Chương 1: Cơ sở lý luận về cung ứng dịch vụ hành chính công trong bối cảnh xây dựng chính quyền đô thị thông minh. - Chương 2: Thực trạng cung ứng dịch vụ hành chính công trong bối cảnh xây dựng chính quyền đô thị thông minh tại quận Gò Vấp, Thành phố Hồ chí Minh. - Chương 3: Giải pháp và lộ trình hoàn thiện việc cung ứng dịch vụ hành chính công trong bối cảnh xây dựng chính quyền đô thị thông minh tại quận Gò Vấp, Thành phố Hồ chí Minh. 11 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CUNG ỨNG DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG TRONG BỐI CẢNH XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐÔ THỊ THÔNG MINH 1.
Khái niệm, đặc điểm về cung ứng dịch vụ hành chính công trong bối cảnh xây dựng chính quyền đô thị thông minh 1. Dịch vụ hành chính công Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ liên quan đến hoạt động thực thi pháp luật, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, do cơ quan nhà nước (hoặc tổ chức, doanh nghiệp được ủy quyền) có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý [7], [22]. Đây là loại dịch vụ gắn liền với chức năng quản lý nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu của người dân. Do vậy, cho đến nay, đối tượng cung ứng duy nhất các dịch vụ công này là cơ quan công quyền hay các cơ quan do nhà nước thành lập được ủy quyền thực hiện cung ứng dịch vụ hành chính công.
Đây là một phần trong chức năng quản lý nhà nước. Để thực hiện chức năng này, nhà nước phải tiến hành những hoạt động phục vụ trực tiếp như: cấp giấy phép, giấy chứng nhận, đăng ký, công chứng,, thị thực, hộ tịch. người dân được hưởng những dịch vụ này không theo quan hệ cung cầu, ngang giá trên thị trường, mà thông qua việc đóng lệ phí hoặc phí cho các cơ quan hành chính nhà nước. Phần lệ phí này mang tính chất hỗ trợ cho ngân sách nhà nước [22].
Cung ứng dịch vụ công Theo Đinh Văn Ân và Hoàng Thu Hòa [22], cung ứng dịch vụ công là giao dịch cụ thể giữa người cung ứng và khách hàng từ yêu cầu của tổ chức cá nhân được thu tiền trực tiếp từ khách hàng đối với một số dịch vụ theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tinh gọn, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, phân cấp, ủy quyền trên nhiều lĩnh vực nhằm phát huy mọi năng lực, tiềm năng của đô thị để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Cung ứng dịch vụ hành chính công Cung ứng dịch vụ hành chính công là giao dịch cụ thể giữa người cung ứng là cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc cá nhân, tổ chức do Nhà nước chuyển giao và khách hàng là công dân, tổ chức, theo đó cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý. Mỗi dịch vụ hành chính công gắn liền với một thủ tục hành chính để giải quyết hoàn chỉnh một công việc cụ thể liên quan đến tổ chức, cá nhân. Chính quyền đô thị thông minh Chính quyền đô thị là một dạng cụ thể của chính quyền địa phương, được tổ chức phù hợp với các đặc điểm của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và các điều kiện tự nhiên của đô thị, nhằm quản lý đô thị hiệu quả cao và mang đầy đủ đặc điểm cơ bản của chính quyền địa phương về bản chất, vị trí, vai trò, chức năng đại diện của nhân dân và các mối quan hệ giữa chính quyền các cấp theo quy định của pháp luật, vừa thể hiện các yêu cầu đặc thù riêng của phương thức tổ chức, quản lý và phát triển đô thị.
Chính quyền đô thị vừa thể hiện các vấn đề chung của chính quyền địa phương về bản chất, vị trí, vai trò, chức năng đại diện của nhân dân và các mối quan hệ giữa chính quyền các cấp theo quy định của pháp luật, vừa thể hiện các yêu cầu đặc thù riêng của phương thức tổ chức, quản lý và phát triển đô thị. Là chính quyền tinh gọn, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; được tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, phân cấp, ủy quyền trên nhiều lĩnh vực nhằm phát huy mọi năng lực, tiềm năng của đô thị để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn [25]. Chính quyền thông minh liên quan đến “công nghệ thông tin và dữ liệu”; “tính bền vững, cởi mở, đổi mới hoặc khả năng phục hồi đô thị”; “cơ cấu tổ chức phù hợp, bộ máy hành chính tinh gọn, tối ưu và các yếu tố liên quan khác. Các đặc điểm chính này có thể giúp đo lường mức độ thông minh của chính quyền đô thị.
Đô thị thông minh là loại đô thị áp dụng các loại công nghệ cao nhằm nâng cao chất lượng 13 cuộc sống, cải thiện chất lượng phục vụ của chính quyền, giảm tiêu thụ năng lượng và quản lý hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên [25]. Đặc điểm cung ứng dịch vụ hành chính công và chính quyền đô thị thông minh 1. Đặc điểm cung ứng dịch vụ hành chính công Thứ nhất, việc cung ứng dịch vụ hành chính công luôn gắn với thẩm quyền mang tính quyền lực pháp lý, gắn với các hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc cấp các loại giấy phép, giấy khai sinh, chứng minh thư nhân dân; công chứng, xử lý và xử phạt hành chính, kiểm tra, thanh tra hành chính. loại dịch vụ này chỉ có thể do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện.
Thứ hai, phục vụ cho hoạt động quản lý của nhà nước. Dịch vụ hành chính công bản thân nó không thuộc về chức năng quản lý nhà nước, song lại là những hoạt động nhằm phục vụ cho chức năng quản lý. Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ mà nhà nước bắt buộc và khuyến khích người dân phải làm để bảo đảm trật tự và an toàn xã hội. Nhu cầu được cấp các loại giấy tờ trên không xuất phát từ nhu cầu tự thân của họ, mà xuất phát từ những quy định có tính chất bắt buộc của nhà nước.
Càng nhiều người sử dụng dịch vụ hành chính công thì càng tạo điều kiện cho hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện tốt hơn. Thứ ba, dịch vụ hành chính công là những hoạt động không vụ lợi, nếu có thu tiền thì thu dưới dạng lệ phí để nộp ngân sách nhà nước. Lệ phí không mang tính chất bù đắp hao phí lao động cho bản thân người cung cấp dịch vụ, mà chủ yếu là nhằm tạo ra sự công bằng giữa người sử dụng dịch vụ với người không sử dụng dịch vụ. Thứ tư, mọi người dân có quyền ngang nhau trong việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ hành chính công với tư cách là đối tượng phục vụ của chính quyền.
Nhà nước có trách nhiệm và nghĩa vụ cung cấp dịch vụ để phục vụ cho mọi người dân, không phân biệt đó là người như thế nào [7], [28], [35]. Đặc điểm chính quyền đô thị thông minh 14 Thứ nhất, thành phố hiện đại; có nền kinh tế số; môi trường thông minh; quản trị thông minh; giao thông thông minh; năng lượng thông minh; y tế thông minh; giáo dục thông minh. cùng nhiều yếu tố thông minh khác. Thứ hai, cung cấp dịch vụ; tiện ích tới người dân và doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ ba, lấy người dân làm trung tâm, hướng tới mục tiêu để mọi thành phần trong xã hội có thể thụ hưởng được lợi ích, tham gia xây dựng đầu tư và giám sát, quản lý đô thị thông minh là cơ sở để nâng cao chất lượng điều hành và quản lý của cơ quan nhà nước; tăng cường mối quan hệ tương tác giữa người dân, doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước và các cơ quan liên quan góp phần quan trọng thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và các mục tiêu phát triển bền vững. Thứ tư, Chính quyền đô thị thông minh thực chất là triển khai ứng dụng công nghệ thông tin để góp phân thúc đây nâng cao sự đôi mới, sáng tạo, tinh gọn bộ máy, hiệu lực hiệu quả quản lý của chính quyên, nâng cao hiệu quả sử dụng đât đai, năng lượng và các nguồn lực phát triển, cải thiện và nâng cao chất lượng môi trường sống đô thị, nâng cao năng suất lao động và phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh. Thứ năm, Chính quyền đô thị thông minh là một quá trình lâu dài; có lộ trình phát triển trên cơ sở kế thừa và phát huy thành tựu khoa học công nghệ, kết quả ứng dụng công nghệ thông tin. Yêu cầu đặt ra đối với cung ứng dịch vụ hành chính công trong bối cảnh xây dựng chính quyền đô thị thông minh.
Xây dựng chính quyền đô thị thông minh là việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin để góp phần thúc đẩy nâng cao sự đổi mới, sáng tạo, tinh gọn bộ máy, hiệu lực hiệu quả quản lý của chính quyền, cải thiện và nâng cao chất lượng môi trường sống đô thị; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; là cơ sở để nâng cao chất lượng điều hành và quản lý của cơ quan nhà nước; tăng cường mối 15 quan hệ tương tác giữa người dân, doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước và các cơ quan liên quan [15]. Trong bối cảnh như vậy, yêu cầu đặt ra đối với việc cung ứng dịch vụ hành chính công như sau: (1) Hệ thống dịch vụ công trực tuyến tập trung cần đảm bảo sự đa dạng về hình thức truy cập nhằm thu hút người dân, tổ chức, doanh nghiệp cùng tham gia các hoạt động của các cơ quan nhà nước, cho phép công dân chỉ truy cập vào một địa chỉ duy nhất và đăng nhập một lần mà có thể thực hiện được toàn bộ các giao dịch với chính quyền. (2) Người dân và các tổ chức dễ dàng tiếp cận thông tin của chính quyền các cấp, thông tin biểu mẫu và hướng dẫn đầy đủ về thủ tục hành chính, dễ dàng thực hiện các dịch vụ hành chính công trực tuyến mức độ 3,4, thanh toán điện tử, tích hợp chữ ký số điện tử. (3) Hồ sơ được điện tử hóa và có tính pháp lý, minh bạch hóa, người dân có thể theo dõi kết quả xử lý hồ sơ và nhận kết quả trực tuyến.