Luận văn đánh giá chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang dốc lim xã thịnh đức thành phố thái nguyên

Nước ngầm là nguồn tài nguyên quan trọng, cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho nhiều khu vực, đặc biệt là khu dân cư. 69 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Triệu Quốc Huy
• Người hướng dẫn: Thạc Sỹ Nông Thị Thu Huyền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Ngầm Tại Khu Dân Cư Xung Quanh Nghĩa Trang Dốc Lim
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.2.1. Khái niệm và thuật ngữ liên quan đến đề tài nghiên cứu
• 2.2.1.1. Khái niệm môi trường
• 2.2.1.2. Khái niệm ô nhiễm môi trường
• 2.2.1.3. Khái niệm ô nhiễm môi trường nước
• 2.2.1.4. Khái niệm tiêu chuẩn môi trường
• 2.2.1.5. Khái niệm nước sạch và nước hợp vệ sinh
• 2.2.2. Một số thông số đánh giá chất lượng nước
• 2.2.2.1. Chỉ tiêu pH
• 2.2.2.2. Chỉ tiêu màu sắc
• 2.2.2.3. Mùi và vị
• 2.2.2.4. Độ đục
• 2.2.2.5. Độ cứng
• 2.2.2.6. Tổng chất rắn hòa tan (TDS)
• 2.2.2.7. Amôni - Nitrit - Nitrat (Nts)
• 2.2.2.8. DO (nồng độ oxy hòa tan)
• 2.2.2.9. BOD (Nhu cầu oxy hóa sinh hóa)
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp điều tra, phỏng vấn người dân
• 3.4.3. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 3.4.4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3.4.5. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
• 4.1.3. Điều kiện xã hội
• 4.2. Khái quát chung về nghĩa trang Dốc Lim thành phố Thái Nguyên
• 4.2.1. Vị trí địa lý nghĩa trang Dốc Lim
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng nghĩa trang Dốc Lim Thái Nguyên
• 4.3. Thực trạng chất lượng nước ngầm khu vực xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên
• 4.3.1. Thực trạng nước ngầm tại các hộ gia đình xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, thành phố Thái Nguyên
• 4.3.2. Đánh giá chung về chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim
• 4.3.3. Các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên
• 4.3.4. Một số giải pháp nâng cao chất lượng nước ngầm
• 4.3.4.1. Quy hoạch khi xây dựng nghĩa trang đúng tiêu chuẩn và đảm bảo môi trường
• 4.3.4.2. Sự tham gia của các cấp chính quyền
• 4.3.4.3. Giải pháp cho hộ gia đình
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Ngầm Tại Sao Quan Trọng

Nước ngầm là nguồn tài nguyên quan trọng, cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho nhiều khu vực, đặc biệt là khu dân cư. Tuy nhiên, nguồn nước này dễ bị ô nhiễm bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả hoạt động của nghĩa trang. Việc đánh giá chất lượng nước ngầm định kỳ là cần thiết để đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng và bảo vệ nguồn nước ngầm quý giá. Nghiên cứu này tập trung vào khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, một khu vực có nguy cơ ô nhiễm nước ngầm cao do hoạt động mai táng. Mục tiêu là xác định mức độ ô nhiễm và đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng nước ngầm. Nước là thành phần quan trọng của tế bào sinh học và là môi trường của các quá trình sinh hóa cơ bản. Việc cung cấp nước uống sẽ là một trong những thử thách lớn nhất của loài người trong vài thập niên tới đây. Nước là nguồn tài nguyên có hạn và ngày đang chịu rất nhiều các sức ép từ các hoạt động phát triển kinh tế cũng như các quá trình tự nhiên như phân hủy chất hữu cơ.

1.1. Tầm quan trọng của nước ngầm đối với khu dân cư

Nước ngầm đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất tại nhiều khu dân cư, đặc biệt ở những vùng nông thôn hoặc khu vực chưa có hệ thống cấp nước tập trung. Chất lượng nước ngầm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, do đó việc bảo vệ và đánh giá chất lượng nước là vô cùng quan trọng. Nguồn nước chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên từ mưa, ao, hồ…các nguồn này dễ nảy sinh mầm bệnh, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người sử dụng. Ở các vùng nông thôn tỉ lệ người được tiếp cận nước sạch thấp so với các khu vực thành thị.

1.2. Giới thiệu về nghĩa trang Dốc Lim và nguy cơ ô nhiễm

Nghĩa trang Dốc Lim là một trong những nghĩa trang lớn nhất tại Thái Nguyên, với số lượng lớn người được an táng hàng năm. Quá trình phân hủy xác chết có thể gây ra ô nhiễm nước ngầm do các chất hữu cơ và vi sinh vật xâm nhập vào nguồn nước. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc bảo vệ chất lượng nước ngầm cho khu dân cư lân cận. Theo phong tục tập quán ở Việt Nam, khi mất thường được an táng bằng hình thức địa táng là chủ yếu. Hình thức địa táng cần sử dụng diện tích đất rất nhiều, các chất phân hủy ra từ cơ thể người ngấm vào đất làm ô nhiễm nguồn nước ngầm.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Nước Ngầm Từ Nghĩa Trang Dốc Lim

Hoạt động mai táng tại nghĩa trang Dốc Lim có thể gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm nước ngầm, bao gồm sự gia tăng nồng độ nitrat, vi sinh vật, và các chất hữu cơ khác. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu chuẩn nước sinh hoạt của khu dân cư xung quanh. Việc xác định rõ các nguồn gây ô nhiễm và mức độ ảnh hưởng là bước quan trọng để đưa ra các giải pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả. Quá trình phân giải chất hữu cơ ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng nước ngầm không? Nếu có thì mức độ ô nhiễm là như thế nào? Những tác động đến sức khỏe ra sao? Chúng ta cần làm gì để hạn chế điều đó?.

2.1. Các chất ô nhiễm tiềm ẩn từ hoạt động mai táng

Quá trình phân hủy xác chết giải phóng nhiều chất ô nhiễm vào môi trường, bao gồm nitrat, asen, kim loại nặng, và các vi sinh vật gây bệnh. Các chất này có thể xâm nhập vào nguồn nước ngầm và gây ảnh hưởng đến chất lượng nước. Việc kiểm soát và xử lý các chất ô nhiễm này là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các chất phân hủy ra từ cơ thể người ngấm vào đất làm ô nhiễm nguồn nước ngầm. Nhất là tại các khu vực chôn cất lớn như nghĩa trang, nguy cơ này là rất lớn.

2.2. Tác động của ô nhiễm nước ngầm đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm nước ngầm có thể gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe cộng đồng, từ các bệnh tiêu chảy do vi sinh vật đến các bệnh mãn tính do tiếp xúc với kim loại nặng và các chất hóa học độc hại. Việc sử dụng nước ngầm bị ô nhiễm cho sinh hoạt có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Ở các vùng nông thôn tỉ lệ người được tiếp cận nước sạch thấp so với các khu vực thành thị. Có rất nhiều nguyên nhân làm suy giảm chất lượng nước ngầm, một trong số đó là sự phân hủy chất hữu cơ từ xác cơ thể người.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Ngầm Hướng Dẫn Chi Tiết

Để đánh giá chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, cần áp dụng các phương pháp phân tích nước ngầm khoa học và chính xác. Quá trình này bao gồm việc lấy mẫu nước ngầm, phân tích các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh vật, và so sánh kết quả với tiêu chuẩn nước sinh hoạt. Các phương pháp đánh giá tác động môi trường cũng cần được sử dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của nghĩa trang đến nguồn nước. Để đánh giá chính xác chất lượng nước ngầm khu vực xung quanh nghĩa trang Dốc Lim thành phố Thái Nguyên, tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên”.

3.1. Quy trình lấy mẫu nước ngầm đúng cách

Việc lấy mẫu nước ngầm cần tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo tính đại diện và tránh ô nhiễm từ bên ngoài. Các bước bao gồm chọn vị trí lấy mẫu, sử dụng dụng cụ lấy mẫu chuyên dụng, bảo quản mẫu đúng cách, và ghi chép thông tin chi tiết về mẫu. Đảm bảo mẫu phân tích không bị nhiễm các tạp chất từ bên ngoài môi trường.

3.2. Các chỉ tiêu phân tích chất lượng nước ngầm quan trọng

Các chỉ tiêu phân tích nước ngầm quan trọng bao gồm độ pH, độ cứng, nồng độ nitrat, asen, kim loại nặng, tổng chất rắn hòa tan (TDS), COD, BOD, và các chỉ số vi sinh vật. Kết quả phân tích sẽ được so sánh với Quy chuẩn Việt Nam (QCVN) để đánh giá chất lượng nước. Một số thông số đánh giá chất lượng nước * Chỉ tiêu pH - Nguồn nước có pH > 7 thường chứa nhiều ion nhóm cacbonat và dicacbonat (do chảy qua nhiều tầng đất đá). Nguồn nước có pH < 7 thường chứa nhiều ion gốc axit.

3.3. Sử dụng chỉ số chất lượng nước WQI để đánh giá tổng quan

Chỉ số chất lượng nước (WQI) là một công cụ hữu ích để đánh giá tổng quan chất lượng nước ngầm dựa trên nhiều chỉ tiêu khác nhau. WQI giúp đơn giản hóa việc đánh giá và so sánh chất lượng nước giữa các khu vực và thời điểm khác nhau. Chỉ số WQI cao cho thấy chất lượng nước tốt, trong khi WQI thấp cho thấy ô nhiễm nghiêm trọng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Trạng Chất Lượng Nước Ngầm Dốc Lim

Nghiên cứu cho thấy chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim có dấu hiệu ô nhiễm, với nồng độ một số chất vượt quá tiêu chuẩn nước sinh hoạt. Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm hoạt động mai táng và các hoạt động sinh hoạt của khu dân cư. Cần có các biện pháp xử lý và phòng ngừa để cải thiện chất lượng nước ngầm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Điều tra thu thập thông tin trung thực, khách quan và phân tích số liệu để phản ánh thực trạng chất lượng nước ngầm.

4.1. Phân tích kết quả mẫu nước ngầm tại các hộ gia đình

Kết quả phân tích mẫu nước ngầm từ các hộ gia đình cho thấy nồng độ nitrat, vi sinh vật, và một số kim loại nặng vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Mức độ ô nhiễm khác nhau tùy thuộc vào khoảng cách từ nghĩa trang và điều kiện địa chất của khu vực. Thực trạng nước ngầm tại các hộ gia đình xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, thành phố Thái Nguyên.

4.2. So sánh chất lượng nước ngầm với tiêu chuẩn nước sinh hoạt

So sánh kết quả phân tích với tiêu chuẩn nước sinh hoạt cho thấy chất lượng nước ngầm tại một số khu vực không đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là về chỉ tiêu vi sinh vật và nitrat. Điều này đặt ra nguy cơ về sức khỏe cộng đồng và cần có các biện pháp can thiệp kịp thời. Đánh giá chung về chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim.

V. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Ngầm Hướng Dẫn Thực Hiện

Để cải thiện chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, bao gồm quy hoạch nghĩa trang hợp lý, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách bền vững và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Một số giải pháp nâng cao chất lượng nước ngầm.

5.1. Quy hoạch nghĩa trang hợp lý và đảm bảo môi trường

Quy hoạch nghĩa trang cần tuân thủ các tiêu chuẩn về khoảng cách an toàn từ khu dân cư, hệ thống thoát nước, và xử lý nước thải. Việc sử dụng các công nghệ mai táng thân thiện với môi trường cũng cần được khuyến khích. Quy hoạch khi xây dựng nghĩa trang đúng tiêu chuẩn và đảm bảo môi trường.

5.2. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải và nước rỉ rác

Hệ thống xử lý nước thải và nước rỉ rác từ nghĩa trang cần được xây dựng và vận hành hiệu quả để ngăn chặn ô nhiễm nước ngầm. Các công nghệ xử lý tiên tiến như lọc sinh học và khử trùng cần được áp dụng. Nguy cơ ô nhiễm từ nước rỉ rác.

5.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước

Nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước ngầm và các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm là rất quan trọng. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục cần được tổ chức thường xuyên để thay đổi hành vi và nâng cao ý thức của người dân. Sự tham gia của các cấp chính quyền.

VI. Kết Luận và Tương Lai Bảo Vệ Nguồn Nước Ngầm Bền Vững

Việc đánh giá chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo sử dụng nguồn nước bền vững. Các giải pháp cải thiện chất lượng nước ngầm cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Cần tiếp tục nghiên cứu và quan trắc nước ngầm để theo dõi diễn biến chất lượng nước và đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời. Kết quả nghiên cứu chính xác, đánh giá được đầy đủ chất lượng nước ngầm.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và các giải pháp đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất lượng nước ngầm tại khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim có dấu hiệu ô nhiễm. Các giải pháp đề xuất bao gồm quy hoạch nghĩa trang hợp lý, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, và nâng cao nhận thức cộng đồng. Giải pháp cho hộ gia đình.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc mô hình hóa ô nhiễm nước ngầm, đánh giá rủi ro ô nhiễm, và phát triển các công nghệ xử lý nước thải hiệu quả. Cần có các chính sách và quy định chặt chẽ để bảo vệ nguồn nước ngầm và đảm bảo sức khỏe cộng đồng. Đánh giá rủi ro ô nhiễm nước ngầm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tài nguyên nước ngọt là yếu tố thiết yếu duy trì sự sống và các chu trình sinh hóa trên Trái Đất. Trong tổng khối lượng khoảng 1,38 tỉ km³ nước trên toàn cầu, nước ngọt chỉ chiếm 2,6% và phần lớn tồn tại dưới dạng băng tuyết tại hai cực hoặc đỉnh núi cao; chỉ khoảng 0,3% tổng lượng nước (tương đương 3,6 triệu km³) có khả năng khai thác để làm nước uống và sinh hoạt. Tại Việt Nam, mạng lưới sông ngòi dày đặc nhưng phân bố dòng chảy không đồng đều theo không gian và thời gian. Nguồn nước đang chịu áp lực suy thoái nghiêm trọng về cả số lượng lẫn chất lượng do tốc độ gia tăng dân số, đô thị hóa, chất thải nông nghiệp, sinh hoạt và các hoạt động chôn cất mai táng truyền thống.

Theo phong tục tập quán lâu đời tại các địa phương, hình thức mai táng chủ yếu là địa táng (hung táng và cát táng). Quá trình phân hủy hợp chất hữu cơ, mô mềm và xương từ thi hài trong lòng đất giải phóng nhiều hợp chất chứa nitơ, phốt pho cùng vi sinh vật gây hại, có nguy cơ thẩm thấu trực tiếp vào tầng chứa nước ngầm nông. Tại thành phố Thái Nguyên, nghĩa trang Dốc Lim là khu chôn cất tập trung lớn nhất, hình thành từ năm 1959 với quy mô diện tích trên 50 ha, hàng năm tiếp nhận thêm từ 350 đến 450 phần mộ mới. Do nghĩa trang nằm liền kề các khu dân cư thuộc xã Thịnh Đức và phường Thịnh Đán, người dân xung quanh chủ yếu khai thác nước ngầm qua giếng khoan và giếng đào để sinh hoạt, dẫn đến nguy cơ phơi nhiễm các chất ô nhiễm từ bãi táng.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Đánh giá hiện trạng chất lượng nguồn nước ngầm tại khu dân cư sinh sống xung quanh nghĩa trang Dốc Lim, xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên.
2. Xác định mức độ ảnh hưởng từ quá trình phân hủy thi thể và hoạt động của nghĩa trang đến nguồn nước ngầm.
3. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý và quy hoạch nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước ngầm và sức khỏe cộng đồng.

Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm:

1. Điều tra tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và hiện trạng cấp nước tại xã Thịnh Đức.
2. Khảo sát hiện trạng phân bố, quy mô và hoạt động mai táng tại nghĩa trang Dốc Lim cùng dự án nghĩa trang sinh thái Ngân Hà Viên.
3. Thu thập mẫu nước ngầm tại 4 hộ gia đình đại diện tiếp giáp nghĩa trang, tiến hành đo đạc và phân tích 12 chỉ tiêu lý - hóa học trong phòng thí nghiệm.
4. Đánh giá kết quả phân tích bằng cách so sánh đối chiếu với các quy chuẩn, tiêu chuẩn môi trường quốc gia hiện hành.
5. Đề xuất định hướng quy hoạch và giải pháp xử lý nước hộ gia đình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nguồn nước ngầm khai thác từ các giếng khoan hộ gia đình tại khu dân cư tiếp giáp nghĩa trang Dốc Lim.
• Phạm vi không gian: Khu vực dân cư xóm Hợp Thành (xã Thịnh Đức) và tổ 9 phường Thịnh Đán, thành phố Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/04/2014; công tác lấy mẫu phân tích thực địa tiến hành vào ngày 04/03/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam về quản lý môi trường và tài nguyên nước:

• Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 (được Quốc hội khóa XI thông qua ngày 29/11/2005);
• Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/08/2006 và Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28/02/2008 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường;
• Nghị định số 35/2008/NĐ-CP ngày 25/03/2008 của Chính phủ về xây dựng, quản lý và sử dụng nghĩa trang;
• Quyết định số 35/2002/QĐ-BKHCNMT ngày 25/06/2002 của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường;
• Quyết định số 16/2008/QĐ-BTNMT ngày 13/12/2008 của Bộ Tài nguyên và Môi trường;
• Thông tư số 05/2009/TT-BYT ngày 17/06/2009 của Bộ Y tế ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt;
• Tiêu chuẩn vệ sinh nước sạch 9/2005/QC-BYT của Bộ Y tế;
• Hai căn cứ so sánh chất lượng nước: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5944-1995 (Tiêu chuẩn chất lượng nước ngầm) và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 09:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm).

Khung khái niệm khoa học bao gồm: định nghĩa môi trường, ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nước, tiêu chuẩn môi trường, nước sạch và nước hợp vệ sinh. Nghiên cứu tập trung phân tích 12 thông số chất lượng nước: độ pH, cảm quan màu sắc, mùi, vị, nhiệt độ, độ cứng tổng số, tổng chất rắn hòa tan (TDS), oxy hòa tan (DO), nhu cầu oxy hóa học (COD), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD), nitơ tổng số (Nts) và phốt pho tổng số (Pts).

Các phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai:

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu thống kê điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, báo cáo công tác điều tra đánh giá chất lượng nước sinh hoạt nông thôn năm 2013 từ UBND xã Thịnh Đức và UBND phường Thịnh Đán.
• Phương pháp điều tra, phỏng vấn xã hội học: Phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình bằng câu hỏi mở về nguồn nước sử dụng, hiện trạng vệ sinh và các yếu tố phát sinh chất thải xung quanh.
• Phương pháp điều tra khảo sát thực địa: Quan sát địa hình đồi bát úp, vị trí các tầng mộ và xác định 4 điểm khoan giếng của các hộ gia đình đại diện.
• Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu: Thực hiện theo TCVN 6000:1995 (hướng dẫn lấy mẫu nước ngầm, xả bỏ nước giếng khoan từ 5 đến 10 phút trước khi chứa vào chai nhựa/thủy tinh sạch dung tích từ 1,0 đến 3,0 lít) và bảo quản mẫu ở nhiệt độ 0°C - 5°C theo TCVN 5993:1995.
• Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm:

STT	Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Phương pháp và tiêu chuẩn phân tích
1	pH	—	Đo bằng máy đo đa chỉ tiêu theo TCVN 6492:1999
2	Vị	—	Phương pháp cảm quan (vị giác) theo TCVN 2653-78
3	Mùi	—	Phương pháp cảm quan (khứu giác) theo TCVN 2653-78
4	Màu sắc	—	Phương pháp cảm quan theo TCVN
5	Nhiệt độ	°C	Đo bằng máy đo đa chỉ tiêu theo TCVN 2654-78
6	Độ cứng	mg/L	Chuẩn độ tạo phức của Trilon B với ion Ca²⁺, Mg²⁺ theo TCVN 2672-78
7	Nitơ tổng số (Nts)	mg/L	Phương pháp trắc phổ dùng axit sunfosalixylic theo TCVN 8742:2011
8	Tổng chất rắn hòa tan (TDS)	mg/L	Đo bằng máy đo đa chỉ tiêu theo TCVN 2671-78
9	Oxy hòa tan (DO)	ppm	Đo bằng máy đo đa chỉ tiêu theo TCVN 4564-88
10	Nhu cầu oxy hóa học (COD)	mg/L	Chuẩn độ theo TCVN 6491:1999 và ISO 6060:1989
11	Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD)	mg/L	Phương pháp sinh học theo TCVN 5069-90
12	Phốt pho tổng số (Pts)	mg/L	Phương pháp trắc quang dùng amoni molipdat theo ISO 6878:1986

• Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Sử dụng toán thống kê cơ bản để xử lý, đối chiếu số liệu phân tích thực nghiệm với các giới hạn nồng độ cho phép trong TCVN 5944-1995 và QCVN 09:2008/BTNMT.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Phần mở đầu nêu rõ tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ sự khan hiếm nước ngọt (chỉ 0,3% tổng lượng nước toàn cầu dùng được cho ăn uống) và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm từ hoạt động địa táng thi hài người mất. Tác giả xác lập mục đích nghiên cứu, khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp tài liệu tham khảo cho quy hoạch nghĩa trang và ý nghĩa thực tiễn trong đánh giá rủi ro ô nhiễm nước ngầm tại khu vực nghĩa trang Dốc Lim, thành phố Thái Nguyên.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Chương tổng quan hệ thống hóa cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học về các chỉ tiêu lý, hóa, sinh dùng để đánh giá chất lượng nước (pH, DO, COD, BOD, TDS, Nts, Pts, độ cứng). Về hiện trạng tài nguyên nước:

• Cả nước có lượng mưa trung bình 1.800 - 2.000 mm/năm, dòng chảy sông hồ khoảng 313 km³, lượng nước bình quân 17.000 m³/người/năm nhưng mới chỉ khai thác khoảng 500 m³/người/năm (tương đương 3%).
• Tỉnh Thái Nguyên có trữ lượng nước hàng năm khoảng 6,7 tỉ m³/năm (nông nghiệp dùng 15,6%, công nghiệp dùng 7,8%, sinh hoạt dùng 1%), trữ lượng nước ngầm đạt 1,5 - 2 tỉ m³.
• Tại xã Thịnh Đức, năm 2013 có 358 công trình cấp nước sinh hoạt, tỷ lệ người dân dùng nước hợp vệ sinh đạt 74,2%. Trong tổng số 4.879 nhân khẩu, có 2.116 người dùng nước giếng khoan (43,36%), 1.489 người dùng nước máy công cộng (30,53%) và 1.274 người dùng giếng đào (26,11%).

STT	Loại hình cấp nước tại xã Thịnh Đức	Số người sử dụng	Tỷ lệ (%)
1	Giếng đào	1.274	26,11
2	Giếng khoan (độ sâu trung bình ~30m)	2.116	43,36
3	Vòi nước máy công cộng	1.489	30,53
Tổng		4.879	100,00

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương này mô tả chi tiết đối tượng nghiên cứu là nguồn nước ngầm tại khu dân cư xã Thịnh Đức tiếp giáp nghĩa trang Dốc Lim. Thiết lập quy trình 5 bước gồm: thu thập tài liệu thứ cấp, điều tra xã hội học, khảo sát thực địa, lấy mẫu theo tiêu chuẩn TCVN 6000:1995 và phân tích phòng thí nghiệm 12 chỉ tiêu theo các tiêu chuẩn TCVN, ISO tương ứng.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương kết quả trình bày toàn diện các nội dung:

1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội xã Thịnh Đức: Diện tích tự nhiên 1.612,69 ha, địa hình đồi bát úp nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, lượng mưa trung bình 1.639 mm/năm (mùa mưa chiếm 86,3%), thổ nhưỡng gồm đất phù sa, đất bạc màu và đất feralit đỏ vàng. Dân số đạt 4.879 người, thu nhập bình quân 13 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 4,8% (năm 2013).
2. Hiện trạng nghĩa trang Dốc Lim và dự án Ngân Hà Viên: Nghĩa trang Dốc Lim hoạt động từ năm 1959, diện tích trên 50 ha, tiếp nhận 350 - 450 mộ/năm. Năm 2013, UBND tỉnh phê duyệt mở rộng thêm 5,5 ha và cải tạo 20,1 ha. Dự án nghĩa trang sinh thái Ngân Hà Viên được phê duyệt năm 2008 với diện tích 54,42 ha, tổng vốn đầu tư 482,81 tỷ đồng, công suất 6.200 mộ hung táng và 33.800 mộ cải táng, chia thành 12 khu chức năng.
3. Kết quả phân tích chất lượng nước ngầm tại 4 điểm khảo sát:

• M1 (gia đình ông Đặng Chí Linh, xóm Hợp Thành, nằm tại trung tâm nghĩa trang, giếng sâu 41m): pH = 6,15; Nts = 24 mg/L (vượt chuẩn 15 mg/L); Pts = 26 mg/L (vượt chuẩn 25 mg/L); COD = 3,2 mg/L; BOD = 2,56 mg/L; TDS = 129 mg/L; Độ cứng = 15 mg/L; DO = 0,63 ppm.
• M2 (gia đình bà Đỗ Thị Bàng, tổ 9 phường Thịnh Đán, cách nghĩa trang 15m, giếng sâu 34m): pH = 6,07; Nts = 14 mg/L; Pts = 17 mg/L; COD = 3,6 mg/L; BOD = 2,88 mg/L; TDS = 56 mg/L; Độ cứng = 27 mg/L; DO = 0,70 ppm.
• M3 (gia đình bà Nguyễn Thị Hạm, tổ 9 phường Thịnh Đán, cách nghĩa trang 5m, giếng sâu 32m): pH = 5,13; Nts = 31 mg/L (vượt chuẩn 15 mg/L); Pts = 29 mg/L (vượt chuẩn 25 mg/L); COD = 1,8 mg/L; BOD = 1,44 mg/L; TDS = 73 mg/L; Độ cứng = 33 mg/L; DO = 0,62 ppm.
• M4 (gia đình ông Nguyễn Tất Cảnh, xóm Hợp Thành, cách nghĩa trang 10m, giếng sâu 31m): pH = 6,6; Nts = 28 mg/L (vượt chuẩn 15 mg/L); Pts = 33 mg/L (vượt chuẩn 25 mg/L); COD = 5,6 mg/L (vượt chuẩn 4 mg/L); BOD = 4,48 mg/L; TDS = 47 mg/L; Độ cứng = 37 mg/L; DO = 0,75 ppm.

4. Tổng hợp nguyên nhân ô nhiễm: Quá trình phân hủy thi hài địa táng thẩm thấu N, P vào lòng đất; đất feralit có tính chua tự nhiên; nước thải sinh hoạt từ bể tự hoại đặt sát giếng (mẫu M1); chất thải chuồng trại chăn nuôi không qua biogas cách giếng 4m (mẫu M3); dư lượng phân bón hóa học và nước mưa chảy tràn từ đỉnh đồi nghĩa trang xuống chân đồi (mẫu M4).
5. Các nhóm giải pháp đề xuất: Quy hoạch công viên nghĩa trang sinh thái đồng bộ; mở rộng trạm cấp nước sạch công suất 500 m³/ngày tại xóm Nhân Hòa, Hợp Thành; hộ gia đình ứng dụng mô hình bể lọc nước đơn giản kết hợp giàn mưa khử sắt, tầng lọc cát, than hoạt tính.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Khẳng định nguồn nước ngầm quanh nghĩa trang có dấu hiệu ô nhiễm pH, Nts, Pts và COD. Đề xuất chính quyền tăng cường thanh tra môi trường, hoàn thiện mạng lưới nước máy và khuyến khích hình thức hỏa táng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm phản ánh hiện trạng chất lượng nước ngầm tại khu dân cư giáp ranh nghĩa trang Dốc Lim thông qua bảng tổng hợp so sánh:

STT	Chỉ tiêu	Đơn vị	M1 (0m)	M2 (15m)	M3 (5m)	M4 (10m)	TCVN 5944-1995	QCVN 09:2008/BTNMT
1	pH	—	6,15	6,07	5,13	6,60	6,5 - 8,5	6,0 - 8,5
2	Cảm quan Vị	—	Không vị lạ	Không vị lạ	Không vị lạ	Không vị lạ	Không vị lạ	Không vị lạ
3	Cảm quan Mùi	—	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ
4	Cảm quan Màu	—	Không màu	Không màu	Không màu	Không màu	Không màu	Không màu
5	Nhiệt độ	°C	19,53	19,62	19,65	19,78	—	—
6	Độ cứng	mg/L	15	27	33	37	300	350
7	Nitơ tổng số (Nts)	mg/L	24	14	31	28	15	15
8	TDS	mg/L	129	56	73	47	1.500	1.500
9	Oxy hòa tan (DO)	ppm	0,63	0,70	0,62	0,75	≥ 4	≥ 4
10	COD	mg/L	3,2	3,6	1,8	5,6	4	4
11	BOD	mg/L	2,56	2,88	1,44	4,48	15	15
12	Phốt pho tổng số (Pts)	mg/L	26	17	29	33	25	25

Kết quả thực nghiệm chỉ ra:

• Chỉ số pH: Có 3/4 mẫu nước (M1 = 6,15; M2 = 6,07; M3 = 5,13) thấp hơn ngưỡng giới hạn của TCVN 5944-1995 (6,5 - 8,5), trong đó mẫu M3 mang tính axit cao nhất, thấp hơn cả ngưỡng QCVN 09:2008/BTNMT (6,0 - 8,5).
• Nitơ tổng số (Nts): 3/4 mẫu vượt ngưỡng cho phép 15 mg/L, cụ thể M1 đạt 24 mg/L (vượt 1,6 lần), M3 đạt 31 mg/L (vượt hơn 2 lần) và M4 đạt 28 mg/L (vượt 1,86 lần).
• Phốt pho tổng số (Pts): 3/4 mẫu vượt giới hạn 25 mg/L, gồm M1 (26 mg/L), M3 (29 mg/L) và M4 (33 mg/L).
• Nhu cầu oxy hóa học (COD): Mẫu M4 đạt 5,6 mg/L, vượt giới hạn cho phép (4 mg/L) của cả hai quy chuẩn.
• Các chỉ tiêu độ cứng (15 - 37 mg/L), TDS (47 - 129 mg/L), BOD (1,44 - 4,48 mg/L) đều nằm trong giới hạn cho phép.

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

1. Về quy hoạch: Xây dựng và mở rộng nghĩa trang theo mô hình công viên sinh thái (dự án Ngân Hà Viên 54,42 ha), quy định khoảng cách an toàn môi trường, ngăn cách bằng cây xanh và hồ điều hòa, khuyến khích chuyển đổi tập quán từ địa táng sang hỏa táng.
2. Về quản lý: Chính quyền địa phương cần mở rộng hệ thống cấp nước sạch tập trung từ các trạm cấp nước công suất 500 m³/ngày (xóm Nhân Hòa, Hợp Thành); hỗ trợ hộ gia đình xây hầm biogas xử lý chất thải chăn nuôi.
3. Về giải pháp kỹ thuật hộ gia đình: Thiết lập hệ thống lọc nước đơn giản gồm giàn phun mưa làm thoáng oxy hóa, bể lắng lọc sử dụng cát, sỏi, than hoạt tính nhằm nâng pH và hấp phụ kim loại, hợp chất hữu cơ trước khi đưa vào đun sôi sử dụng.

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp dẫn liệu thực tế về mức độ ô nhiễm hóa lý tại các giếng khoan dân sinh khu vực giáp ranh nghĩa trang Dốc Lim.
• Chứng minh tính đa nguồn của ô nhiễm nước ngầm nông thôn: không chỉ do rò rỉ từ nghĩa trang lâu năm mà còn do sự cộng hưởng từ chuồng trại chăn nuôi, nhà tiêu tự hoại và canh tác nông nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Dung lượng mẫu còn hạn chế: Toàn bộ nghiên cứu chỉ thực hiện lấy mẫu tại 4 giếng khoan đại diện (M1 đến M4) tại xóm Hợp Thành và tổ 9 phường Thịnh Đán.
• Giới hạn thời gian quan trắc: Mẫu nước chỉ được lấy tại một thời điểm duy nhất (ngày 04/03/2014, thuộc mùa khô), chưa phản ánh được sự biến động chất lượng nước ngầm giữa mùa khô và mùa mưa (thời kỳ mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 chiếm 86,3% lượng mưa cả năm).
• Chưa phân tích các nhóm chỉ tiêu vi sinh vật (Coliform, E. coli) và kim loại nặng nguy hại (As, Pb, Hg, Cd) phát sinh từ nước rỉ mộ táng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng mạng lưới quan trắc với mật độ điểm lấy mẫu dày hơn theo các hướng dòng chảy tầng ngầm từ khu vực nghĩa trang ra các vùng trũng xung quanh.
• Tiến hành lấy mẫu định kỳ theo mùa để đánh giá cơ chế lan truyền chất ô nhiễm dưới tác động của lượng mưa và dòng chảy ngấm.
• Bổ sung phân tích các chỉ tiêu vi sinh và kim loại nặng để đánh giá đầy đủ nguy cơ dịch tễ học đối với sức khỏe cư dân.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên Nước, Quản lý Môi trường tham khảo về phương pháp luận khảo sát thực địa, quy trình lấy mẫu nước ngầm theo TCVN 6000:1995 và phương pháp phân tích 12 chỉ tiêu hóa lý trong phòng thí nghiệm.
• Cán bộ quản lý môi trường tại UBND xã Thịnh Đức, UBND phường Thịnh Đán và Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên trong việc hoạch định chính sách mở rộng mạng lưới nước sạch và kiểm soát khoảng cách an toàn vệ sinh môi trường nghĩa trang.
• Các đơn vị tư vấn quy hoạch đô thị khi nghiên cứu mô hình chuyển đổi nghĩa trang truyền thống sang công viên nghĩa trang sinh thái (như Ngân Hà Viên).

Nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu nhất là Bảng 3.1 (Hệ thống phương pháp và tiêu chuẩn phân tích chỉ tiêu nước) và Bảng 4.6 (Số liệu thực nghiệm phân tích chất lượng nước ngầm tại các hộ dân giáp ranh nghĩa trang Dốc Lim).

Câu hỏi thường gặp

1. Nghĩa trang Dốc Lim có quy mô diện tích và lịch sử hoạt động như thế nào? Nghĩa trang Dốc Lim là khu chôn cất tập trung lớn nhất thành phố Thái Nguyên, hoạt động từ năm 1959 với quy mô diện tích trên 50 ha, tiếp nhận khoảng 350 - 450 phần mộ mới mỗi năm. Đến năm 2013, UBND tỉnh phê duyệt dự án mở rộng thêm 5,5 ha và cải tạo 20,1 ha; đồng thời phê duyệt quy hoạch Nghĩa trang sinh thái Ngân Hà Viên quy mô 54,42 ha tại xóm Hợp Thành.

2. Những thông số chất lượng nước nào tại khu dân cư quanh nghĩa trang Dốc Lim bị vượt ngưỡng quy chuẩn? Các thông số vượt chuẩn gồm: pH thấp (mang tính axit, từ 5,13 đến 6,15 tại các mẫu M1, M2, M3); Nitơ tổng số (Nts) vượt quy chuẩn tại 3/4 vị trí khảo sát (M1: 24 mg/L, M3: 31 mg/L, M4: 28 mg/L so với ngưỡng 15 mg/L); Phốt pho tổng số (Pts) vượt quy chuẩn tại 3/4 vị trí (M1: 26 mg/L, M3: 29 mg/L, M4: 33 mg/L so với ngưỡng 25 mg/L); và COD vượt ngưỡng tại mẫu M4 (5,6 mg/L so với chuẩn 4 mg/L).

3. Hiện trạng sử dụng nguồn nước sinh hoạt của người dân xã Thịnh Đức năm 2013 diễn ra ra sao? Theo thống kê năm 2013 trên 4.879 người dân xã Thịnh Đức: hình thức cấp nước bằng giếng khoan chiếm tỷ lệ lớn nhất với 43,36% (2.116 người), vòi nước máy công cộng chiếm 30,53% (1.489 người) và nước giếng đào chiếm 26,11% (1.274 người). Tỷ lệ hộ dân được tiếp cận nước hợp vệ sinh toàn xã đạt 74,2%.

4. Những nguyên nhân nào gây ô nhiễm nước ngầm tại 4 vị trí lấy mẫu ngoài yếu tố phân hủy từ nghĩa trang? Ngoài nước rỉ từ các phần mộ địa táng, nguồn nước ngầm còn bị ô nhiễm bởi: tính chua tự nhiên của đất feralit đỏ vàng; nước thải sinh hoạt từ nhà tiêu tự hoại đặt sát giếng (mẫu M1); chất thải chăn nuôi xả thẳng không qua bể biogas cách giếng 4m (mẫu M3); dư lượng phân bón hóa học nông nghiệp và hiện tượng rửa trôi bề mặt từ sườn đồi nghĩa trang xuống vùng trũng thấp (mẫu M4).

5. Các phương pháp phân tích chỉ tiêu Nts, Pts và COD trong phòng thí nghiệm được thực hiện theo tiêu chuẩn nào? Nts được xác định bằng phương pháp trắc phổ dùng axit sunfosalixylic theo TCVN 8742:2011; Pts được phân tích bằng phương pháp trắc quang dùng amoni molipdat theo ISO 6878:1986; COD được xác định bằng phương pháp chuẩn độ pemanganat/bicromat theo TCVN 6491:1999 và ISO 6060:1989.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Triệu Quốc Huy đã phản ánh thực trạng chất lượng môi trường nước ngầm tại khu dân cư tiếp giáp nghĩa trang Dốc Lim, xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên qua số liệu phân tích thực nghiệm rõ ràng. Kết quả nghiên cứu xác nhận nguồn nước giếng khoan tại khu vực có biểu hiện ô nhiễm bởi nồng độ pH thấp (nhiều ion axit), hàm lượng Nitơ tổng số (Nts) và Phốt pho tổng số (Pts) vượt giới hạn cho phép theo TCVN 5944-1995 và QCVN 09:2008/BTNMT. Tình trạng này là hệ quả tổng hợp từ quá trình địa táng lâu năm của nghĩa trang Dốc Lim, đặc điểm thổ nhưỡng đất feralit và các nguồn thải sinh hoạt, chăn nuôi chưa qua xử lý tại địa phương. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên nước và định hướng quy hoạch các công viên nghĩa trang sinh thái văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Như chúng ta đã biết nước là thành phần quan trọng của các tế bào sinh học và là môi trường của các quá trình sinh hóa cơ bản: quang hợp, tổng hợp chất dinh dưỡng. Hơn 70% diện tích của Trái Đất được bao phủ bởi nước. Lượng nước trên Trái Đất có vào khoảng 1,38 tỉ km³. Trong đó 97,4% là nước mặn trong các đại dương trên thế giới, phần còn lại, 2,6%, là nước ngọt, tồn tại chủ yếu dưới dạng băng tuyết đóng ở hai cực và trên các ngọn núi, chỉ có 0,3% nước trên toàn thế giới (hay 3,6 triệu km³) là có thể sử dụng làm nước uống.

Việc cung cấp nước uống sẽ là một trong những thử thách lớn nhất của loài người trong vài thập niên tới đây. Nước là nguồn tài nguyên có hạn và ngày đang chịu rất nhiều các sức ép từ các hoạt động phát triển kinh tế cũng như các quá trình tự nhiên như phân hủy chất hữu cơ (lá cây, cành cây, xác động vật,.), sự gia tăng dân số đã làm cho nguồn nước bị suy giảm về cả chất lượng và số lượng. Ở Việt Nam cũng không nằm ngoài những sức ép đó. Mặc dù Việt Nam là nước có mạng lưới sông ngòi khá dày đặc nhưng hiện vẫn có rất nhiều địa phương đang rất thiếu nguồn nước sinh hoạt trầm trọng, nơi có thì chất lượng không đảm bảo, nguồn nước chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên từ mưa, ao, hồ…các nguồn này dễ nảy sinh mầm bệnh, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người sử dụng.

Ở các vùng nông thôn tỉ lệ người được tiếp cận nước sạch thấp so với các khu vực thành thị. Có rất nhiều nguyên nhân làm suy giảm chất lượng nước ngầm, một trong số đó là sự phân hủy chất hữu cơ từ xác cơ thể người. Theo phong tục tập quán ở Việt Nam, khi mất thường được an táng bằng hình thức địa táng là chủ yếu. Hình thức địa táng cần sử dụng diện tích đất rất nhiều, các chất phân hủy ra từ cơ thể người ngấm vào đất làm ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Nhất là tại các khu vực chôn cất lớn như nghĩa trang, nguy cơ này là rất lớn. 2 Nghĩa trang Dốc Lim thành phố Thái Nguyên là nơi chôn cất tập trung lớn nhất của thành phố Thái Nguyên với hàng ngàn người mỗi năm. Điều đó đặt cho mỗi người trong chúng ta rất nhiều câu hỏi. Quá trình phân giải chất hữu cơ ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng nước ngầm không? Nếu có thì mức độ ô nhiễm là như thế nào? Những tác động đến sức khỏe ra sao? Chúng ta cần làm gì để hạn chế điều đó?.

Đứng trước các thắc mắc đó, để đánh giá chính xác chất lượng nước ngầm khu vực xung quanh nghĩa trang Dốc Lim thành phố Thái Nguyên, tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên”. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu 1. Mục đích của đề tài Đánh giá hiện trạng chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang Dốc Lim xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên để thấy được mức độ ảnh hưởng của khu nghĩa trang đến chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quanh nghĩa trang, từ đó đề xuất giải pháp nhằm hạn chế ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước ngầm. Ý nghĩa của đề tài - Điều tra thu thập thông tin trung thực, khách quan và phân tích số liệu để phản ánh thực trạng chất lượng nước ngầm.

- Xác định đầy đủ các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng nước ngầm. - Đảm bảo mẫu phân tích không bị nhiễm các tạp chất từ bên ngoài môi trường. - Kết quả nghiên cứu chính xác, đánh giá được đầy đủ chất lượng nước ngầm.Ý nghĩa của đề tài 1.Ý nghĩa khoa học Đề tài là một bước nghiên cứu ảnh hưởng của nghĩa trang đến chất lượng nước ngầm khu dân cư xung quang nghĩa trang Dốc Lim, xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên. Ngoài ra đề tài còn là tài liệu tham khảo cho 3 các quá trình quy hoạch và xây dựng các khu nghĩa trang đảm bảo ít chịu ảnh hưởng đến môi trường nhất.

Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài góp phần đánh giá được thực trạng chất lượng môi trường nước ngầm tại khu nghĩa trang tỉnh Thái Nguyên. - Tìm hiểu được mức độ ô nhiễm của khu nghĩa trang, đưa ra những định hướng đúng đắn trong công tác quản lý và xây dựng các khu nghĩa trang tiếp theo đảm bảo môi trường. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý - Căn cứ theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005.

- Căn cứ theo Nghị định 80/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về việc hướng dẫn thi hành một số điều khoản của Luật bảo vệ môi trường. - Căn cứ Nghị định 21/2008/NĐ-CP ngày 28/2/2008 của Chính phủ về sửa đổi bổ xung một số điều của nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về việc hướng dẫn thi hành một số điều của luật Bảo vệ môi trường. - Căn cứ theo Nghị định số 35/2008NĐ-CP về xây dựng, quản lý và sử dụng nghĩa trang. - Căn cứ theo Quyết định số 35/2002/QĐ-BKHCNMT ngày 25 tháng 6 năm 2002 của Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường về việc công bố danh mục Tiêu chuẩn Việt Nam về moi trường bắt buộc áp dụng.

- Căn cứ theo Quyết định số 16/2008/QĐ- BTNMT, ngày 13/12/2008 của Bộ Tài nguyên và môi trường về việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường. - Căn cứ theo Thông tư số: 05/2009/TT - BYT ngày 17 tháng 6 năm 2009. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt. - Căn cứ theo Quy chuẩn Việt Nam 9/2008/BTNMT - quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước ngầm.

- Căn cứ theo quy chuẩn Việt Nam 5944-1995 - Tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng nước ngầm. - Căn cứ Tiêu chuẩn Việt Nam 9/2005/QC-BYT của bộ y tế- tiêu chuẩn vệ sinh nước sạch. Cơ sở khoa học 2. Khái niệm và thuật ngữ liên quan đến đề tài nghiên cứu.

* Khái niệm môi trường: 5 Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2005, môi trường được định nghĩa như sau:”Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”[1]. * Khái niệm ô nhiễm môi trường: Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2005:”Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu tới con người, sinh vật”[1]. * Khái niệm ô nhiễm môi trường nước: “Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lí - hoá học - sinh học của nước, với sự xuất hiện của các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật, làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. Xét về tốc độ lan truyền và nguy hiểm thì ô nhiễm nước nguy hiểm hơn ô nhiễm đất” [12].

* Khái niệm tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi Trường Việt Nam 2005: “Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường”[1]. *Khái niệm nước sạch và nước hợp vệ sinh: Nước sạch là nước đảm bảo các yêu cầu như: nước trong, không màu, không có mùi vị lạ, không có tạp chất, không chứa chất tan có hại, không có mầm gây bệnh, hay đáp ứng các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước cung cấp dành cho mục đích ăn uống [5]. Nước hợp vệ sinh là nước được sử dụng trực tiếp hoặc sau lọc thỏa mãn các yêu cầu chất lượng về cảm quan như không màu, không mùi, vị lạ và không chứa các thành phần gây hại cho sức khỏe con người, có thể sử dụng cho ăn uống sau khi đun sôi [5]. Các nguồn nước đạt theo tiêu chuẩn hợp vệ sinh được cấp từ các công trình như trạm cấp nước, giếng khoan tầng nông hoặc sâu được sử dụng 6 thường xuyên, nước mưa hứng và trữ trong bể, lu chứa được rửa sạch, nước sông, nước suối không bị ô nhiễm bởi các chất thải của người hay động vật, hóa chất hoặc các chất thải công nghiệp, làng nghề.

Chất lượng nước giếng khoan và nước giếng đào phải đảm bảo khoảng cách so với các công trình phụ như nhà tiêu, chuồng gia xúc hoặc các nguồn gây ô nhiễm khác ( bao gồm cả nhà hàng xóm ) tối thiểu là 10m. thành giếng phải được xây bằng gạch, đá cao tối thiểu 0.6m và thả ống bi sâu ít nhất 3m kể từ mặt đất, sân giếng ( nền giếng ) được lát bằng gạch, đá hoặc đổ bê tông, không bị nứt nẻ để tránh việc rửa, tắm giặt ngấm trực tiếp xuống giếng. Giếng đất công cộng không đạt tiêu chuẩn là nguồn nước hợp vệ sinh. Nước mưa được thu hưng từ mái ngói, mái tôn, trần nhà bằng bê tông sau khi đã được rửa sạch trước khi thu hứng vào trong thiết bị chứa nước và phải có nắp đậy cẩn thận.

Tuy nhiên nước được thu hứng bằng tấm lợp fibro-xi-măng có chứa amiăng là chất gây ung thư nên khuyến cáo không nên sử dụng nguồn nước này, đặc biệt là cho mục đích ăn uống, loại nước này không được cơi là hợp vệ sinh đảm bảo an toàn. Nước tự chảy được lấy từ khe suối hoặc mạch nước trên sườn núi dẫn bằng ống về các bể chứa hay vòi tiêu thụ trong khu dân cư. Đây là loại nước khá phổ biện hiện nay, đặc biệt là vùng đồi núi nơi có địa hình cao, loại hình này được xây dựng bằng nhiều nguồn vốn với rất nhiều chương trình, dự án trong và ngoài nước. Tùy theo quy mô mà các công trình này có thể cung cấp cho diện hẹp hay diện rộng.

Nước được bơm từ giếng khoan hay sông, hồ và đã được lọc qua giàn mưa, bể lắng, bể lọc, khử khuẩn rồi bơm lên tháp cao hoặc đẩy thẳng vào đường ống dẫn đến bể chứa của tập thể hoặc gia đình. Một số thông số đánh giá chất lượng nước * Chỉ tiêu pH - Nguồn nước có pH > 7 thường chứa nhiều ion nhóm cacbonat và dicacbonat (do chảy qua nhiều tầng đất đá). Nguồn nước có pH < 7 thường chứa nhiều ion gốc axit.