Đại Học Quốc Gia Hà Nội: Đảm Bảo Chất Lượng Dịch Vụ Trong Mạng WiMAX

Chuyên khảo phân tích Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng wimax, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Anh Vũ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ Điện tử - Viễn thông
• Đề tài: Đảm Bảo Chất Lượng Dịch Vụ Trong Mạng WiMAX
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan WiMAX Đảm Bảo Chất Lượng Dịch Vụ QoS ra sao

WiMAX (Worldwide Interoperability for Microwave Access) nổi lên như một giải pháp mạnh mẽ, cung cấp đa dịch vụ đồng thời cho nhiều người dùng ở khoảng cách xa, đồng thời cho phép hội tụ kỹ thuật trên nền mạng IP. Mặc dù công nghệ 3G đã phát triển nhanh chóng, WiMAX vẫn giữ tính thời sự, đặc biệt là trong việc triển khai Internet ở các vùng xa xôi, nơi đầu tư vào mạng cáp quang là không kinh tế. Với sự hỗ trợ đảm bảo QoS WiMAX, WiMAX đáp ứng các dịch vụ chất lượng cao như Internet tốc độ cao, VoIP, video streaming và các ứng dụng doanh nghiệp như hội nghị video và VPN bảo mật. Thách thức lớn nhất là điều phối để cung cấp hỗ trợ chất lượng dịch vụ đồng thời cho nhiều dịch vụ khác nhau với các yêu cầu QoS khác nhau. Bài toán đặt ra là làm sao để đảm bảo trải nghiệm người dùng tốt nhất đồng thời tối đa hóa lợi nhuận cho nhà khai thác.

1.1. Kiến Trúc Mạng WiMAX và Các Lớp Dịch Vụ WiMAX Service Classes

Kiến trúc mạng WiMAX được xây dựng dựa trên chuẩn IEEE 802.16, bao gồm lớp vật lý (PHY) và lớp điều khiển truy cập môi trường (MAC). Lớp PHY chịu trách nhiệm truyền tải dữ liệu, trong khi lớp MAC quản lý truy cập kênh và đảm bảo QoS. WiMAX hỗ trợ nhiều lớp dịch vụ WiMAX khác nhau, mỗi lớp có các yêu cầu QoS riêng, như UGS (Unsolicited Grant Service), rtPS (real-time Polling Service), nrtPS (non-real-time Polling Service) và BE (Best Effort). Việc phân loại này cho phép ưu tiên các dịch vụ quan trọng, ví dụ thoại hoặc video, so với các dịch vụ ít nhạy cảm hơn như tải file.

1.2. Các Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Suất Mạng WiMAX WiMAX Performance Metrics

Để đánh giá hiệu suất mạng WiMAX, một số WiMAX Performance Metrics quan trọng cần được xem xét. Đầu tiên là thông lượng WiMAX, tức là tốc độ dữ liệu thực tế mà người dùng nhận được. Tiếp theo là độ trễ WiMAX, thời gian cần thiết để một gói tin đến đích. Mất gói tin WiMAX cũng là một yếu tố quan trọng, cho biết tỷ lệ gói tin bị mất trong quá trình truyền. Các tiêu chí này được sử dụng để đánh giá QoS WiMAX và đảm bảo rằng mạng đáp ứng các yêu cầu của người dùng.

II. Thách Thức Lớn Nhất Đảm Bảo Chất Lượng Dịch Vụ WiMAX QoS

Thách thức chính trong mạng WiMAX là cung cấp hỗ trợ chất lượng dịch vụ đồng thời cho nhiều dịch vụ với các yêu cầu QoS khác nhau. Người dùng truy cập mạng ngẫu nhiên với các yêu cầu dịch vụ đa dạng, đòi hỏi sự đáp ứng linh hoạt. Nhà cung cấp dịch vụ phải cân bằng giữa việc làm hài lòng khách hàng và tối đa hóa thông lượng WiMAX, từ đó đạt doanh thu cao nhất. Bài toán lập lịch WiMAX cho người dùng với các yêu cầu QoS khác nhau trở nên cực kỳ quan trọng, nhằm đảm bảo trải nghiệm tốt cho người dùng và hiệu quả kinh tế cho nhà khai thác.

2.1. Quản Lý Băng Thông WiMAX Giải Quyết Vấn Đề Ưu Tiên Dịch Vụ

Một trong những thách thức chính là quản lý băng thông WiMAX hiệu quả. Các dịch vụ khác nhau có các yêu cầu băng thông khác nhau, và một số dịch vụ cần được ưu tiên dịch vụ WiMAX để đảm bảo chất lượng. Việc sử dụng các thuật toán lập lịch WiMAX phù hợp có thể giúp phân bổ băng thông một cách công bằng và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của tất cả người dùng. Chính sách QoS hiệu quả là chìa khóa để giải quyết bài toán này.

2.2. Điều Khiển Tiếp Nhận Quyết Định Chấp Nhận Yêu Cầu Dịch Vụ

Khi người dùng yêu cầu một dịch vụ mới, mạng cần phải quyết định liệu có nên chấp nhận yêu cầu đó hay không. Quá trình này được gọi là điều khiển tiếp nhận. Điều khiển tiếp nhận phải xem xét các yếu tố như tài nguyên WiMAX có sẵn, yêu cầu QoS của dịch vụ mới và ảnh hưởng của dịch vụ mới đến các dịch vụ hiện có. Mục tiêu là đảm bảo rằng việc chấp nhận một dịch vụ mới không làm suy giảm chất lượng của các dịch vụ khác.

III. Phương Pháp Cải Thiện QoS WiMAX Lập Lịch và Quản Lý Tài Nguyên

Để giải quyết bài toán đảm bảo chất lượng dịch vụ WiMAX, cần tập trung vào các phương pháp lập lịch WiMAX hiệu quả và quản lý tài nguyên WiMAX thông minh. Điều này bao gồm việc phát triển các thuật toán lập lịch linh hoạt, có khả năng thích ứng với các điều kiện mạng thay đổi và các yêu cầu QoS khác nhau. Ngoài ra, việc sử dụng các kỹ thuật điều khiển tiếp nhận và phân bổ tài nguyên WiMAX hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng.

3.1. Thuật Toán Lập Lịch WiMAX Tối Ưu Hóa Hiệu Suất Mạng

Các WiMAX Scheduling Algorithms đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ tài nguyên mạng. Các thuật toán này cần xem xét các yếu tố như yêu cầu QoS, tình trạng kênh truyền và độ ưu tiên của dịch vụ. Một số thuật toán phổ biến bao gồm Weighted Fair Queuing (WFQ) và Earliest Deadline First (EDF). Việc lựa chọn thuật toán phù hợp phụ thuộc vào các yêu cầu cụ thể của mạng và các loại dịch vụ được cung cấp.

3.2. Quản Lý Băng Thông Động Thích Ứng Với Thay Đổi Lưu Lượng

Quản lý băng thông WiMAX động cho phép mạng thích ứng với các thay đổi trong lưu lượng và yêu cầu QoS. Khi lưu lượng tăng lên, mạng có thể tự động phân bổ thêm băng thông cho các dịch vụ quan trọng. Khi lưu lượng giảm, băng thông có thể được giải phóng và sử dụng cho các dịch vụ khác. Kỹ thuật này giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên mạng và duy trì QoS WiMAX ổn định.

IV. Ứng Dụng Lôgic Mờ Điều Khiển Tiếp Nhận Thông Minh trong WiMAX

Luận văn gốc đề xuất áp dụng điều khiển lôgic mờ cho điều khiển tiếp nhận trong mạng WiMAX. Lôgic mờ cho phép xử lý các thông tin không chắc chắn và không chính xác, điều này rất hữu ích trong môi trường mạng phức tạp. Mô hình hệ thống WiMAX được xây dựng, bao gồm nguồn lưu lượng, ma trận xác suất đến và không gian trạng thái. Điều khiển lôgic mờ được sử dụng để quyết định xem có nên chấp nhận một yêu cầu dịch vụ mới hay không, dựa trên các yếu tố như tài nguyên mạng có sẵn và yêu cầu QoS của dịch vụ.

4.1. Ưu Điểm của Lôgic Mờ trong Quản Lý QoS WiMAX

Lôgic mờ có khả năng xử lý thông tin không chắc chắn và không đầy đủ, điều này rất quan trọng trong môi trường mạng WiMAX thay đổi liên tục. Nó có thể đưa ra quyết định dựa trên các quy tắc mờ, mô phỏng cách con người suy nghĩ và ra quyết định. Điều này cho phép điều khiển tiếp nhận thông minh hơn, giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên mạng và đảm bảo QoS WiMAX tốt hơn.

4.2. Mô Hình Hóa Hệ Thống WiMAX Cho Điều Khiển Tiếp Nhận Lôgic Mờ

Để áp dụng điều khiển lôgic mờ, cần xây dựng mô hình hệ thống WiMAX. Mô hình này bao gồm các yếu tố như nguồn lưu lượng, ma trận xác suất đến và không gian trạng thái. Nguồn lưu lượng mô tả cách người dùng yêu cầu dịch vụ. Ma trận xác suất đến cho biết khả năng một dịch vụ cụ thể sẽ được yêu cầu. Không gian trạng thái mô tả trạng thái hiện tại của mạng, bao gồm các tài nguyên có sẵn và các dịch vụ đang được cung cấp. Mô hình này cung cấp thông tin cần thiết cho bộ điều khiển lôgic mờ để đưa ra quyết định.

V. Mô Phỏng Thuật Toán Đánh Giá Hiệu Quả Phân Bổ Tài Nguyên WiMAX

Luận văn gốc trình bày các kết quả mô phỏng cho thuật toán Heuristic, một phương pháp phân bổ tài nguyên WiMAX được thiết kế để tối ưu hóa hiệu suất mạg WiMAX. Các kịch bản mô phỏng được thiết lập với các yêu cầu QoS khác nhau để đánh giá khả năng của thuật toán trong việc đáp ứng các yêu cầu này. Kết quả cho thấy thuật toán Heuristic có thể cải thiện thông lượng WiMAX và giảm độ trễ WiMAX, đặc biệt trong các điều kiện tải cao.

5.1. Phân Tích Thông Lượng Trong Trạng Thái Tín Hiệu Tốt và Kém

Các kết quả mô phỏng phân tích thông lượng WiMAX trong cả trạng thái tín hiệu tốt (SINR cao) và trạng thái tín hiệu kém (SINR thấp). Trong trạng thái tín hiệu tốt, thuật toán Heuristic cho phép đạt được thông lượng cao hơn do khả năng khai thác tối đa băng thông. Trong trạng thái tín hiệu kém, thuật toán tập trung vào việc duy trì kết nối ổn định và đảm bảo QoS tối thiểu cho người dùng.

5.2. Kịch Bản Mô Phỏng Với Yêu Cầu QoS Khác Nhau Kết Quả Chi Tiết

Các kịch bản mô phỏng được thực hiện với các yêu cầu QoS WiMAX khác nhau, ví dụ như yêu cầu về độ trễ và thông lượng tối thiểu. Kết quả cho thấy thuật toán Heuristic có khả năng đáp ứng các yêu cầu này một cách hiệu quả, đồng thời cân bằng giữa việc đáp ứng QoS và tối ưu hóa thông lượng WiMAX tổng thể. Các biểu đồ và số liệu chi tiết được cung cấp để minh họa hiệu quả của thuật toán.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Tối Ưu Chất Lượng WiMAX QoS

Đảm bảo chất lượng dịch vụ WiMAX là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp của các kỹ thuật lập lịch WiMAX hiệu quả, quản lý tài nguyên WiMAX thông minh và các phương pháp điều khiển tiếp nhận linh hoạt. Các thuật toán Heuristic và điều khiển lôgic mờ có tiềm năng lớn trong việc giải quyết bài toán này. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp mới để tối ưu hóa WiMAX Quality of Service, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dùng.

6.1. Tích Hợp Các Chính Sách QoS WiMAX Giải Pháp Toàn Diện

Để đạt được hiệu quả cao nhất, cần tích hợp các chính sách QoS WiMAX một cách toàn diện. Điều này bao gồm việc kết hợp các thuật toán lập lịch, quản lý băng thông và điều khiển tiếp nhận, đồng thời xem xét các yếu tố như yêu cầu QoS, tình trạng kênh truyền và loại dịch vụ. Một giải pháp toàn diện sẽ giúp tối ưu hóa QoS WiMAX và đảm bảo trải nghiệm tốt nhất cho người dùng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai WiMAX và Các Công Nghệ Mạng Mới

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp mới để tích hợp WiMAX với các công nghệ mạng mới, như 5G và các mạng IoT. Điều này sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho WiMAX và giúp nó tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp truy cập Internet băng thông rộng cho mọi người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Công nghệ WiMAX là giải pháp tương thích tổng hợp cung cấp đa dịch vụ cùng lúc cho nhiều người dùng ở khoảng cách xa đồng thời cho phép các nhà khai thác dịch vụ hội tụ kỹ thuật trên nền mạng IP. Do đó mặc dù hiện nay công nghệ 3G đang phát triển với tốc độ dữ liệu không ngừng tăng việc nghiên cứu WiMAX vẫn có tính thời sự, nó vẫn là đích nhắm cho phát triển công nghệ thế hệ sau (Long Term Evolution - LTE) và đặc biệt nó là giải pháp kinh tế khi triển khai internet cho những vùng xa, địa hình khó khăn ở đó số người dùng không đủ nhiều để đầu tư triển khai mạng cáp quang cho mạng đường trục 3G. WiMAX với sự hỗ trợ đảm bảo QoS hoàn toàn đáp ứng những dịch vụ chất lượng gồm có Internet tốc độ cao, thoại qua IP, video luồng/chơi game trực tuyến cùng với các ứng dụng cộng thêm cho doanh nghiệp như hội nghị video và giám sát video, mạng riêng ảo bảo mật (yêu cầu an ninh cao). Thách thức đối với mạng truy cập không dây băng thông rộng BWA (Broadband Wireless Access) này là điều phối thế nào để cung cấp hỗ trợ chất lượng dịch vụ đồng thời cho nhiều dịch vụ với những đặc trưng khác nhau với những đòi hỏi về QoS khác nhau Những người dùng truy cập ngẫu nhiên vào mạng với những yêu cầu dịch vụ khác nhau và đều mong muốn được đáp ứng, những nhà cung cấp muốn làm hài lòng khác hàng nhưng cũng muốn đạt doanh thu cao nhất qua cực đại thông lượng mạng.

Vì thế bài toán kiến trúc chƣơng trình hay lập lịch cho ngƣời dùng với những yêu cầu QoS khác nhau là một bài toán quan trọng, với mục tiêu đảm bảo chất lượng dịch vụ QoS cho người dùng đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế cho các nhà khai thác mạng. Luận văn này tập trung tìm hiểu những cách thức, thuật toán để giải quyết bài toán lập lịch nêu ở trên mà trong chuẩn IEEE.16 còn có phần để ngỏ cho các nhà phát triển dịch vụ lựa chọn. Lập lịch ở đây thể hiện qua ba giai đoạn: giải quyết xung đột khi nhiều người dùng cùng truy cập mạng (kỹ thuật đa truy cập), quyết định chấp nhận cuộc gọi của người dùng hay không khi đã nhận yêu cầu cuộc gọi từ người dùng (điều khiển tiếp nhận), cấp phát tài nguyên cho người dùng khi đã chấp nhận cuộc gọi (cấp phát tài nguyên). 1 Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng WiMAX Chƣơng 1 – Giới thiệu chung về mô hình WiMAX và chiến lƣợc phân bổ tài nguyên 1.

Cấu trúc lớp vật lý của hệ thống WiMAX 1. Lớp vật lý (PHY) của Wimax được dựa trên những tiêu chuẩn IEEE 802.16e-2005 và được thiết kế với rất nhiều ảnh hưởng từ Wi-Fi, đặc biệt là chuẩn IEEE 802. Mặc dù nhiều khía cạnh của hai công nghệ là khác nhau, nhưng do sự khác nhau mang tính kế thừa trong mục đích và ứng dụng của chúng, một vài cấu trúc cơ bản của chúng rất giống nhau. Giống như Wi-Fi, Wimax được dựa trên nguyên lý đa truy nhập phân chia theo tần số trực giao (OFDM), nó có công nghệ điều chế/truy nhập phù hợp cho điều kiện trong tầm nhìn không thẳng (none line of sight) với tốc độ dữ liệu cao.

Tuy nhiên, trong Wimax có những thông số khác nhau liên quan đến lớp vật lý, như số sóng mang con, dẫn đường, băng bảo vệ, và do đó nó khá khác so với Wi-Fi, từ khi hai công nghệ này được kỳ vọng để thực hiện trong những môi trường khác nhau.  WirelessMAN OFDM, lớp vật lý dựa trên FFT với 256 điểm cho hoạt động điểm đa điểm trong hoạt động không theo tầm nhìn thẳng (NLOS) ở tần số giữa 2GHz và 11GHZ. Lớp vật lý này được thông qua trong chuẩn IEEE 802.16-2004, đã được chấp thuận bởi Wimax cho hoạt động cố định và nó thường gọi tắt là Wimax cố định.  WirelessMAN OFDMA, lớp vật lý OFDMA dựa trên FFT với 2,048 điểm cho hoạt động trong điều kiện NLOS ở tần số giữa 2GHz và 11GHz.

Trong chuẩn IEEE 802.16e-2005, lớp vật lý đã được sửa đổi thành SOFDMA (scalable OFDMA), tại đó kích cỡ FFT có thể biến đổi và có thể lấy bất kỳ giá trị sau: 128, 512,1024 và 2048. Kích cỡ FFT có thể biến đổi này có thể cho phép triển khai những hoạt động tối thiểu của hệ thống trên những khoảng băng thông rộng và điều kiện vô tuyến khác nhau. Lớp vật lý này đã được chấp thuận bởi Wimax cho hoạt động di động và nó thường gọi tắt là Wimax di động. IFFT Quá trình điều chế đa sóng mang trực giao bằng cách biến đổi Fourier nhanh ngược.

Các symbol được điều chế vào các sóng mang khác nhau. WMAN-OFDM định nghĩa kích thước của FFT là 256 với 192 sóng mang dữ liệu, 8 sóng mang dẫn đường và 55 sóng mang bảo vệ (sóng mang trung tâm không được dùng). Còn WMAN-OFDMA thì kích cỡ FFT có thể biến đổi và có thể lấy bất kỳ giá trị sau: 128, 512,1024 và 2048. 2 Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng WiMAX Bảng 1.1 : Các thông số của phép biến đổi FFT (PUSC DL) 256 128 512 1024 2048 Số kênh con N/A 3 15 30 60 Số sóng mang con dữ liệu sử dụng 192 72 360 720 1440 Số sóng mang con dẫn đường 8 12 60 120 240 Số sóng mang con bảo vệ bên trái 28 22 46 92 184 Số sóng mang con bảo vệ bên phải 27 21 45 91 183 Các tín hiệu sau điều chế OFDM tạo thành các symbol OFDM cơ bản.

Chúng được biết đổi số/tương tự rồi qua bộ điều chế cao tần để đưa ra ăng ten. Cấu trúc symbol OFDM Trong một hệ thống OFDM, chuỗi symbol với tốc độ dữ liệu cao được tách thành nhiều chuỗi song song với tốc độ dữ liệu thấp hơn, mỗi chuỗi đó được sử dụng để điều chế các tín hiệu số trực giao hay các sóng mang con. Băng thông tín hiệu cơ bản được truyền dẫn là toàn bộ băng thông tín hiệu trong tất cả những sóng mang con. Điều chế ghép kênh tần số trực giao độc lập với lớp symbol dải tần hẹp là để cấu trúc toàn bộ tín hiệu OFDM trong miền tần số và sau đó sử dụng biến đổi Fourier ngược để biến đổi tín hiệu trong miền thời gian.

Phương pháp IFFT dễ dàng triển khai hơn, nó không yêu cầu nhiều bộ hiển thị để truyền và nhận tín hiệu OFDM. Trong miền tần số, mỗi symbol OFDM được tạo ra bởi việc ánh xạ các chuỗi symbol trên các sóng mang con. Wimax có 3 lớp sóng mang con [5]  Sóng mang con dữ liệu: được sử dụng cho việc mang các symbol dữ liệu.  Sóng mang con dẫn đường: được sử dụng cho việc mang các symbol dẫn đường (pilot).

