Chương 1 HỘI NÔNG DÂN VIỆT NAM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA HỘI NÔNG DÂN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1. Hội Nông dân Việt Nam và những nhân tố chủ yếu tác động, quy định đặc điểm của Hội giai đoạn hiện nay 1. Hội Nông dân Việt Nam giai đoạn hiện nay 1. Vài nét khái quát về Hội Nông dân Việt Nam Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
Sự kiện này đã đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Từ đây cách mạng Việt Nam đã có sự lãnh đạo của một đảng mác xít chân chính. Tháng 10/1930, hội nghị lần thứ nhất của Đảng Cộng sản đã ra nghị quyết về “Nông dân vận động”, đã thông qua điều lệ Nông hội. Hội Nông dân Việt Nam đã ra đời từ đó và mốc son lịch sử này đã trở thành bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phong trào nông dân nước ta.
Trải qua quá trình tồn tại, phát triển và trưởng thành gần 80 năm, hiện nay Hội Nông dân Việt Nam “là tổ chức chính trị – xã hội của giai cấp nông dân do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và là thành viên của Mặt 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trận Tổ quốc Việt Nam; cơ sở chính trị của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [45, tr. Quá trình tồn tại, trưởng thành và phát triển của Hội Nông dân cho thấy, Hội không chỉ mang đầy đủ các tính chất của một tổ chức xã hội như “tính xã hội - chính trị, tính tự nguyện, tính nghề nghiệp, cộng đồng, giới và sở thích, tính không vụ lợi, tính thời đại” [80, tr.13- 19], mà vì là một tổ chức chính trị - xã hội, nên tính chất đặc trưng của Hội là tính chính trị - xã hội. Tính chất chính trị - xã hội của Hội Nông dân là thể thống nhất biện chứng giữa mặt chính trị và mặt xã hội. Tính chất đó đã quy định vai trò của Hội là cầu nối giữa Đảng với giai cấp nông dân, là cơ sở chính trị và chỗ dựa chính trị vững chắc của Nhà nước CHXHCN Việt Nam, là lực lượng nòng cốt trong phong trào nông dân và xây dựng nông thôn mới.
Tính chất đó của Hội đã quy định chức năng của Hội là “vận động, giáo dục hội viên, nông dân tích cực phát huy quyền làm chủ, tích cực học tập nâng cao trình độ, năng lực về mọi mặt; đại diện giai cấp nông dân tham gia xây dựng Đảng và Nhà nước; chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của nông dân Việt Nam” [45, tr. Đồng thời, tính chất đó của Hội Nông dân cũng quy định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Hội là “nguyên tắc tập trung dân chủ” [45, tr. Có thể nói rằng, từ khi ra đời đến nay Hội Nông dân đã tổ chức, hướng dẫn giai cấp nông dân và phong trào nông dân đấu tranh dưới ngọn cờ lãnh đạo của giai cấp công nhân, của Đảng Cộng sản; đã góp phần rất to lớn vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, vào sự lớn mạnh, trưởng thành về mọi mặt của giai cấp nông dân và phong trào nông dân Việt Nam, vào sự thắng lợi của sự nghiệp đổi mới toàn diện, của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và mở cửa, hội nhập quốc tế. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong quá trình tồn tại, trưởng thành và phát triển gần 80 năm qua, Hội Nông dân đã mang nhiều tên gọi khác nhau để phù hợp với nhiệm vụ trong mỗi thời kỳ của cách mạng Việt Nam.
Đó là Nông hội đỏ (1930), Nông hội (1937), Hội Nông dân phản đế (1939), Hội Nông dân cứu quốc (1941), Hội Nông dân giải phóng miền Nam Việt Nam (ở miền Nam năm 1961), Hội Đồng Nông dân tập thể Việt Nam (ở miền Bắc năm 1974), Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam (1979) và Hội Nông dân Việt Nam (từ 1988 đến nay). Có thể khẳng định rằng, từ khi ra đời đến nay, Hội Nông dân đã có những đóng góp vô cùng to lớn cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, vào sự phát triển của phong trào nông dân nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong gần 80 năm tồn tại và trưởng thành, cho dù Hội có mang những tên gọi khác nhau qua mỗi thời kỳ, song dưới sự lãnh đạo của Đảng, bản chất của Hội vẫn mãi là tổ chức chính trị – xã hội của giai cấp nông dân nước ta, vẫn là tổ chức quần chúng nòng cốt và rất đáng tin cậy của Đảng, là cầu nối giữa Đảng với giai cấp nông dân, là cơ sở chính trị và chỗ dựa vững chắc của Nhà nước, vẫn là thành viên tích cực của hệ thống chính trị và của Mặt trận Tổ quốc, là nhân tố cơ bản của khối liên minh chiến lược công nhân – nông dân – trí thức, là lực lượng trung tâm, nòng cốt của phong trào nông dân nước ta. Hội Nông dân và đội ngũ cán bộ Hội giai đoạn hiện nay Thực tiễn hoạt động của Hội Nông dân cho thấy, vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Hội có sự thay đổi qua mỗi giai đoạn cách mạng khác nhau.
Giai đoạn 1930 - 1975, vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Hội Nông dân gắn mật thiết với việc vận động, tuyên truyền nông dân và tổ chức, hướng dẫn hội viên, nông dân thực hiện nhiệm vụ đánh đuổi thực dân, đế quốc để giành độc lập, tự do cho dân tộc và đánh đổ giai cấp phong kiến để giành ruộng đất cho giai cấp nông dân. Giai đoạn hiện nay, “trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng Cộng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam luôn là tổ chức trung tâm và nòng cốt trong các phong trào nông dân và xây dựng nông thôn mới” [45, tr. Thực tiễn công tác Hội thời kỳ đổi mới cho thấy, khi tham gia thực hiện sự nghiệp đổi mới toàn diện và mở cửa, hội nhập quốc tế, Hội đã từng bước phát huy tốt vị trí là một thành viên tích cực của hệ thống chính trị, của Mặt trận Tổ quốc do Đảng Cộng sản lãnh đạo; đã từng bước phát huy tốt vai trò là cầu nối giữa Đảng với giai cấp nông dân, vai trò là người tổ chức và hướng dẫn giai cấp nông dân thực hiện sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, xây dựng và đổi mới hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, thực hiện dân chủ hoá đời sống xã hội trên địa bàn nông thôn, trong lĩnh vực nông nghiệp và đời sống của giai cấp nông dân, dần từng bước xứng đáng với vai trò mà Đảng giao cho là “lực lượng trung tâm, nòng cốt trong phong trào xây dựng nông thôn mới, là thành viên tích cực trong khối đại đoàn kết toàn dân, là nhân tố quan trọng của khối liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức” [31]. Trong thời gian gần đây, Hội Nông dân còn đảm nhận và đã dần thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện, tư vấn và tham vấn xã hội đối với các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước, nhất là các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật và chương trình liên quan trực tiếp đến nông nghiệp - nông thôn - nông dân.
Có thể thấy, vai trò trên không phải của riêng Hội Nông dân, mà là của cả Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, của cả xã hội dân sự. Tuy nhiên, với tư cách là một thành viên của hệ thống chính trị, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp đông đảo nhất trong xã hội, là người tổ chức và hướng dẫn nông dân tham gia thực hiện bước 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuyển của đất nước từ một nước nông nghiệp lạc hậu thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, Hội Nông dân cần phải tích cực thực hiện vai trò này. Nghiên cứu về Hội Nông dân, không thể không nghiên cứu về lực lượng nòng cốt của tổ chức Hội là đội ngũ cán bộ Hội, vì theo Hồ Chí Minh: cán bộ là cái gốc của mọi công việc. “Cán bộ là khái niệm để chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức” [94, tr.20], vì thế cán bộ Hội Nông dân sẽ đóng vai trò rất quan trọng vào thành công, hay thất bại trong hoạt động thực tiễn của Hội Nông dân.
Quá trình phát triển, trưởng thành của đội ngũ cán bộ Hội trong gần 80 năm qua cho thấy, cùng với Hội Nông dân, đội ngũ cán bộ Hội đã đóng vai trò là lực lượng chủ lực, xung kích, tiên phong trong các hoạt động của Hội và họ đã có những đóng góp rất to lớn vào sự thắng lợi của cách mạng Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ cán bộ Hội còn có những hạn chế nổi bật sau đây: bất cập trong việc thực hiện vai trò giám sát, phản biện xã hội đối với các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước; bất cập trong việc thực hiện vai trò trung tâm, nòng cốt của phong trào xây dựng nông thôn mới; phương thức hoạt động của đội ngũ cán bộ Hội còn chậm đổi mới và chưa hiệu quả, còn mang tính hình thức, bị hành chính hoá; một bộ phận đội ngũ cán bộ Hội còn quan liêu, xa rời cơ sở, ít thấu hiểu thực sự những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nông dân; số lượng và cơ cấu cán bộ Hội còn chưa hợp lý, chất lượng còn thấp… Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ Hội ngang tầm nhiệm vụ của giai đoạn mới của đất nước đã không chỉ là một yêu cầu cấp thiết đối với Hội nói riêng, mà còn là một đòi hỏi tất yếu khách quan của sự nghiệp đổi mới đất nước nói chung. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đội ngũ cán bộ Hội hiện nay có một số đặc điểm nổi bật sau đây: Một là đội ngũ cán bộ Hội Nông dân hiện có số lượng rất đông đảo.