CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC ĐÃI NGỘ NHÂN LỰC CỦA DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản về công tác đãi ngộ nhân lực 1. Khái niệm nhân lực Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động.
Nhân lực bao gồm tất cả tiềm năng của con người trong tổ chức, xã hội tức là tất cả thành viên trong doanh nghiệp, sử dụng các kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì phát triển doanh nghiệp. Khái niệm quản trị nhân lực Quản trị nhân lực là tổng hợp những hoạt động quản trị liên quan đến việc tạo ra, duy trì, phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người trong tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung của doanh nghiệp. Như vậy ta có thể thấy: Một là, quản trị nhân lực là một lĩnh vực cụ thể của quản trị vì vậy nó cần phải thực hiện thông qua các chức năng quản trị như hoạch định, lãnh đạo, tổ chức, kiểm soát một cách đồng bộ và phối hợp chặt chẽ. Hai là, quản trị nhân lực phải được thực hiện trong một mối quan hệ chặt chẽ với các lĩnh vực quản trị khác như: Quản trị chiến lược, quản trị bán hàng, mua hàng; quản trị tài chính.
Với phương diện là hoạt động hỗ trợ, quản trị nhân lực phải phục vụ cho các hoạt động quản trị tác nghiệp khác, bởi các lĩnh vực quản trị này sẽ không thực hiện được nếu thiếu quản trị nhân lực. Ba là, trách nhiệm quản trị nhân lực liên quan đến mọi nhà quản trị trong doanh nghiệp, các nhà quản trị, trong phạm vi bộ phận của mình đều phải triển khai công tác quản trị nhân lực. Không nên vấp phải sai lầm cho rằng quản trị nhân lực chỉ là trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp và phòng tổ chức nhân sự. Luan van 9 Bốn là, Quản trị nhân lực đòi hỏi tính nghệ thuật cao.
Con người – đối tượng của quản trị nhân lực rất đa dạng và có thể biến đổi theo hoàn cảnh, vì vậy nhà quản trị cần phải sáng tạo và quyền biến trong hành động thực tiễn. Khái niệm và vai trò của công tác đãi ngộ nhân lực 1. Khái niệm của công tác đãi ngộ nhân lực Công tác đãi ngộ nhân lực là một trong những nội dung rất quan trọng của công tác quản trị nhân lực bởi nó ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động. Công tác đãi ngộ nhân lực là quá trình liên quan đến suốt cả quá trình làm việc của người lao động ngay cả khi họ đã thôi làm việc.
Công tác đãi ngộ nhân lực là quá trình chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động để người lao động có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và qua đó góp phần hoàn thành các mục tiêu của doanh nghiệp. Như vậy, công tác đãi ngộ nhân lực là quá trình gồm hai hoạt động có liên quan chặt chẽ đến thoả mãn hai nhóm nhu cầu cơ bản của người lao động: chăm lo đời sống vật chất và chăm lo đời sống tinh thần. Hai hoạt động này được giới hạn trong một khuân khổ nhất định đó là mục tiêu của doanh nghiệp. Công tác đãi ngộ nhân lực là quá trình mà trong đó thể hiện quan hệ nhân sự cơ bản nhất của doanh nghiệp, quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, quan hệ giữa nhà quản trị và nhân viên dưới quyền.
Vai trò của công tác đãi ngộ nhân lực a. Đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Công tác đãi ngộ nhân lực là điều kiện đủ để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong bất kỳ một tổ chức, doanh nghiệp nào, người lao động có trình độ là điều rất cần thiết, tuy nhiên người lao động có trình độ chuyên môn, tay nghề cao không có nghĩa là họ sẽ làm việc tốt, gắn bó với công việc, tận tâm trong công việc không có nghĩa là hoạt động của doanh nghiệp chắc chắn sẽ tốt vì những vấn đề này còn phụ thuộc vào việc người lao động có muốn làm việc hay không? Suy nghĩ và hành động như thế nào trong khi tiến hành công việc?. nghĩa là phụ thuộc vào nhu cầu và động cơ thúc đẩy cá nhân của họ.
Luan van 10 Để phát huy mọi năng lực và tiềm năng của mỗi cá nhân thì việc đãi ngộ nhân lực cả về vật chất và tinh thần là cách giải quyết tốt nhất để khai thác động cơ cá nhân và góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả doanh nghiệp. Công tác đãi ngộ nhân lực góp phần duy trì nguồn nhân lực ổn định của doanh nghiệp vì nó cung cấp điều kiện vật chất cho quá trình tái sản xuất giản đơn và mở rộng sức lao động. Với tư cách là một nguồn lực quyết định ảnh hưởng đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp, nhân lực cần phải được duy trì và không ngừng cải thiện cả về mặt chất và mặt lượng. Cùng với hoạt động quản trị nhân lực khác như tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân lực, đãi ngộ nhân lực thông qua các hình thức đãi ngộ vật chất và tinh thần sẽ giúp cho nguồn lực nhân lực của doanh nghiệp ngày càng trở nên mạnh mẽ cả về trí và lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động kinh doanh.
Con người nói chung và con người lao động nói riêng được hiện hữu bởi hai yếu tố, đó là thể lực và trí lực cũng như tinh thần của họ. Các yếu tố này có thể bị hao mòn trong quá trình làm việc, sự mệt mỏi cả về thể chất và tinh thần của cá nhân sẽ làm giảm sức mạnh của nguồn nhân lực của doanh nghiệp, vì vậy chúng cần được bù đắp thông qua các hình thức đãi ngộ khác nhau. Ngoài ra, đãi ngộ nhân lực còn làm cho người lao động gắn bó với doanh nghiệp, không bỏ đi tìm công việc ở chỗ khác. Công tác đãi ngộ nhân lực góp phần mang lại tác dụng tích cực đối với các hoạt động quản trị nhân lực khác trong doanh nghiệp.
Trong công tác quản trị nhân lực, đãi ngộ nhân lực là một hoạt động luôn đi cùng với với các hoạt động khác như tuyển dụng, đào tạo, phát triển, bố trí nhân lực, sử dụng nhân lực…. Nó hỗ trợ cho các hoạt động trên đạt hiệu quả cao. Các chính sách đãi ngộ nhân lực như chính sách tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi, … các biện pháp đãi ngộ tinh thần thông qua môi trường làm việc và thông qua công việc sẽ tạo điều kiện thu hút nhân viên và nâng cao khả năng tuyển chọn nhân viên có chất lượng cao cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường khả năng phát triển nhân lực thông qua việc tạo động lực cho mọi thành viên, nhất là các nhà quản trị trong doanh nghiệp. Mặt khác, việc đãi ngộ nhân lực đúng đắn thể hiện chuẩn mực, công bằng, hợp lý của quá trình đánh giá nhân sự và ngược lại… Luan van 11 Công tác đãi ngộ nhân lực góp phần tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.
Nếu xem xét trên phương diện hiệu quả, công tác đãi ngộ nhân lực là hoạt động gắn liền với vấn đề chi phí của doanh nghiệp thông qua việc trang trải các khoản tiền công lao động, đầu tư cho các hoạt động để đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần cho người lao động…sẽ tác động đến yếu tố chi phí lao động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Công tác đãi ngộ nhân sự còn nhằm tạo lập môi trường văn hóa – nhân văn trong doanh nghiệp, thể hiện rõ ràng triết lý quản trị và kinh doanh do vậy, giúp cho tinh thần doanh nghiệp được củng cố và phát triển b. Đối với việc thoả mãn nhu cầu của người lao động Công tác đãi ngộ nhân lực tạo động lực kích thích người lao động làm việc. Người lao động trong doanh nghiệp luôn làm việc với động cơ thúc đẩy nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của họ.
Hơn thế nữa, nhu cầu của con người nói chung và người lao động nói riêng luôn biến động và không ngừng phát triển, chúng tạo ra động cơ làm việc ngày càng tăng để không ngừng thỏa mãn nhu cầu. Trong quá trình làm việc, người lao động được thừa hưởng những thành quả thông qua việc đãi ngộ nhân lực, được thỏa mãn nhu cầu, điều đó lại thúc đẩy họ làm việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả hơn. Công tác đãi ngộ nhân lực tạo điều kiện để người lao động không ngừng nâng cao đời sống vật chất, giúp họ hòa đồng với đời sống xã hội ngày càng văn minh hiện đại. Về mặt vật chất, các hình thức đãi ngộ tài chính như tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi, trợ cấp…sẽ giúp người lao động nuôi sống bản thân và gia đình họ.
Hơn thế nữa, trong một chừng mực nhất định, tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi, trợ cấp…làm tăng quyền tự hào của người lao động khi họ có thu nhập cao, là bằng chứng thể hiện giá trị, địa vị, uy tín của họ đối với gia đình, đồng nghiệp, người thân… Công tác đãi ngộ mang lại niềm tin của người lao động đối với doanh nghiệp, công việc và những người xung quanh, đó là sức mạnh tinh thần để họ làm việc tốt hơn, cống hiến nhiều hơn và trung thành đối với doanh nghiệp hơn. Với các hình Luan van 12 thức đãi ngộ phi tài chính thông qua công việc và môi trường làm việc, người lao động sẽ có niềm vui, say mê trong công việc, làm việc tự nguyện, tự giác và nhiệt tình, phát huy được tính chủ động sang tạo. Điều này là vô cùng quan trọng đối với người lao động vì ngoài tiền bạc và địa vị, con người còn cần có những giá trị khác để theo đuổi, việc kiếm tiền chỉ là một trong những động cơ thúc đẩy con người làm việc. Đối với việc duy trì và phát triển nguồn lực cho xã hội Công tác đãi ngộ nhân lực góp phần quan trọng vào việc duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội giúp cho xã hội và các nền kinh tế có được lực lượng lao động hùng hậu, đáp ứng được nhu cầu về sức lao động cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, theo quan điểm và mục tiêu dân giàu, nước mạnh.