MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đánh giá bản thân chính là sự nhìn nhận tổng thể về giá trị bản thân, điều này có ảnh hưởng to lớn đến toàn bộ đời sống của cá nhân đó. Sự đánh giá này không có sẵn khi con người sinh ra mà được hình thành trong mối quan hệ giao lưu với người khác, trong sự phát triển và từ những trải nghiệm thành công hay thất bại của cá nhân. Nếu cá nhân có sự đánh giá đúng những phẩm chất và năng lực của mình, điều đó giúp cho chúng ta có được những thành công và hạnh phúc trong cuộc sống.
Có thể nói tự đánh giá bản thân có vai trò và ảnh hưởng quan trọng đến quá trình hình thành phát triển nhân cách cũng như xu hướng hành động của mỗi cá nhân. Trong những năm gần đây, vấn đề tự đánh giá luôn thu hút sự quan tâm chú ý của các nhà tâm lý học. Các công trình nghiên cứu khả năng tự đánh giá đề cập đến bản chất, con đường hình thành tự đánh giá và vai trò của tự đánh giá trong hình thành và phát triển nhân cách. Sự đánh giá những phẩm chất nhân cách của trẻ đánh dấu sự phát triển về nhận thức, sự lĩnh hội ngôn ngữ, những quy tắc chuẩn mực và những mối quan hệ xã hội trong trò chơi tập thể.
Đặc điểm tâm lý trẻ mẫu giáo có ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng tự đánh giá bản thân của trẻ. Ở giai đoạn này trẻ chưa nhận biết đầy đủ về thế giới xung quanh chúng, mọi suy nghĩ và hành động của trẻ đều rất hồn nhiên. Không bị ảnh hưởng bởi kinh nghiệm xã hội giống như người lớn. Đây là giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển tâm lý, nhân cách của trẻ.
Trẻ mẫu giáo bắt đầu nhận thức được mình là một cá thể độc lập của xã hội vì vậy việc tìm hiểu khả năng tự đánh giá của trẻ có ý nghĩa quan trọng trong việc giao tiếp và giáo dục trẻ. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu tự đánh giá ở trẻ nhỏ sẽ giúp cha mẹ có nhận thức đúng đắn và giúp con có tự đánh giá tích cực. Đó là sơ sở nền tảng giúp trẻ tự tin và phát triển lành mạnh. Vấn đề tự đánh giá bản thân là một đề tài được nhiều các nhà nghiên cứu quan tâm.
Có 3 yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá của mỗi cá nhân: (a) Tự bản thân mỗi cá nhân tự đánh giá về mình. (b) Sự đánh giá của những cá nhân khác trong các mối quan hệ xã hội mà cá nhân đó tham gia vào. (c) Nhận thức và thái độ của bản thân về những gì người khác đánh giá về mình. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Khác với người lớn, tự đánh giá bản thân của trẻ mẫu giáo phụ thuộc phần lớn vào đánh giá của những người xung quanh về trẻ.
Do vậy thái độ của những người xung quanh, đặc biệt là những người thân trong gia đình, thầy cô giáo có ảnh hưởng rất quan trọng đến tự đánh giá của trẻ. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều cha mẹ, thầy cô chưa nhận thức đầy đủ và đúng đắn về điều này. Đây là một trong những lý do quan trọng làm nảy sinh ý tưởng nghiên cứu đề tài:" Nghiên cứu đặc điểm tự đánh giá của trẻ mẫu giáo”.Việc nghiên cứu vấn đề tự đánh giá của trẻ tập trung ở hai vấn đề lớn là: (a) Sự đánh giá của trẻ về chính mình. (b) Sự đánh giá của người lớn về trẻ.
Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm tự đánh giá của trẻ mẫu giáo về các mặt: Thể chất, ngoại hình, năng lực, đặc điểm tính cách, giao tiếp xã hội. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm tự đánh giá của trẻ mẫu giáo nhằm đề xuất một số kiến nghị đối với cha mẹ và giáo viên trong việc giáo dục trẻ. Nhiệm vụ nghiên cứu Hệ thống một số vấn đề lý luận về tự đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá của trẻ mẫu giáo. Tìm hiểu thực trạng, các mặt biểu hiện tự đánh giá của trẻ mẫu giáo.
Đề xuất một số kết luận và kiến nghị đối với việc giáo dục trẻ. Khách thể nghiên cứu 25 bé 5 tuổi đang học mẫu giáo lớn. 25 bé 6 tuổi đang học lớp 1. 50 phụ huynh là cha mẹ của các bé.
10 giáo viên đang dạy các bé thuộc nhóm được nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu 6. Về độ tuổi của trẻ: chỉ nghiên cứu trẻ ở độ tuổi mẫu giáo 6. Về nội dung - Thực trạng tự đánh giá của trẻ về các mặt: đánh giá về thể chất, ngoại hình, năng lực, đặc điểm tính cách và giao tiếp xã hội.
- Trong các yếu tố ảnh hưởng đến TĐG trẻ mẫu giáo, chúng tôi chỉ tập trung tìm hiểu ảnh hưởng của sự đánh giá của cha mẹ và giáo viên đến TĐG của trẻ mẫu giáo. 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Về địa điểm nghiên cứu Nghiên cứu được tiến hành đối với trẻ ở độ tuổi mẫu giáo đang học tại trường Quốc tế Hà Nội V. Giả thuyết nghiên cứu Phần lớn trẻ mẫu giáo có tự đánh giá cao về bản thân trên mọi phương diện.
Có sự tương quan giữa cách ứng xử của cha mẹ với tự đánh giá của trẻ. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi - Phương pháp sử dụng câu chuyện tình huống - Phương pháp trắc nghiệm - Phương pháp vẽ tranh - Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan một số nghiên cứu về tự đánh giá và tự đánh giá của trẻ. Một số nghiên cứu ở nước ngoài.
Trong lịch sử ngành tâm lý học, đã có rất nhiều nghiên cứu về TĐG. Các tác giả tập trung vào những vấn đề như: Nghiên cứu về cái tôi. Các yếu tố của sự tự đánh giá, vai trò của tự đánh giá đối với sự hình thành và phát triển nhân cách. Có thể dẫn ra một số nghiên cứu về tự đánh giá của một các nhà tâm lý học các nước: Những tác giả nghiên cứu về nguồn gốc và ảnh hưởng của tự đánh giá bản thân đối với sự hình thành và phát triển nhân cách.
Rubak đã khẳng định bản chất tâm lý của tự đánh giá là: “Hình thức phát triển cao của tự ý thức”, “Là thành phần không thể tách rời của ý thức, của sự phản ánh chính bản thân mình cũng như những mối quan hệ của mình với những người khác, với thực thể xung quanh”. Các tác giả cũng đã chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển tự ý thức, tự đánh giá bản thân là: “Sự phát triển của lịch sử xã hội tác động vào cá nhân thông qua hoạt động ngày càng phát triển, càng phức tạp của bản thân”.Levcovic đã nghiên cứu về “Sự tự đánh giá và vai trò của nó trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách", Ông cho rằng: “Tự đánh giá là điều kiện bên trong điều khiển hành vi của con người, điều khiển sự phát triển nhân cách. Tự đánh giá được hình thành trong đời sống tập thể và trong giao tiếp” (dẫn Theo 34; tr25). Tác giả Wiliam James – Nhà tâm lý học người Mỹ lại cho rằng: Khái niệm cái tôi được hình thành tự sự so sánh xã hội, cá nhân thường so sánh mình với người khác.
Trong hoạt động của mình, mỗi cá nhân thường so sánh thành tích đạt được với những nguyện vọng đặt ra. Thông qua kinh nghiệm bản thân và ảnh hưởng của người khác mà cá nhân nhận ra: Tôi là ai? Tôi sẽ là người như thế nào? Họ muốn tôi là người như thế nào?.Để đi tìm câu trả lời này, trong quá trình so sánh mình với người khác, các cá nhân đã có sự tự đánh giá mình và đánh giá về người khác. Qua đó, cá nhân thấy được vị thế của mình trong các nhóm xã hội. Cùng quan điểm này, tác giả George H.
Mead một lần nữa khẳng định yếu tố xã hội tạo nên cái tôi. Ông tập trung vào quá trình cá nhân gia nhập và trở thành thành viên của các nhóm xã hội. Theo ông, nguyên nhân của quá trình này là cá 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhân nội tâm hóa những ý tưởng và thái độ của những nhân vật quan trọng trong cuộc sống của anh ta đã quan sát, chấp nhận chúng và thể hiện chúng như là của mình. Cá nhân sẽ đánh giá cao bản thân khi được những người khác chấp nhận và ngược lại, cá nhân đánh giá thấp bản thân khi bác bị bác bỏ.
Như vậy quá trình: “Nội tâm hóa thái độ” hình thành nên cái tôi và thông qua đó, cá nhân điều chỉnh thái độ của bản thân dựa trên đánh giá của người xung quanh về mình. Theo Taosevinski và Petroski (1990). Tự đánh giá bản thân đóng vai trò là tác nhân điều chỉnh hành vi của con người. Ngoài ra hai ông còn cho rằng mối liên hệ giữa con người với thế giới xung quanh, yêu cầu đối với bản thân, sự thành công cũng như thất bại đều phụ thuộc vào sự TĐG bản thân.
Một số tác giả khác lại nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá. Nhà tâm lý học Alferd Adler nhận định tình trạng sức khỏe cũng được coi như nguồn gốc của TĐG bản thân. Thực tế là nếu như chúng ta luôn cảm thấy lo hãi, bất an hoặc thấy ốm yếu thì khó có thể luôn có sự đánh giá tích cực về bản thân. Ngược lại, nếu chúng ta có sức khỏe tốt, chúng ta thường cảm thấy lạc quan, tràn đầy sức sống.
có sự đánh giá về bản thân một cách tích cực… Con người chỉ nhận biết về mình thông qua người khác. Chính sự đánh giá của những người xung quanh sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về bản thân mình. chính trong quá trình giao tiếp con người hiểu được người khác và nhận biết được thái độ của người khác về mình. Sự đánh giá, chấp nhận của những người xung quanh cũng là yếu tố vô cùng quan trọng ảnh hưởng tới sự đánh giá của chúng ta về bản thân.
Gia đình là yếu tố vô cùng quan trọng ảnh hưởng và chi phối đến TĐG bản thân cuả mỗi cá nhân. Các nhà tâm lý học thuộc trường phái phân tâm học mới là H. Adler đều có chung quan điểm: Mối quan hệ liên nhân cách là nền tảng của sự tự đánh giá. Trong đó, họ đặc biệt nhấn mạnh đến sự quan trọng của cha mẹ, anh chị em ruột.
Cụ thể là: việc cha mẹ nuông chiều con cái có ảnh hưởng tiêu cực đến đứa trẻ.