Luận văn thạc sĩ hus đánh giá chất lượng chế phẩm máu điều chế bằng phương pháp buffy coat trên hệ thống tách máu tự động tại viện huyết học truyền máu trung ương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus đánh giá chất lượng chế phẩm máu điều chế bằng phương pháp buffy coat trên hệ thống tách máu tự, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Xuân Hải
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu Điều Chế Bằng Phương Pháp Buffy Coat Trên Hệ Thống Máy Tách Máu Tự Động Tại Viện Huyết Học - Truyền Máu Tw.
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. MÁU VÀ CÁC THÀNH PHẦN CỦA MÁU
• 1.2. CHẾ PHẨM MÁU VÀ ĐIỀU KIỆN BẢO QUẢN
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1.6. TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu Tại Viện Huyết Học

Đánh giá chất lượng chế phẩm máu là một trong những nhiệm vụ quan trọng tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Việc này không chỉ đảm bảo an toàn cho người nhận mà còn nâng cao hiệu quả điều trị. Phương pháp buffy coat được áp dụng để tách các thành phần máu, giúp tối ưu hóa chất lượng chế phẩm. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về quy trình và kết quả đạt được.

1.1. Ý Nghĩa Của Việc Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Đánh giá chất lượng chế phẩm máu giúp xác định tính an toàn và hiệu quả của các sản phẩm máu. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc điều trị các bệnh lý liên quan đến máu, đảm bảo rằng bệnh nhân nhận được chế phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao nhất.

1.2. Phương Pháp Buffy Coat Trong Chế Phẩm Máu

Phương pháp buffy coat là một kỹ thuật tách lớp bạch cầu và tiểu cầu từ máu toàn phần. Kỹ thuật này giúp loại bỏ bạch cầu một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng chế phẩm máu. Việc áp dụng phương pháp này tại Viện Huyết học đã cho thấy nhiều ưu điểm vượt trội.

II. Thách Thức Trong Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Mặc dù phương pháp buffy coat mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong việc đánh giá chất lượng chế phẩm máu. Các yếu tố như quy trình điều chế, thiết bị sử dụng và tiêu chuẩn chất lượng đều ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Chất lượng chế phẩm máu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy trình tách chiết, thời gian bảo quản và điều kiện môi trường. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối cùng.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đảm Bảo Tiêu Chuẩn Chất Lượng

Đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng trong chế phẩm máu là một thách thức lớn. Các tiêu chuẩn này cần được tuân thủ nghiêm ngặt để tránh các rủi ro cho người nhận. Việc thiếu thiết bị hiện đại và quy trình chuẩn hóa cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu Tại Viện Huyết Học

Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đã áp dụng nhiều phương pháp để đánh giá chất lượng chế phẩm máu, trong đó có phương pháp buffy coat. Các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng mà còn đảm bảo an toàn cho người nhận.

3.1. Quy Trình Thực Hiện Phương Pháp Buffy Coat

Quy trình thực hiện phương pháp buffy coat bao gồm các bước tách chiết và kiểm tra chất lượng. Mỗi bước đều được thực hiện theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng chế phẩm máu.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng chế phẩm máu bao gồm số lượng bạch cầu, tiểu cầu và các yếu tố đông máu. Việc theo dõi các chỉ tiêu này giúp đảm bảo rằng chế phẩm máu đạt tiêu chuẩn an toàn và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Buffy Coat

Phương pháp buffy coat đã được áp dụng rộng rãi tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc điều chế các chế phẩm máu. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng mà còn đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng tăng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Nghiên cứu cho thấy rằng chế phẩm máu được điều chế bằng phương pháp buffy coat có chất lượng cao hơn so với các phương pháp truyền thống. Điều này đã được chứng minh qua các chỉ tiêu chất lượng cụ thể.

4.2. Tác Động Đến Điều Trị Bệnh Nhân

Chất lượng chế phẩm máu tốt hơn đã giúp cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân. Việc sử dụng chế phẩm máu đạt tiêu chuẩn đã giảm thiểu các biến chứng và tăng cường khả năng hồi phục cho bệnh nhân.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Chất Lượng Chế Phẩm Máu

Đánh giá chất lượng chế phẩm máu là một nhiệm vụ quan trọng tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Phương pháp buffy coat đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng chế phẩm máu, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu điều trị của bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Buffy Coat

Phương pháp buffy coat có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Việc cải tiến công nghệ và quy trình sẽ giúp nâng cao hơn nữa chất lượng chế phẩm máu.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến quy trình điều chế chế phẩm máu để đảm bảo chất lượng và an toàn cho người nhận. Việc đầu tư vào công nghệ mới cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Truyền máu từng phần là xu hướng tất yếu của y học hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và tiết kiệm nguồn tài nguyên sinh học quý giá. Tại Việt Nam, tỷ lệ hiến máu tình nguyện năm 2015 đạt 1,26% dân số với hơn 1,78 triệu đơn vị máu tiếp nhận, trong đó tỷ lệ chuyển đổi thành các chế phẩm chuyên biệt đạt 78,2%, thấp hơn mức 96% ở các quốc gia phát triển. Trung bình một đơn vị máu toàn phần điều chế được 1,81 đơn vị chế phẩm, phục vụ đắc lực cho các ca cấp cứu mất máu cấp, phẫu thuật phức tạp và điều trị bệnh lý huyết học.

Tuy nhiên, việc điều chế thủ công bằng hệ thống túi đỉnh - đỉnh bộc lộ nhiều điểm hạn chế như dễ làm xáo động lớp tế bào, phụ thuộc nhiều vào tay nghề kỹ thuật viên và hiệu quả lọc bỏ tế bào bạch cầu chưa cao. Để giải quyết rào cản này, đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả điều chế khối hồng cầu và các chế phẩm máu bằng phương pháp buffy coat trên hệ thống máy tách tự động Giotto kết hợp túi đỉnh - đáy. Nghiên cứu được triển khai tại Khoa Điều chế các thành phần máu và Khoa Tế bào - Tổ chức học thuộc Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương từ tháng 11/2015 đến tháng 3/2016.

Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc chuẩn hóa quy trình tự động hóa ngân hàng máu. Việc áp dụng công nghệ mới giúp rút ngắn thời gian ép tách xuống 75,74 giây mỗi đơn vị, tăng tỷ lệ loại bỏ bạch cầu lên 79,87% ở túi 450 ml và đảm bảo 100% chế phẩm đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế theo Thông tư 26/2013/TT-BYT cũng như tiêu chuẩn châu Âu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu dựa trên nguyên lý lắng tỷ trọng của các tế bào máu dưới tác động của lực ly tâm định lượng. Khối hồng cầu có tỷ trọng cao nhất (1,07 g/ml) sẽ lắng xuống đáy, huyết tương có tỷ trọng thấp nhất (1,03 g/ml) nổi lên trên cùng, và lớp đệm buffy coat nằm ở giữa chứa khoảng 10% hồng cầu non, trên 70% bạch cầu và 90% tiểu cầu. Quy trình tách chiết trải qua hai chu kỳ ly tâm nghiêm ngặt: chu kỳ đầu tách khối hồng cầu và huyết tương ở tốc độ 3500 đến 3700 vòng/phút; chu kỳ sau ly tâm lớp buffy coat ở tốc độ 1700 vòng/phút để thu nhận khối tiểu cầu.

