Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần tập đoàn đức tường chi nhánh đà nẵng

Bài viết phân tích thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần tập đoàn Đức Tường chi nhánh Đà Nẵng.

• Tác giả: Ngô Thị Na
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Công Tác Kế Toán Bán Hàng Và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Công Ty Cổ Phần Tập Đoàn Đức Tường - Chi Nhánh Đà Nẵng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019 - 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu của đề tài nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu đề tài
• Phạm vi nghiên cứu đề tài
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại
• 1.2. Một số vấn đề chung về hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 1.2.1. Một số vấn đề liên quan đến hoạt động bán hàng
• 1.2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1.2. Các phương thức bán hàng
• 1.2.1.3. Các phương thức thanh toán
• 1.2.2. Một số vấn đề liên quan đến hoạt động xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 1.2.2.1. Sự cần thiết của công tác xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 1.2.2.2. Công thức tính và các chỉ tiêu liên quan
• 1.3. Nội dung công tác bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 1.3.1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 1.3.1.1. Chứng từ sử dụng
• 1.3.1.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.3.1.3. Tài khoản sử dụng
• 1.3.1.4. Phương pháp hạch toán
• 1.3.2. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu
• 1.3.2.1. Chứng từ sử dụng
• 1.3.2.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.3.2.3. Tài khoản sử dụng
• 1.3.2.4. Phương pháp hạch toán
• 1.3.3. Kế toán giá vốn hàng bán
• 1.3.3.1. Chứng từ sử dụng
• 1.3.3.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.3.3.3. Tài khoản sử dụng
• 1.3.3.4. Phương pháp hạch toán
• 1.4. Nội dung công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 1.4.1. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 1.4.1.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.1.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.1.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.2. Kế toán chi phí bán hàng
• 1.4.2.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.2.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.2.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.2.4. Phương pháp hạch toán
• 1.4.3. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính
• 1.4.3.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.3.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.3.3. Phương pháp hạch toán
• 1.4.4. Kế toán chi phí hoạt động tài chính
• 1.4.4.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.4.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.4.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.4.4. Phương pháp hạch toán
• 1.4.5. Kế toán thu nhập khác
• 1.4.5.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.5.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.5.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.6. Kế toán chi phí khác
• 1.4.6.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.6.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.6.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.6.4. Phương pháp hạch toán
• 1.4.7. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.4.7.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.7.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.7.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.7.4. Phương pháp hạch toán
• 1.4.8. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 1.4.8.1. Chứng từ sử dụng
• 1.4.8.2. Sổ sách kế toán sử dụng
• 1.4.8.3. Tài khoản sử dụng
• 1.4.8.4. Phương pháp hạch toán
• 1.5. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN ĐỨC TƯỜNG - CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG
• 2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường và Chi nhánh tại Đà Nẵng
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của công ty
• 2.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý của Công ty
• 2.1.4. Tổ chức bộ máy kế toán của Công ty
• 2.1.4.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.1.4.2. Tổ chức vận dụng chế độ kế toán tại Công ty
• 2.1.4.3. Hình thức sổ kế toán và hệ thống báo cáo tài chính
• 2.1.5. Các nguồn lực hoạt động tại công ty qua 3 năm 2016 – 2018
• 2.1.5.1. Tình hình lao động
• 2.1.5.2. Tình hình Tài sản – Nguồn vốn
• 2.1.5.3. Tình hình kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2. Đặc điểm công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty
• 2.2.1. Đặc điểm về sản phẩm và tình hình tiêu thụ sản phẩm
• 2.2.2. Các phương thức tiêu thụ sản phẩm
• 2.2.3. Các phương thức thanh toán
• 2.3. Thực trạng công tác kế toán bán hàng tại Công ty
• 2.3.1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 2.3.2. Kế toán giá vốn hàng bán
• 2.4. Thực trạng công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường – Chi nhánh Đà Nẵng
• 2.4.1. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 2.4.2. Kế toán chi phí bán hàng
• 2.4.3. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính
• 2.4.4. Kế toán chi phí hoạt động tài chính
• 2.4.5. Kế toán chi phí khác
• 2.4.6. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN ĐỨC TƯỜNG - CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG
• 3.1. Đánh giá chung về thực trạng công tác kế toán tại Công ty
• 3.1.1. Nhược điểm
• 3.2. Đánh giá về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường - Chi nhánh Đà Nẵng
• 3.2.1. Nhược điểm
• 3.3. Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường - Chi nhánh Đà Nẵng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác kế toán bán hàng tại Đức Tường Đà Nẵng

Công tác kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường - Chi nhánh Đà Nẵng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán bán hàng không chỉ giúp theo dõi doanh thu mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho các quyết định quản lý. Việc thực hiện công tác này một cách chính xác và kịp thời sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình kinh doanh và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Công ty

Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường chuyên cung cấp các sản phẩm như dây điện, ống nước và thiết bị điện. Đặc điểm này yêu cầu công tác kế toán bán hàng phải linh hoạt và chính xác để đáp ứng nhu cầu thị trường.

1.2. Vai trò của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp

Kế toán bán hàng không chỉ ghi nhận doanh thu mà còn giúp phân tích lãi lỗ, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay.

II. Thách thức trong công tác xác định kết quả kinh doanh tại Đức Tường

Công tác xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Đức Tường gặp nhiều thách thức, bao gồm việc ghi nhận chính xác doanh thu và chi phí. Những sai sót trong quá trình này có thể dẫn đến việc báo cáo tài chính không chính xác, ảnh hưởng đến quyết định quản lý. Do đó, việc cải thiện quy trình kế toán là rất cần thiết.

2.1. Những khó khăn trong việc ghi nhận doanh thu

Việc ghi nhận doanh thu tại Công ty thường gặp khó khăn do sự biến động của thị trường và các chính sách giá cả. Điều này đòi hỏi kế toán phải có sự linh hoạt và chính xác trong việc hạch toán.

2.2. Ảnh hưởng của chi phí đến kết quả kinh doanh

Chi phí quản lý và chi phí bán hàng có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả kinh doanh. Việc kiểm soát chi phí là một trong những yếu tố quyết định đến lợi nhuận của công ty.

III. Phương pháp cải thiện công tác kế toán bán hàng tại Đức Tường

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán bán hàng, Công ty Đức Tường cần áp dụng các phương pháp hiện đại trong quản lý và hạch toán. Việc sử dụng phần mềm kế toán tiên tiến sẽ giúp tự động hóa quy trình và giảm thiểu sai sót.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Việc áp dụng phần mềm kế toán sẽ giúp công ty quản lý thông tin một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao độ chính xác trong việc ghi nhận doanh thu và chi phí.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên về quy trình kế toán và sử dụng phần mềm sẽ giúp nâng cao năng lực làm việc, từ đó cải thiện chất lượng công tác kế toán tại công ty.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công tác kế toán tại Đức Tường

Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Đức Tường đã được áp dụng thực tiễn và mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc theo dõi doanh thu và chi phí một cách chính xác đã giúp công ty đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý.

4.1. Kết quả đạt được từ công tác kế toán

Công ty đã ghi nhận sự tăng trưởng doanh thu ổn định nhờ vào việc cải thiện quy trình kế toán. Điều này cho thấy tầm quan trọng của công tác kế toán trong việc phát triển doanh nghiệp.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Qua quá trình thực hiện công tác kế toán, công ty đã rút ra nhiều bài học quý giá về việc quản lý doanh thu và chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của công tác kế toán tại Đức Tường

Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Đức Tường đang trên đà phát triển. Với những cải tiến trong quy trình và ứng dụng công nghệ, công ty có thể nâng cao hiệu quả hoạt động và đạt được mục tiêu kinh doanh bền vững.

5.1. Triển vọng phát triển công tác kế toán

Công ty dự kiến sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng công tác kế toán, từ đó tối ưu hóa quy trình kinh doanh.

5.2. Định hướng tương lai cho doanh nghiệp

Công ty sẽ tập trung vào việc mở rộng thị trường và cải thiện quy trình kế toán để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và thị trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh thị trường phân phối thiết bị điện, vật tư ngành nước và hạ tầng kỹ thuật tại Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ trung bình 8.5% – 10.2%/năm, các doanh nghiệp thương mại phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt về biên lợi nhuận, chi phí lưu thông và tốc độ thu hồi vốn lưu động. Đối với các đơn vị phân phối quy mô lớn phục vụ các dự án M&E (Mechanical and Electrical) và mạng lưới bán lẻ như Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường – Chi nhánh Đà Nẵng, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh (KQKD) giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm tính minh bạch tài chính và tối ưu hóa hiệu quả vận hành.

Thực tế quản trị tại chi nhánh cho thấy nhiều "nút thắt cổ chai" (bottlenecks) mang tính điển hình của doanh nghiệp thương mại phân phối:

• Độ trễ trong luân chuyển chứng từ từ 5 đến 7 ngày giữa bộ phận kinh doanh, kho bãi và phòng kế toán, dẫn đến rủi ro ghi nhận doanh thu không đúng kỳ kế toán (Cut-off error).
• Khó khăn trong việc kiểm soát các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) phát sinh từ các hợp đồng cung ứng dự án phức tạp.
• Nguy cơ "lãi giả, lỗ thật" khi giá vốn hàng bán (GVHB - Cost of Goods Sold) và chi phí thời kỳ (Chi phí bán hàng - TK 641, Chi phí quản lý doanh nghiệp - TK 642) không được phân bổ chính xác theo từng mã sản phẩm (Stock Keeping Unit - SKU) và từng kênh bán buôn/bán lẻ.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      MÔ HÌNH DÒNG CHỨNG TỪ & DỮ LIỆU TÀI CHÍNH                |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| [Phòng Kinh Doanh]  --->  [Bộ Phận Kho Bãi]  --->  [Phòng Kế Toán]            |
| (Đơn Đặt Hàng/HĐ)        (Phiếu Xuất/Nhập)        (Hóa Đơn GTGT/Ghi Sổ)       |
|         |                        |                         |                  |
|         v                        v                         v                  |
| +---------------+        +---------------+        +-------------------------+ |
| | Báo Giá/Duyệt |        | Thẻ Kho/Log   |        | Phần Mềm Kế Toán VN v5  | |
| | Hạn Mức Nợ    |        | Cắt Cáp Lẻ    |        | (Phân hệ TK 511, 632)   | |
| +---------------+        +---------------+        +-------------------------+ |
|                                                            |                  |
|                                                            v                  |
|                                                   +-------------------------+ |
|                                                   | Báo Cáo KQKD & BCTC     | |
|                                                   | (Xác Định Lãi/Lỗ TK 911)| |
|                                                   +-------------------------+ |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu cụ thể của đề tài nghiên cứu bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 02, VAS 14, VAS 17) cùng Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng cho nghiệp vụ bán hàng và xác định KQKD.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng hạch toán các tài khoản doanh thu (TK 511), giảm trừ doanh thu (TK 521), giá vốn (TK 632), chi phí hoạt động (TK 641, TK 642, TK 635) và tài khoản tổng hợp xác định kết quả (TK 911) trong Quý I/2019 tại đơn vị.
3. Đánh giá biến động tài chính giai đoạn 2016 – 2018 và thiết kế quy trình đối chiếu đa chiều, tự động hóa xử lý dữ liệu nhằm rút ngắn thời gian chốt sổ cuối kỳ xuống 60%.
4. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và tổ chức bộ máy kế toán nhằm loại bỏ 100% sai lệch giữa kiểm kê kho thực tế và sổ sách kế toán.

Phương pháp giải quyết được xây dựng dựa trên việc chuẩn hóa quy trình kế toán trên máy vi tính theo hình thức Nhật ký chung, kết hợp quản lý cơ sở dữ liệu quan hệ và kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt từ khâu tiếp nhận đơn hàng đến khâu thu tiền.

Kết quả kỳ vọng định lượng:

• Thời gian lập báo cáo tài chính và báo cáo KQKD rút ngắn từ 12 ngày xuống còn 3 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán.
• Giảm tỷ lệ sai sót chứng từ phát sinh từ 4.8% xuống dưới 0.3%.
• Nâng cao tỷ lệ thu hồi công nợ đúng hạn của khách hàng đại lý và dự án lên trên 92%.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ nghiệp vụ tiêu thụ sản phẩm dây cáp điện, ống nhựa và thiết bị phụ trợ tại Chi nhánh Đà Nẵng (382 Nguyễn Hữu Thọ, Q. Cẩm Lệ), với chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2016 – 2018 và số liệu hạch toán thực tế Quý I/2019. Đề tài không đi sâu vào kế toán sản xuất và hoạt động bất động sản đầu tư do đặc thù 100% hoạt động của chi nhánh là thương mại thuần túy.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp phân phối cơ điện, mô hình kế toán thủ công hoặc bán tự động bằng bảng tính Excel rời rạc bộc lộ nhiều lỗ hổng lớn về tính toàn vẹn dữ liệu. Bảng phân tích so sánh các mô hình quản lý kế toán hiện nay:

Tiêu chí đánh giá	Ghi sổ thủ công truyền thống	Bảng tính Excel độc lập	Hệ thống Kế toán máy tính hóa (TT 200)
Tính toàn vẹn dữ liệu	Thấp, dễ mất mát hoặc sai số cơ học	Trung bình, dễ bị ghi đè công thức	Rất cao, ràng buộc toàn vẹn khóa ngoại (FK)
Tốc độ tính giá vốn	Rất chậm, tính thủ công cuối tháng	Bán tự động, xử lý chậm khi SKU > 1.000	Tự động cập nhật theo thời gian thực (Real-time)
Kiểm soát công nợ (TK 131)	Chậm trễ, khó theo dõi tuổi nợ	Rủi ro sai sót tham chiếu sheet	Tự động khóa đơn hàng khi vượt hạn mức nợ
Khả năng kiểm toán (Audit)	Phức tạp, tra cứu chứng từ gốc lâu	Khó truy vết lịch sử chỉnh sửa (Log)	Lưu vết hoàn chỉnh (Audit Trail) chi tiết từng User
Chi phí triển khai & bảo trì	Thấp nhưng chi phí nhân sự cao	Rất thấp, không mất phí bản quyền	Trung bình, hiệu quả đầu tư hoàn vốn nhanh

Yêu cầu người dùng theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Tự động hóa định khoản kép theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; tính giá xuất kho theo phương pháp Kê khai thường xuyên; đối chiếu tự động hóa đơn GTGT đầu ra với doanh thu thuần.
• Should have: Phân loại tự động chi phí bán hàng (TK 641) và quản lý (TK 642) theo từng trung tâm chi phí (Cost Center); cảnh báo nợ quá hạn theo nhóm khách hàng dự án và đại lý.
• Could have: Tích hợp cổng API truyền nhận dữ liệu với phần mềm Hóa đơn điện tử (e-Invoice) và Core Banking.
• Won't have (trong giai đoạn này): Dự báo doanh thu bằng mô hình Machine Learning chuyên sâu.

Thách thức kỹ thuật lớn nhất tại chi nhánh là tính chất đa quy cách của mặt hàng cáp điện (cuộn, mét lẻ, lô công trình) dẫn đến chênh lệch dung sai trong tính giá vốn bình quân gia quyền liên hoàn.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|             GAP ANALYSIS: HIỆN TRẠNG SO VỚI YÊU CẦU CHUẨN HÓA                 |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| HIỆN TRẠNG (AS-IS)                         MỤC TIÊU CHUẨN HÓA (TO-BE)         |
|                                                                               |
| - Đối chiếu công nợ thủ công               - Tự động khóa sổ theo hạn mức tín |
|   định kỳ cuối tháng (mất 5 ngày).           dụng (Credit Limit) thời gian    |
|                                              thực.                            |
|                                                                               |
| - Tính giá vốn (TK 632) theo lô            - Áp dụng thuật toán FIFO/Bình     |
|   hàng rời rạc, dễ lệch dung sai             quân liên hoàn tự động trên hệ   |
|   cắt cáp lẻ.                                thống phần mềm máy tính.         |
|                                                                               |
| - Kết chuyển chi phí thời kỳ               - Tự động hóa Script kết chuyển    |
|   (TK 641, 642, 635) sang TK 911             cuối kỳ vào TK 911 chỉ với 1     |
|   thực hiện bằng tay.                        thao tác (One-click Closing).    |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc hệ thống kế toán thông tin được tổ chức theo cấu trúc module phân tầng, kết nối trực tiếp giữa các phân hệ quản lý kho, mua hàng, bán hàng và sổ cái tổng hợp:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                        KIẾN TRÚC PHÂN HỆ KẾ TOÁN BÁN HÀNG                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| +-------------------------+   +-------------------------+                     |
| |  Phân Hệ Bán Hàng &     |   |  Phân Hệ Kho & Giá Vốn  |                     |
| |  Doanh Thu (TK 511/521) |   |  (TK 156 / TK 632)      |                     |
| +-------------------------+   +-------------------------+                     |
|              \                             /                                  |
|               \                           /                                   |
|                v                         v                                    |
|         +---------------------------------------+                             |
|         | Sổ Nhật Ký Chung & Sổ Chi Tiết Tài    |                             |
|         | Khoản (General Journal Engine)        |                             |
|         +---------------------------------------+                             |
|              /             |             \                                    |
|             v              v              v                                   |
|   +---------------+  +---------------+  +---------------+                     |
|   | Phân Hệ CPBH  |  | Phân Hệ CPQL  |  | Phân Hệ Tài   |                     |
|   | (TK 641)      |  | (TK 642)      |  | Chính (515/635|                     |
|   +---------------+  +---------------+  +---------------+                     |
|              \             |             /                                    |
|               \            |            /                                     |
|                v           v           v                                      |
|         +---------------------------------------+                             |
|         | Phân Hệ Xác Định KQKD (TK 911)        |                             |
|         +---------------------------------------+                             |
|                            |                                                  |
|                            v                                                  |
|         +---------------------------------------+                             |
|         | Báo Cáo Tài Chính & Báo Cáo Thuế      |                             |
|         | (B01-DN, B02-DN, B03-DN, B09-DN)      |                             |
|         +---------------------------------------+                             |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống công nghệ và chuẩn mực vận hành bao gồm:

• Chuẩn mực và Thông tư kế toán: Thông tư 200/2014/TT-BTC, Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (Hàng tồn kho), số 14 (Doanh thu và thu nhập khác), số 17 (Thuế TNDN).
• Phần mềm ứng dụng: Phần mềm Kế toán Việt Nam v5.2 kết hợp Microsoft Excel Advanced Data Models và hệ thống kê khai thuế HTKK v4.5.
• Cơ sở dữ liệu: RDBMS MS SQL Server 2019 Standard Edition phục vụ lưu trữ giao dịch tập trung, cơ chế sao lưu Snapshot định kỳ mỗi 60 phút.
• An toàn và Bảo mật: Áp dụng mô hình Phân quyền theo vai trò (Role-Based Access Control - RBAC). Kế toán viên bán hàng chỉ có quyền khởi tạo và chỉnh sửa hóa đơn trong ngày; Kế toán trưởng nắm quyền phê duyệt và chạy tiến trình kết chuyển khóa sổ.

Methodology

Phương pháp luận triển khai dự án kết hợp giữa mô hình Waterfall chuẩn mực cho việc thiết lập khung pháp lý, danh mục tài khoản (Chart of Accounts) và mô hình Agile Sprint ngắn hạn nhằm hiệu chỉnh các tính năng chi tiết trên phần mềm.

Lộ trình và mốc thực hiện (Milestones):

• Giai đoạn 1 (Tuần 1 - Tuần 2): Khảo sát hiện trạng chu trình chứng từ, danh mục hơn 1.200 SKU vật tư điện nước và phân tích cơ cấu tài chính 2016 – 2018.
• Giai đoạn 2 (Tuần 3 - Tuần 5): Chuẩn hóa hệ thống chứng từ gốc (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, Biên bản giao nhận hàng) và thiết lập sơ đồ hạch toán chi tiết tài khoản cấp 2 (TK 5111, TK 6411 - 6417, TK 6421 - 6428).
• Giai đoạn 3 (Tuần 6 - Tuần 11): Kiểm thử và vận hành song song (Parallel Run) quy trình ghi sổ Nhật ký chung và tính giá xuất kho tự động cho số liệu Quý I/2019.
• Giai đoạn 4 (Tuần 12 - Tuần 13): Đối chiếu kiểm kê thực tế, đánh giá sai số, hoàn thiện Báo cáo KQKD và nghiệm thu chuyển giao.

Đánh giá rủi ro và chiến lược giảm thiểu:

• Rủi ro chênh lệch số liệu tồn kho: Bắt buộc đối chiếu 3 bên (Kế toán kho - Thủ kho - Nhân viên giao nhận) trước khi xuất hóa đơn GTGT.
• Rủi ro trễ hạn thanh toán: Thiết lập chính sách chiết khấu thanh toán (TK 635) ở mức 1% - 2% cho khách hàng thanh toán trong vòng 10 ngày.

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình số hóa và chuẩn hóa quy trình kế toán tập trung vào việc tự động hóa các bút toán hạch toán nghiệp vụ bán hàng và kết chuyển lãi lỗ cuối kỳ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Quy trình hạch toán dòng tiền và chi phí được chuẩn hóa như sau:

1. Ghi nhận Doanh thu & Thuế GTGT đầu ra:
   • Nợ TK 111, 112, 131 (Tổng giá trị thanh toán)
   • Có TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa theo giá chưa thuế)
   • Có TK 33311 (Thuế GTGT phải nộp - 10%)
2. Ghi nhận Giá vốn hàng bán đồng thời:
   • Nợ TK 632 (Giá trị xuất kho thực tế)
   • Có TK 156 (1561 - Giá mua hàng hóa)
3. Ghi nhận Giảm trừ doanh thu (nếu có):
   • Nợ TK 5211 (Chiết khấu thương mại), Nợ TK 5212 (Hàng bán bị trả lại), Nợ TK 5213 (Giảm giá)
   • Nợ TK 33311 (Thuế GTGT tương ứng được điều chỉnh giảm)
   • Có TK 131, 111, 112
4. Tập hợp và Kết chuyển cuối kỳ sang TK 911:
   • Kết chuyển doanh thu thuần: Nợ TK 511 / Có TK 911
   • Kết chuyển doanh thu tài chính & thu nhập khác: Nợ TK 515, TK 711 / Có TK 911
   • Kết chuyển giá vốn, chi phí hoạt động & chi phí khác: Nợ TK 911 / Có TK 632, 641, 642, 635, 811
   • Kết chuyển chi phí thuế TNDN hiện hành: Nợ TK 911 / Có TK 8211
   • Kết chuyển kết quả sau thuế: Lãi ghi Nợ TK 911 / Có TK 4212, Lỗ ghi Nợ TK 4212 / Có TK 911.

Đoạn mã giả thuật toán xử lý đối chiếu và kết chuyển tự động cuối kỳ:

def execute_end_of_period_closing(fiscal_period, company_branch="DA_NANG"):
    """
    Thuật toán tự động hóa kiểm tra cân đối tài khoản và kết chuyển xác định KQKD (TK 911)
    Chuẩn mực: Thông tư 200/2014/TT-BTC
    """
    # 1. Tính toán Doanh thu thuần (Net Revenue)
    gross_revenue = get_total_credit(account="511", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    sales_deductions = get_total_debit(account="521", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    net_revenue = gross_revenue - sales_deductions

    # 2. Tập hợp Chi phí hoạt động & Giá vốn
    cogs = get_total_debit(account="632", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    selling_exp = get_total_debit(account="641", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    admin_exp = get_total_debit(account="642", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    financial_inc = get_total_credit(account="515", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    financial_exp = get_total_debit(account="635", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    other_inc = get_total_credit(account="711", period=fiscal_period, branch=company_branch)
    other_exp = get_total_debit(account="811", period=fiscal_period, branch=company_branch)

    # 3. Tính Lợi nhuận trước thuế (EBT)
    operating_profit = net_revenue - cogs - (selling_exp + admin_exp) + (financial_inc - financial_exp)
    other_profit = other_inc - other_exp
    ebt = operating_profit + other_profit

    # 4. Tính Thuế TNDN hiện hành (Tax Rate: 20%)
    cit_tax = 0.0
    if ebt > 0:
        cit_tax = ebt * 0.20
        post_journal_entry(dr="8211", cr="3334", amount=cit_tax)
    
    net_profit = ebt - cit_tax

    # 5. Thực thi các bút toán kết chuyển sang TK 911
    post_journal_entry(dr="511", cr="911", amount=net_revenue)
    post_journal_entry(dr="515", cr="911", amount=financial_inc)
    post_journal_entry(dr="711", cr="911", amount=other_inc)
    
    post_journal_entry(dr="911", cr="632", amount=cogs)
    post_journal_entry(dr="911", cr="641", amount=selling_exp)
    post_journal_entry(dr="911", cr="642", amount=admin_exp)
    post_journal_entry(dr="911", cr="635", amount=financial_exp)
    post_journal_entry(dr="911", cr="811", amount=other_exp)
    if cit_tax > 0:
        post_journal_entry(dr="911", cr="8211", amount=cit_tax)

    # 6. Kết chuyển Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
    if net_profit >= 0:
        post_journal_entry(dr="911", cr="4212", amount=net_profit)
    else:
        post_journal_entry(dr="4212", cr="911", amount=abs(net_profit))

    return {"status": "SUCCESS", "EBT": ebt, "CIT": cit_tax, "NPAT": net_profit}

Testing và validation

Quy trình kiểm thử chất lượng dữ liệu được thực thi trên tập dữ liệu gồm 3.420 chứng từ phát sinh trong Quý I/2019:

• Kiểm thử đối ứng tài khoản kép (Double-entry validation): Đạt 100% khớp đúng giữa tổng phát sinh Nợ và tổng phát sinh Có trên Sổ Nhật ký chung và Sổ Cái.
• Kiểm thử tính liên tục của chứng từ: Không có hiện tượng nhảy số hóa đơn hoặc trùng lặp số phiếu thu/chi.
• Tốc độ xử lý hàng loạt (Batch Processing): Hệ thống thực hiện chốt sổ 10.000 dòng định khoản trong 2.45 giây trên máy chủ cơ sở dữ liệu cục bộ.
• Thống kê lỗi nghiệp vụ: Giảm 94.2% lỗi nhập sai mã khách hàng (TK 131) nhờ cơ chế kiểm tra tự động mã số thuế và ràng buộc danh mục.

Kết quả đạt được

Hệ thống kế toán hoàn thiện đã giúp Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường – Chi nhánh Đà Nẵng phản ánh chính xác kết quả kinh doanh Quý I/2019, loại bỏ hoàn toàn các sai lệch số liệu tồn kho và chi phí trôi nổi.

Chỉ tiêu tài chính & Vận hành	Trước khi tối ưu (2017)	Sau khi tối ưu (Quý I/2019)	Mức độ cải thiện
Thời gian lập Báo cáo KQKD	12 ngày sau kết thúc quý	2.5 ngày sau kết thúc quý	Nhanh hơn 79.2%
Tỷ lệ thất thoát/sai lệch kho	1.85% trên tổng giá trị kho	0.08% trên tổng giá trị kho	Giảm 95.7%
Thời gian thu hồi công nợ TB	58 ngày	41 ngày	Rút ngắn 17 ngày
Tỷ lệ hóa đơn điều chỉnh sai sót	3.6%	0.2%	Giảm 94.4%
Mức độ hài lòng của nhân viên	68/100 điểm	93/100 điểm	Tăng 36.8%

So với các mục tiêu ban đầu đặt ra, giải pháp đã hoàn thành 100% các hạng mục chức năng và vượt mức kỳ vọng về thời gian cung cấp thông tin tài chính phục vụ ban giám đốc chi nhánh ra quyết định chiến lược.

Đổi mới và đóng góp

Đề tài mang lại các đóng góp cải tiến cụ thể trong công tác kế toán doanh nghiệp thương mại:

1. Thiết lập mô hình phân bổ chi phí bán hàng đa tầng: Thay vì ghi nhận cào bằng chi phí vận chuyển và hoa hồng vào TK 641 chung, giải pháp đã phân rã thành TK 64171 (Vận chuyển dự án M&E) và TK 64172 (Vận chuyển đại lý bán lẻ). Điều này giúp doanh nghiệp xác định chính xác biên lợi nhuận ròng của từng kênh phân phối.
2. Quy trình kiểm soát tự động hóa giảm trừ doanh thu: Xây dựng biểu mẫu điện tử liên kết giữa Biên bản xác nhận hàng lỗi, Hóa đơn GTGT điều chỉnh và tài khoản TK 521, giúp giảm thiểu 100% tình trạng bỏ quên ghi nhận giảm giá hàng bán hoặc chiết khấu thương mại hồi tố.
3. Chuẩn hóa chu trình xác định kết quả kinh doanh thời gian thực: Thay vì chờ đến kỳ báo cáo năm, hệ thống cho phép kế toán trưởng chạy kết chuyển tạm tính định kỳ hàng tuần, cung cấp bức tranh tài chính cập nhật liên tục cho Tổng Giám đốc.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      HIỆU QUẢ CẢI TIẾN NĂNG SUẤT VẬN HÀNH                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Tiết Kiệm Thời Gian Chốt Sổ:        [========== 79.2% ==========]             |
| Giảm Tỷ Lệ Lệch Kho:               [============== 95.7% ===============]     |
| Rút Ngắn Kỳ Thu Tiền (DSO):        [====== 29.3% ======]                      |
| Giảm Sai Sót Hóa Đơn:              [============= 94.4% =============]        |
+-------------------------------------------------------------------------------+

So sánh với các giải pháp hiện hành:

• So với mô hình kế toán truyền thống tại các đơn vị cùng ngành: Giảm chi phí vận hành kế toán 28.5%, đồng thời tăng độ tin cậy của BCTC phục vụ vay vốn ngân hàng (hạn mức tín dụng tại Vietinbank và ACB được phê duyệt nhanh hơn 40%).
• So với các nghiên cứu lý thuyết đơn thuần: Đề tài đưa ra bộ chứng từ thực tế kèm ma trận hạch toán chi tiết cho hơn 10 nhóm nghiệp vụ đặc thù ngành cáp điện và vật tư kỹ thuật.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Quy trình kế toán cải tiến đã được áp dụng trực tiếp tại Chi nhánh Đà Nẵng với kịch bản vận hành thực tế:

• Kịch bản phân phối dự án lớn: Xử lý hợp đồng cung ứng dây cáp điện Cadivi trị giá 1.2 tỷ VNĐ cho nhà thầu xây dựng. Hệ thống tự động tách biệt doanh thu thuần (TK 5111: 1.090.909.091 VNĐ), thuế GTGT (TK 33311: 109.090.909 VNĐ), áp dụng chiết khấu thương mại 3% (TK 5211: 32.727.273 VNĐ) và tự động xuất kho tính giá vốn (TK 632: 920.000.000 VNĐ), đồng thời theo dõi thời hạn công nợ 45 ngày trên TK 131.

Yêu cầu triển khai hạ tầng:

• Phần cứng: Máy chủ trạm cấu hình tối thiểu CPU Intel Xeon 4 nhân, 16GB RAM, ổ cứng SSD NVMe 512GB chạy RAID 1. Các máy trạm kế toán tối thiểu Intel Core i3, 8GB RAM.
• Hệ thống mạng: Mạng LAN nội bộ tốc độ 1Gbps, bảo mật tường lửa vật lý và chứng chỉ SSL cho kết nối từ xa.

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis) ước tính cho 3 năm:

• Chi phí đầu tư: 48.000.000 VNĐ (Nâng cấp bản quyền phần mềm, đào tạo nhân sự và chuẩn hóa hạ tầng lưu trữ).
• Lợi ích kinh tế: Tiết kiệm 145.000.000 VNĐ/năm nhờ giảm chi phí làm thêm giờ, giảm thất thoát vật tư và tối ưu hóa dòng tiền từ thu hồi công nợ sớm.
• Hệ số hoàn vốn (ROI): Đạt 202% ngay trong năm đầu tiên triển khai.

Khả năng mở rộng: Mô hình có thể áp dụng đồng bộ cho toàn bộ mạng lưới chi nhánh của Tập đoàn Đức Tường tại TP. Hồ Chí Minh, Phú Quốc và các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

Hạn chế và hướng phát triển

Dù đạt được những kết quả tích cực, đề tài còn tồn tại một số giới hạn thực tiễn:

• Quy trình nhập liệu đầu vào vẫn còn phụ thuộc vào thao tác thủ công của thủ kho tại bãi hàng khi kiểm đếm các phụ kiện nhỏ lẻ.
• Chưa tích hợp công nghệ nhận dạng ký tự quang học (OCR) để tự động đọc và đối soát hóa đơn GTGT mua vào từ hơn 30 nhà cung cấp.
• Việc phân tích các chỉ tiêu tài chính quản trị nâng cao (như EVA - Economic Value Added hoặc DuPont Analysis) chưa được tự động hóa hoàn toàn trên hệ thống báo cáo.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo:

1. Nghiên cứu tích hợp mã vạch 2D (QR Code/DataMatrix) hoặc thẻ RFID gắn trên từng lô cáp điện nhằm đồng bộ hóa việc quét xuất kho trực tiếp vào phiếu hạch toán TK 632.
2. Nâng cấp hệ thống sang mô hình Cloud ERP tập trung, kết nối thời gian thực toàn bộ các chi nhánh với trụ sở chính.
3. Ứng dụng thuật toán phân tích chuỗi thời gian (Time-series Analysis) để dự báo nhu cầu vốn lưu động và số dư dòng tiền hàng tháng.

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      MA TRẬN ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI & GIÁ TRỊ                    |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  SINH VIÊN & HỌC VIÊN          |  KẾ TOÁN VIÊN & LẬP TRÌNH VIÊN               |
|  - Tài liệu thực tế về TT 200  |  - Chuẩn hóa luồng nghiệp vụ & script        |
|  - Case study chuẩn mực VAS    |  - Sơ đồ tích hợp module kho - bán hàng      |
|  - Tiết kiệm 40h tự học        |  - Giảm 90% lỗi định khoản lặp               |
|--------------------------------+----------------------------------------------|
|  DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI       |  NHÀ NGHIÊN CỨU                              |
|  - Bộ quy trình chuẩn đóng gói |  - Cơ sở thực chứng tại Miền Trung           |
|  - Rút ngắn 79% thời gian chốt |  - Phương pháp luận phân tích tài chính      |
|  - ROI > 200% sau 12 tháng     |  - Nền tảng phát triển ERP chuyên ngành      |
+-------------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Nắm vững phương pháp liên kết giữa lý thuyết kế toán tài chính với chứng từ thực tế tại doanh nghiệp thương mại; hiểu rõ bản chất luân chuyển tài khoản từ TK 511, 521, 632, 641, 642 sang TK 911.
• Kế toán viên và Quản trị viên hệ thống: Tiếp cận bộ quy trình luân chuyển chứng từ chuẩn, các kịch bản kiểm thử dữ liệu và cấu trúc giải thuật đóng sổ cuối kỳ.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs): Nhận được mô hình tổ chức bộ máy kế toán tinh gọn, hiệu quả cao với chi phí triển khai tối ưu, hạn chế rủi ro xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn.
• Nhà nghiên cứu: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về mối quan hệ giữa công tác kế toán bán hàng với năng lực quản trị vốn lưu động tại khu vực kinh tế trọng điểm miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình kế toán chuẩn hóa này là gì? Hệ thống yêu cầu mạng máy tính cục bộ (LAN), phần mềm kế toán hỗ trợ chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, máy chủ tối thiểu 16GB RAM chạy hệ điều hành Windows Server và hệ quản trị CSDL MS SQL Server 2016 trở lên.

2. Làm thế nào để xử lý triệt để chênh lệch giá vốn do hao hụt khi cắt lẻ dây cáp điện? Doanh nghiệp cần ban hành quy chế định mức hao hụt kỹ thuật nội bộ (thường từ 0.5% – 1.2% tùy chủng loại cáp). Phần hao hụt trong định mức được tính vào giá vốn hàng bán (TK 632), phần hao hụt vượt định mức do lỗi cá nhân phải hạch toán vào khoản phải thu bồi thường (TK 1388) hoặc chi phí khác (TK 811) sau khi trừ giá trị bồi thường.

3. Quy trình xử lý kế toán khi khách hàng trả lại hàng đã mua từ kỳ trước như thế nào? Căn cứ vào Biên bản trả lại hàng và Hóa đơn điều chỉnh/Hóa đơn trả hàng của bên mua, kế toán ghi nhận giảm trừ doanh thu kỳ phát sinh qua TK 5212, giảm thuế GTGT đầu ra qua TK 33311, đồng thời nhập lại kho hàng hóa bằng cách ghi Nợ TK 156 / Có TK 632 theo đúng giá vốn đã xuất ban đầu.

4. Hệ thống kiểm soát nội bộ ngăn chặn tình trạng chiếm dụng tiền bán hàng như thế nào? Áp dụng nguyên tắc bất kiêm nhiệm: Thủ quỹ (TK 111) không được đồng thời là kế toán bán hàng hoặc nhân viên thu nợ (TK 131). Mọi phiếu thu phải có chữ ký duyệt của Kế toán trưởng và Giám đốc chi nhánh trước khi thủ quỹ thu tiền và đóng dấu "Đã thu tiền".

5. Chi phí đầu tư nâng cấp toàn bộ hệ thống là bao nhiêu và thời gian hoàn vốn (Payback Period)? Tổng mức đầu tư cho một chi nhánh quy mô 20 nhân sự dao động từ 40 đến 60 triệu VNĐ. Nhờ việc cắt giảm thời gian lao động dư thừa, hạn chế sai sót và đẩy nhanh thu hồi nợ, thời gian hoàn vốn thực tế đạt từ 6 đến 9 tháng.

Kết luận

Đề tài "Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường - Chi nhánh Đà Nẵng" đã giải quyết trọn vẹn cả khía cạnh lý luận học thuật lẫn bài toán thực tiễn quản trị doanh nghiệp. Thông qua việc phân tích chuyên sâu chu trình luân chuyển chứng từ, số hóa quy trình ghi sổ Nhật ký chung và tự động hóa thuật toán kết chuyển tài khoản TK 911 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, nghiên cứu đã giúp doanh nghiệp khắc phục triệt để các tồn tại về độ trễ thông tin, sai lệch tồn kho và kiểm soát công nợ lỏng lẻo.

Kết quả triển khai thực tế chứng minh tính khả thi vượt trội với thời gian lập báo cáo tài chính rút ngắn 79.2%, tỷ lệ sai sót giảm hơn 94% và hệ số sinh lời được phản ánh chính xác, minh bạch. Đây là cơ sở khoa học vững chắc giúp Ban Giám đốc đưa ra các quyết sách kinh doanh kịp thời trong môi trường thị trường biến động.

Các đơn vị thương mại phân phối và sinh viên khối ngành kinh tế có thể ứng dụng ngay khung giải pháp, sơ đồ hạch toán và thuật toán đã được kiểm chứng trong tài liệu này để nâng cao năng lực chuyên môn và tối ưu hóa hệ thống thông tin kế toán tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANG NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại Thương mại là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động lưu thông phân phối hàng hóa trên thị trường buôn bán của từng quốc gia riêng biệt hoặc giữa các quốc gia với nhau. Đặc điểm khác biệt cơ bản giữa doanh nghiệp kinh doanh thương mại và doanh nghiệp sản xuất là doanh nghiệp thương mại không trực tiếp tạo ra sản phẩm, nó đóng vai trò trung gian môi giới cho người sản xuất và người tiêu dùng. Còn doanh nghiệp sản xuất là doanh nghiệp trực tiếp tạo ra của cải vật chất phục vụ cho nhu cầu của xã hội.

Doanh nghiệp thương mại thừa hưởng kết quả của doanh nghiệp sản xuất, vì thế chi phí mà doanh nghiệp thương mại bỏ ra chỉ bao gồm: giá phải trả cho người bán và các phí bỏ ra để quá trình bán hàng diễn ra thuận tiện, đạt hiệu quả cao. Đối tượng kinh doanh thương mại là các hàng hóa phân theo từng ngành hàng:  Hàng vật tư, thiết bị (tư liệu sản xuất – kinh doanh)  Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng  Hàng lương thực, thực phẩm chế biến 1.2 Một số vấn đề chung về hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1.1 Một số vấn đề liên quan đến hoạt động bán hàng 1.1 Một số khái niệm cơ bản  Khái niệm về bán hàng: Theo giáo trình “ Nguyên lý kế toán của TS. Phan Thị Minh Lý, 2008” : Bán hàng là quá trình cuối cùng trong chu kỳ kinh doanh. Thông qua bán hàng mà giá trị và giá trị sử dụng của sản phẩm được thực hiện trên thị trường giúp cho doanh nghiệp thu hồi vốn bỏ ra.

Cũng chính thông qua quá trình bán hàng mà bộ 4 SVTH: Ngô Thị Na Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thị Bích Ngọc phận giá trị gia tăng tạo ra trong quá trình sản xuất được thực hiện và biểu hiện dưới hình thức lợi nhuận. Nếu đẩy mạnh được quá trình bán hàng sẽ góp phần tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đồng thời thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Quá trình bán hàng được hình thành khi quyền sở hữu về hàng hóa, dịch vụ đã chuyển từ người bán sang người mua.

 Khái niệm về doanh thu (Chuẩn mực số 14: Doanh thu và thu nhập khác): Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận giữa doanh nghiệp với bên mua hoặc bên sử dụng tài sản. Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ (-) các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại. Điều kiện ghi nhận doanh thu: Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm điều kiện sau: (a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; (b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; (c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; (e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.

Các khoản giảm trừ doanh thu Chiết khấu thương mại: Là một khoản mà bên người bán giảm trừ hoặc thanh toán cho người mua do đã mua hàng với số lượng lớn và theo thương lượng bên bán sẽ dành cho bên mua một khoản chiết khấu thương mại (đã được ghi trên hợp đồng mua bán hoặc các cam kết mua, bán hàng). Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ được doanh nghiệp (bên bán) chấp thuận một cách đặc biệt trên giá đã thỏa thuận trong hóa đơn, vì lý do hàng bán bị kém phẩm chất, không đúng quy cách, hoặc không đúng thời hạn ghi trong hợp đồng. 5 SVTH: Ngô Thị Na Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thị Bích Ngọc Hàng bán bị trả lại: Là số sản phẩm, hàng hóa doanh nghiệp đã xác định tiêu thụ nhưng bị khách hàng trả lại do vi phạm các điều kiện đã cam kết trong hợp đồng kinh tế như: hàng kém phẩm chất, sai quy cách, chủng loại.

Hàng bán bị trả lại phải có văn bản đề nghị của người mua ghi rõ lý do trả lại hàng, số lượng hàng bị trả lại, đính kèm hóa đơn (nếu trả lại toàn bộ) hoặc bản sao hóa đơn (nếu trả lại một phần. Và đính kèm theo chứng từ nhập lại kho của doanh nghiệp sô hàng nói trên). Trị giá hàng bán bị trả lại = Số lượng hàng bị trả lại x Đơn giá bán  Khái niệm giá vốn hàng bán: Là giá trị thực tế xuất kho của số sản phẩm được xuất bán trong kỳ hoặc là giá thành thực tế sản phẩm hoàn thành đã được xác định là tiêu thụ và các khoản chi phí khác được phân bổ cho hàng bán ra trong kỳ. Đối với doanh nghiệp thương mại, trị giá vốn của hàng hóa xuất dùng gồm: trị giá mua thực tế của hàng xuất bán và chi phí thu mua hàng phân bổ cho số hàng đã bán.

Theo chuẩn mực số 02 “Hàng tồn kho” có 4 phương pháp tính giá vốn hàng bán gồm: (1) Phương pháp đích danh: Giá trị HTK xuất ra thuộc lần nhập kho nào thì lấy giá đích danh nhập cho lần nhập đó làm giá xuất kho. Phương pháp này thường được áp dụng cho các doanh nghiệp có ít mặt hàng hoặc ổn định được và nhận diện được như vàng bạc, đá quý. (2) Phương pháp đơn giá bình quân: Giá trị của từng loại HTK được tính theo giá trị trung bình của từng loại HTK tương tự đầu kỳ và HTK được mua hoặc sản xuất trong kỳ. Giá trị trung bình có thể được tính theo thời kỳ hoặc theo mỗi lần nhập hàng.

(3) Phương pháp nhập trước – xuất trước (FIFO): Áp dụng dựa trên giả định là HTK được mua trước hoặc sản xuất từ thời điểm cuối kỳ là HTK được mua hoặc sản xuất từ thời điểm cuối kỳ. (4) Phương pháp nhập sau - xuất trước (LIFO): Áp dụng dựa trên giả định HTK được mua sau hoặc sản xuất sau thì được xuất trước và HTK còn lại cuối kỳ là HTK được mua hoặc sản xuất trước đó.  Khái niệm chi phí bán hàng: Theo giáo trình kế toán chi phí của TS. Chi phí bán hàng được gọi là: chi phí lưu thông, là những chi phí đảm bảo cho việc thực hiện chính sách chiến lược bán hàng của doanh nghiệp như: chi phí nhân viên bán hàng, chi phí nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ dùng trong việc bán hàng v.v 6 SVTH: Ngô Thị Na Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Phạm Thị Bích Ngọc 1.2 Các phương thức bán hàng Có nhiều phương thức bán hàng khác nhau. Và mỗi doanh nghiệp thương mại lựa chọn cho mình phương thức bán hàng riêng phù hợp với hoạt động kinh doanh của mình. Dưới đây là hai phương thức bán hàng mà Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Tường - Chi nhánh Đà Nẵng đang áp dụng: (1) Phương thức bán buôn: Là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất,. Đặc điểm của hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.

Do vậy, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. Giá bán biến động tùy thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường gồm hai phương thức:  Phương thức bán buôn hàng hóa qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp.

Bán buôn hàng hóa qua kho có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua của đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng. Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng: Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng.

Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu sẽ được ghi vào chi phí bán hàng. (2) Phương thức bán lẻ Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.

7 SVTH: Ngô Thị Na Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thị Bích Ngọc + Đặc điểm là hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá đã được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. + Hình thức này bao gồm bán hàng thu tiền tập trung và bán hàng thu tiền trực tiếp.

Thời điểm ghi nhận doanh thu là lúc doanh nghiệp nhận được báo cáo bán hàng của nhân viên bán hàng.3 Các phương thức thanh toán Sau khi giao hàng cho bên mua và nhận được chấp nhận thanh toán, bên bán có thể nhận được tiền hàng theo nhiều phương thức khác nhau tùy vào sự thỏa thuận giữa hai bên mà lựa chọn phương thức thanh toán cho phù hợp. Hiện nay các doanh nghiệp thương mại thường sử dụng hai phương thức thanh toán phổ biến là:  Thanh toán trực tiếp Là hình thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng.