Luận văn đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Đánh giá biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên là một nghiên cứu quan… 43 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2020.

• Tác giả: Giàng Sèn Khuấn
• Người hướng dẫn: TS. Dương Trung Dũng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.2. Về chuyên môn nghiệp vụ
• 1.3. Về thái độ và ý thức trách nhiệm
• 1.4. Yêu cầu của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan cây Mít thái
• 2.2. Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Mít thái
• 2.3. Tổng quan cây Nhãn
• 2.4. Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Nhãn
• 2.5. Tình hình sản xuất và tiêu thụ Mít thái trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.6. Tình hình sản xuất và tiêu thụ Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.7. Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái và Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.7.1. Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.7.2. Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Thời gian và địa điểm thực tập
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các phương pháp đánh giá
• 3.4. Phương pháp kế thừa số liệu
• 3.5. Phương pháp điều tra
• 3.6. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.7. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả đánh giá một số biện pháp, kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại mô hình
• 4.2. Thực trạng sản xuất cây ăn quả tại mô hình
• 4.3. Kỹ thuật sản xuất Mít thái tại mô hình
• 4.3.1. Đánh giá biện pháp kỹ thuật cắt tỉa, đốn ngọn ảnh hưởng đến ra hoa ra quả đối với cây mít thái
• 4.3.2. Đánh giá kỹ thuật bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng quả mít
• 4.3.3. Kỹ thuật cắt quả, thời gian cắt quả tạo trái vụ ở Mít thái
• 4.3.4. Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại trên cây Mít thái
• 4.3.5. Các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất giống cây Mít thái
• 4.4. Kỹ thuật sản xuất Nhãn tại mô hình
• 4.4.1. Đánh giá biện pháp kỹ thuật cắt tỉa, tạo cành ảnh hưởng đến ra hoa ra quả đối với cây Nhãn
• 4.4.2. Đánh giá kỹ thuật bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng quả Nhãn
• 4.4.3. Kỹ thuật khoanh vỏ đối với cây Nhãn
• 4.4.4. Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại trên cây Nhãn
• 4.4.5. Các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây Nhãn
• 4.5. Thuận lợi, khó khăn và giải pháp phát triển mô hình
• 4.5.1. Trong sản xuất Mít thái
• 4.5.2. Trong sản xuất Nhãn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Thực trạng sản xuất tại mô hình
• 5.2. Mô hình Mít thái
• 5.3. Mô hình Nhãn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá biện pháp kỹ thuật sản xuất cây ăn quả

Đánh giá biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên là một nghiên cứu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nghiên cứu này tập trung vào việc áp dụng các kỹ thuật sản xuất tiên tiến cho cây Mít thái và Nhãn, hai loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Việc áp dụng các biện pháp sản xuất hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo nghiên cứu, việc áp dụng các kỹ thuật trồng cây như cắt tỉa, bón phân hợp lý và phòng trừ sâu bệnh đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao năng suất và chất lượng quả. Đặc biệt, việc cắt tỉa cành và quả giúp cây phát triển tốt hơn, tạo ra quả trái vụ, từ đó tăng giá trị kinh tế cho người nông dân.

1.1. Thực trạng sản xuất cây ăn quả tại mô hình

Thực trạng sản xuất cây ăn quả tại mô hình của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Mô hình này đã áp dụng nhiều kỹ thuật nông nghiệp hiện đại, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như việc quản lý sâu bệnh và điều kiện thời tiết không thuận lợi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như bón phân hợp lý và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả là rất cần thiết để đảm bảo sản xuất bền vững. Các số liệu thu thập từ mô hình cho thấy, năng suất cây Mít thái có thể đạt tới 40 tấn/ha khi áp dụng đúng kỹ thuật, trong khi đó cây Nhãn cũng cho năng suất cao nếu được chăm sóc đúng cách.

1.2. Kỹ thuật sản xuất Mít thái và Nhãn

Kỹ thuật sản xuất Mít thái và Nhãn tại mô hình được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt, bao gồm các bước từ chọn giống, trồng, chăm sóc đến thu hoạch. Đặc biệt, việc cắt tỉa cành và quả là một trong những kỹ thuật quan trọng giúp cây phát triển tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy, việc cắt tỉa đúng thời điểm không chỉ giúp cây ra hoa đồng loạt mà còn tăng cường khả năng đậu quả. Bên cạnh đó, kỹ thuật bón phân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dinh dưỡng cho cây, giúp cây phát triển khỏe mạnh và cho năng suất cao. Việc áp dụng các công nghệ nông nghiệp hiện đại như tưới nhỏ giọt và sử dụng phân bón hữu cơ cũng đã được khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

II. Đánh giá hiệu quả và ứng dụng thực tiễn

Đánh giá hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cho thấy những kết quả khả quan. Các biện pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao thu nhập cho nông dân. Việc áp dụng các kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến đã giúp mô hình sản xuất trở nên bền vững hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp sản xuất hợp lý có thể giúp giảm thiểu chi phí sản xuất, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường ngày càng khó tính và yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm.

2.1. Giá trị kinh tế từ sản xuất cây ăn quả

Giá trị kinh tế từ sản xuất cây ăn quả tại mô hình Đại học Nông Lâm Thái Nguyên rất đáng kể. Cây Mít thái và Nhãn không chỉ mang lại thu nhập cao cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu cho thấy, với việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả, năng suất cây Mít thái có thể đạt tới 40 tấn/ha, trong khi cây Nhãn cũng cho năng suất cao nếu được chăm sóc đúng cách. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người nông dân mà còn thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp nói chung.

2.2. Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất

Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất cây ăn quả tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Việc sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, phân bón hữu cơ và các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiện đại đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu cũng khuyến khích việc áp dụng các công nghệ nông nghiệp mới nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó tạo ra những sản phẩm nông sản chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sản xuất cây ăn quả giữ vai trò thiết yếu trong cơ cấu nông nghiệp hiện đại, không chỉ cung cấp nguồn vitamin và khoáng chất cần thiết cho con người mà còn mang lại giá trị kinh tế cao cho nông hộ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, thực tế canh tác tại nhiều địa phương cho thấy hiệu quả kinh tế thu được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tình trạng vườn tạp, trồng xen canh phân tán, giống thoái hóa, cùng tập quán thu hoạch rộ vào chính vụ thường dẫn đến tình trạng dư thừa nông sản cục bộ, rớt giá và thiếu nguồn hàng đồng nhất phục vụ công nghiệp chế biến hay xuất khẩu.

Để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu thị trường và hạn chế trong kỹ thuật thâm canh, tác giả Giàng Sèn Khuấn (ngành Khoa học cây trồng, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên”, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Dương Trung Dũng.

Nghiên cứu tập trung vào 4 mục tiêu cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng sản xuất cây ăn quả tại mô hình.
2. Đánh giá tình hình sản xuất cây ăn quả Mít thái, Nhãn tại mô hình.
3. Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại mô hình.
4. Xác định những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển mô hình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp kỹ thuật canh tác (cắt tỉa, đốn ngọn, tỉa cành, bón phân, khoanh vỏ, tỉa quả trái vụ, phòng trừ sâu bệnh) trên hai giống cây ăn quả chính là Mít thái siêu sớm (Artocarpus heterophyllus Lam.) và Nhãn.
• Không gian nghiên cứu: Mô hình vườn cây ăn quả của Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Khu vực có diện tích 7 ha, tiếp giáp phường Quán Triều (phía Bắc), phường Thịnh Đán (phía Nam), khu dân cư (phía Đông) và xã Phúc Hà (phía Tây).
• Thời gian thực hiện: Từ tháng 7 năm 2019 đến tháng 12 năm 2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên các cơ sở sinh học và quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành nông học:

• Đặc tính sinh thái và dinh dưỡng: Cây Mít thái siêu sớm có nguồn gốc ngoại nhập, sinh trưởng nhanh, thích ứng vùng nhiệt đới ẩm đất đồi, chịu hạn nhưng không chịu úng, bắt đầu cho thu hoạch sau 12–15 tháng và có khả năng ra hoa đậu quả quanh năm. Cây Nhãn là cây nhiệt đới/á nhiệt đới, thích hợp nhiệt độ 21–27°C, yêu cầu thời kỳ nhiệt độ thấp khoảng 15°C và khô hạn vào mùa đông (tháng 1) để phân hóa mầm hoa. Cây ưa ánh sáng tán xạ, nhạy cảm với ngập úng kéo dài.
• Cơ sở kỹ thuật can thiệp: Ứng dụng biện pháp cắt tỉa đốn ngọn để định hình bộ khung tán (giữ lại cành cấp 1 cách gốc từ 40 cm, phân tầng không quá 5 cành); kỹ thuật khoanh vỏ điều tiết nhựa luyện kích thích phân hóa mầm hoa; phương pháp xử lý hóa chất Chlorate kali ($KClO_3$); cơ chế bón phân cân đối N-P-K kết hợp phân chuồng hoai mục theo từng chu kỳ sinh trưởng và làm quả trái vụ.

Phương pháp nghiên cứu thực địa bao gồm:

• Phương pháp kế thừa số liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ sổ sách theo dõi, báo cáo tổng kết giai đoạn 2017–2019 của mô hình Khoa Nông học; tổng hợp tài liệu chuyên ngành về kỹ thuật nhân giống và chăm sóc cây ăn quả.
• Phương pháp điều tra:
  • Đối với Mít thái (trồng tập trung): Điều tra theo tuyến địa hình bám theo đường đồng mức, chia làm 3 tuyến gồm Tuyến 1 (chân đồi), Tuyến 2 (sườn đồi) và Tuyến 3 (đỉnh đồi). Trên mỗi tuyến tiến hành chọn ngẫu nhiên và theo dõi 5 cây.
  • Đối với Nhãn (trồng không tập trung): Áp dụng phương pháp điều tra theo cây liền kề, bố trí tại 3 khu vực khác nhau, mỗi khu vực theo dõi 10 cây liền dải.
• Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: Theo dõi số hoa, tỷ lệ đậu quả, số quả/cây, số chùm hoa và chùm quả/cây; đo kích thước hình học của quả mít (chiều dài, đường kính quả); ghi nhận thành phần sâu bệnh hại (sâu đục thân, ruồi đục trái, bệnh thối nhũn, thối gốc chảy nhựa, bọ xít nhãn).
• Xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu điều tra thực địa được tổng hợp và tính toán thống kê mô tả (giá trị trung bình) bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật tầm quan trọng của cây ăn quả trong sản xuất nông nghiệp, phân tích thực trạng manh mún của kinh tế vườn đồi hiện nay và khẳng định tính cấp thiết của việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật (cắt tỉa, đốn ngọn, tỉa quả trái vụ, khoanh vỏ) trên cây Mít thái và Nhãn nhằm nâng cao giá trị hàng hóa. Phần này cũng xác định rõ 4 mục tiêu nghiên cứu, yêu cầu công việc đối với sinh viên thực tập và làm rõ ý nghĩa khoa học cùng giá trị thực tiễn của đề tài trong việc hoàn thiện quy trình canh tác tại Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan tổng hợp các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về Mít thái và Nhãn:

• Cung cấp dữ liệu hình thái, thành phần dinh dưỡng múi mít (11–15% đường, 1,6% protein, các khoáng chất Ca, P, Fe, vitamin B2, C) và hạt mít (70% tinh bột, 5,2% protein). Trình bày tình hình sản xuất mít tại vùng đồi Bắc Bộ và Nam Bộ, cùng ứng dụng công nghệ tưới phun mưa cục bộ dưới tán, tạo tán tầng cấp 1.
• Tổng hợp số liệu diện tích nhãn Việt Nam năm 2007 đạt 97.900 ha với sản lượng 578.000 tấn; trong đó Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 35.900 ha, Tây Bắc chiếm 16.800 ha (Sơn La có diện tích lớn nhất với 13.500 ha). Phân tích yêu cầu sinh thái về nhiệt độ, ánh sáng tán xạ và lượng mưa (1.300–1.600 mm/năm). Đồng thời, trình bày các kết quả nghiên cứu ứng dụng hóa chất $KClO_3$, xiết cành, đắp mô (0,7 m x 0,6 m với 10 kg phân chuồng hoai + tro bếp + 0,5 kg lân), và quy trình bón phân N-P-K theo từng năm tuổi.

Phần 3: Nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày chi tiết khung thời gian (tháng 7/2019 – 12/2019), địa điểm thực tập tại vườn cây ăn quả Khoa Nông học. Xác định 3 nội dung trọng tâm: thực trạng sản xuất chung, đánh giá kỹ thuật chuyên sâu trên Mít thái và Nhãn, phân tích thuận lợi - khó khăn và đề xuất giải pháp. Mô tả chi tiết phương pháp chọn mẫu theo tuyến đường đồng mức (đối với Mít thái) và điều tra cây liền kề (đối với Nhãn), danh mục chỉ tiêu theo dõi sinh thái, sinh trưởng và quy trình nhập liệu xử lý trên Microsoft Excel.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả phản ánh toàn diện các số liệu thực địa thu thập được qua các tiểu mục:

Thực trạng quy mô và cơ cấu cây ăn quả tại mô hình: Tổng diện tích canh tác cây ăn quả của mô hình ổn định ở mức 3,5 ha trong suốt giai đoạn 2017–2019. Ổi Đài Loan chiếm tỷ trọng diện tích cao nhất nhờ khả năng sinh trưởng tốt và thu hoạch nhanh, tiếp đến là Bưởi Diễn, Nhãn, Mít thái, Cam V2 và Hồng xiêm.

Loại cây trồng	Diện tích năm 2017 (ha)	Diện tích năm 2018 (ha)	Diện tích năm 2019 (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Ổi Đài Loan	1,2	1,2	1,2	34,29
Bưởi Diễn	0,7	0,7	0,7	20,00
Nhãn	0,6	0,6	0,6	17,14
Mít thái	0,5	0,5	0,5	14,29
Cam V2	0,4	0,4	0,4	11,43
Hồng xiêm	0,1	0,1	0,1	2,86
Tổng cộng	3,5	3,5	3,5	100,00

Đánh giá biện pháp kỹ thuật trên cây Mít thái:

• Biện pháp cắt tỉa, đốn ngọn có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phân hóa hoa và tạo quả. Kết quả theo dõi 5 cây đại diện qua 3 tuyến cho thấy: trung bình số hoa đạt 40,87 hoa/cây; số quả đạt 8,60 quả/cây và 100% số cây theo dõi đều cho quả (0 cây không có quả).
• Kỹ thuật bón phân được chia làm 3 đợt rõ rệt phục vụ cho cả vụ chính và vụ nghịch:

Đợt bón	Thời điểm	Mục đích kỹ thuật	Phân chuồng (kg/cây)	Đạm (kg/cây)	Lân (kg/cây)	Kali (kg/cây)
Lần 1	Tháng 11 – 12	Thúc hoa, nuôi quả chính vụ	10	0,5	0,5	0,3
Lần 2	Tháng 5 – 6	Kích mầm ngủ tạo quả trái vụ	15	0,3	0,7	0,1
Lần 3	Sau thu hoạch	Phục hồi dinh dưỡng cho cây	20	0,1	0,6	0,2
Tổng			45	0,9	1,8	0,6

• Kết quả kích thước sinh trưởng của quả Mít thái đạt trung bình: 8,4 quả/cây, chiều dài quả đạt 40 cm và đường kính quả đạt 110 cm.
• Kỹ thuật cắt quả tạo trái vụ: Thời điểm cắt tỉa thích hợp nhất là từ tháng 2 đến tháng 4. Việc tỉa bỏ thực hiện khi quả đạt kích thước đường kính 20–90 cm, chỉ loại bỏ những quả bị sâu bệnh hại, quả lép, méo mó, kết hợp tỉa cành vô hiệu, cành tăm sát mặt đất nhằm tập trung dinh dưỡng nuôi quả trái vụ.
• Phòng trừ sâu bệnh: Sử dụng chế phẩm sinh học Elicitor 250 kết hợp Siêu Đồng để trị nấm thối nhũn, thối gốc chảy nhựa (phun nhắc lại sau 5–7 ngày). Sử dụng Cyperan 5EC, Decis 2.5EC, Basudin 50EC phòng trừ sâu đục thân vào đầu mùa mưa; dùng bẫy dẫn dụ sinh học diệt ruồi vàng đực và bao trái chống ruồi đục quả.

Đánh giá biện pháp kỹ thuật trên cây Nhãn:

• Biện pháp cắt tỉa, tạo cành thông thoáng giúp tỷ lệ ra hoa, đậu quả đồng đều trên cả 10 cây điều tra. Trung bình mỗi cây đạt 36,37 chùm hoa và 35,03 chùm quả; toàn bộ 100% cây đều mang quả.
• Chế độ bón phân cho cây Nhãn được thực hiện qua 3 giai đoạn:

Đợt bón	Thời điểm	Mục đích kỹ thuật	Phân chuồng (kg/cây)	Đạm (kg/cây)	Lân (kg/cây)	Kali (kg/cây)
Lần 1	Tháng 8 – 9	Phục hồi cây sau thu hoạch, thúc lộc Thu	25	0,4	0,5	0,3
Lần 2	Đầu tháng 2	Thúc mầm hoa, nuôi lộc Xuân	30	0,3	0,6	0,5
Lần 3	Cuối tháng 6 – đầu tháng 7	Nuôi quả lớn, chống rụng quả	35	0,2	0,7	0,4
Tổng			90	0,9	1,8	1,2

• Kỹ thuật khoanh vỏ: Thời điểm tối ưu là tháng 11 đến tháng 12 âm lịch, khi lá chuyển từ màu đỏ sang màu xanh bánh tẻ (tránh khoanh quá sớm ở cơi đọt 1 hoặc quá trễ khi lá đã già đậm). Độ rộng vết khoanh từ 1,5–2 mm đối với cành nhỏ và 3–5 mm đối với cành lớn. Bắt buộc phải chừa lại 1–2 cành thở trên thân chính để duy trì nhựa luyện nuôi rễ.
• Bảo vệ thực vật: Phòng trừ bọ xít bằng biện pháp rung bắt bằng vợt vào sáng sớm/chiều tối hoặc phun Polytrin, Fenbis, Cypermethrin; áp dụng biện pháp bọc chùm quả bằng bao lưới, túi chuyên dụng và làm cỏ cách gốc 20 cm để tránh tổn thương rễ.

Thuận lợi, khó khăn và giải pháp:

• Cây Mít thái: Thuận lợi về địa hình biệt lập, an ninh tốt; khó khăn do áp lực sâu bệnh hại lớn tốn kém chi phí; giải pháp là tiếp tục nhân rộng mô hình theo hướng an toàn sinh học.
• Cây Nhãn: Thuận lợi có hệ thống tưới và cơ giới hóa tương đối đồng bộ; khó khăn là hiện tượng ngập úng cục bộ trong mùa mưa; giải pháp là đào rãnh thoát nước sâu quanh lô trồng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khẳng định tầm quan trọng hàng đầu của biện pháp cắt bỏ quả định hình để tạo quả Mít thái trái vụ có mẫu mã đẹp, giá trị cao. Đối với Nhãn, biện pháp cắt tỉa tạo cành kết hợp khoanh vỏ đúng kỹ thuật có vai trò quyết định giúp cây ra hoa ổn định, khắc phục hiện tượng ra quả cách năm. Tác giả đề nghị tiếp tục duy trì và theo dõi các biện pháp kỹ thuật đốn ngọn, tỉa cành, cắt quả thêm nhiều vụ liên tiếp để tăng độ chính xác của các dẫn liệu khoa học.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng về hiệu quả canh tác hai đối tượng cây ăn quả chủ lực tại vùng trung du miền núi phía Bắc:

• Xác lập được số liệu định lượng: 100% cây Mít thái và cây Nhãn được áp dụng đúng quy trình kỹ thuật cắt tỉa, tạo tán và bón phân đều ra hoa và đậu quả ổn định. Cây Mít thái đạt trung bình 40,87 hoa, 8,60 quả/cây, kích thước quả trung bình dài 40 cm, đường kính 110 cm. Cây Nhãn đạt trung bình 36,37 chùm hoa và 35,03 chùm quả/cây.
• Chuẩn hóa thời điểm và thông số can thiệp kỹ thuật: Xác định thời gian cắt quả tạo quả trái vụ ở Mít thái từ tháng 2 đến tháng 4 (đường kính quả 20–90 cm); xác định thời điểm khoanh vỏ cây Nhãn vào tháng 11–12 âm lịch với vết khoanh 1,5–2 mm (cành nhỏ) và 3–5 mm (cành lớn), chừa lại nhánh thở để chống chết cành.
• Định lượng hóa mức tiêu thụ phân bón thực tế: Xác lập tổng mức bón N-P-K và phân chuồng qua 3 đợt bón cho Mít thái (45 kg chuồng, 0,9 kg đạm, 1,8 kg lân, 0,6 kg kali/cây/năm) và Nhãn (90 kg chuồng, 0,9 kg đạm, 1,8 kg lân, 1,2 kg kali/cây/năm).
• Đóng góp thực tiễn: Đề tài bổ sung nguồn dẫn liệu thực nghiệm địa phương cho mô hình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, giúp người trồng chuyển đổi từ canh tác tự nhiên sang thâm canh có điều khiển thời vụ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực hiện:

• Thời gian theo dõi thực địa chỉ kéo dài trong 6 tháng (từ tháng 7/2019 đến tháng 12/2019), do đó số liệu chỉ phản ánh được một chu kỳ bán niên, chưa bao quát trọn vẹn toàn bộ các biến động sinh trưởng liên vụ.
• Quy mô mẫu khảo sát còn khiêm tốn (5 cây Mít thái theo tuyến và 10 cây Nhãn liền dải), chưa bố trí các công thức thí nghiệm đối chứng ($ĐC$) song song đa biến để so sánh tương quan thống kê sâu giữa các mức phân bón khác nhau.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo do tác giả đề xuất: Cần tiếp tục theo dõi, đánh giá kỹ thuật đốn ngọn, tỉa cành, cắt quả trong mô hình qua nhiều vụ liên tiếp nhằm xác định tính ổn định của các chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng quả.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng, Khuyến nông: Tài liệu cung cấp trình tự phương pháp điều tra thực địa theo tuyến đồng mức và cây liền kề; phương pháp theo dõi các chỉ tiêu nông học trên cây ăn quả lâu năm.
• Kỹ thuật viên vườn ươm, nông hộ trồng Mít và Nhãn: Cung cấp quy trình thao tác cụ thể về kích thước vết khoanh vỏ cây nhãn, thời điểm tỉa quả tạo mít trái vụ, tỷ lệ phối trộn phân bón gốc theo từng giai đoạn và danh mục thuốc bảo vệ thực vật đặc thù (Elicitor 250, Siêu Đồng, Cyperan, Basudin, Polytrin).
• Phần đáng tham khảo nhất: Phần 4 (Kết quả và thảo luận), đặc biệt là bảng quy chuẩn bón phân 3 thời kỳ và kỹ thuật cắt tỉa cành nhánh thở khi khoanh vỏ cây Nhãn.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận đánh giá tổng diện tích trồng cây ăn quả tại mô hình Khoa Nông học là bao nhiêu và loài cây nào chiếm tỷ lệ lớn nhất?
Tổng diện tích sản xuất cây ăn quả tại mô hình là 3,5 ha (ổn định từ 2017 đến 2019). Trong đó, cây ổi Đài Loan chiếm diện tích lớn nhất với 1,2 ha (tương ứng 34,29%), tiếp đến là bưởi Diễn 0,7 ha (20,00%), nhãn 0,6 ha (17,14%) và mít Thái 0,5 ha (14,29%).

2. Để tạo quả Mít thái trái vụ đạt năng suất, kỹ thuật cắt tỉa quả được tiến hành vào thời gian nào và trên kích thước quả bao nhiêu?
Thời gian cắt quả thích hợp được xác định là từ tháng 2 đến tháng 4. Việc cắt tỉa thực hiện đối với những quả có kích thước đường kính trong khoảng 20–90 cm, chỉ loại bỏ những quả bị sâu bệnh hại hoặc dị hình, giữ lại những quả phát triển cân đối và kết hợp tỉa cành tược để tập trung dinh dưỡng nuôi quả trái vụ chín vào tháng 11–12.

3. Quy trình bón phân cho cây Mít thái tại mô hình được chia làm mấy lần và tổng lượng phân bón trong một năm là bao nhiêu?
Quy trình bón phân cho Mít thái được chia làm 3 lần (Lần 1 vào tháng 11–12 thúc hoa chính vụ; Lần 2 vào tháng 5–6 kích mầm trái vụ; Lần 3 sau thu hoạch để phục hồi cây). Tổng lượng phân bón cho mỗi cây trong năm gồm: 45 kg phân chuồng, 0,9 kg đạm, 1,8 kg lân và 0,6 kg kali.

4. Kỹ thuật khoanh vỏ trên cây Nhãn đòi hỏi kích thước vết khoanh như thế nào và cần lưu ý kỹ thuật gì để tránh chết cành?
Vết khoanh có độ rộng từ 1,5–2 mm đối với cành nhỏ và từ 3–5 mm đối với cành lớn, thực hiện vào tháng 11 đến tháng 12 âm lịch. Khi khoanh vỏ chỉ thực hiện trên các cành chính và bắt buộc phải chừa lại 1–2 cành thở để cây duy trì vận chuyển nhựa luyện nuôi bộ rễ, tránh khoanh vết quá lớn hoặc không để nhánh thở khiến cành hoặc toàn cây bị chết.

5. Các loại sâu bệnh hại chính trên cây Mít thái và biện pháp xử lý được ghi nhận trong nghiên cứu là gì?
Bệnh hại chính gồm thối nhũn và thối gốc chảy nhựa do nấm, được phòng trừ bằng chế phẩm sinh học Elicitor 250 kết hợp Siêu Đồng (phun 2 lần cách nhau 5–7 ngày). Sâu hại chính gồm sâu đục thân (phòng trừ bằng Cyperan 5EC, Decis 2.5EC, Basudin 50EC khi cây ra lá non vào đầu mùa mưa) và ruồi đục trái (xử lý bằng bẫy dẫn dụ sinh học diệt ruồi đực kết hợp bao bọc quả).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Giàng Sèn Khuấn đã hệ thống hóa và đánh giá thực nghiệm các biện pháp kỹ thuật canh tác then chốt trên hai giống cây ăn quả Mít thái siêu sớm và Nhãn tại mô hình Khoa Nông học - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu khẳng định hiệu quả rõ rệt của kỹ thuật cắt tỉa quả trái vụ ở Mít thái và kỹ thuật khoanh vỏ chừa nhánh thở kết hợp bón phân cân đối 3 đợt ở Nhãn trong việc duy trì năng suất và ổn định khả năng đậu quả. Đây là tài liệu thực tiễn hữu ích phục vụ học tập, nghiên cứu và tham khảo ứng dụng kỹ thuật thâm canh cây ăn quả cho sinh viên ngành trồng trọt cũng như các nhà vườn khu vực trung du Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây ăn quả là loại cây trồng không thể thiếu được trong sản xuất nông nghiệp hiện nay. Cây ăn quả cung cấp những dinh dưỡng cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người, đặc biệt là các loại quả tươi rất tốt cho hệ tiêu hóa, cung cấp nhiều Vitamin. Do vậy mà nhu cầu ăn các loại quả, sạch và tươi ngày càng tăng. Theo các kết quả điều tra về hiệu quả kinh tế trồng cây ăn quả thì trồng cây ăn quả mang lại thu nhập cao cho hộ nông dân; góp phần tăng giàu, giảm nghèo; thu hút được lao động, góp phần giải quyết việc làm, góp phần đẩy mạnh sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp và cơ cấu kinh tế nông thôn, phát triển nông nghiệp nông thôn.

Phát triển sả n xuất cây ăn quả là một trong những phương hướng phát triển sản xuất nông nghiệp của người dân, trong những năm gần đây và những năm tiếp theo để phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, nông nghiệp dịch vụ, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái phục vụ cho mọi người, nhằm giúp cho nông dân nắm được những kiến thức về kỹ thuật, những kinh nghiệm trông sản xuất cây ăn quả có đủ khả năng giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng để thúc đẩy sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới. Tuy nhiên tiềm năng phát triển sản xuất cây ăn quả,hiện naythu nhập và hiệu quả kinh tế chưa cao, bên cạnh đó còn có sự lạc hậu và nhiều vấn đề cần giải quyết. Do đó em đã tiến hành thực hiện đề tài "Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” một số cây (mít thái; Nhãn) tại mô hình cây ăn quả của khoa Nông học. Một trong những mô hình cây ăn quả của trường.

Để tìm hiểu về mô hình tổ chức sản xuất, cách thức và các tiến bộ khoa học kỹ thuật mà mô hình áp dụng 2 trong nông nghiệp để tạo ra những sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao đáp ứng các yêu cầu của thị trường khó tính trên thế giới và trong nước. Từ đó đề xuất ý tưởng khởi nghiệp nông nghiệp ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất. Áp dụng kỹ thuật trên cây Mít thái và Nhãn có ý nghĩa rất quan trọng trong phát triển kinh tế. Thật vậy, khi tiến hành các kỹ thuật cắt tỉa cành cũng như quả tạo ra quả trái vụ, giá cả, năng suất cũng như chất lượng được tăng lên đắng kệ.

Để đặt được điều đó chúng ta điều cần đến kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc. Đã có nhiều tài liệu, sách giáo khoa trình bày khá đầy đủ về kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả.Tuy nhiên, trên từng đối tượng kỹ thuật, thành công hay thất bại còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố: môi trường, nhiệt độ, thao tác, thời gian, đối tượng áp dụng kỹ thuật…và đặc biệt nhất là mục đích cần đạt được của việc tiến hành các kỹ thuật cắt tỉa cũng như chăm sóc, thường với 2 mục tiêu: Tạo ra quả trái vụ và đảm bảo chất lượng quả. Nhưng để hiểu cặn kẽ từng giai đoạn tiến hành các kỹ thuật, phát triển…Những giai đoạn đó có những vấn đề gì ta cần quan tâm và nếu muốn thực hiện các kỹ thuật cắt tỉa trên một đối tượng nào đó để có hiệu quả hơn, thì phải cải tiến những khâu nào? Những điều kiện nào?. Cây mít được mệnh danh là cây của người nghèo do công dụng của nó dường như hoàn hảo về mặt kinh tế và giá trị dinh dưỡng.