Chương 1: Tổng quan về cơ hội và thách thức khi nhập khẩu mặt hàng hoá chất từ thị trường Trung Quốc trong bối cảnh thực thi hiệp định ACFTA đối với ctcp môi trường và dịch vụ đô thị Vĩnh Yên ● Chương 2: Cơ sở lý luận về cơ hội và thách thức trong nhập khẩu hoá chất từ thị trường Trung Quốc trong bối cảnh thực thi hiệp định ACFTA ● Chuowng 3: Thực trạng về cơ hội và thách thức nhập khẩu mặt hàng hoá chất của công ty cổ phần môi trường và dịch vụ đô thị Vĩnh Yên trong bối cảnh Việt Nam thực thi hiệp định ACFTA ● Chương 4: Giải pháp để tận dụng cơ hội và đối phó với thách thức khi nhập khẩu mặt hàng hóa chất 13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG NHẬP KHẨU HOÁ CHẤT TỪ THỊ TRƯỜNG TRUNG QUỐC TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ACFTA .1 Khái quát chung về hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp 2. Khái niệm hoạt động nhập khẩu Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nó không phải hành vi buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong bên ngoài. Đơn giản có thể hiểu, hàng nhập khẩu của nước tiếp nhận hàng hoá, dịch vụ là hàng xuất khẩu của một nước gửi đi bán hàng.
Nếu xét trên phạm vi hẹp Điều 2 Thông tư số 04/TM-ĐT ngày 30/7/1993 của Bộ Thương mại định nghĩa: " Kinh doanh nhập khẩu thiết bị là toàn bộ quá trình giao dịch, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán thiết bị và dịch vụ có liên quan đến thiết bị trong quan hệ bạn hàng với nước ngoài ". Vậy thực chất kinh doanh nhập khẩu ở đây là nhập khẩu từ các tổ chức kinh tế, các Công ty nước ngoài, tiến hành tiêu thụ hàng hoá, vật tư ở thị trường nội địa hoặc tái xuất với mục tiêu lợi nhuận và nối liền sản xuất giữa các quốc gia với nhau. Mục tiêu hoạt động kinh doanh nhập khẩu là sử dụng có hiệu quả nguồn ngoại tệ để nhập khẩu vật tư, thiết bị kỹ thuật và dịch vụ phục vụ cho quá trình tái sản xuất mở rộng, nâng cao năng suất lao động, tăng giá trị ngày công, và giải quyết sự khan hiếm hàng hoá, vật tư trên thị trường nội địa. Mặt khác, kinh doanh nhập khẩu đảm bảo sự phát triển ổn định của các ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước mà khả năng sản xuất trong nước chưa đảm bảo vật tư, thiết bị kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển, khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hóa trong phân công lao động quốc tế, kết hợp hài hoà và có hiệu quả giữa nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế.
Các hình thức nhập khẩu Có năm hình thức nhập khẩu hàng hoá cơ bản: nhập khẩu trực tiếp, nhập khẩu uỷ thác, đối ứng, tạm nhập tái xuất và gia công nhập khẩu ● Nhập khẩu trực tiếp (nhập khẩu tự doanh): 14 Nhập khẩu trực tiếp được tiến hành khá đơn giản, là hình thức mà một doanh nghiệp trong nước trực tiếp đứng ra thỏa thuận ký kết hợp đồng thương mại nhập khẩu hàng hóa với doanh nghiệp nước ngoài mà không bị ràng buộc từ bên thứ ba trung gian nào. Hình thức nhập khẩu này thì bên mua sẽ tự đi tìm hiểu, nghiên cứu thị trường, tự tìm đối tác, ký hợp đồng và toàn quyền ký kết và thực hiện hợp đồng, tự bỏ vốn, chịu mọi rủi ro và chi phí trong giao dịch. Với loại hình nhập khẩu này dễ dàng định hướng kinh doanh trong tương lai, chủ động được nguồn hàng, doanh nghiệp cũng dễ dàng nắm được tình hình giao dịch, tiết kiệm được nhiều chi phí, … Bên cạnh đó còn tạo được uy tín trên thị trường quốc tế. Doanh nghiệp cũng cần có tiềm lực tài chính tốt, cán bộ nhân viên tham gia giao dịch cần vững về nghiệp vụ, kinh nghiệm, hiểu biết về thị trường để hạn chế rủi ro phát sinh.
● Nhập khẩu ủy thác (Nhập khẩu gián tiếp Entrusted import): Nhập khẩu ủy thác được hiểu là bằng hợp đồng ủy thác thì bên nhập khẩu hàng hóa thực hiện hoạt động dịch vụ thương mại thông qua việc thuê một đơn vị trung gian thay mặt và đứng tên nhập khẩu hàng hóa. Các đơn vị mới thành lập thường ít kinh nghiệm, tiềm lực kinh tế hạn hẹp, không có đủ kinh nghiệm, có vốn những lại không có chức năng nhập khẩu hoặc nhập khẩu mới thì thường ủy thác cho một đơn vị trung gian làm cầu nối giữa đơn vị mua hàng với đối tác nước ngoài. Bên nhận ủy thác sẽ đứng ra đại diện cho bên mua hàng trong nước để ký hợp đồng kinh doanh nhập khẩu với danh nghĩa của mình (đơn vị được ủy thác nhập khẩu). Mọi chi phí phát sinh liên quan đến việc nhập khẩu do bên mua hàng chi trả (bên ủy thác).
Bên nhận ủy thác có trách nhiệm phải cung cấp thông tin về thị trường, giá cả, khách hàng, những điều kiện có liên quan đến đơn hàng được ủy thác, ký kết hợp đồng và thực hiện các thủ tục liên quan đến nhập khẩu để nhập hàng về đúng thời hạn và đúng yêu cầu trong hợp đồng đã ký với bên ủy thác nhập khẩu. Bên ủy thác sẽ trả phí dịch vụ cho bên nhận ủy thác nhập khẩu. Chi phí về việc ủy thác tùy thuộc vào mối quan hệ của hai bên và sự thỏa thuận giá. ● Giao dịch đối ứng : Đây là hình thức trao đổi giữa các mặt hàng được định đồng giá với nhau, được sử dụng chủ yếu trong các giao dịch mua bán với chính phủ những nước đang phát 15 triển.
Có thể hiểu rằng khi nhập khẩu một sản phẩm từ nước ngoài, thì doanh nghiệp trong nước xuất khẩu cho họ một lượng hàng hóa có giá trị tương đương thay vì phải trả phí tiền tệ sẽ thanh toán. Ví dụ: Caterpillar xuất khẩu máy xúc sang Venezuela, bù lại, chính phủ Venezuela sẽ thực hiện trả cho Caterpillar 350.000 tấn quặng sắt có giá trị tương đương. Trong phương thức này, doanh nghiệp có thể tiến hành đồng thời cả hai hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu trong cùng một hợp đồng với giá trị hàng xuất và giá trị hàng nhập tương đương nhau. Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu được tính doanh thu sẽ được tính trên cả kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu.
● Tạm nhập tái xuất: Tạm nhập tái xuất là hình thức mà thương nhân Việt Nam nhập khẩu tạm thời hàng hóa vào Việt Nam, nhưng không được đưa vào nước tiêu thụ, sau đó lại xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam sang một nước thứ 3 để thu lợi nhuận. Hình thức tạm nhập tái xuất bao gồm cả nhập khẩu và xuất khẩu với mục đích thu lại lượng ngoại tệ lớn hơn số vốn ban đầu đã bỏ ra. Khi tiến hành tạm nhập tái xuất, hợp đồng bán hàng gồm hai hợp đồng được ký kết với doanh nghiệp xuất khẩu và hợp đồng được ký kết với doanh nghiệp nơi sẽ nhập khẩu. Đặc biệt, hai hợp đồng riêng biệt, bao gồm hợp đồng mua bán được kí kết với thương nhân tại nước nhập khẩu, Ngoài ra, nó có thể giống như tạm nhạp để tái xuất nhưng nó được chuyển trực tiếp từ nước bán sang nước mua mà không thực hiện thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam hoặc thủ tục xuất khẩu vào Việt Nam.
Đây gọi là quá trình chuyển đổi. ● Nhập khẩu gia công: Đây là hình thức mà bên nước ta nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc và công nghệ từ nước ngoài về, sử dụng hàng hóa nhập khẩu để gia công hàng hóa theo đúng yêu cầu nhà nước thuê gia công yêu cầu theo hợp đồng gia công đã ký kết. Sau khi hàng hóa hoàn thiện thì chuyển giao cho nước thứ 3 theo yêu cầu của bên thuê gia công. Chẳng hạn như doanh nghiệp dệt may, giầy da của Việt Nam nhập nguyên phụ liệu từ Trung Quốc để sản xuất hàng gia công cho đối tác Trung Quốc.
Vai trò của nhập khẩu Ngày nay, trước sự giao thoa, hội nhập nền kinh tế giữa các quốc gia trên thế giới, thị trường thương mại vô cùng sôi động, các nước không thể cô lập một mình 16 trước sự giao thoa đó. Với sự phát triển ngày càng cao, nhu cầu tiêu dùng ngày càng lớn. Với lượng sản xuất trong nước lớn sẽ không có quốc gia nào có thể tự sản tự tiêu hoàn toàn. Hơn nữa, bản thân các nước cũng không thể đáp ứng đầy đủ tất cả thì việc nhập khẩu hàng hóa từ các quốc gia bên ngoài là rất cần thiết.
Với những quốc gia phát triển, nguồn tài nguyên của quốc gia đó được khai thác tốt, kim ngạch xuất khẩu cao hơn, còn với những quốc gia kém phát triển hơn thì hàng hóa thiếu thốn hơn, kim ngạch nhập khẩu sẽ cao hơn. Do vậy, hoạt động nhập khẩu đóng vai trò vô cùng quan trọng như sau: ● Nhập khẩu thúc đẩy nhanh quá trình sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. ● Bổ sung kịp thời những mặt mất cân đối của nền kinh tế, đảm bảo một sự phát triển cân đối ổn định khai thác đến mức tối đa tiềm năng và khả năng của kinh tế vào vòng quay kinh tế. ● Nhập khẩu đảm bảo đầu vào cho sản xuất tạo việc làm ổn định cho người lao động góp phần cải thiện và nâng cao mức sống của nhân dân.
● Nhập khẩu có vai trò tích cực thúc đẩy xuất khẩu góp phần nâng cao chất lượng sản xuất hàng xuất khẩu, tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu hàng hoá ra thị trường quốc tế đặc biệt là nước nhập khẩu. Có thể thấy rằng vai trò của nhập khẩu là hết sức quan trọng đặc biệt là đối với các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam) trong việc cải thiện đời sống kinh tế, thay đổi một số lĩnh vực, nhờ có nhập khẩu mà doanh nghiệp có tiếp thu những kinh nghiệm quản lí, công nghệ hiện đại,… thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh chóng. ● Vai trò nhập khẩu mặt hàng hoá chất Nhập khẩu mặt hàng hoá chất đáp ứng nhu cầu sử dụng và tiếp cận các loại hoá chất không có sẵn trong nước từ các nguồn cung cấp quốc tế.