CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TP & TTTP 1. Ý nghĩa của TP & TTTP 1. Ý nghĩa và yêu cầu quản lý thành phẩm Sản xuất là một quá trình hoạt động có mục đích của con người để tạo ra của cải vật chất và dịch vụ nhằm thảo mãn tiêu dùng của dân cư và xã hội, bù đắp lại những tiêu hao trong quá trình sản xuất, tạo được tích luỹ để tái sản xuất mở rộng. Hoạt động sản xuất của con người là hoạt động tự giác có ý thức và mục đích, nó được lập đi lập lại và không ngừng đổi mới, hình thức quá trình tái sản xuất xã hội bao gồm các giai đoạn sau: Sản xuất – lưu thông – phân phối tiêu dùng sản phẩm xã hội.
Các giai đoạn này diễn ra một cách tuần tự. Tiêu thụ là khâu cuối cùng quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Mọi hoạt động khác nhằm mục đích bán được hàng và thu lợi nhuận.Vì vậy tiêu thụ là nghiệp vụ cơ bản và quan trọng nhất, nó tác dụng đến sự phân phối ngược trở lại các hoạt động khác. Tuy nhiên muốn tiêu thụ được sản phẩm sản xuất ra phải đáp ứng được nhu cầu thường xuyên xuất của xã hội và đảm bảo chất lượng cao.
Các doanh nghiệp sản xuất làm ra các loại sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Các sản phẩm đó được gọi là thành phẩm. Nói một cách đầy đủ hơn: Thành phẩm là sản phẩm đã kết thúc quy trình công nghệ sản xuất do doanh nghiệp thực hiện hoặc thuê ngoài gia công chế biến, đã đem bán hoặc nhập kho để bán. Sản phẩm nói chung đều là kết quả của quá trình sản xuất chế tạo ra nó, có thể là thành phẩm nhưng cũng có thể chưa là thành phẩm.
Ví dụ trong sản xuất công nghiệp, chỉ sản phẩm của bước công nghiệp cuối cùng của 6 Luan van doanh nghiệp và đủ tiêu chuẩn kỹ thuật mới được coi là thành phẩm. Trong xây dựng cơ bản thành phẩm là công trình đã được hoàn thành bàn giao vào sử dụng, còn sản phẩm thì bao gồm cả công trình đã được bàn giao và cả công trình đã hoàn thành theo giai đoạn quy ước được nghiệm thu. Trong sản xuất nông nghiệp thì sản phẩm cũng chính là thành phẩm. Giữa thành phẩm và sản phẩm có giới hạn phạm vi khác nhau.
Khi nói đến thành phẩm là nói đến kết quả của quá trình sản xuất gắn liền với quy trình công nghệ nhất định trong phạm vi một doanh nghiệp. Còn khi nói đến sản phẩm là chỉ nói đến kết quả của qúa trình sản xuất chế tạo ra nó. Về phương diện nào đó thì sản phẩm có phạm vi rộng lớn hơn thành phẩm, vì khi nói đến sản phẩm của một doanh nghiệp nào đó có thể gồm cả thành phẩm và nửa thành phẩm. Nửa thành phẩm là những sản phẩm đã được chế biến xong ở một bước nhất định của quy trình công nghệ (trừ giai đoạn cuối) đã được kiểm nghiệm kiểm tra phù hợp với tiêu chuẩn chất lượng quy định đưa vào nhập kho hay chuyển giao để tiếp tục chế biến hoặc có thể chế biến bán ra ngoài và khi nửa thành phẩm được bán cho khách hàng thì nó cũng có ý nghĩa như thành phẩm.
Thành phẩm nào của doanh nghiệp cũng được biểu hiện trên hai mặt hiện vật và giá trị hay nói cách khác là biểu hiện trên các mặt số lượng, chất lượng và giá trị. Mặt số lượng của thành phẩm phản ánh quy mô thành phẩm mà doanh nghiệp tạo ra nó, được xác định bằng các đơn vị đo lường như kg, lít, mét, cái, bộ …. Chất lượng của thành phẩm phản ánh giá trị sử dụng của thành phẩm và xác định bằng tỷ lệ % tốt, xấu hoặc phẩm cấp (loại 1, loại 2 …) của sản phẩm 7 Luan van Thành phẩm do các doanh nghiệp sản xuất cung cấp cho xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thoả mãn nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội. Đồng thời trong phạm vi doanh nghiệp, khối lượng thành phẩm mà doanh nghiệp hoàn thành trong từng thời kỳ là cơ sở đánh giá quy mô của doanh nghiệp, cung ứng cho nền kinh tế.
Từ đó, tạo cơ sở để các cơ quan chức năng xác định được cân đối cần thiết trong nền kinh tế quốc dân. Thành phẩm là kết qủa của một quá trình lao động sáng tạo của toàn thể cán bộ công nhân viên của doanh nghiệp, là tài sản của một doanh nghiệp, là cơ sở tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Mọi sự tổn thất về thành phẩm đều làm ảnh hưởng đến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hợp đồng kinh tế được ký kết, làm ảnh hưởng đến kết qủa sản xuất kinh doanh của đơn vị khác mà ảnh hưởng trực tiếp đến việc thu hồi vốn, đến đời sống của người lao động.
Chính vì vậy mà yêu cầu quản lý chặt chẽ thành phẩm song song với việc quản lý giám sát thường xuyên về mặt số lượng chất lượng, giá trị, doanh nghiệp phải tăng cường công tác hạch toán thành phẩm góp phần hoàn thiện nâng cao chất lượng cụ thể: - Ở kho phải quản lý sự vận động của từng loại thành phẩm hàng hoá trong quá trình nhập xuất tồn kho thành phẩm, phát hiện kịp thời tình hình thừa thiếu thành phẩm từ đó có biện pháp xử lý thích hợp. - Phân biệt lượng hàng tồn kho cần thiết trong từng trường hợp hàng hoá tồn đọng trong kho không tiêu thụ được đề phòng biện pháp giải quyết tránh ứ đọng vốn. - Bên cạnh đó doanh nghiệp quản lý chặt chẽ, làm tốt công tác kiểm tra chất lượng, thành phẩm có chế độ bảo quản riêng đối với từng loại thành phẩm kịp thời phát hiện những thành phẩm kém phẩm chất tránh trường hợp đưa ra thị trường sản phẩm không có chất lượng. 8 Luan van Cùng với việc thường xuyên tăng cường chất lượng thành phẩm, doanh nghiệp còn phải thường xuyên cải tiến mẫu mã mặt hàng, đa dạng hoá chủng loại để đáp ứng nhiều hơn nữa nhu cầu tiêu dùng của xã hội.
Muốn được như vậy doanh nghiệp phải dự đoán nhanh nhạy, chuẩn xác thị hiếu người tiêu dùng trong từng thời kỳ, tung ra đúng lúc những sản phẩm mà thị trường cần và đáp ứng đủ, phát hiện kịp thời những sản phẩm kém chất lượng để loại bỏ khỏi qúa trình sản xuất, tránh ứ đọng vốn và sử dụng vốn không có hiệu qủa Bên cạnh việc quản lý thành phẩm về mặt số lượng chất lượng thì doanh nghiệp cũng cần phải thường xuyên tổ chức theo dõi, phản ánh chính xác, đầy đủ kịp thời và giám sát chặt chẽ tình hình hiện có, sự biến động của từng loại thành phẩm về mặt giá trị.2 Tiêu thụ thành phẩm và yêu cầu quản lý tiêu thụ thành phẩm Sản phẩm sản xuất ra muốn thoả mãn người tiêu dùng phải thông qua tiêu thụ. Tiêu thụ thành phẩm hay còn gọi là bán hàng, là quá trình trao đổi để thực hiện giá trị của hàng, tức là để chuyển hóa vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị (hàng – tiền). Ngoài thành phẩm là bộ phận chủ yếu, hàng đem tiêu thụ có thể lầ hàng hoá, vật tư hay lao vụ dịch vụ cung cấp cho khách hàng “Hàng” cung cấp để thoả mãn nhu cầu đơn vị khác hoặc của các cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp được gọi là tiêu thụ ngoài. Trường hợp thành phẩm, hàng hoá lao vụ dịch vụ cung cấp giữa các đơn vị trong cùng một tổng công ty, một tập đoàn … được gọi là tiêu thụ nội bộ.
Hàng hoá đem tiêu thụ có thể là thành phẩm hàng hóa, dịch vụ … Thậm chí có thể là bán thành phẩm. Qúa trình tiêu thụ luôn gắn với những 9 Luan van hình thức nhất định, có thể là tiêu thụ trực tiếp, hàng đổi hàng bán trả góp, ký gửi …. Quá trình tiêu thụ kết thúc khi doanh nghiệp nhận được tiền về số hàng đã cung cấp thông qua một số hình thức đã thanh toán như tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, trả góp…. Số tiền doanh nghiệp thu về số lượng hàng hóa cung cấp gọi là doanh thu, hay nói cách khác doanh thu bán hàng là giá trị sản phẩm, hàng hoá dịch vụ mà doanh nghiệp đã bán cung cấp cho khách hàng, là giá trị hàng hoá dư ghi trên hoá đơn, chứng từ liên quan hoặc sự thoả thuận giữa doanh nghiệp và khách hàng.
Do việc áp dụng phương thức bán hàng và phương thức thanh toán khác nhau nên khi xác định doanh thu cũng khác nhau có thể là doanh thu tiền ngay hoặc là doanh thu chưa thu được tiền ngay. Trong quá trình tiêu thụ có thể phát sinh những khoản làm giảm doanh thu như chiết khấu bán hàng, hàng hoá bán bị trả lại, giảm giá hàng bán, thuế doanh thu … Doanh thu bán hàng trừ đi các khoản trên là doanh thu thuần. Đối với doanh nghiệp sản xuất, hoạt động của doanh nghiệp rất đa dạng do đó thu nhập cũng từ nhiều nguồn khác nhau: từ hoạt động sản xuất, từ hoạt động khác. Kết qủa kinh doanh có thể là lãi lỗ do đó quá trình hoạt động sản xuất trong đó có tiêu thụ thành phẩm luôn gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh.
Kết quả sản xuất kinh doanh là chỉ tiêu đánh giá tổng hợp các mặt hoạt động của doanh nghiệp và không chỉ liên quan đến lợi ích của doanh nghiệp cũng như của cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp mà còn liên quan đến Nhà Nước và bên đóng góp vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, tiêu thụ sản phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất cũng như đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. 10 Luan van Xuất phát từ tầm quan trọng của việc tiêu thụ thành phẩm, vì vậy yêu cầu quản lý thường đặt ra là: - Doanh nghiệp phải nắm bắt theo dõi sự vận động của từng loại thành phẩm, hàng hoá trong quá trình nhập xuất tồn thành phẩm, ghi chép kịp thời tránh mất mát hư hỏng trong quá trình tiêu thụ. - Quản lý theo dõi từng phương thức bán hàng từng khách hàng, yêu cầu thanh toán đúng hình thức, đúng hạn để tránh mất mát ứ đọng vốn, bị chiếm dụng vốn.
Doanh nghiệp phải lựa chọn hình thức tiêu thụ phù hợp với thị trường, từng khách hàng nhằm thúc đẩy nhanh chóng quá trình tiêu thụ. Đồng thời làm công tác thăm dò, nghiên cứu thị trường, mở rộng quan hệ buôn bán trong và ngoài nước.