Các symbol dẫn đường được biết đến như một sự ưu tiên và có thể được sử dụng cho đánh giá kênh và dò kênh.  Sóng mang con rỗng: không có công suất được cấp đến chúng, bao gồm các sóng mang con một chiều DC và các sóng mang con bảo vệ (guard). Các sóng mang con DC không được điều chế, để đề phòng bất kỳ sự tác động dồn dập hay công suất vượt quá giới hạn ở bộ khuyếch đại. 3 Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng WiMAX Hình 1.1 miêu tả cấu trúc của symbol OFDM trên miền tần số chuẩn IEEE 802.16e-2005, bao gồm các sóng mang con dữ liệu, sóng mang con dẫn đường và sóng mang con rỗng.

Công suất trong các sóng mang con dẫn đường được tăng lên 2.5dB, cho phép dò kênh tin cậy thậm chí ở điều kiện SNR thấp. 1 Cấu trúc symbol trong miền tần số Cấu trúc theo miền thời gian của symbol có dạng sau: Hình 1. 2 Cấu trúc symbol trong miền thời gian Symbol có độ dài Ts, trong đó Tb là khoảng thời gian thực của symbol, còn Tg = Ts – Tb là giá trị thêm vào để chống hiện tượng đa đường. Phần này gọi là tiền tố vòng CP (Cyclic Prefix), nó có thể có các giá trị khác nhau tuỳ vào hệ thống.

Hệ thống OFDMA cung cấp them sự mềm dẻo trong việc cấp phát những tập hợp con sóng mang có sẵn cho mỗi người sử dụng trong những khoảng thời gian xác định.3, trục thời gian (trục hoành) được rời rạc thành các khe có độ dài Δ, trục tung biểu thị những kênh truyền con khác nhau được sử dụng trong hệ thống. Lưu ý rằng một kênh truyền con là một thực thể lôgic, nó bao gồm một nhóm các sóng mang con. 4 Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng WiMAX Tình trạng kênh truyền được cảm nhận tại mỗi trạm và được “lưu giữ” trong một ma trận điều kiện kênh truyền kích thước n x m (m sóng mang con và n người dùng). Phần tử ij của ma trận này là số đo tốc độ có thể của người dùng i trên sóng mang con j có đơn vị là bits/ giây.

Biểu diễn này rất hữu ích về mặt trực giác bởi vì sự cấp phát kênh truyền cho mỗi người sử dụng chính là cấp phát khoảng thời gian trên kênh. 3 Biểu diễn của nguồn thời gian và nguồn tần số 1. Lớp MAC trong WiMAX 1. Cấu trúc slot và khung Slot (khe) là đơn vị nhỏ nhất của tài nguyên lớp PHY, nó có thể được cấp phát cho từng người sử dụng ở trong miền thời gian/tần số.

Ở trong miền thời gian/tần số, một tập hợp các slot liền nhau có thể được cấp phát cho từng thuê bao từ vùng dữ liệu của thuê bao đó. Kích cỡ của slot tuỳ thuộc vào kiểu sắp xếp các sóng mang con.  FUSC: Mỗi slot = 48 sóng mang con * 1 OFDM symbol  Downlink PUSC: Mỗi slot = 24 sóng mang con * 2 OFDM symbol  Uplink PUSC và TUSC: Mỗi slot = 16 sóng mang con * 3 OFDM symbol  Band AMC: Mỗi slot = 8, 16 hoặc 24 sóng mang con * 6, 3 hoặc 2 OFDM symbol Trong chuẩn IEEE 802.16e-2005, cả hai cơ chế ghép kênh phân chia theo tần số (FDD) và ghép kênh phân chia theo thời gian (TDD) đều cho phép. Trong trường hợp FDD, các khung con đường lên và đường xuống được truyền đồng thời trên các tần số sóng mang khác nhau; trong trường hợp TDD, các khung con đường lên và đường xuống được truyền trên tần số sóng mang giống nhau ở thời gian khác nhau.4 chỉ ra cấu trúc khung cho TDD.

Cấu trúc khung cho FDD giống hệt cho TDD ngoại trừ khung con UL và DL được ghép trên tần số sóng mang khác nhau. 5 Kiến trúc chương trình đảm bảo yêu cầu chất lượng dịch vụ trong mạng WiMAX Hình 1.