Hệ thống túi đỉnh - đáy hoạt động dựa trên mô hình kiểm soát dòng chảy hai chiều đồng thời kết hợp hệ thống 8 đèn cảm quang quang học và các van kẹp tỷ lệ. Về mặt miễn dịch học truyền máu, cơ sở lý thuyết khẳng định việc giảm số lượng bạch cầu tồn dư xuống dưới ngưỡng 1,2 x 10^9 tế bào/đơn vị khối hồng cầu là yếu tố quyết định để phòng ngừa phản ứng sốt không do tan máu, ngăn chặn hiện tượng sinh kháng thể kháng kháng nguyên bạch cầu người (HLA) và loại trừ nguy cơ lây truyền các virus nội bào nguy hiểm như CMV hay HTLV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang, tiến cứu trên tổng cỡ mẫu gồm 507 đơn vị máu toàn phần thu nhận từ người hiến máu tình nguyện đủ tiêu chuẩn. Cỡ mẫu được phân chia thành hai nhóm nghiên cứu cụ thể: nhóm can thiệp gồm 145 đơn vị máu (45 túi thể tích 350 ml và 100 túi thể tích 450 ml) lấy vào túi bộ bốn đỉnh - đáy của hãng Terumo và ép tách tự động trên máy Giotto; nhóm đối chứng gồm 362 đơn vị máu (270 túi thể tích 350 ml và 92 túi thể tích 450 ml) sử dụng túi đỉnh - đỉnh và ép tách thủ công bằng bàn ép Baxter kết hợp kẹp cánh dài.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm kiểm soát chặt chẽ các tiêu chuẩn lâm sàng đầu vào. Toàn bộ các chỉ số huyết học như số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, nồng độ Hemoglobin và Hematocrit được định lượng tự động bằng hệ thống máy đếm tế bào laser bán dẫn Sysmex 2000-iXT. Thể tích và trọng lượng được xác định chính xác qua cân điện tử Jadever. Lý do lựa chọn phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS 16.0 và kiểm định t-Student là nhằm đánh giá chính xác độ biến thiên sinh học, so sánh tương quan giữa hai phương pháp với độ tin cậy đạt mức sai số thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chất lượng nguồn nguyên liệu máu toàn phần đầu vào đạt độ chuẩn hóa rất cao. 100% đơn vị máu 350 ml và 450 ml ở cả hai hệ thống túi đều đạt tiêu chuẩn với thể tích trung bình lần lượt là 402,18 ml và 514,13 ml; hàm lượng Hemoglobin đạt 48,87 g/túi đối với thể tích 350 ml và 68,58 g/túi đối với thể tích 450 ml, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm túi (p > 0,05).

Thứ hai, hiệu suất điều chế khối hồng cầu trên hệ thống máy tách tự động đạt mức tối ưu, tương đương với phương pháp thủ công truyền thống. Cụ thể, hiệu suất thu hồi hồng cầu ở túi 350 ml đạt 87,04% và túi 450 ml đạt 89,22%, đáp ứng hoàn hảo khung tiêu chuẩn châu Âu từ 85% đến 90%. Tỷ lệ hồng cầu hao hụt trong lớp buffy coat được kiểm soát an toàn trong khoảng 10,78% đến 12,96%.

Thứ ba, tỷ lệ loại bỏ bạch cầu của hệ thống máy tự động ở túi dung tích 450 ml đạt 79,87%, cao hơn vượt trội có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) so với phương pháp thủ công chỉ đạt 72,34%. Lượng bạch cầu tồn dư trong khối hồng cầu giảm xuống mức 0,62 x 10^9 tế bào/túi, thấp hơn nhiều so với mức 0,92 x 10^9 tế bào/túi của kỹ thuật ép tay.

Thứ tư, thời gian thực hiện ép tách một đơn vị máu trên máy tự động diễn ra rất nhanh chóng với giá trị trung bình 75,74 giây (dao động từ 65 đến 127 giây), tách chiết đồng thời được 181,14 ml huyết tương tươi và 264,71 ml khối hồng cầu từ đơn vị máu 350 ml.

Thảo luận kết quả

Khả năng loại bỏ bạch cầu vượt trội của túi đỉnh - đáy trên máy Giotto xuất phát từ cơ chế vận hành của cảm biến quang học kiểm soát điểm dừng của vùng đệm buffy coat. Khi ép tách, huyết tương đi qua van đỉnh và khối hồng cầu thoát ra qua van đáy, giúp lớp buffy coat được giữ nguyên vẹn tại túi chính mà không bị lực ép cơ học làm xáo trộn như khi dùng kẹp cánh dài thủ công. Điều này không chỉ giúp giảm lượng bạch cầu tồn dư trong khối hồng cầu mà còn bảo toàn chất lượng tiểu cầu cho các bước điều chế tiếp theo.

Kết quả thu hồi hồng cầu 89,22% và loại bỏ 79,87% bạch cầu ở túi 450 ml hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quốc tế, tiêu biểu như các báo cáo tại châu Âu với hiệu suất thu hồi đạt 85 - 87% và tỷ lệ tách bạch cầu đạt 74%. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa rất rõ ràng thông qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ loại bỏ bạch cầu giữa hai thể tích túi và bảng ma trận tương quan giữa thời gian ép tách với thể tích từng thành phần chế phẩm thu được. Hơn nữa, việc tự động hóa giúp tinh gọn quy trình, giảm thời gian điều chế mỗi lô máu từ 56,8 phút xuống 45,7 phút và giảm số lượng nhân sự trực tiếp từ 14 người xuống còn 8 đến 12 người.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, ban hành quy trình kỹ thuật chuẩn về vận hành hệ thống máy tách máu tự động kết hợp túi đỉnh - đáy tại tất cả các trung tâm truyền máu khu vực. Mục tiêu đặt ra là chuyển đổi tối thiểu 80% sản lượng máu toàn phần sang điều chế tự động trong vòng 12 tháng tới, do Ban Giám đốc và Ban Quản lý Chất lượng các Viện Huyết học chủ trì triển khai.

Thứ hai, đẩy mạnh công tác vận động hiến máu tiếp nhận đơn vị máu toàn phần thể tích lớn 450 ml, phấn đấu nâng tỷ lệ này lên mức 60% tổng lượng máu tiếp nhận trong 2 năm. Chủ trương này giúp tối ưu hóa tỷ lệ loại bỏ bạch cầu đạt trên 79% và tăng lượng huyết tương thu nhận được trên mỗi người hiến máu, do Khoa Tiếp nhận máu phụ trách thực hiện.

Thứ ba, thiết lập chương trình đào tạo chuyên sâu và chuyển giao kỹ thuật vận hành thiết bị ép tách tự động cho 100% kỹ thuật viên điều chế trong thời gian 3 tháng. Việc này giúp rút ngắn thời gian đào tạo từ 6 tuần xuống 2 tuần theo các tiêu chuẩn quốc tế, do Khoa Điều chế phối hợp cùng Phòng Vật tư - Thiết bị Y tế đảm nhiệm.

Thứ tư, triển khai ứng dụng công nghệ pool từ 3 đến 6 túi buffy coat điều chế từ máy tự động để sản xuất khối tiểu cầu nồng độ cao, đảm bảo số lượng tiểu cầu đạt trên 140 x 10^9 tế bào/đơn vị trong 6 tháng tới, do các Trung tâm Truyền máu tuyến tỉnh và trung ương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Lãnh đạo và nhà quản lý các trung tâm truyền máu: Nguồn tài liệu thực chứng giá trị giúp xây dựng phương án đầu tư công nghệ, phân tích hiệu quả kinh tế khi chuyển đổi từ thủ công sang tự động hóa nhằm cắt giảm 30% chi phí lao động hành chính và nâng cao công suất phục vụ.

Kỹ thuật viên khoa điều chế và ngân hàng máu: Cung cấp thông số kỹ thuật chi tiết về tốc độ ly tâm từ 3500 đến 3700 vòng/phút và thời gian ép chuẩn 75,74 giây, hỗ trợ chuẩn hóa thao tác thực hành, loại bỏ sai sót chủ quan và nâng cao độ đồng đều của chế phẩm.

Bác sĩ điều trị lâm sàng chuyên khoa huyết học và truyền máu: Giúp hiểu rõ các chỉ số an toàn sinh học của khối hồng cầu giảm bạch cầu với mức tồn dư tế bào dưới 0,62 x 10^9 bạch cầu/túi, từ đó chỉ định chính xác cho bệnh nhân ghép tạng, bệnh nhân truyền máu nhiều lần nhằm hạn chế tai biến miễn dịch.

Học viên, nghiên cứu sinh ngành Sinh học thực nghiệm và Huyết học: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu tiến cứu trên 507 mẫu, cung cấp khung phương pháp luận vững chắc để phát triển các đề tài liên quan đến bảo quản tế bào và tự động hóa y sinh.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp buffy coat trên hệ thống túi đỉnh - đáy có ưu điểm gì vượt trội so với túi đỉnh - đỉnh truyền thống? Phương pháp đỉnh - đáy cho phép máy tự động tách đồng thời huyết tương qua van đỉnh và hồng cầu qua van đáy, giữ nguyên lớp buffy coat tại túi chính. Trong thực tế, kỹ thuật này giúp tăng tỷ lệ loại bỏ bạch cầu lên 79,87% ở túi 450 ml, đồng thời loại bỏ hoàn toàn sự xáo trộn tế bào do kẹp thủ công, nâng cao độ tinh sạch của chế phẩm.

Tại sao tỷ lệ loại bỏ bạch cầu ở túi máu 450 ml lại đạt kết quả cao hơn túi 350 ml khi điều chế tự động? Túi máu 450 ml có thể tích phân lớp lớn hơn, tạo điều kiện cho lực ly tâm ở tốc độ 3700 vòng/phút phân tách rõ ràng ranh giới giữa các tầng tế bào. Cảm biến quang học của máy Giotto nhận diện chính xác vùng đệm lớp buffy coat, giúp tỷ lệ loại bỏ bạch cầu đạt 79,87%, cao hơn mức 72,38% của túi 350 ml.

Việc giảm lượng bạch cầu tồn dư trong khối hồng cầu có ý nghĩa lâm sàng như thế nào? Lượng bạch cầu tồn dư thấp dưới mức 0,62 x 10^9 tế bào/túi giúp ngăn chặn hiện tượng giải phóng các cytokin tiền viêm như IL-1β, IL-6 và enzyme phá hủy tế bào. Điều này giúp loại trừ các phản ứng sốt sau truyền máu, phòng ngừa nguy cơ sinh kháng thể kháng hệ HLA và hạn chế tối đa lây nhiễm các virus nội bào như CMV.

Thời gian ép tách một đơn vị máu trên máy tự động mất bao lâu và tác động thế nào đến năng suất lao động? Thời gian thực hiện ép tách trung bình chỉ mất 75,74 giây (dao động từ 65 đến 127 giây) cho mỗi đơn vị máu. Tốc độ này nhanh hơn đáng kể so với thao tác thủ công, cho phép một kỹ thuật viên có thể vận hành đồng thời nhiều máy, nâng cao năng suất điều chế khối hồng cầu và huyết tương lên gấp nhiều lần.

Các chế phẩm máu sau khi điều chế bằng máy tự động có đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Bộ Y tế không? Toàn bộ 100% mẫu chế phẩm điều chế từ túi đỉnh - đáy đều đạt và vượt các tiêu chuẩn khắt khe của Thông tư 26/2013/TT-BYT và tiêu chuẩn châu Âu. Cụ thể, khối hồng cầu duy trì nồng độ Hemoglobin trên 44 g/túi, tỷ lệ thể tích đạt 70% ± 15%, cùng hiệu suất thu hồi tế bào hồng cầu vượt ngưỡng 87%.

Kết luận

• Hệ thống máy tách tự động Giotto kết hợp túi đỉnh - đáy đạt hiệu suất điều chế khối hồng cầu cao từ 87,04% đến 89,22%, bảo tồn tối đa lượng hồng cầu có ích cho điều trị.
• Tỷ lệ loại bỏ bạch cầu đạt mức vượt trội 79,87% ở túi máu 450 ml, vượt xa yêu cầu 70% của Bộ Y tế và giảm lượng bạch cầu tồn dư xuống 0,62 x 10^9 tế bào/túi.
• Quá trình ép tách tự động rút ngắn thời gian xử lý xuống trung bình 75,74 giây mỗi túi, tối ưu hóa năng suất lao động và loại trừ sai sót do thao tác thủ công.
• Toàn bộ 100% đơn vị máu toàn phần và chế phẩm sau điều chế đều đáp ứng trọn vẹn các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt của Bộ Y tế và hội đồng châu Âu.
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho chiến lược hiện đại hóa ngành truyền máu Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030.

Các cơ sở y tế và ngân hàng máu cần nhanh chóng lập kế hoạch đầu tư trang thiết bị tự động hóa và triển khai áp dụng hệ thống túi đỉnh - đáy ngay trong quý tới để nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Máu và các chế phẩm máu đƣợc sử dụng rộng rãi trong việc điều trị, cứu sống ngƣời bệnh khi thiếu máu nhiều nhƣ chấn thƣơng do tai nạn, do chiến tranh, phụ nữ chửa ngoài dạ con, tai biến khi sinh đẻ, các bệnh gây thiếu máu, phẫu thuật,… Nguyên lý thực hiện điều chế các thành phần máu là dựa vào khả năng lắng, tỷ trọng, kích thƣớc của các thành phần máu, sử dụng phƣơng pháp ly tâm với tốc độ khác nhau để tách đƣợc các chế phẩm máu khác nhau [7]. Hiện nay có hai phƣơng pháp điều chế các chế phẩm máu là tách lớp bạch cầu - tiểu cầu (buffy coat) và huyết tƣơng giàu tiểu cầu. Tùy thuộc vào nhu cầu sử dụng máu và khả năng điều chế mà mỗi Trung tâm Truyền máu lựa chọn phƣơng pháp điều chế phù hợp nhằm đảm bảo nguyên tắc trong truyền máu là an toàn, tiết kiệm, hiệu quả và tăng thêm chủng loại chế phẩm máu truyền [12]. Cùng với phƣơng pháp điều chế là hệ thống túi lấy máu kép để điều chế đƣợc các chế phẩm máu theo yêu cầu.

Có hai hê ̣ thố ng túi lấ y máu là Top & Top (đỉnh - đỉnh) hay Top & Bottom (đỉnh - đáy) đƣợc áp dụng để điều chế các thành phần máu phù hợp theo phƣơng pháp tách l ớp bạch cầu - tiểu cầu hoặc huyết tƣơng giàu tiểu cầu, có thể sử dụng máy ép tự động hoặc bàn ép thủ công. Hệ thống túi đỉnh - đáy đƣợc thiết kế để sử dụng riêng cho máy tách máu tự động. Từ đầu những năm 2000, ở các quốc gia phát triển trong lĩnh vực truyền máu nhƣ Thái Lan, Nhật Bản, Hà Lan, Canada,… đã sử dụng rất phổ biến túi đỉnh - đáy để điều chế các thành phần máu bằng các thiết bị tự động và hệ thống túi máu này chƣa đƣợc nghiên cứu sử dụng tại Việt Nam. Hệ thống túi máu đỉnh - đáy thƣờng đƣợc áp dụng đối với các Trung tâm Truyền máu lớn, số lƣợng máu điều chế nhiều trong một ngày, đòi hỏi đầu tƣ lớn về trang thiết bị, máy móc, con ngƣời mới có thể thực hiện đƣơ ̣c với chất lƣợng, hiệu quả cao nhất.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ƣơng, đang áp dụng phƣơng pháp buffy coat và hệ thống túi đỉnh - đỉnh để điều chế các chế phẩm máu, với phƣơng pháp này loại bỏ trên 70% bạch cầu trong túi máu toàn phần ban đầu mà không dùng bộ lọc bạch cầu và đến nay đã điều chế đƣợc 7 loại chế phẩm máu chính từ máu toàn phần đạt chất lƣợng phục vụ cho nhu cầu điều trị các bệnh về máu, gồm các chế phẩm nhƣ khối hồng cầu, khối tiểu cầu, huyết tƣơng tƣơi đông lạnh, huyết tƣơng đông lạnh, tủa lạnh giàu yếu tố VIII, khối bạch cầu, khối hồng cầu rửa, các chế phẩm máu tách thể tích nhỏ [5],…. Các quá trình điều chế chủ yếu do kỹ thuật viên thực hiện. Trƣớc tình hình số lƣợng máu điều chế hàng năm tăng từ 10 đến 15%/năm cùng với sự phát triển của công nghệ điều chế và đầu tƣ của Viện, chúng tôi đã bƣớc đầu nghiên cứu, thay đổi hệ thống túi lấy máu để có thể điều chế đƣợc các chế phẩm máu bằng thiết bị tự động. Nhằm hiệu chuẩn hệ thống máy ép tách máu tự động tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ƣơng và hƣớng tới áp dụng điều chế các thành phần máu trên thiết bị tự động, thay thế phƣơng pháp thủ công, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu “Đánh giá chất lƣợng chế phẩm máu điều chế bằng phƣơng pháp buffy coat trên hệ thống máy tách máu tự động tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ƣơng” với mục tiêu nghiên cứu nhƣ sau: 1.

Đánh giá hiệu quả điều chế khối hồng cầu bằng máy tách máu tự động. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của chế phẩm máu sau khi điều chế bằng hệ thống túi đỉnh - đáy trên máy tách tự động tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

MÁU VÀ CÁC THÀNH PHẦN CỦA MÁU 1.1 Máu Máu là dịch lỏng màu đỏ, lƣu thông trong hệ thống tuần hoàn đƣợc tạo thành từ các tế bào máu trƣởng thành gồm hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu, một lƣợng nhỏ tế bào gốc sinh máu và huyết tƣơng là protein, muối khoáng, nƣớc…. Nhiệm vụ chung của máu là duy trì áp lực tuần hoàn, duy trì huyết áp, vận chuyển và trao đổi chất nuôi dƣỡng cơ thể, bảo vệ cơ thể chống lại nhiễm trùng nhờ các tế bào miễn dịch, các kháng thể bảo vệ, chống chảy máu nhờ hệ thống đông cầm máu, điều hòa hoạt động cơ thể, duy trì cân bằng nội mô nhƣ duy trì pH máu, duy trì áp lực thẩm thấu giữa trong và ngoài tế bào, duy trì áp lực keo giữa trong và ngoài thành mạch, điều hòa hoạt động của hệ nội tiết [8].2 Các thành phần của máu a. Thành phần tế bào  Hồng cầu là tế bào hình đĩa, không có nhân, chứa huyết sắc tố làm nhiệm vụ gắn O2 ở phổi, vận chuyển O2 tới tổ chức, sau đó phối hợp với huyết tƣơng vận chuyển CO2 đào thải qua phổi. Hồng cầu sống khoảng 120 ngày kể từ khi trƣởng thành; chúng bị tiêu hủy ở lách và các tổ chức liên võng khác.

Màng hồng cầu có vai trò quan trọng trong duy trì cân bằng giữa môi trƣờng và hồng cầu, hoạt động này do bơm natri đảm nhận.  Bạch cầu: là các tế bào có nhân lƣu hành trong máu ngoại vi có chức năng chủ yếu là bảo vệ cơ thể chống lại các tác nhân lạ xâm nhập nhƣ vi khuẩn, virus,… Dựa vào hình thái, bạch cầu đƣợc chia làm ba loại: bạch cầu hạt hay còn gọi là bạch cầu đa nhân, nhóm bạch cầu đơn nhân chia thành hai nhóm nhỏ bạch cầu đơn nhân lớn (monocyte) và bạch cầu nhân nhỏ (lymphocyte). Dựa theo chức năng thì bạch cầu đƣợc chia làm 2 nhóm: Nhóm miễn dịch gồm lympho, tƣơng bào sản xuất kháng thể và các tế bào 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trình diện kháng nguyên nhƣ mono, đại thực bào. Bạch cầu hạt có đời sống ngắn khoảng 14 ngày, trong đó có 6 -7 ngày sinh sản và biệt hóa, 7 ngày còn lại là thời gian hoàn thiện trƣởng thành, ở máu ngoại vi 24 giờ, sau đó vào tổ chức và tiêu hủy sau 24 - 48 giờ.

Bạch cầu đơn nhân lớn, đại thực bào và bạch cầu lympho sau khi trƣởng thành sẽ đƣợc đƣa vào tủy xƣơng khoảng 4 - 6 ngày, sau đó chúng đƣợc đƣa ra máu ngoại vi và sẽ tồn tại ở đây khoảng từ 8 - 72 giờ, sau đó chúng đƣợc đƣa đến các tổ chức, tại tổ chức bạch cầu đơn nhân lớn và bạch cầu lympho có thể sống hàng tháng hoặc dài hơn [7].  Tiểu cầu: là tế bào nhỏ nhất, hình đĩa, không có nhân, đời sống ngắn, khoảng 7 - 10 ngày. Tiểu cầu làm nhiệm vụ cầm máu nhờ có chức năng dính, ngƣng tập, chế tiết nhiều chất gây hoạt mạch nhƣ ADP, serotonin, histamin, fibrinogen, enzyme, heparin,. Chức năng cơ bản của tiểu cầu là tham gia quá trình cầm máu, đông máu nhằm bảo vệ cơ thể khỏi sự mất máu khi thành mạch bị tổn thƣơng.

Khi tế bào nội mô bị tổn thƣơng, ngay tức khắc tiểu cầu dính vào thành mạch, giải phóng thành phần trong các hạt và kích thích các tiểu cầu kết dính vào gây ngƣng tập tiểu cầu tạo thành nút tiểu cầu sau cùng là tạo thành khối bít nơi tổn thƣơng thành mạch [10]. Thành phần huyết tương:  Là phần dịch thể, màu vàng chanh của máu gồm nhiều chất quan trọng cho sự sống. Tỷ trọng của huyết tƣơng 1,051 ± 0,0005, pH 7,3 - 7,4, áp suất thẩm thấu 7,2 - 8,1 atmosphere ở 37oC.  Huyết tƣơng có chứa nhiều thành phần quan trọng cho sự sống nhƣ nƣớc, chất khí, muối khoáng, vitamin, nội tiết tố, các cytokin, yếu tố đông máu, kháng thể, bổ thể, albumin,…  Huyết tƣơng có các chức năng sau: + Cung cấp, vận chuyển các chất cần thiết cho cấu tạo và phát triển cơ thể.

+ Duy trì huyết áp, duy trì hoạt động của hệ tuần hoàn, hệ bài tiết. + Duy trì áp lực thẩm thấu, áp lực keo. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Duy trì hệ thống đông máu bao gồm hệ gây đông và hệ kháng đông. + Trong huyết tƣơng có các thành phần kháng thể giúp bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng [8],[9].

CHẾ PHẨM MÁU VÀ ĐIỀU KIỆN BẢO QUẢN Máu toàn phần Khối tế bào máu Huyết tƣơng Hồng cầu Tiểu cầu Bạch cầu - Khối hồng cầu - Khối tiểu cầu - Khối bạch cầu - Huyết tƣơng giảm bạch cầu (loại bỏ > 70% hạt trung tính. - Khối bạch cầu - Huyết tƣơng bạch cầu). - Khối tiểu cầu gạn tách tự động đông lạnh. - Khối hồng cầu pool lọc bạch từ một ngƣời - Tủa lạnh giàu lọc bạch cầu cầu (loại bỏ > hiến máu yếu tố VIII.

- Yếu tố VIII cô bạch cầu). - Khối tiểu cầu đặc (chế phẩm - Khối hồng cầu gạn tách tự đông khô). đông lạnh (bằng động từ một - Albumin. glycerol 40% ngƣời hiến máu hoặc 57%).

- Huyết tƣơng giàu tiểu cầu. Các chế phẩm máu đƣợc tách ra từ máu toàn phần. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Máu toàn phần là nguồn nguyên liệu quan trọng để điều chế các thành phần máu phục vụ cho nhu cầu điều trị, đảm bảo nguyên tắc trong truyền máu hiện đại là chỉ sử dụng loại chế phẩm máu mà ngƣời bệnh cần. Các chế phẩm máu đƣợc điều chế bao gồm: Khối hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, huyết tƣơng, huyết tƣơng tƣơi đông lạnh, albumin, globulin và các yếu tố đông máu.

Máu toàn phần bảo quản sau khi lấy xuất hiện suy giảm dần chức năng các tế bào và các thành phần protein huyêt tƣơng, các yếu tố đông máu cũng sẽ giảm. Do vậy để sản xuất các chế phẩm máu có chất lƣợng, máu toàn phần phải đƣợc điều chế trong vòng 8 giờ sau khi sau khi lấy từ ngƣời hiến máu vào hệ thống túi dẻo [1], [4], [21]. Máu toàn phần đƣợc bảo quản ở nhiệt độ từ 2- 60C, hạn sử dụng máu toàn phần phụ thuộc vào dung dịch bảo quản. Nếu dung dịch bảo quản là CPD - A1 (citrate-phosphate-dextrose-adenine) thời gian bảo quản đƣợc là 35 ngày [17].

Truyền máu toàn phần là truyền cả thành phần tế bào và huyết tƣơng của máu, thích hợp cho việc bù đắp lại việc mất lƣợng lớn hồng cầu và thể tích máu nhƣ trong chảy máu với số lƣợng lớn [15].