Công Ty Luật Hợp Danh Theo Pháp Luật Việt Nam Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu công ty luật hợp danh theo pháp luật việt nam từ thực tiễn thành phố hồ chí minh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Minh Đức
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quý Trọng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Công Ty Luật Hợp Danh Theo Pháp Luật Việt Nam Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY LUẬT HỢP DANH VÀ PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY HỢP DANH
• 1.1. Khái quát về công ty luật hợp danh
• 1.1.1. Nhận diện công ty luật hợp danh
• 1.1.2. Sự tương đồng và khác biệt giữa công ty luật hợp danh với các tổ chức hành nghề luật sư khác
• 1.1.3. Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động của công ty luật hợp danh
• 1.2. Pháp luật về công ty luật hợp danh ở Việt Nam
• 1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển pháp luật về công ty luật hợp danh
• 1.2.2. Nguồn luật điều chỉnh hoạt động công ty luật hợp danh
• 1.2.3. Khái niệm và nội dung chủ yếu của pháp luật về công ty luật hợp danh
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY LUẬT HỢP DANH VÀ TỪ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Các quy định chủ yếu của pháp luật về công ty luật hợp danh
• 2.1.1. Thành lập và đăng ký hoạt động của công ty luật hợp danh
• 2.1.2. Tổ chức, quản lý công ty luật hợp danh
• 2.1.3. Quyền và nghĩa vụ của công ty luật hợp danh
• 2.1.4. Thành viên công ty
• 2.1.5. Hợp nhất, sáp nhập công ty luật hợp danh
• 2.1.6. Chấm dứt hoạt động của công ty luật hợp danh
• 2.1.7. Trách nhiệm quản lý nhà nước về luật sư và tổ chức hành nghề luật sư
• 2.1.8. Một số nhận xét, đánh giá
• 2.2. Thực trạng pháp luật về công ty luật hợp danh tại thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Các điều kiện thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng tới thực tiễn áp dụng pháp luật về công ty luật hợp danh tại thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.2. Một số kết quả đạt được
• 2.2.3. Một số khó khăn, vướng mắc
• 2.2.4. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
• 3. Chương 3: NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY LUẬT HỢP DANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Những yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh
• 3.1.1. Việc hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh phải đáp ứng yêu cầu của điều kiện cải cách tư pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
• 3.1.2. Hoàn thiện pháp luật trên cơ sở phải nâng cao nhận thức đầy đủ và đúng đắn hơn nữa vị trí, vai trò của luật sư trong hoạt động tư pháp
• 3.1.3. Nâng cao phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn, tính chuyên nghiệp của luật sư và phát triển đội ngũ luật sư là một trong những yêu cầu trong việc hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh
• 3.1.4. Hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh phải phù hợp với tính chất nghề nghiệp luật sư và thông lệ quốc tế
• 3.2. Những giải pháp hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh
• 3.2.1. Những giải pháp chung
• 3.2.2. Những giải pháp cụ thể
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Ty Luật Hợp Danh Tại TP

Công ty luật hợp danh là một trong những hình thức tổ chức hành nghề luật sư phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh. Hình thức này cho phép các luật sư hợp tác với nhau để cung cấp dịch vụ pháp lý một cách hiệu quả. Theo quy định của pháp luật, công ty luật hợp danh có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm trách nhiệm vô hạn của các thành viên và sự chia sẻ lợi nhuận. Việc hiểu rõ về công ty luật hợp danh sẽ giúp các cá nhân và tổ chức có cái nhìn tổng quan về dịch vụ pháp lý tại TP.HCM.

1.1. Khái Niệm Công Ty Luật Hợp Danh

Công ty luật hợp danh được định nghĩa là tổ chức hành nghề luật sư, trong đó các thành viên cùng nhau hợp tác để cung cấp dịch vụ pháp lý. Mỗi thành viên đều có trách nhiệm vô hạn đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty.

1.2. Đặc Điểm Nổi Bật Của Công Ty Luật Hợp Danh

Công ty luật hợp danh có những đặc điểm nổi bật như trách nhiệm vô hạn, sự chia sẻ lợi nhuận và quyền quyết định trong hoạt động của công ty. Điều này tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành viên.

II. Thực Trạng Pháp Luật Về Công Ty Luật Hợp Danh Tại TP

Thực trạng pháp luật về công ty luật hợp danh tại TP.HCM hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Các quy định pháp luật chưa hoàn thiện, dẫn đến khó khăn trong việc thành lập và hoạt động của các công ty luật hợp danh. Nhiều công ty gặp phải các vấn đề về quản lý và trách nhiệm pháp lý, ảnh hưởng đến uy tín và chất lượng dịch vụ.

2.1. Các Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Các quy định pháp luật hiện hành về công ty luật hợp danh chủ yếu được quy định trong Luật Doanh nghiệp và Luật Luật sư. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, gây khó khăn cho các công ty trong việc áp dụng.

2.2. Những Khó Khăn Trong Thực Tiễn

Nhiều công ty luật hợp danh tại TP.HCM gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định pháp luật do sự thiếu minh bạch và đồng bộ trong các quy định hiện hành.

III. Những Thách Thức Đối Với Công Ty Luật Hợp Danh Tại TP

Công ty luật hợp danh tại TP.HCM đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ quy định pháp luật mà còn từ sự cạnh tranh ngày càng gia tăng trong lĩnh vực dịch vụ pháp lý. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ và uy tín là điều cần thiết để tồn tại và phát triển.

3.1. Cạnh Tranh Trong Ngành Dịch Vụ Pháp Lý

Sự cạnh tranh giữa các công ty luật ngày càng gay gắt, đòi hỏi các công ty luật hợp danh phải cải thiện chất lượng dịch vụ và đổi mới phương thức hoạt động.

3.2. Vấn Đề Về Đạo Đức Nghề Nghiệp

Đạo đức nghề nghiệp của luật sư là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến uy tín của công ty luật hợp danh. Việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Công Ty Luật Hợp Danh

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty luật hợp danh, cần có những giải pháp hoàn thiện pháp luật. Các giải pháp này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập và hoạt động của các công ty luật hợp danh.

4.1. Cải Cách Các Quy Định Pháp Luật

Cần cải cách các quy định pháp luật để tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch hơn cho công ty luật hợp danh, giúp họ hoạt động hiệu quả hơn.

4.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Nâng Cao Chất Lượng Nhân Lực

Đào tạo và nâng cao chất lượng nhân lực trong lĩnh vực luật sư là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ của công ty luật hợp danh.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Công Ty Luật Hợp Danh Tại TP

Công ty luật hợp danh tại TP.HCM đã có những ứng dụng thực tiễn đáng kể trong việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân và tổ chức. Những kết quả đạt được từ hoạt động của các công ty luật hợp danh đã góp phần quan trọng vào việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

5.1. Các Dịch Vụ Pháp Lý Được Cung Cấp

Các công ty luật hợp danh cung cấp nhiều dịch vụ pháp lý đa dạng, từ tư vấn pháp luật đến đại diện cho khách hàng trong các vụ án.

5.2. Kết Quả Đạt Được Từ Hoạt Động

Nhiều công ty luật hợp danh đã đạt được những kết quả tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng, góp phần nâng cao uy tín của ngành luật tại TP.HCM.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Công Ty Luật Hợp Danh Tại TP

Công ty luật hợp danh tại TP.HCM có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự cải cách mạnh mẽ trong quy định pháp luật và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc xây dựng một môi trường pháp lý thuận lợi sẽ giúp các công ty luật hợp danh phát triển bền vững.

6.1. Tương Lai Của Công Ty Luật Hợp Danh

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ pháp lý, công ty luật hợp danh có khả năng mở rộng và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

6.2. Những Đề Xuất Để Phát Triển

Cần có những đề xuất cụ thể để phát triển công ty luật hợp danh, bao gồm việc cải cách pháp luật và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam đã trải qua hơn 30 năm đổi mới và phát triển mạnh mẽ kể từ khi Pháp lệnh Tổ chức Luật sư năm 1987 chính thức đặt nền móng cho nghề luật sư. Đến năm 2016, chỉ riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có 4.350 luật sư thuộc Đoàn luật sư, 173 luật sư hành nghề với tư cách cá nhân và 1.525 tổ chức hành nghề luật sư, bao gồm 1.462 tổ chức trong nước và 63 tổ chức nước ngoài. Con số này khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế và trung tâm dịch vụ pháp lý sôi động bậc nhất cả nước. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng số lượng từ khoảng 700 văn phòng luật sư trên toàn quốc năm 2005 lên gần 1.200 tổ chức vào năm 2006 vẫn chưa phản ánh sự cân bằng về mô hình hoạt động.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là mô hình công ty luật hợp danh, loại hình doanh nghiệp đối nhân mang tính chuẩn mực quốc tế của nghề luật, lại chưa phát triển tương xứng với tiềm năng thực tế. Các rào cản về cơ chế chịu trách nhiệm vô hạn, xung đột quy định pháp lý và hạn chế huy động vốn khiến nhiều luật sư e ngại khi lựa chọn mô hình này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận về công ty luật hợp danh, phân tích thực trạng áp dụng pháp luật trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp năm 1999 đến năm 2018, đồng thời đối chiếu với các quy chuẩn của Luật Doanh nghiệp năm 2014 và Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2012.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế, nâng cao tỷ lệ minh bạch pháp lý cho thị trường dịch vụ tư vấn, tạo điều kiện để các tổ chức hành nghề luật sư nâng cao năng lực cạnh tranh trước các cam kết thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương với 11 quốc gia thành viên ký kết vào tháng 3 năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết kinh tế pháp lý hiện đại làm nền tảng phân tích:

• Lý thuyết quản trị công ty dịch vụ chuyên nghiệp: Dựa trên các luận điểm quản trị tổ chức dịch vụ pháp lý hiện đại, lý thuyết này tập trung vào mối quan hệ giữa uy tín cá nhân của luật sư, đạo đức nghề nghiệp và sự phát triển bền vững của tổ chức.
• Lý thuyết đối nhân và trách nhiệm liên đới: Tiếp cận bản chất pháp lý của công ty hợp danh như một cấu trúc doanh nghiệp dựa trên sự tin cậy tuyệt đối giữa các thành viên, nơi trách nhiệm tài sản không chỉ dừng lại ở vốn góp mà gắn liền với tài sản cá nhân.

Bên cạnh hai lý thuyết trụ cột, nghiên cứu làm sáng tỏ các khái niệm trọng tâm:

• Công ty luật hợp danh: Tổ chức hành nghề luật sư do ít nhất 2 luật sư thành lập, có tư cách pháp nhân và không có thành viên góp vốn.
• Thành viên hợp danh: Luật sư có chứng chỉ hành nghề, cùng liên đới chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi nghĩa vụ tài chính của công ty.
• Trách nhiệm vô hạn: Chế độ trách nhiệm tài sản mà thành viên phải dùng toàn bộ tài sản hiện có của mình để thanh toán các nghĩa vụ nợ khi tài sản của công ty không đủ chi trả.
• Dịch vụ pháp lý: Hoạt động đại diện tố tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác theo quy định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ báo cáo tổng kết của Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các số liệu thống kê thương mại quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 1.525 tổ chức hành nghề luật sư và 4.350 luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2016, kết hợp với tập dữ liệu 9.231 luật sư được cấp thẻ trên toàn quốc tính đến tháng 9 năm 2014 và 9.500 luật sư tập sự tính đến tháng 3 năm 2015.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp thống kê toàn diện dữ liệu quản lý hành chính tư pháp. Mẫu tập trung phân tích sâu các tổ chức hành nghề tại Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đại diện cho khu vực đô thị có mật độ giao dịch kinh tế cao nhất.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp phân tích quy phạm và xã hội học pháp luật là nhằm phát hiện các điểm xung đột giữa Luật Doanh nghiệp năm 2014 và Luật Luật sư sửa đổi năm 2012. Việc phân tích văn bản kết hợp thực tiễn giúp đánh giá khách quan mức độ tương thích của pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt quá trình lập pháp từ năm 1986 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực trạng pháp luật đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Xung đột trực tiếp về tỷ lệ biểu quyết khi thành viên rút vốn: Khoản 3 Điều 175 Luật Doanh nghiệp năm 2014 quy định thành viên hợp danh được quyền chuyển nhượng phần vốn góp nếu được sự đồng ý của tất cả các thành viên hợp danh còn lại (tỷ lệ 100%). Ngược lại, Khoản 4 Điều 177 và Điều 180 của cùng văn bản luật lại quy định thành viên có quyền rút vốn nếu được ít nhất 2/3 tổng số thành viên hợp danh chấp thuận (tương đương khoảng 66,7%). Sự mâu thuẫn 33,3% trong ngưỡng biểu quyết tạo ra lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng khi giải quyết quyền lợi thành viên.
• Rào cản tuyệt đối về năng lực huy động vốn: Công ty luật hợp danh bị hạn chế 100% khả năng phát hành cổ phiếu và không được phép phát hành trái phiếu doanh nghiệp, dù Khoản 2 Điều 2 Luật Doanh nghiệp năm 2014 công nhận công ty hợp danh có tư cách pháp nhân. Điều này khiến các công ty luật hợp danh chỉ có thể mở rộng quy mô thông qua tích lũy lợi nhuận hoặc vay tín dụng thông thường.
• Tỷ lệ áp dụng mô hình công ty luật hợp danh còn rất thấp trong thực tế: Mặc dù Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu 1.525 tổ chức hành nghề luật sư vào năm 2016, phần lớn các luật sư đều ưu tiên thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn một hoặc hai thành viên và văn phòng luật sư. Tâm lý e ngại chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân là nguyên nhân chính khiến mô hình hợp danh bị bỏ ngỏ.
• Mức độ hội nhập quốc tế của hệ thống thể chế thương mại còn khoảng cách: Theo báo cáo của Trung tâm Thương mại Quốc tế phối hợp cùng Bộ Công thương, Việt Nam mới tham gia 52 trong tổng số 210 điều ước quốc tế quan trọng về thương mại, đạt tỷ lệ 24,76%. Tỷ lệ này thấp hơn mức trung bình 28,10% của khu vực châu Á (59 trên 210 điều ước) và mức trung bình 34,28% của toàn cầu (72 trên 210 điều ước), đặt Việt Nam ở vị trí 132 trên 192 quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ sự bất cập trong nhận thức lý luận lập pháp. Pháp luật Việt Nam ghi nhận công ty hợp danh có tư cách pháp nhân, nhưng lại quy định thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm vô hạn và liên đới. Điều này tạo ra sự mâu thuẫn với nguyên tắc nền tảng của Bộ luật Dân sự năm 2015, vốn xác định thành viên pháp nhân không chịu trách nhiệm thay cho pháp nhân đối với các giao dịch dân sự.

Khi đối chiếu với thông lệ quốc tế, các quốc gia như Nhật Bản, Hy Lạp, Ý, Mexico hay Brazil hoàn toàn không chấp nhận mô hình công ty luật trách nhiệm hữu hạn cho nghề luật sư. Tại Nhật Bản, nơi tỷ lệ đỗ kỳ thi tư pháp quốc gia chỉ đạt khoảng 3% vào năm 2005 và học viên phải trải qua 1,5 năm đào tạo bắt buộc tại Viện Đào tạo Pháp luật, mô hình hợp danh được coi là điều kiện bắt buộc để bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và sự tận tâm cao nhất với thân chủ.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, các kết quả so sánh có thể được trình bày thông qua bảng tổng hợp đối chiếu 3 tiêu chí: Chế độ trách nhiệm tài sản, Quyền phát hành trái phiếu, và Tư cách pháp nhân giữa 3 loại hình tổ chức hành nghề luật sư (Văn phòng luật sư, Công ty luật TNHH, Công ty luật hợp danh). Đồng thời, biểu đồ cột có thể minh họa trực quan sự chênh lệch về số lượng điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia (52 điều ước) so với mức bình quân châu Á (59 điều ước) và thế giới (72 điều ước), giúp các nhà làm chính sách nhận diện ngay độ trễ hội nhập.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy mô hình công ty luật hợp danh phát triển mạnh mẽ, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Thống nhất quy định pháp luật về cơ chế rút vốn và chuyển nhượng vốn: Quốc hội và cơ quan chủ trì soạn thảo luật cần sửa đổi các điều khoản mâu thuẫn tại Luật Doanh nghiệp. Quy định rõ ràng một tỷ lệ chấp thuận duy nhất là 75% (3/4) tổng số thành viên hợp danh đối với quyết định cho phép rút vốn hoặc chuyển nhượng phần vốn góp, loại bỏ sự xung đột giữa mức 100% và 66,7%. Mục tiêu là giải quyết dứt điểm 100% các tranh chấp nội bộ phát sinh từ việc rút vốn trong giai đoạn 2019 - 2025.
• Hoàn thiện cơ chế tài chính và chế định bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp: Bộ Tư pháp phối hợp cùng Bộ Tài chính ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn cơ chế cho phép công ty luật hợp danh phát hành trái phiếu riêng lẻ không chuyển đổi để tiếp cận nguồn vốn trung hạn. Đồng thời, chuẩn hóa mức trách nhiệm bảo hiểm nghề nghiệp bắt buộc, yêu cầu 100% các công ty luật hợp danh phải tham gia bảo hiểm tương ứng với quy mô vụ việc thực hiện.
• Tối ưu hóa quy trình thủ tục hành chính tại cơ quan quản lý tư pháp: Ủy ban nhân dân và Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh cần áp dụng dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4, rút ngắn thời gian cấp Giấy đăng ký hoạt động từ 10 ngày làm việc xuống còn 5 đến 7 ngày làm việc. Thời gian cấp phép đăng ký hoạt động chi nhánh cần giảm từ 7 ngày làm việc xuống còn 3 đến 4 ngày làm việc.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn mực đạo đức của đội ngũ luật sư: Liên đoàn Luật sư Việt Nam cùng các Đoàn luật sư địa phương triển khai chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc tối thiểu 20 giờ mỗi năm cho toàn bộ hơn 4.350 luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung vào kỹ năng tranh tụng quốc tế, sở hữu trí tuệ và xử lý tranh chấp thương mại xuyên biên giới trong khuôn khổ hiệp định CPTPP.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu chuyên khảo mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

• Luật sư sáng lập và nhà quản lý tổ chức hành nghề luật sư: Hỗ trợ xây dựng bản điều lệ công ty chặt chẽ, tối ưu hóa cơ cấu phân chia quyền lực nội bộ, thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro pháp lý liên đới và xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ pháp lý theo chuẩn quốc tế.
• Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Cung cấp cứ liệu thực chứng cho Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh và Quốc hội trong việc rà soát, sửa đổi các văn bản luật chuyên ngành, đồng bộ hóa Luật Luật sư và Luật Doanh nghiệp.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên luật: Là tài liệu tham khảo chất lượng cao phục vụ giảng dạy và nghiên cứu các chuyên đề về Luật Kinh tế, Quản trị tổ chức dịch vụ chuyên nghiệp và Pháp luật về thương nhân.
• Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước: Giúp hiểu rõ địa vị pháp lý, mức độ an toàn và chế độ chịu trách nhiệm của các đối tác tư vấn pháp lý khi giao kết các hợp đồng kinh tế quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

• Công ty luật hợp danh tại Việt Nam có tư cách pháp nhân hay không? Theo quy định tại Điều 74 Bộ luật Dân sự năm 2015 và Khoản 2 Điều 2 Luật Doanh nghiệp năm 2014, công ty luật hợp danh có tư cách pháp nhân đầy đủ kể từ ngày được Sở Tư pháp cấp Giấy đăng ký hoạt động. Tuy nhiên, tư cách pháp nhân này mang tính đặc thù vì các thành viên hợp danh vẫn phải chịu trách nhiệm vô hạn và liên đới bằng toàn bộ tài sản cá nhân đối với các nghĩa vụ nợ của công ty.

• Công ty luật hợp danh có được tiếp nhận thành viên góp vốn thông thường không? Theo quy định tại Điều 34 Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012), công ty luật hợp danh tại Việt Nam do ít nhất 2 luật sư thành lập và không có thành viên góp vốn. Toàn bộ thành viên của công ty bắt buộc phải là luật sư có chứng chỉ hành nghề, khác với mô hình công ty hợp danh thương mại thông thường theo Luật Doanh nghiệp năm 2014.

• Sự mâu thuẫn về tỷ lệ biểu quyết khi thành viên rút vốn xảy ra ở những điều khoản nào? Sự xung đột thể hiện rõ nét ngay trong Luật Doanh nghiệp năm 2014. Khoản 3 Điều 175 yêu cầu phải có 100% sự đồng thuận của các thành viên hợp danh còn lại khi một thành viên chuyển nhượng phần vốn góp. Tuy nhiên, Khoản 4 Điều 177 và Điều 180 lại cho phép thành viên rút vốn khi có 2/3 (khoảng 66,7%) tổng số thành viên chấp thuận, tạo ra độ chênh lệch 33,3%.

• Thời gian giải quyết thủ tục đăng ký hoạt động công ty luật hợp danh tại Sở Tư pháp là bao lâu? Căn cứ Khoản 3 Điều 35 Luật Luật sư năm 2006, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Tư pháp có trách nhiệm cấp Giấy đăng ký hoạt động cho công ty luật. Trong thời hạn 7 ngày làm việc sau khi nhận giấy đăng ký, Giám đốc công ty phải gửi thông báo bằng văn bản đến Đoàn luật sư nơi mình là thành viên.

• Tại sao các hiệp định thương mại thế hệ mới như CPTPP lại thúc đẩy nhu cầu thành lập công ty luật hợp danh? Hiệp định CPTPP gồm 30 chương đặt ra các tiêu chuẩn khắt khe về đầu tư, sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp kinh doanh. Mô hình công ty luật hợp danh với uy tín gắn liền với trách nhiệm vô hạn của các luật sư thành viên tạo dựng niềm tin pháp lý cao nhất cho các tập đoàn quốc tế khi tìm kiếm dịch vụ tư vấn đầu tư tại Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc bản chất pháp lý đối nhân đặc thù và vai trò trung tâm của công ty luật hợp danh trong công cuộc cải cách tư pháp.
• Khắc họa toàn diện bức tranh thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô 1.525 tổ chức hành nghề luật sư và 4.350 luật sư, chỉ rõ sự mất cân đối khi mô hình hợp danh chưa được tận dụng triệt để.
• Bóc tách chính xác các bất cập thể chế, đặc biệt là mâu thuẫn trong quy định tỷ lệ biểu quyết rút vốn và rào cản huy động vốn trung hạn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về sửa đổi luật, tối ưu hóa thủ tục hành chính tại Sở Tư pháp và chuẩn hóa đào tạo đạo đức nghề nghiệp giai đoạn 2018 - 2025.
• Xác định lộ trình hội nhập quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP.

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Minh Đức là tài liệu khoa học giá trị, đóng góp thiết thực cho quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Các nhà quản lý, giới luật sư và các nhà nghiên cứu hãy cùng tham khảo luận văn để xây dựng nền tảng dịch vụ pháp lý vững mạnh và hội nhập toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY LUẬT HỢP DANH VÀ PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY HỢP DANH 1. Khái quát về công ty luật hợp danh 1. Nhận diện công ty luật hợp danh Ở Việt Nam lâu nay vẫn sử dụng các cụm từ "nghề luật sư", "nghề nghiệp luật sư" và "hành nghề luật sư". Thực ra gọi như vậy không hoàn toàn chính xác về mặt ngôn ngữ.

Bởi vì, "luật sư" là một danh từ chỉ người, chứ không phải dùng để chỉ một nghề. Trong tiếng Anh người ta dùng "Lawyer" (luật sư) và "practice law" (hành nghề luật). Tuy nhiên, việc sử dụng các cụm từ "nghề luật sư" hay "nghề nghiệp luật sư" và "hành nghề luật sư" là phù hợp với thực tiễn của Việt Nam, có thể chấp nhận được, bởi vì nếu dùng cụm từ "nghề luật" thì e rằng theo cách hiểu của ngôn ngữ Việt Nam sẽ quá rộng, không phải chỉ là việc bào chữa, biện hộ trước tòa án và làm tư vấn pháp luật (cung cấp dịch vụ pháp lý) của luật sư. Theo thói quen sử dụng ngôn ngữ Việt Nam trong văn nói cũng như trong văn viết thì cụm từ "nghề luật sư" có thể được chấp nhận, cũng giống như nói "kiến trúc sư" và nghề "kiến trúc sư", "thày thuốc" và "nghề thày thuốc" v.

Pháp lệnh luật sư năm 2001 chính thức chấp nhận các cụm từ "nghề luật sư", "nghề nghiệp luật sư" và "hành nghề luật sư". Hiện nay theo quy định của Luật luật sư năm 2006 thì tổ chức hành nghề luật sư bao gồm: (i) Văn phòng luật sư; (ii) Công ty luật. Công ty luật bao gồm công ty luật hợp danh và công ty luật trách nhiệm hữu hạn [14, Khoản 1 Điều 34]. Tuy nhiên, ở nhiều nước (Hy Lạp, Arhentina, Italia, Mexico, Đài Loan, Brazil, Thuỵ Sỹ, Nhật…), hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn không được chấp nhận vì hình thức này không phù hợp với nghề luật sư là phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với hoạt động nghề nghiệp của mình.

10 Luật sư là nhà chuyên nghiệp, có trách nhiệm cao trước khách hàng cho nên nghề luật sư trên thế giới chủ yếu dưới hai hình thức là Công ty hợp danh và Văn phòng cá nhân. Công ty luật hợp danh là một trong các tổ chức hành nghề luật sư. Công ty luật hợp danh có những nét đặc thù cơ bản sau đây: Thứ nhất, công ty luật hợp danh có tư cách pháp nhân. Công ty LHD là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.

Công ty luật đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có Đoàn luật sư mà Trưởng văn phòng luật sư hoặc Giám đốc công ty luật là thành viên. Công ty luật do luật sư ở các Đoàn luật sư khác nhau cùng tham gia thành lập thì đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có trụ sở của công ty [14, Khoản 1 Điều 35]. Về điểm này có thể nhận thấy: việc đăng ký hoạt động của công ty LHD khác việc đăng ký thành lập đối với các công ty thông thường (công ty thương mại). Các công ty này phải thực hiện việc đăng ký thành lập tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch Đầu tư cấp tỉnh.

Thứ hai, thành viên công ty LHD phải là luật sư. Luật sư phải đáp ứng các điều quy định về năng lực hành vi dân sự, về trình độ năng lực, phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp.Tuy nhiên, điều kiện để trở thành luật sư theo quy định của pháp luật Việt Nam có những điểm khác so với quy định của một số quốc gia khác. Theo quy định của Nhật Bản, người muốn trở thành luật sư trước hết phải tham gia kỳ thi quốc gia. Kỳ thi này được mở cho bất kỳ ai không kể là người tốt nghiệp đại học luật hay chưa có bằng đại học luật, không yêu cầu phải có quốc tịch Nhật Bản, không có bất kỳ một giới hạn nào về bằng cấp, độ tuổi hay giới tính.

Tuy nhiên, đây là một kỳ được đánh giá là khó nhất trong các kỳ thi của Nhật Bản và tỷ lệ đỗ rất thấp nên trên thực tế phần lớn các thí sinh là cử nhân luật. Năm 2005, tỷ lệ thí sinh đỗ kỳ thi này là 11 3. Sự khác biệt lớn nhất trong việc đào tạo nghề ở Nhật bản là sau khi đỗ kỳ thi quốc gia, học sinh học tại Viện Đào tạo và Nghiên cứu pháp luật trong thời gian 1,5 năm và được nhận tiền lương từ chính phủ. Viện là cơ quan trực thuộc Toà án tối cao.

Trong thời gian này, học viên được học lý thuyết đồng thời được làm việc với toà án, viện kiểm sát và các luật sư. Chương trình học tại Viện là chương trình chung cho cả thẩm phán, kiểm sát viên và luật sư. Công ty luật hợp danh do ít nhất hai luật sư thành lập. Công ty luật hợp danh không có thành viên góp vốn.

Quy định này cũng là một điểm khác so với thành viên công ty hợp danh thông thường. Công ty hợp danh thông thường ngoài thành viên hợp danh, công ty có thể có thành viên góp vốn [12, Điều 172]. Công ty luật trách nhiệm hữu hạn bao gồm công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên do ít nhất hai luật sư thành lập.

Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một luật sư thành lập và làm chủ sở hữu [14, Khoản 3 Điều 34]. Thứ ba, về trách nhiệm. Công ty hợp danh thông thường được áp dụng chế độ trách nhiệm hữu hạn đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của công ty, thành viên hợp danh chịụ trách nhiệm vô hạn và thành viên góp vốn chịu trách nhiệm hữu hạn. Công ty luật hợp danh là một công ty hợp danh đặc thù, do đó, các luật sư là thành viên hợp danh sẽ chịu chế độ trách nhiệm vô hạn.

Đối với công ty luật TNHH thì sẽ được áp dụng chế độ trách nhiệm hữu hạn. Tuy nhiên, nếu luật sư hành nghề với tư cách cá nhân thì phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động hành nghề và hoạt động theo loại hình hộ kinh doanh cá thể (trách nhiệm vô hạn) [14, Khoản 1 Điều 49]. 12 Công ty luật thực hiện hành nghề luật sư trong nước và có thể hành nghề luật sư thông qua việc cử luật sư thực hiện dịch vụ pháp lý ở nước ngoài theo yêu cầu của khách hàng. Luật sư thực hiện dịch vụ pháp lý ở nước ngoài phải tuân theo quy định của Luật Luật sư và quy định khác của pháp luật có liên quan [14, Điều 44].

Sự tương đồng và khác biệt giữa công ty luật hợp danh với các tổ chức hành nghề luật sư khác Tổ chức hành nghề luật sư bao gồm: Văn phòng luật sư; Công ty luật hợp danh và công ty luật TNHH [14, Đ. Công ty luật hợp danh, Văn phòng luật sư và công ty luật trách nhiệm hữu hạn có những điểm tương đồng và sự khác biệt cơ bản sau đây: 1. Những điểm tương đồng. Một là, chỉ những người là luật sư mới được tham gia thành lập tổ chức hành nghề luật sư.

Người muốn trở thành luật sư phải là những người có bằng cử nhân luật, đáp ứng các điều kiện về sức khỏe, năng lực, phẩm chất theo quy định của pháp luật. Họ cần phải trải qua thời gian đào tạo nghiệp vụ luật sư với thời gian 12 tháng [15]. Người hoàn thành chương trình đào tạo nghề luật sư được cơ sở đào tạo nghề luật sư cấp Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư [15, Điều 12]. Người có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư đăng ký tập sự tại các tổ chức hành nghề luật sư (Văn phòng luật sư, Công ty luật) với thời gian là 12 tháng (trừ trường hợp được miễn, giảm thời gian tập sự).

Thời gian tính tập sự bắt đầu từ ngày đăng ký tập sự tại Đoàn luật sư (nơi có trụ sở của tổ chức hành nghề luật sư cho người tập sự). Kết thúc thời gian tập sự, những người này tham dự kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư do Liên đoàn luật sư Việt Nam tổ chức trên cơ sở lập danh sách và đề nghị của Đoàn luật sư. Hội đồng kiểm tra cấp Giấy chứng nhận kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư cho những người đủ điều kiện. Giấy 13 chứng nhận kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư là cơ sở pháp lý để Bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam quyết định cấp Giấy chứng chỉ hành nghề luật sư trên cơ sở đề nghị của những người đáp ứng các điều kiện.

Hiện nay, số người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư tăng lên 11. Sau khi được cấp Giấy chứng chỉ hành nghề luật sư, các cá nhân lựa chọn gửi hồ sơ tham gia vào một Đoàn luật sư. Ban Chủ nhiệm đoàn luật sư ra quyết định kết nạp người đó vào Đoàn luật sư khi có đầy đủ hồ sơ hợp lệ, đồng thời đề nghị Liên đoàn luật sư xem xét, cấp thẻ luật sư cho người gia nhập Đoàn luật sư [15, điều 20]. Hai là, Một luật sư chỉ được thành lập hoặc tham gia thành lập một tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương nơi có Đoàn luật sư mà luật sư đó là thành viên.

Quyền thành lập doanh nghiệp là một trong quyền tự do kinh doanh, quyền con người. Tuy nhiên, việc quy định một luật sư chỉ được phép thành lập một tổ chức hành nghề luật sư có lẽ xuất phát từ bản chất pháp lý của loại hình doanh nghiệp này hoặc tính chịu trách nhiệm của luật sư. Tính đến tháng 9/2014, đã có 9.231 người đã được Liên đoàn luật sư Việt Nam cấp Thẻ luật sư [2, tr4]. Tuy nhiên, một điều lưu ý rằng: không phải bất kỳ cá nhân nào khi đã trở thành luật sư đều có thể thành lập hoặc tham gia thành lập ngay tổ chức hành nghề luật sư.

Luật sư thành lập hoặc tham gia thành lập tổ chức hành nghề luật sư phải có ít nhất hai năm hành nghề liên tục làm việc theo hợp đồng lao động cho tổ chức hành nghề luật sư hoặc hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng lao động cho cơ quan, tổ chức [15, Điểm a, khoản 3]. Những điểm khác biệt Thứ nhất, về mô hình. Văn phòng luật sư do một luật sư thành lập được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân.