phần mở đầu, kết luận và các phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu; Cơ sở lý luận về công nghiệp hóa ở các nƣớc - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài - Chƣơng 3: Quá trình công nghiệp hóa ở Hàn Quốc và những bài học kinh nghiệm cho các nƣớc - Chƣơng 4: Vận dụng những bài học kinh nghiệm từ quá trình công nghiệp hóa ở Hàn Quốc vào Việt Nam 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU; CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ CÔNG NGHIỆP HÓA Ở CÁC NƢỚC 1.1 Tổng quan nghiên cứu đề tài Vấn đề công nghiệp hóa nói chung, vấn đề công nghiệp hóa ở các quốc gia trên thế giới cụ thể là ở Việt Nam nói riêng là một vấn đề đã đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu từ trƣớc cho đến nay. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu mỗi tác giả đều có những hƣớng nghiên cứu riêng biệt, một số nghiên cứu những lý luận cơ sở, một số khác chỉ tập trung vào một vài quan điểm cụ thể trong quá trình vận dụng, đặc biệt việc nghiên cứu kinh nghiệm công nghiệp hóa đúc kết từ các nƣớc phát triển đi trƣớc để áp dụng vào Việt Nam là một nội dung chƣa đƣợc nghiên cứu sâu rộng. Nghiên cứu công nghiệp hóa ở Hàn Quốc và việc vận dụng bài học kinh nghiệm ở Việt Nam, một mặt, học viên muốn tìm hiểu nguyên nhân sự phát triển thần kỳ của Hàn Quốc, một quốc gia có nhiều điểm tƣơng đồng với Việt Nam, mặt khác nghiên cứu về việc áp dụng những kinh nghiệm công nghiệp hóa đƣợc đúc kết từ quá trình phát triển của nƣớc bạn cho Việt Nam. Có thể kể ra một số sách, bài đăng tạp chí, công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn mà học viên tổng hợp đƣợc nhƣ sau: - “Con đường phát triển của một số nước châu Á – Thái Bình Dương” (1996) của tác giả Dƣơng Phú Hiệp (chủ biên), NXB Chính trị quốc gia Hà Nội.
Tác giả đã đề cập đến một vài khía cạnh của khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cuốn sách đã giới thiệu con đƣờng phát triển của một số nƣớc ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dƣơng, tập trung phân tích những nguyên nhân và những bài học thành công của một số nƣớc trên con đƣờng công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Tuy nhiên ở đây mới chỉ đề cập đến một vài quốc gia tiêu biểu nhƣ Trung Quốc, có đề cập đến một vài quốc gia Đông Á nổi bật khác nhƣ Hàn Quốc, Singapore… nhƣng chƣa đƣa ra đƣợc những chính sách cụ thể trong quá trình công nghiệp hóa của các quốc gia đó. - “Hàn Quốc trước thể kỷ XXI” (1999) của hai tác giả Dƣơng Phú Hiệp và Ngô Xuân Bình, NXB Thống kê Hà Nội.
Các báo cáo trong cuốn sách đã có những phân tích về một số vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, dự báo sự phát triển của Hàn Quốc trong thời gian tới, và một số báo cáo đề cập tới quan hệ giữa Hàn Quốc và Việt 5 Nam nhƣng tập trung chủ yếu vào các sự kiện nổi bật về chính trị và chỉ mới đề cập đến một vài giai đoạn trong quá trình công nghiệp hóa ở Hàn Quốc. - “Hàn Quốc trên con đường phát triển” (2000) của hai tác giả Ngô Xuân Bình và Phạm Quý Long, NXB Thống kê Hà Nội. Trong cuốn này các tác giả đã khái quát về tình hình kinh tế và xã hội của Hàn Quốc nhƣ khủng hoảng tài chính Châu Á và tƣơng lai của nền kinh tế Hàn Quốc; tìm hiểu chính sách chống thất nghiệp ở Hàn Quốc; về một số chính sách công nghiệp và thƣơng mại tiêu biểu của Hàn Quốc trong quá trình công nghiệp hoá; một số bài học kinh nghiệm phát triển kinh tế của Hàn Quốc; và một vài nét về cải cách hành chính ở Hàn Quốc hiện nay… Tuy nhiên hai tác giả chỉ mới đƣa ra những quan điểm khái quát, chƣa đi sâu vào phân tích cụ thể những chính sách cũng bài học kinh nghiệm của quá trình công nghiệp hóa ở Hàn Quốc đã để lại. - “Kinh tế Hàn Quốc đang trỗi dậy” (2002) của tác giả Byung Nak Song, NXB Thống kê Hà Nội đƣợc Phạm Quý Long dịch.
Trong cuốn này tác giả đã có những đánh giá khách quan về nền kinh tế Hàn Quốc, đi sâu vào phân tích môi trƣờng kinh tế và sự tăng trƣởng kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa ở Hàn Quốc. Bên cạnh đó tác giả còn đề cập đến các mối quan hệ đối ngoại của Hàn Quốc với các quốc gia khác, những mối quan hệ này chi phối không nhỏ đến việc định hƣớng và xây dựng các chính sách kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa. - “Biến động kinh tế Đông Á và con đường công nghiệp hóa Việt Nam” (2005) của tác giả Trần Văn Thọ, NXB Trẻ và Công ty Văn hóa Phƣơng Nam. Cuốn sách này trả lời các câu hỏi về vị trí của Việt Nam trên bản đồ công nghiệp Đông Á và tập trung phân tích hầu hết các vấn đề liên quan đến công nghiệp hoá, đề khởi các chiến lƣợc, chính sách, biên pháp nhằm tăng sức cạnh tranh của kinh tế Việt Nam để đối phó hữu hiệu với các thách thức và tận dụng các cơ hội phát triển ở vùng Đông Á.
- “Quá trình phát triển kinh tế xã hội của Hàn Quốc (1961-1993) và kinh nghiệm đối với Việt Nam” (2008) của tác giả Hoàng Văn Hiển, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội. Tác giả đã trình bày có hệ thống toàn bộ quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc trong những năm 1961-1993 về bối cảnh quốc tế, trong nƣớc và các thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hai mô hình chiến lƣợc hƣớng nội và hƣớng ngoại; những thành tựu tiêu biểu về kinh tế - xã hội và những hạn chế cơ bản của Hàn Quốc trong hơn ba thập niên công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc; xác định các 6 điều kiện và yếu tố bên trong, bên ngoài tác động đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn này; rút ra những đặc điểm những quy luật phát triển chung, những kinh nghiệm phát triển phát triển của Hàn Quốc đối với Việt Nam. Tuy nhiên đáng tiếc là tác giả chỉ mới đề cập đến một giai đoạn nhất định trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa ở Hàn Quốc, chƣa mở rộng nghiên cứu toàn bộ quá trình này. - “Nông nghiệp Hàn Quốc trên con đường phát triển” (2010) của tác giả TS Trần Quang Minh (chủ biên), NXB Từ điển Bách Khoa Hà Nội.
Tác giả đã chỉ ra những ý kiến tổng quan về nền nông nghiệp của Hàn Quốc, nghiên cứu một vài chính sách tiêu biểu để giải quyết những vấn đề cơ bản trên con đƣờng phát triển nông nghiệp hiện đại ở Hàn Quốc, đặc biệt tác giả dành ra một chƣơng nói về các giải pháp của chính phủ Hàn Quốc và những đề xuất gợi ý cho Việt Nam về việc phát triển nông nghiệp hiện đại trong quá trình công nghiệp hóa. Tuy nhiên cuốn sách mới chỉ đề cập đến riêng lĩnh vực nông nghiệp, chƣa có thêm nhiều nghiên cứu về các ngành kinh tế khác. - “Một số mô hình công nghiệp hóa trên thế giới và Việt Nam” (2011) của tác giả Mai Thị Thanh Xuân (chủ biên), NXB Đại học Quốc gia. Tác giả đã đề cập một cách có hệ thống các quan niệm về công nghiệp hóa và những nghiên cứu về các mô hình công nghiệp hóa ở các nƣớc trên thế giới và Việt Nam, đồng thời đƣa ra những quan điểm về việc lựa chọn mô hình công nghiệp hóa cho Việt Nam ở giai đoạn 2011-2020.
- “Sự chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế của Hàn Quốc, những gợi ý và liên hệ với Việt Nam” (2010), Võ Thanh Hải, Tạp chí nghiên cứu Đông Bắc Á. Bài viết đã đƣa ra nhận định về những nét tƣơng đồng và khác biệt giữa Việt Nam và Hàn Quốc về các điều kiện để phát triển kinh tế trong các giai đoạn của quá trình công nghiệp hóa để từ đó có những kiến nghị cho sự cải cách đổi mới của Việt Nam. - “Một số kinh nghiệm công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn ở các nước châu Á đối với Việt Nam” Mai Thị Thanh Xuân. Nghiên cứu của tác giả đã đƣa ra hệ thống những quan điểm về việc áp dụng những bài học kinh nghiệm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn từ các nƣớc châu Á đối với Việt Nam.
Tác giả nhận định trong thời kỳ đầu CNH HĐH các nƣớc đều phải coi trọng phát triển nông nghiệp, chú trọng kết hợp CNH ở cả đô thị lẫn nông thôn… - “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam: Tiêu chí và mức độ hoàn thành” (2014) Nguyễn Hồng Sơn, Trần Quang Tuyến, Những vấn đề Kinh tế và Chính trị thế 7 giới. Bài nghiên cứu đã trình bày rõ ràng và cụ thể về những tiêu chí công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam thông qua các vấn đề về thu nhập, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển bền vững… và đƣa ra những kết luận về mức độ công nghiệp hóa ở Việt Nam hiện nay. - “Các điều kiện công nghiệp hóa rút ngắn trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chủ nghĩa tư bản ở nước ta hiện nay” (2014) Vũ Văn Hà, Tạp chí Cộng sản. Bài viết đã phân tích những điều kiện thực hiện công nghiệp hóa rút ngắn trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay.
Đồng thời đƣa ra một số giải pháp đồng bộ, phát huy các nguồn lực bên trong và bên ngoài, để có thể thực hiện quá trình phát triển rút ngắn. - “Công nghiêp̣ hóa hiêṇ đaị - bước chuyển quan trọng đưa nước ta sớm trở thành nước công nghiêp”̣ (2015) Phạm Xuân Đƣơng, Tạp chí Cộng sản. Bài viết đã đề cập đến một số vấn đề đặt ra cho quá trình công nghiêp̣ hoa , hiêṇ đaịhoa ơ ViêṭNam ́ ́ ̉ bao gồm các vấn đề lý luận và thực tiễn cùng những đề xuất mô hình CNH và các giải pháp đẩy nhanh quá trình CNH HĐH. - “Những quan niệm cơ bản về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đặc điểm, nội dung của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay”(2002) Nguyễn Thanh, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ.