng là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp liên quan tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích của Nhà nước, của Chủ đầu tư, đặc biệt với các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm vi cả nước, của từng địa phương. Huyện Bắc Hà là một huyện nghèo của tỉnh Lào Cai đang trong quá trình phát triển, do vậy trong những năm qua trên địa bàn huyện đã tổ chức thực hiện rất nhiều các dự án xây dựng các công trình phúc lợi xã hội mang lại lợi ích vô cùng to lớn cho người dân nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ rất nhiều khó khăn liên quan tới lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Do vậy rất cần 2 công tác nghiên cứu, đánh giá để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra các giải pháp tháo gỡ trong công tác thực hiện và tổ chức của các dự án.
Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu, ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên của trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, Ths. Dương Thị Thanh Hà, em tiến hành thực hiện Đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng công viên Na Cồ - thị trấn Bắc Hà – huyện Bắc Hà – tỉnh Lào Cai”. Mục đích của đề tài - Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. Từ đó tìm ra những mặt thuận lợi và khó khăn của dự án.
- Đề xuất phương án có tính khả thi cao và rút kinh nghiệm cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. Yêu cầu của đề tài - Tìm hiểu Luật Đất đai năm 2003, các Nghị định, thông tư có liên đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng. - Điều tra thu thập kết quả của việc GPMB, phân tích và nhận xét - Đề xuất phương án, những giải pháp dựa trên những kết quả thu thập được - Đánh giá trung thực và khách quan quá trình thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn thị trấn Bắc Hà và tại dự án điều tra. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: Đề tài có ý nghĩa rất quan trọng trong học tập và nghiên cứu khoa học, giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Thông qua quá trình nghiên cứu giúp sinh viên nắm được những thuận lợi và khó khăn để từ đó đề ra các giải pháp góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ bồi thường GPMB. Giúp cho các nhà quản lý đất đai rút ra được kinh nghiệm, nhận ra được những ưu, nhược điểm trong công tác thường giải GPMB. Từ đó có thể thực hiện dự án theo đúng tiến dộ và yêu cầu của nhà đầu tư.
3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường GPMB - Bộ luật dân sự nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Luật Đất Đai ngày 26/11/2003 - Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành luật đất đai năm 2003 - Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất - Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ xung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư - Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 08 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng. - Nghị định số 22/1998/NĐ- CP ngày 24 tháng 4 năm 2004 của Chính phủ về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. - Nghị định số 188/2004/NĐ – CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/08/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 4 - Thông tư số 14/2009/TT- BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên & Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất - Thông tư số 57/2010/TT-BTC ngày 16/4/2010 của Bộ Tài chính quy định việc lập dự toán, sử dụng và quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; 2.
Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác bồi thường GPMB - Quyết định số 26/2013/QĐ-UBND ngày 25 tháng 7 năm 2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Lào Cai. - Quyết định số 58/2012/QĐ-UBND ngày 26 tháng 12 năm 2012 của Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai về việc Ban hành quy định về giá các loại đất, phân khu vực đất, phân loại đường phố, phân vị trí các loại đất trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2013. - Quyết định số 22/2011/QĐ-UBND ngày 18/8/2011 của UBND tỉnh Lào Cai về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của ban Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Lào Cai. - Quyết định số 13/2013/QĐ-UBND ngày 23/5/2013 của UBND tỉnh Lào Cai về bổ sung giá đất ở đô thị tại Phụ lục số 09 ban hành kèm theo Quyết định số 58/2012/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Lào Cai ban hành quy định về giá các loại đất, phân hạng đất, phân vùng đất và phân loại đường phố, vị trí đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
- Quyết định số 37/2013/ QĐ-UBND ngày 20/8/2013 của UBND tỉnh Lào Cai về bổ sung giá đất ở nông thôn khu vực I tại Phụ lục số 04 ban hành kèm theo Quyết định số 58/2012/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Lào Cai ban hành quy định về giá các loại đất, phân hạng đất, phân vùng đất và phân loại đường phố, vị trí đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Lào Cai 5 2. Các nội dung liên quan tới công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Bồi thường thu hồi đất Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra. Đền bù là trả lại xứng với giá trị hoặc công lao.
Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thê khác. Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi và những tài sản trên đất cho người bị thu hồi đất. Hỗ trợ, tái định cư Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới… Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn. Tái định cư bắt buộc là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi nhà nước thu hồi đất hoặc trưng dụng đất để thực hiện các dự án phát triển.
TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu thập, cơ sở vật chất, tinh thần ại đó. TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về KT-XH đối với bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung của đất nước. Hiện nay nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở. - Bồi thường bằng đất ở mới.
- Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới. TĐC là việc không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng.