Nghiên cứu mối quan hệ giữa cổ tức đầu tư và bất ổn dòng tiền tại các công ty niêm yết trên HOSE

Nghiên cứu thực nghiệm về cổ tức đầu tư và sự bất ổn dòng tiền tại các công ty niêm yết trên HOSE, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho nhà đầu tư.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Cổ Tức, Đầu Tư Và Sự Bất Ổn Của Dòng Tiền: Nghiên Cứu Thực Nghiệm Tại Các Công Ty Niêm Yết Trên HOSE
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cổ tức và chính sách cổ tức
• 2.2. Mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư
• 2.3. Mối tương quan giữa tính bất ổn dòng tiền với đầu tư và cổ tức
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.5. Các trường phái cho rằng không có mối tương quan giữa cổ tức và đầu tư
• 2.6. Các trường phái cho rằng có mối tương quan giữa cổ tức và đầu tư
• 2.7. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa dòng tiền và cổ tức, đầu tư
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình ước lượng
• 3.4. Giải thích ý nghĩa các biến trong mô hình ước lượng
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Thống kê mô tả các biến chính
• 4.3. Công ty giải quyết sự bất ổn dòng tiền như thế nào?
• 4.4. Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.5. Các kiểm định khác
• 4.6. Kết quả hồi quy phân tích quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về cổ tức đầu tư và bất ổn dòng tiền tại HOSE

Cổ tức đầu tư và bất ổn dòng tiền là hai yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và nhà đầu tư. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối liên hệ giữa cổ tức và đầu tư trong bối cảnh bất ổn dòng tiền, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức các công ty niêm yết trên HOSE quản lý tài chính của họ.

1.1. Định nghĩa cổ tức và đầu tư trong bối cảnh HOSE

Cổ tức là khoản lợi nhuận được chi trả cho cổ đông từ lợi nhuận ròng của công ty. Đầu tư là quá trình sử dụng nguồn vốn để thu về lợi nhuận trong tương lai. Tại HOSE, cổ tức và đầu tư có mối quan hệ chặt chẽ, ảnh hưởng đến quyết định tài chính của các công ty.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu về cổ tức và bất ổn dòng tiền

Nghiên cứu về cổ tức và bất ổn dòng tiền giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cách thức các công ty niêm yết trên HOSE quản lý tài chính. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn đến giá trị cổ phiếu trên thị trường.

II. Vấn đề bất ổn dòng tiền tại các công ty niêm yết trên HOSE

Bất ổn dòng tiền là một trong những thách thức lớn mà các công ty niêm yết trên HOSE phải đối mặt. Sự biến động này có thể ảnh hưởng đến khả năng chi trả cổ tức và quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Các yếu tố như tình hình kinh tế, chính sách tài chính và quản lý rủi ro đều có thể tác động đến dòng tiền của công ty.

2.1. Nguyên nhân gây ra bất ổn dòng tiền

Bất ổn dòng tiền có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sự biến động của thị trường, chi phí sản xuất tăng cao, và sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng. Những yếu tố này có thể làm giảm khả năng chi trả cổ tức của công ty.

2.2. Hệ quả của bất ổn dòng tiền đối với cổ tức và đầu tư

Khi dòng tiền bất ổn, các công ty thường phải cắt giảm chi tiêu cho đầu tư và cổ tức. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong giá trị cổ phiếu và lòng tin của nhà đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư trong bối cảnh bất ổn dòng tiền. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên HOSE trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2014.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 250 công ty niêm yết trên HOSE, với dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và các nguồn thông tin công khai khác. Tính bất ổn dòng tiền được đo lường qua mức thâm hụt và biến động dòng tiền.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Phân tích hồi quy dữ liệu bảng được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư. Mô hình hồi quy tuyến tính phân khúc và hồi quy đa thức bậc ba sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu.

IV. Kết quả nghiên cứu về cổ tức và đầu tư tại HOSE

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư dưới sự bất ổn dòng tiền. Các công ty thường cắt giảm đầu tư trước khi giảm cổ tức khi đối mặt với bất ổn dòng tiền.

4.1. Mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư trong điều kiện bất ổn

Khi dòng tiền ổn định, cổ tức có thể thúc đẩy đầu tư. Tuy nhiên, trong điều kiện bất ổn, mối quan hệ này trở nên phức tạp hơn, với sự thay đổi trong độ nhạy cảm giữa cổ tức và đầu tư.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cổ tức và đầu tư

Các yếu tố như khả năng tiếp cận nguồn vốn, tình hình tài chính và chiến lược phát triển của công ty đều ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức và đầu tư.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cổ tức đầu tư tại HOSE

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư trong bối cảnh bất ổn dòng tiền tại HOSE. Kết quả cho thấy rằng các công ty cần có chiến lược tài chính linh hoạt để ứng phó với bất ổn dòng tiền.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư là phi tuyến và bị ảnh hưởng bởi bất ổn dòng tiền. Các công ty cần cân nhắc kỹ lưỡng khi đưa ra quyết định tài chính.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi và thời gian nghiên cứu, cũng như xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam ngày càng phát triển, việc quản lý dòng tiền và các quyết định tài chính của doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Theo ước tính, trong giai đoạn 2010-2014, có khoảng 250 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) được nghiên cứu nhằm đánh giá mối quan hệ giữa cổ tức, đầu tư và sự bất ổn của dòng tiền. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc làm rõ ảnh hưởng của sự bất ổn dòng tiền đến quyết định chi trả cổ tức và đầu tư của các doanh nghiệp trong điều kiện thị trường vốn không hoàn hảo.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là phân tích mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư dưới tác động của sự bất ổn dòng tiền, được đo lường qua hai biến chính: mức thâm hụt dòng tiền và mức biến động dòng tiền. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 250 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2010-2014, với dữ liệu tài chính được thu thập từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn thực nghiệm về cách các doanh nghiệp ứng phó với sự bất ổn dòng tiền, từ đó đề xuất các chính sách tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp và bảo vệ lợi ích cổ đông.

Kết quả nghiên cứu có thể được đo lường qua các chỉ số như tỷ lệ chi trả cổ tức, tỷ lệ đầu tư trên tổng tài sản, mức độ thâm hụt dòng tiền và biến động dòng tiền, giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về chiến lược tài chính trong điều kiện bất ổn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết tài chính chủ đạo: lý thuyết thặng dư về chính sách cổ tức và lý thuyết trật tự phân hạng tài trợ doanh nghiệp. Lý thuyết thặng dư cho rằng công ty sẽ ưu tiên đầu tư vào các dự án có giá trị hiện tại ròng (NPV) dương trước khi chi trả cổ tức, trong khi lý thuyết trật tự phân hạng nhấn mạnh ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ do chi phí phát hành vốn bên ngoài cao hơn, đặc biệt trong điều kiện thị trường không hoàn hảo với thông tin bất cân xứng.

Mô hình nghiên cứu sử dụng các khái niệm chính gồm:

• Cổ tức (DIV): Khoản lợi nhuận ròng chi trả cho cổ đông bằng tiền mặt trên mỗi cổ phần, tỷ lệ trên tài sản.
• Đầu tư (I_TA): Chi phí mua sắm tài sản cố định và tài sản dài hạn, tỷ lệ trên tài sản.
• Mức thâm hụt dòng tiền (CashShort_TA): Chênh lệch giữa nhu cầu đầu tư và cổ tức dự kiến so với dòng tiền có sẵn.
• Mức biến động dòng tiền (CFVol): Độ lệch chuẩn của dòng tiền hoạt động kinh doanh trong 3 năm liên tiếp.
• Nguồn tài trợ bên ngoài (ExtCash_TA): Dòng tiền thuần từ hoạt động tài chính, bao gồm vay nợ và phát hành cổ phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 250 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2010-2014, tổng cộng 1,250 quan sát công ty-năm. Đối với biến mức biến động dòng tiền, do yêu cầu dữ liệu đủ 3 năm liên tiếp, mẫu giảm còn 219 công ty với 1,095 quan sát.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng với mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model) và sử dụng ước lượng sai số Driscoll-Kraay để khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi, tự tương quan và phụ thuộc tương quan chéo. Hai mô hình hồi quy được áp dụng gồm:

• Mô hình hồi quy phân khúc (piecewise regression) nhằm phân tích sự khác biệt tác động của cổ tức lên đầu tư theo các mức độ bất ổn dòng tiền.
• Mô hình hồi quy đa thức bậc ba (cubic regression) để kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư dưới sự bất ổn dòng tiền.

Quy trình nghiên cứu bao gồm thống kê mô tả, kiểm định đa cộng tuyến, kiểm định phương sai thay đổi, tự tương quan và phụ thuộc tương quan chéo, đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư dưới sự bất ổn dòng tiền:
   Kết quả hồi quy cho thấy tác động của cổ tức đến đầu tư không đồng nhất mà thay đổi theo mức độ bất ổn dòng tiền, thể hiện qua mô hình đa thức bậc ba với hệ số có ý nghĩa thống kê. Độ nhạy cảm giữa cổ tức và đầu tư tăng khi mức bất ổn dòng tiền thấp và cao, giảm khi mức bất ổn ở mức trung bình, tạo thành hình chữ N đặc trưng.

2. Ưu tiên cắt giảm đầu tư trước khi cắt giảm cổ tức:
   Khi đối mặt với sự bất ổn dòng tiền, khoảng 68% công ty trong mẫu nghiên cứu cắt giảm đầu tư, trong khi chỉ khoảng 6% cắt giảm cổ tức. Điều này cho thấy các doanh nghiệp ưu tiên duy trì chính sách cổ tức ổn định nhằm giữ niềm tin của cổ đông, đồng thời giảm chi đầu tư để ứng phó với khó khăn tài chính.

3. Nguồn tài trợ từ nợ là chủ yếu để giảm sự bất ổn dòng tiền:
   Thống kê mô tả cho thấy tiền mặt từ nguồn tài trợ bên ngoài, đặc biệt là tài trợ nợ, có giá trị trung bình dương và đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp thâm hụt dòng tiền. Các công ty ít sử dụng tiền mặt phi hoạt động hoặc cắt giảm tiền mặt để giảm bất ổn dòng tiền.

4. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát:
   Quy mô công ty (Size) và tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đến đầu tư, trong khi đòn bẩy tài chính (LEV) có tác động âm, phù hợp với lý thuyết tài chính doanh nghiệp. Sở hữu nhà nước (State) cũng có ảnh hưởng tích cực đến đầu tư, phản ánh vai trò của quản lý nhà nước trong các doanh nghiệp có vốn chi phối.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ phi tuyến có thể được giải thích bởi sự khác biệt trong khả năng tiếp cận nguồn vốn và chi phí tài trợ khi mức độ bất ổn dòng tiền thay đổi. Ở mức bất ổn thấp, công ty có thể dễ dàng huy động vốn bên ngoài, do đó cổ tức và đầu tư có xu hướng tăng cùng nhau. Ở mức bất ổn trung bình, chi phí tài trợ tăng cao khiến công ty phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi trả cổ tức và đầu tư, dẫn đến mối quan hệ ngược chiều. Khi mức bất ổn cao, các công ty có thể sử dụng các biện pháp tài trợ nợ hiệu quả hơn, làm tăng lại mối quan hệ cùng chiều.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại Trung Quốc cho thấy các công ty ưu tiên cắt giảm đầu tư trước khi cắt giảm cổ tức và sử dụng nợ làm nguồn tài trợ chính. Tuy nhiên, khác biệt với nghiên cứu tại Mỹ, nơi có tỷ lệ cắt giảm cổ tức cao hơn, phản ánh sự khác biệt về môi trường thị trường và chính sách tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ độ nhạy cổ tức – đầu tư theo xếp hạng mức thâm hụt dòng tiền và mức biến động dòng tiền, minh họa rõ ràng mối quan hệ phi tuyến và sự thay đổi tác động theo mức độ bất ổn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền và dự báo tài chính:
   Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dự báo dòng tiền chính xác và kịp thời để nhận diện sớm các mức độ bất ổn, từ đó có kế hoạch điều chỉnh chính sách đầu tư và cổ tức phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ và tài trợ nợ hợp lý:
   Các công ty nên tận dụng tối đa nguồn vốn nội bộ và cân nhắc sử dụng nợ với chi phí hợp lý để tài trợ cho hoạt động đầu tư, tránh phát hành cổ phiếu làm loãng giá trị cổ đông, đồng thời duy trì chính sách cổ tức ổn định nhằm giữ niềm tin nhà đầu tư.

3. Xây dựng chính sách cổ tức linh hoạt theo mức độ bất ổn dòng tiền:
   Doanh nghiệp cần thiết kế chính sách cổ tức có tính linh hoạt, giảm chi trả cổ tức khi mức bất ổn dòng tiền cao, đồng thời duy trì chi trả ổn định khi mức bất ổn thấp để cân bằng giữa nhu cầu đầu tư và lợi ích cổ đông.

4. Tăng cường minh bạch thông tin và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường vốn:
   Việc công bố thông tin tài chính minh bạch, chính xác giúp giảm bất cân xứng thông tin, từ đó giảm chi phí huy động vốn bên ngoài và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn cho các dự án đầu tư.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp giữa ban lãnh đạo doanh nghiệp, bộ phận tài chính và các cơ quan quản lý thị trường nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp:
   Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa cổ tức, đầu tư và dòng tiền bất ổn, từ đó xây dựng chính sách tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính:
   Cung cấp cơ sở để đánh giá rủi ro và tiềm năng đầu tư vào các công ty niêm yết, đặc biệt trong điều kiện thị trường biến động và dòng tiền không ổn định.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp:
   Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chính sách tài chính và quản trị dòng tiền trong môi trường thị trường mới nổi.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách:
   Hỗ trợ xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn hiệu quả, đồng thời giám sát hoạt động tài chính nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lại tập trung vào các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE?
   Các công ty phi tài chính có đặc điểm hoạt động và chính sách tài chính khác biệt so với công ty tài chính, do đó nghiên cứu tập trung vào nhóm này giúp kết quả chính xác và phù hợp hơn với thực tế thị trường Việt Nam.

2. Sự bất ổn dòng tiền được đo lường như thế nào trong nghiên cứu?
   Sự bất ổn dòng tiền được đo bằng hai biến chính: mức thâm hụt dòng tiền (chênh lệch giữa nhu cầu đầu tư và cổ tức dự kiến so với dòng tiền có sẵn) và mức biến động dòng tiền (độ lệch chuẩn dòng tiền hoạt động kinh doanh trong 3 năm liên tiếp).

3. Tại sao các công ty ưu tiên cắt giảm đầu tư trước khi cắt giảm cổ tức?
   Việc duy trì cổ tức ổn định giúp giữ niềm tin của cổ đông và giảm chi phí vốn, trong khi cắt giảm đầu tư là biện pháp linh hoạt hơn để ứng phó với khó khăn tài chính tạm thời.

4. Nguồn tài trợ nào được sử dụng chủ yếu để giảm sự bất ổn dòng tiền?
   Nghiên cứu cho thấy nguồn tài trợ từ nợ là chủ yếu, trong khi tiền mặt phi hoạt động và cắt giảm tiền mặt ít được sử dụng để bù đắp thâm hụt dòng tiền.

5. Mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư có ý nghĩa gì đối với quản lý doanh nghiệp?
   Mối quan hệ này cho thấy chính sách tài chính cần được điều chỉnh linh hoạt theo mức độ bất ổn dòng tiền, tránh áp dụng chính sách cố định, nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và bảo vệ lợi ích cổ đông.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định tồn tại mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư dưới tác động của sự bất ổn dòng tiền tại các công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2010-2014.
• Các công ty ưu tiên cắt giảm đầu tư trước khi cắt giảm cổ tức khi đối mặt với sự bất ổn dòng tiền, nhằm duy trì sự ổn định và niềm tin của cổ đông.
• Nguồn tài trợ từ nợ đóng vai trò chủ đạo trong việc giảm thiểu sự bất ổn dòng tiền, trong khi các nguồn khác ít được sử dụng.
• Các biến kiểm soát như quy mô công ty, tỷ suất sinh lợi và đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định đầu tư.
• Đề xuất các giải pháp quản lý dòng tiền, chính sách cổ tức linh hoạt và tăng cường minh bạch thông tin nhằm nâng cao hiệu quả tài chính doanh nghiệp trong điều kiện thị trường biến động.

Tiếp theo, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các ngành nghề và thị trường khác để hoàn thiện hơn bức tranh về quản trị tài chính doanh nghiệp trong môi trường bất ổn. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tiếp cận toàn văn luận văn và các tài liệu tham khảo liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - GIỚI THIỆU 1. Giới thiệu chung Để có thể quản lý và duy trì hoạt động doanh nghiệp hiệu quả, người quản lý thường phải đứng trước ba quyết định quan trọng gồm quyết định đầu tư, quyết định tài trợ và quyết định chi trả cổ tức. Những quyết định này tác động rất lớn đến giá trị doanh nghiệp. Cho dù quyết định đầu tư được ưu tiên hơn quyết định chi trả cổ tức hoặc ngược lại, thì những quyết định này đều nhằm mục tiêu là tối đa hóa tài sản của cổ đông.

Tuy nhiên thực tế về mối quan hệ giữa hai quyết định chi trả cổ tức và đầu tư vẫn là đề tài gây ra nhiều tranh luận. Với nhiều nghiên cứu mang tính lý thuyết và thực nghiệm, hiện đang tồn tại hai nhóm nhà nghiên cứu với quan điểm đối lập nhau khi cho rằng không tồn tại mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư và tồn tại mối quan hệ giữa hai quyết định này. Một trong những nhà tiên phong nghiên cứu và cho thấy mối liên hệ độc lập giữa cổ tức và đầu tư là hai tác giả Miller và Modigliani (1961) trong bài nghiên cứu về chính sách cổ tức, sự tăng trưởng và giá trị của cổ phiếu. Nguyên nhân là do trong thị trường hoàn hảo không có thuế, phí giao dịch và phí phát hành, các công ty có thể huy động nguồn vốn một cách dễ dàng.

Kết quả này cũng được tác giả Fama (1974) khẳng định khi nghiên cứu về mối quan hệ thực nghiệm giữa quyết định cổ tức và đầu tư tại các công ty. Fama cho rằng sự bất hoàn hảo của thị trường như chi phí phát hành không đủ để bác bỏ lý thuyết MM. Cùng với các nghiên cứu cho thấy tính độc lập trong mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư nói trên, các tác giả như Lintner (1956), Dhrymes và Kurz (1967), Louton and Domian (1995),. lại cho thấy sự tồn tại mối quan hệ giữa hai quyết định này.

Ngoài ra, một số tác giả khác như Fazzari và cộng sự (1988) đã mở rộng phạm vi nghiên cứu về mối quan hệ giữa quyết định cổ tức và đầu tư bằng cách thêm biến giới hạn tài chính vào mô hình nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Tương tự, Holt (2003) thêm biến thể hiện sự giới hạn tài chính và tài chính bất khả đảo1, Daniel và cộng sự (2008) thêm sự linh hoạt tài chính, Subramaniam và Shaiban (2011) thêm sự kiểm soát dòng tộc và sắc tộc và Deng và cộng sự (2013) thêm sự bất ổn dòng tiền khi nghiên cứu hai quyết định này. Từ những tranh luận trên, tác giả thực hiện nghiên cứu tại Việt Nam với mong muốn tìm hiểu mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư dưới sự bất ổn dòng tiền. Sự bất ổn dòng tiền sẽ được thể hiện qua hai biến là mức thâm hụt dòng tiền và mức biến động dòng tiền.

Lý do khi xem xét mối quan hệ của hai quyết định này dưới sự bất ổn của dòng tiền là vì khi rơi vào tình trạng này, các công ty sẽ đối mặt với nhiều khó khăn hơn khi tiếp cận nguồn vốn bên ngoài. Khi đó, các nhà đầu tư trước khi xem xét đầu tư vào nhóm những công ty này sẽ nhận thấy được những rủi ro trong tương lai, do đó, họ đòi hỏi một mức lãi suất hoặc một chi phí tài trợ vốn cao hơn bình thường để đảm bảo an toàn cho số vốn họ đã đầu tư. Các công ty có sự biến động dòng tiền lớn sẽ phải chịu chi phí sử dụng vốn cao do tác động của thị trường không hoàn hảo, bao gồm sự bất cân xứng thông tin và những điều khoản quy định trong hợp đồng (Minton và Schrand, 1999). Điều này khiến cho các doanh nghiệp có xu hướng luôn dự trữ một lượng tiền mặt nhất định để có thể trang trải những khó khăn trong quá trình hoạt động có thể bất ngờ phải đối mặt.

Khi gặp tình trạng giới hạn nguồn vốn như không đủ tiền mặt hoặc những tài sản có tính thanh khoản, lý thuyết trật tự phân hạng của tài trợ doanh nghiệp cho rằng các doanh nghiệp thích tài trợ nội bộ hơn (Fazzari và cộng sự, 1988). Điều này sẽ tác động đến cả cổ tức và đầu tư theo nghiên cứu của Fazzari và cộng sự (1988), hoặc chỉ mình cổ tức theo nghiên cứu của Chaya và Suh (2009), hoặc chỉ mình đầu tư theo nghiên cứu của Minton và Schrand (1999). Đối diện với sự thiếu hụt dòng tiền, các công ty sẽ cần phải thực hiện một hoặc nhiều hành động sau: cắt giảm cổ tức, cắt giảm đầu tư, huy động vốn từ thị trường vốn, bán tài sản hoặc giảm dự trữ tiền mặt. Tác giả Daniel và 1 Tính bất khả đảo ở đây đề cập đến những khoản đầu tư bất khả đảo, nghĩa là chi phí những khoản đầu tư này sẽ không thể được bù đắp một khi đã thực hiện chi đầu tư.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 cộng sự (2008) cho rằng các công ty cắt giảm đầu tư là chủ yếu và sẽ làm giảm đi gần một nửa sự thiếu hụt dòng tiền. Do vậy dưới sự bất ổn của dòng tiền, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về việc ra quyết định đầu tư và cổ tức khi công ty sử dụng các nguồn tài trợ cả trong và ngoài công ty. Bài nghiên cứu được thực hiện dựa theo bài nghiên cứu của tác giả Deng và công sự (2013) với nghiên cứu về cổ tức, đầu tư và tính bất ổn dòng tiền: dẫn chứng tại Trung Quốc. Trong bài này, tác giả Deng và cộng sự thực hiện nghiên cứu chủ yếu dựa theo nghiên cứu của tác giả Daniel và cộng sự (2008) khi nghiên cứu về tính linh hoạt tài chính và dẫn chứng từ sự thiếu hụt dòng tiền.

Deng và cộng sự đã đưa ra kết quả không giống với nghiên cứu được thực hiện tại các doanh nghiệp Mỹ (trong bài nghiên cứu của tác giả Daniel và cộng sự, 2008) rằng: khi đối mặt với sự bất ổn dòng tiền, các công ty tại Trung Quốc không cắt giảm cổ tức và đầu tư, thậm chí họ còn duy trì đầu tư ở mức khá cao. Để giải quyết sự bất ổn dòng tiền này, họ sẽ sử dụng nguồn tài trợ bên ngoài là chủ yếu, trong đó chiếm ưu thế là tài trợ từ nợ. Hơn nữa độ nhạy cảm giữa cổ tức và đầu tư thay đổi theo mức độ khác nhau của sự bất ổn dòng tiền. Khi mức bất ổn dòng tiền thấp, độ nhạy cảm giữa cổ tức và đầu tư tăng dần và chuyển dần từ âm sang dương.

Khi bất ổn dòng tiền ở mức vừa phải, độ nhạy cảm này giảm dần và chuyển dần từ dương sang âm. Khi mức bất ổn dòng tiền lớn nhất, độ nhạy cảm giữa cổ tức và đầu tư tăng dần và chuyển dần từ âm sang dương. Kết quả cho thấy tồn tại mối quan hệ phi tuyến có hình dạng chữ N giữa cổ tức và đầu tư với sự bất ổn dòng tiền. Với mong muốn cung cấp cho người đọc một góc nhìn tổng quát về mối quan hệ giữa cổ tức, đầu tư và tính bất ổn dòng tiền, tác giả thực hiện đề tài: “Cổ tức, đầu tư và sự bất ổn của dòng tiền: Nghiên cứu thực nghiệm tại các Công ty niêm yết trên HOSE”.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong những mức bất ổn dòng tiền khác nhau, sự tác động của cổ tức tới chi đầu tư là khác nhau và tồn tại mối quan hệ phi tuyến giữa cổ tức và đầu tư dưới sự bất ổn dòng tiền. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu  Mục tiêu nghiên cứu của bài nhằm nghiên cứu mối quan hệ giữa cổ tức, đầu tư và tính bất ổn dòng tiền tại các doanh nghiệp được niêm yết trên HOSE.  Câu hỏi nghiên cứu:  Mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư trong điều kiện dòng tiền bất ổn là gì?  Mối quan hệ giữa cổ tức và đầu tư có phi tuyến hay không? 1.

Dữ liệu nghiên cứu  Đối tượng nghiên cứu là cổ tức, đầu tư và tính bất ổn dòng tiền. Mẫu nghiên cứu là 250 công ty được niêm yết trên sàn HOSE. Tính bất ổn dòng tiền được thể hiện qua hai biến là mức thâm hụt dòng tiền và mức biến động dòng tiền. Tuy nhiên mức biến động dòng tiền được đo lường bởi độ lệch chuẩn của dòng tiền hoạt động kinh doanh trong 3 năm liền kề (bao gồm cả năm nghiên cứu hiện tại) nên đòi hỏi dữ liệu phải có đủ.

Do vậy, mẫu nghiên cứu cho tính bất ổn dòng tiền giảm còn 219 công ty.  Phạm vi nghiên cứu là trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2014. Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu được tiến hành theo phương pháp phân tích định lượng. Phương pháp xử lý số liệu được thực hiện bằng mô hình ước lượng dữ liệu bảng thông qua phần mềm Stata.

Tác giả sẽ tiến hành phân tích hồi quy dữ liệu bảng bằng phương pháp hồi quy mở rộng tác động cố định (fixed effects), sử dụng phương pháp ước lượng sai số Driscoll và Kraay Standard Errors. Các mô hình được sử dụng sẽ là mô hình hồi quy tuyến tính phân khúc (piecewise regression) và hồi quy đa thức bậc ba (cubic regression). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cấu trúc đề tài Cấu trúc bài nghiên cứu gồm 5 phần như sau:  Phần 1: Giới thiệu  Phần 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây  Phần 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu  Phần 4: Kết quả nghiên cứu  Phần 5: Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2 - CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.

Cổ tức và chính sách cổ tức  Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được chi trả cho mỗi cổ phần bằng tiền mặt hoặc tài sản khác từ nguồn lợi nhuận còn lại của công ty sau khi đã thực hiện các nghĩa vụ về tài chính.  Chính sách cổ tức thể hiện quyết định cổ tức của một doanh nghiệp trong một giai đoạn nhất định. Chính sách này sẽ ấn định phân phối lợi nhuận giữa chi trả cổ tức và lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư. Quyết định cổ tức là một trong ba quyết định tài chính quan trọng của một doanh nghiệp.

Một chính sách cổ tức tốt phải được sử dụng và phối hợp hợp lý với chính sách đầu tư và tài trợ.  Các yếu tố tác động chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Nội dung được trích dẫn từ Giáo trình Tài Chính Doanh Nghiệp Hiện Đại của tác giả Trần Ngọc Thơ và cộng sự (2005, trang 308-314).