Luận văn thạc sĩ chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện củ chi tphcm giai đoạn 2015 2025

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới tại huyện Củ Chi, TP.HCM giai đoạn 2015-2025.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Đóa
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng An Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Gắn Với Xây Dựng Nông Thôn Mới Trên Địa Bàn Huyện Củ Chi – Tp. Hồ Chí Minh Giai Đoạn 2010 - 2025
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP
• 1.1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.1.2. “Cơ cấu kinh tế” và “Cơ cấu kinh tế ngành”
• 1.1.3. “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế” và “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế”
• 1.1.4. “Cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp” và “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp”
• 1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế, cơ cấu kinh tế ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 1.1.6. Những tiêu chí phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.1.7. Các tiêu chí đánh giá chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 1.1.8. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp
• 1.1.9. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong phát triển kinh tế - xã hội
• 1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NÔNG THÔN MỚI
• 1.2.1. Khung lý luận về nông thôn mới
• 1.2.2. Khái niệm nông thôn mới
• 1.2.3. Nội dung xây dựng nông thôn mới
• 1.3. KINH NGHIỆM CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.3.1. Kinh nghiệm của huyện Hóc Môn, TP.Hồ Chí Minh
• 1.3.2. Kinh nghiệm của huyện Bình Chánh, TP.Hồ Chí Minh
• 1.3.3. Kinh nghiệm của Thị xã Long Khánh, Tỉnh Đồng Nai
• 1.3.4. Những bài học rút ra trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới
• 1.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI - TP. HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 2.1. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA HUYỆN CỦ CHI – TP.HỒ CHÍ MINH
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế- xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI
• 2.2.1. Quá trình và kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp trên địa bàn huyện Củ Chi
• 2.2.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp trên địa bàn huyện Củ Chi
• 2.2.3. Kết quả quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp giai đoạn 2011- 2015
• 2.2.4. Những tồn tại, hạn chế trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp trên địa bàn huyện Củ Chi
• 2.2.5. Quá trình và kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Củ Chi
• 2.2.6. Quá trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM
• 2.2.7. Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM trên địa bàn huyện Củ Chi
• 2.2.8. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI - TP.HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2025
• 3.1. NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN
• 3.2. PHƯƠNG HƯỚNG, MỤC TIÊU CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI
• 3.2.1. Những định hướng cơ bản
• 3.2.2. Những mục tiêu chủ yếu
• 3.3. GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI
• 3.3.1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 3.3.2. Tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 3.3.3. Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp
• 3.3.4. Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tiêu thụ nông sản
• 3.3.5. Thu hút đầu tư tư nhân tham gia vào quá trình chuyển dịch CCKTNNN, phát triển nông thôn
• 3.3.6. Các giải pháp thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện trong thời gian tới
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Củ Chi

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Củ Chi là một quá trình quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững. Huyện Củ Chi, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, đã có những bước tiến đáng kể trong việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Việc áp dụng các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào nông nghiệp đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời cải thiện đời sống của người dân.

1.1. Đặc điểm kinh tế nông nghiệp huyện Củ Chi

Huyện Củ Chi có nền nông nghiệp đa dạng với nhiều loại cây trồng và vật nuôi. Đặc điểm này tạo ra cơ hội cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, từ đó nâng cao giá trị sản xuất. Các sản phẩm chủ lực như rau củ, trái cây và chăn nuôi đã đóng góp tích cực vào nền kinh tế địa phương.

1.2. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần vào việc xây dựng nông thôn mới. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng và ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống của người dân.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Củ Chi

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, huyện Củ Chi vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, thiếu nguồn lực đầu tư và sự cạnh tranh từ các vùng khác đang ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp huyện.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, như hạn hán và lũ lụt. Điều này ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm, đòi hỏi huyện Củ Chi cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả.

2.2. Thiếu nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp

Việc thiếu hụt nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp là một trong những thách thức lớn. Các chính sách hỗ trợ cần được cải thiện để thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiệu quả

Để đạt được mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, huyện Củ Chi cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ mới và cải thiện quản lý sản xuất là rất cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình sản xuất thông minh và bền vững cần được khuyến khích và phát triển.

3.2. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao kỹ năng cho nông dân và người lao động trong ngành nông nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Củ Chi

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại huyện Củ Chi đã cho thấy những kết quả tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Việc áp dụng các mô hình sản xuất mới đã giúp tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống người dân.

4.1. Kết quả từ các mô hình sản xuất nông nghiệp

Các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả đã được triển khai tại huyện Củ Chi, mang lại lợi nhuận cao cho nông dân. Những mô hình này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương đã góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Các chương trình hỗ trợ đã giúp nông dân tiếp cận với công nghệ mới và thị trường tiêu thụ.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nông nghiệp huyện Củ Chi

Kết luận từ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Củ Chi cho thấy cần tiếp tục duy trì và phát triển các chính sách hỗ trợ. Hướng đi tương lai cần tập trung vào phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Huyện Củ Chi cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững cho nông nghiệp, bao gồm việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong nông nghiệp

Hợp tác quốc tế sẽ giúp huyện Củ Chi tiếp cận với công nghệ mới và kinh nghiệm quản lý, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ tại Thành phố Hồ Chí Minh đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp nhằm nâng cao giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích đất canh tác. Huyện Củ Chi nằm ở cửa ngõ Tây Bắc của thành phố với diện tích tự nhiên hơn 43.400 ha, giữ vị trí chiến lược trong vành đai sinh thái và cung cấp thực phẩm cho toàn đô thị. Trước năm 2010, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn còn mang tính tự cung tự cấp, phụ thuộc lớn vào độc canh cây lúa với giá trị kinh tế thấp, chỉ đạt khoảng 80 đến 100 triệu đồng trên mỗi hecta mỗi năm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp với tiến trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Củ Chi giai đoạn 2010 - 2015, đánh giá toàn diện 19 tiêu chí nông thôn mới, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2025.

Phạm vi không gian tập trung tại 20 xã, thị trấn của huyện Củ Chi, đồng thời mở rộng so sánh với các mô hình điển hình như huyện Hóc Môn, huyện Bình Chánh và Thị xã Long Khánh (tỉnh Đồng Nai). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp luận cứ khoa học giúp Củ Chi giữ vững vị thế huyện nông thôn mới đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh, nâng thu nhập bình quân đầu người từ mức dưới 20 triệu đồng lên trên 40 triệu đồng mỗi người mỗi năm, tạo tiền đề vững chắc cho giai đoạn phát triển 2020 - 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế hai khu vực của nhà kinh tế học W. Arthur Lewis, phân tích cơ chế dịch chuyển dòng lao động dư thừa từ khu vực nông nghiệp có năng suất cận biên thấp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ nhằm nâng cao năng suất chung của nền kinh tế. Song song đó, lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và lý thuyết tăng trưởng nội sinh được áp dụng để xác định các ngành hàng nông nghiệp thế mạnh có hàm lượng kỹ thuật cao.

Nghiên cứu tích hợp khung tiêu chí đánh giá nông thôn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dựa trên ba nguyên tắc: tính thích hợp, tính tin cậy và tính thực tế, kết hợp 5 nhóm chủ đề phát triển nông thôn của Ngân hàng Thế giới (World Bank). Đồng thời, đề tài kế thừa 5 nguyên tắc xây dựng nông thôn mới của các nhà khoa học nông nghiệp trong nước, lấy người dân làm chủ thể và phát triển kinh tế nông thôn làm hạt nhân.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp: Tổng thể các mối quan hệ tỷ lệ hữu cơ giữa các phân ngành trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp.
• Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế: Quá trình biến đổi cả về lượng và chất của các tỷ trọng kinh tế hướng đến cấu trúc tối ưu.
• Nông thôn mới: Mô hình phát triển nông thôn toàn diện theo 19 tiêu chí chuẩn hóa của Bộ tiêu chí quốc gia ban hành theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp trừu tượng hóa khoa học, phân tích thống kê kinh tế và tổng hợp so sánh liên vùng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính quy từ Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Phát triển nông thôn và Niên giám thống kê huyện Củ Chi trong chuỗi thời gian 10 năm từ 2006 đến 2015.

Đối với dữ liệu khảo sát thực địa, đề tài tiến hành điều tra điển hình với cỡ mẫu 150 hộ nông dân tiêu biểu và 12 hợp tác xã, tổ hợp tác tại 2 xã điểm ban đầu là xã Tân Thông Hội (xã điểm do Trung ương chọn) và xã Thái Mỹ (xã điểm do Thành phố chọn), kết hợp khảo sát đối chứng tại các xã mở rộng. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được ưu tiên áp dụng để phản ánh chính xác các nhóm ngành sản xuất chính: bò sữa, hoa kiểng, rau an toàn và thủy sản nước ngọt. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh chuỗi số liệu theo các mốc thời gian 2006 - 2010 và 2011 - 2015 cho phép đánh giá chuẩn xác tác động đòn bẩy của chính sách hỗ trợ lãi suất chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp huyện Củ Chi đã chuyển biến tích cực theo hướng nông nghiệp đô thị hiện đại, giảm dần tỷ trọng trồng trọt truyền thống và gia tăng vượt bậc tỷ trọng chăn nuôi chất lượng cao cùng dịch vụ nông nghiệp. Tỷ trọng ngành chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp tăng lên, chiếm trên 55% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện trong giai đoạn 2011 - 2015. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp tăng từ khoảng 120 triệu đồng/ha/năm giai đoạn 2006 - 2010 lên mức 280 đến 320 triệu đồng/ha/năm vào năm 2015.

Thứ hai, việc hình thành các mô hình chuyên canh có giá trị kinh tế cao tạo bước đột phá rõ nét. Diện tích trồng lúa kém hiệu quả giảm mạnh để nhường chỗ cho diện tích trồng hoa lan cắt cành, hoa mai, cây kiểng và rau an toàn theo quy trình VietGAP. Đàn bò sữa phát triển vượt bậc với quy mô chiếm trên 60% tổng đàn bò sữa toàn thành phố, đạt sản lượng sữa tươi thương phẩm hơn 70.000 tấn/năm, đưa Củ Chi trở thành thủ phủ chăn nuôi bò sữa công nghệ cao.

Thứ ba, huyện Củ Chi đạt thành tựu toàn diện khi có 100% số xã (20/20 xã) được công nhận đạt chuẩn 19/19 tiêu chí nông thôn mới vào đầu năm 2015, trở thành huyện nông thôn mới đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn thành phố giảm ngoạn mục từ trên 11% năm 2010 xuống dưới 2,5% năm 2015; thu nhập bình quân đầu người tại khu vực nông thôn đạt trên 40 triệu đồng/người/năm, tăng hơn 2,3 lần so với giai đoạn 2009. Tỷ lệ lao động trong độ tuổi làm việc nông nghiệp giảm từ 48% xuống còn dưới 28%, đáp ứng xuất sắc tiêu chí số 12 về cơ cấu lao động.

Thảo luận kết quả

Thành công của Củ Chi xuất phát từ việc vận dụng sáng tạo cơ chế chính sách, đặc biệt là Quyết định số 105/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về hỗ trợ lãi vay cho nông dân chuyển đổi cây trồng, vật nuôi. Dữ liệu thực tế cho thấy dòng vốn vay ưu đãi đã kích thích nguồn vốn tự có trong dân gấp hơn 3,5 lần, tạo động lực đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động và con giống cao sản.

Khi so sánh với huyện Hóc Môn (tăng trưởng kinh tế bình quân 19,95%/năm) và huyện Bình Chánh (kéo giảm hộ nghèo từ 11,93% xuống 2,05%), Củ Chi nổi bật hơn ở quy mô đất đai tập trung và sự đồng bộ hạ tầng thủy lợi với trên 65% kênh mương được kiên cố hóa. Đồng thời, qua kinh nghiệm của Thị xã Long Khánh (tỉnh Đồng Nai), Củ Chi cũng bộc lộ hạn chế khi mối liên kết 4 nhà (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) chưa thực sự chặt chẽ, công nghiệp chế biến sâu sau thu hoạch còn chiếm tỷ lệ dưới 15%, dẫn đến tình trạng giá cả nông sản đôi lúc còn bấp bênh.

Các dữ liệu thống kê biến động cơ cấu được thể hiện trực quan qua hệ thống bảng biểu so sánh giá trị sản xuất qua hai giai đoạn 2006 - 2010 và 2011 - 2015, phản ánh rõ xu hướng phân bổ nguồn lực lao động và vốn đầu tư từ khu vực độc canh lúa sang các phân ngành mang lại giá trị gia tăng vượt trội.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp bền vững gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2016 - 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện cơ chế chính sách và nâng cao hiệu quả giải ngân vốn tín dụng: Tiếp tục cụ thể hóa các gói hỗ trợ lãi suất của thành phố, phấn đấu huy động tổng vốn đầu tư xã hội cho nông nghiệp nông thôn đạt trên 1.500 tỷ đồng mỗi giai đoạn 5 năm. Ủy ban nhân dân huyện phối hợp cùng các ngân hàng thương mại đơn giản hóa thủ tục thế chấp tài sản trên đất nông nghiệp, tạo điều kiện cho các trang trại vay vốn mở rộng quy mô.

2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và nông nghiệp công nghệ cao: Triển khai mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích rau an toàn và hoa cây kiểng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP lên trên 75% vào năm 2020 và đạt 90% vào năm 2025. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Trung tâm Công nghệ sinh học thành phố hỗ trợ chuyển giao 100% giống bò sữa F2, F3 thuần chủng và tinh bò chất lượng cao cho các hộ chăn nuôi tại xã An Nhơn Tây, Phú Hòa Đông.

3. Phát triển chuỗi liên kết giá trị và xúc tiến thương mại nông sản: Củng cố và thành lập mới ít nhất 25 hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới hoạt động hiệu quả theo Luật Hợp tác xã năm 2012. Xây dựng thương hiệu nông sản Củ Chi (bò sữa, rau củ quả, phong lan), kết nối trực tiếp với 100% hệ thống siêu thị lớn như Co.opmart, Big C và các chợ đầu mối nông sản thành phố, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thương lái trung gian.

4. Đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn: Giao Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì đề án đào tạo nghề nông nghiệp kỹ thuật cao và nghề phi nông nghiệp cho khoảng 2.500 lao động nông thôn mỗi năm theo phương châm "ly nông bất ly hương", phấn đấu giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp trực tiếp xuống dưới 15% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới, Ủy ban nhân dân các huyện ngoại thành có thể ứng dụng khung bài học kinh nghiệm và mô hình triển khai của Củ Chi để xây dựng đề án tái cơ cấu nông nghiệp cấp huyện.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Nhóm độc giả nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Nông nghiệp đô thị có thể khai thác nguồn tư liệu số liệu thực chứng giai đoạn 2006 - 2015, phương pháp tiếp cận khung lý thuyết Lewis và mô hình đánh giá 19 tiêu chí nông thôn mới.

3. Ban quản trị Hợp tác xã, chủ trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp: Cung cấp thông tin thực tiễn về hiệu quả kinh tế của các mô hình chuyên canh hoa lan, rau sạch, chăn nuôi bò sữa, định hướng lựa chọn sản phẩm nông nghiệp đô thị phù hợp với nhu cầu thị trường.

4. Cán bộ khuyến nông và các tổ chức đoàn thể cơ sở: Sử dụng làm tài liệu truyền thông, hướng dẫn hội viên nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi hiệu quả, tiếp cận các chính sách hỗ trợ vay vốn ưu đãi của Nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Củ Chi chuyển dịch theo xu hướng chủ đạo nào trong giai đoạn nghiên cứu?

Cơ cấu nông nghiệp Củ Chi chuyển dịch mạnh từ độc canh cây lúa và cây màu truyền thống sang nông nghiệp đô thị có giá trị gia tăng cao. Tỷ trọng ngành chăn nuôi (đặc biệt là bò sữa) và dịch vụ nông nghiệp tăng trưởng vượt bậc, chiếm trên 55% cơ cấu giá trị sản xuất toàn ngành vào năm 2015, đưa giá trị canh tác bình quân đạt trên 300 triệu đồng/ha/năm.

2. Yếu tố then chốt nào giúp Củ Chi trở thành huyện nông thôn mới đầu tiên của TP.HCM?

Yếu tố quyết định là việc lồng ghép thành công Chương trình hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo Quyết định 105 với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Việc huy động nội lực cộng đồng kết hợp kiên cố hóa 65% kênh mương thủy lợi và hoàn thiện 100% đường trục liên xã đã tạo bệ phóng giúp 20/20 xã hoàn thành 19 tiêu chí.

3. Những loại cây trồng và vật nuôi nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại địa phương?

Hoa lan cắt cành, cây mai vàng kiểng, rau an toàn chuẩn VietGAP và đàn bò sữa chuyên thịt - sữa là 4 trụ cột mang lại lợi nhuận cao nhất. Các mô hình này đem lại doanh thu cao gấp 3 đến 5 lần so với trồng lúa truyền thống, tạo việc làm ổn định cho hàng nghìn hộ nông dân.

4. Bài học kinh nghiệm lớn nhất được rút ra từ các địa phương so sánh như Hóc Môn, Bình Chánh và Long Khánh là gì?

Đó là bài học về quy hoạch vùng sản xuất tập trung gắn liền với công nghiệp chế biến và bao tiêu đầu ra. Long Khánh đã thành công khi duy trì tỷ trọng công nghiệp 41,5% để kéo nông nghiệp phát triển, khẳng định Củ Chi phải phát triển mạnh mạng lưới bảo quản, chế biến sau thu hoạch để tránh rủi ro thị trường.

5. Mục tiêu cụ thể về cơ cấu lao động và thu nhập của Củ Chi đến năm 2025 được đề xuất ra sao?

Luận văn định hướng đến năm 2025, tỷ trọng lao động trực tiếp trong nông nghiệp giảm xuống dưới 15% thông qua đào tạo nghề 2.500 người/năm. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn phấn đấu tăng gấp 2 lần so với năm 2015, đạt trên 80 triệu đồng/người/năm gắn với các tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp gắn với 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại vùng ven đô thị lớn.
• Đánh giá chuẩn xác bức tranh thực trạng giai đoạn 2010 - 2015: Củ Chi đạt 100% xã nông thôn mới, giá trị canh tác đạt trên 300 triệu đồng/ha/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 2,5%.
• Nhận diện rõ các hạn chế cốt lõi về quy mô phân tán, khâu chế biến bảo quản sau thu hoạch còn thấp và liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp chiến lược về cơ chế tín dụng, nông nghiệp công nghệ cao, phát triển hợp tác xã kiểu mới và đào tạo nghề nông thôn định hướng đến năm 2025.
• Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi và các sở ngành thành phố nhằm triển khai các đề án xây dựng nông thôn mới nâng cao, phát triển kinh tế nông nghiệp đô thị bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤUKINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI ---- 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH NÔNG NGHIỆP 1. Những khái niệm cơ bản 1. “Cơ cấu kinh tế” và “Cơ cấu kinh tế ngành” Theo Từ điển Tiếng Việt : “Cơ cấu kinh tế (CCKT) là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành”.

CCKT là một tổng thể kinh tế bao gồm nhiều yếu tố có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại với nhau trong một khoảng không gian và thời gian nhất định và trong điều kiện kinh tế – xã hội nhất định. CCKT là một hệ thống động, biến đổi không ngừng theo đà phát triển của lực lượng sản xuất và những nhân tố quy định nó. CCKT không chỉ giới hạn ở các quan hệ giữa các ngành và có tính ổn định mà nó luôn thay đổi phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế trong từng thời kỳ. Ứng với mỗi giai đoạn phát triển nhất định được đặc trưng bằng những điều kiện cụ thể nhất định, phải điều chỉnh CCKT cho phù hợp [30, tr.

Xét trên tổng thể, CCKT bao gồm cơ cấu kinh tế ngành, cơ cấu kinh tế vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế… trong đó cơ cấu ngành là then chốt. “Cơ cấu kinh tế ngành” (CCKTN) ngành là quan hệ tỷ lệ gắn bó hữu cơ, vừa nương tựa vào nhau, vừa chế ước lẫn nhau giữa các ngành và các phân ngành cũng như giữa doanh nghiệp trong nội bộ ngành và phân ngành. Cơ cấu ngành là bộ phận động nhất trong cơ cấu kinh tế nói chung. CCKTN là một bộ phận cơ bản cấu thành cơ cấu kinh tế của nền kinh tế quốc dân; là quan hệ gắn bó với nhau theo những tỷ lệ nhất định giữa các ngành sản xuất, trong nội bộ nền kinh tế quốc dân cũng như giữa các ngành nghề và các doanh nghiệp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 trong các ngành; là bộ phận then chốt trong cơ cấu kinh tế, vì cơ cấu kinh tế ngành quyết định trạng thái chung và tỷ lệ đầu vào, đầu ra của nền kinh tế quốc dân.

CCKTN biểu hiện mối quan hệ giữa các ngành, hình thành và biến đổi trong quá trình phân công lao động chung của xã hội, nó phản ánh trình độ phân công lao động và trình độ phát triển lực lượng sản xuất của đất nước. Do đó cơ cấu ngành phản ánh phần nào trình độ phân công lao động xã hội chung của nền kinh tế và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế” và “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế” Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi và phát triển của CCKT từ trạng thái này sang trạng thái khác để phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Chuyển dịch CCKT không đơn thuần chỉ là sự thay đổi vị trí mà còn là sự biến đổi cả về lượng và chất trong nội bộ cơ cấu, đó là sự thay đổi về số lượng các ngành hoặc thay đổi về quan hệ tỷ lệ giữa các ngành, các vùng, các thành phần do sự xuất hiện hoặc biến mất một số ngành.

Trong quá trình phát triển kinh tế, chuyển dịch CCKT theo các xu hướng ngày càng hợp lý hơn và phù hợp hơn tạo đòn bẩy cho kinh tế phát triển nhanh và ổn định, mạnh. Chuyển dịch CCKT theo hướng CNH, HĐH là quá trình làm biến đổi nền kinh tế từ chỗ có cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp lạc hậu sang cơ cấu kinh tế công – nông nghiệp và dịch vụ hiện đại. Đó là quá trình làm tăng thêm tốc độ và tỷ trọng của sản xuất công nghiệp trong nền kinh tế, gắn liền với đổi mới căn bản về công nghệ, tạo nền tảng cho sự tăng trưởng nhanh, hiệu quả cao và bền vững của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế (CCNKT) là quá trình thay đổi cấu trúc ngành của một nền kinh tế, xác lập một cấu trúc mới, hợp lý và có hiệu quả hơn.

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế dẫn đến sự thay đổi trong tỷ trọng cũng như sự tương tác giữa các ngành hoặc phân ngành đã hình thành trước đó. Sự thay đổi này nếu xem xét trong một khoảng thời gian xác định được thể hiện ở những điểm sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Thứ nhất, sự biến đổi về số lượng và chủng loại ngành trong nền kinh tế do sự xuất hiện thêm những ngành mới hoặc mất đi của một số ngành đã có. Thứ hai, sự biến đổi về tương quan, tỷ lệ giữa các ngành do sự tăng trưởng không đồng đều về quy mô và tốc độ giữa các ngành. Thứ ba, sự thay đổi trong quan hệ, tương tác giữa các ngành thể hiện bằng số lượng các ngành có liên quan lẫn nhau, hay quy mô đầu vào – đầu ra mà ngành này cung cấp cho ngành kia Quá trình chuyển dịch CCNKT diễn ra thường xuyên, liên tục cùng với sự vận động của nền kinh tế để phù hợp với sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội.

Cơ cấu kinh tế ngành thường chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành dịch vụ, ngành công nghiệp và xây dựng cơ bản, giảm tỷ trọng ngành nông- lâm – ngư nghiệp nhưng vẫn đảm bảo tăng qui mô. Tốc độ tăng của ngành dịch vụ nhanh hơn ngành công nghiệp và xây dựng cơ bản. Chuyển dịch CCNKT là kết quả của sự phân bổ hay di chuyển các nguồn lực như đất đai, tài nguyên thiên nhiên, vốn nguồn nhân lực, công nghệ…vào các ngành phát huy lợi thế so sánh của từng ngành và giữa các ngành tạo ra sức sản xuất hàng hóa với khối lượng lớn, chất lượng cao đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Khi nguồn lực di chuyển đến một ngành sẽ tác động đến đầu ra của ngành (như sản lượng, năng suất lao động) dẫn đến sự thay đổi tỷ trọng của ngành so với trước và tất yếu tác động tới tăng trưởng năng suất của tổng thể nền kinh tế.

Quá trình di chuyển nguồn lực đó cũng làm thay đổi cơ cấu của chính bản thân nó như vốn, lao động giữa các ngành dẫn đến sự thay đổi cơ cấu ngành và cơ cấu của chính nguồn lực đó. Chuyển dịch CCNKT không chỉ là một xu hướng tất yếu, mà còn là một yêu cầu nhằm vào các mục tiêu: tăng trưởng, tạo việc làm, tăng thu nhập, tăng tích lũy vốn, công nghệ và sự phát triển con người, làm thay đổi của cơ cấu ngành từ trạng thái này sang trạng thái khác ngày càng hoàn thiện hơn, phù hợp với môi trường và điều kiện phát triển. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. “Cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp”và “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp” Cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp (CCKTNNN) là một tổng thể bao gồm các mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố của lực lượng sản xuất thuộc các lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp trong khoảng thời gian và điều kiện kinh tế – xã hội cụ thể.

CCKTNNN hiểu theo nghĩa hẹp bao gồm trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp, còn hiểu theo nghĩa rộng bao hàm cả lâm nghiệp và ngư nghiệp. Trong lịch sử phát triển xã hội loài người, một thời gian dài kinh tế nông nghiệp chủ yếu là trồng trọt, chăn nuôi chưa phát triển. Ở những nước kém phát triển, tỷ trọng trồng trọt trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao, đại bộ phận nông dân chủ yếu tham gia lao động trồng trọt, chỉ số ít là kết hợp chăn nuôi. Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ và tiến bộ khoa học kĩ thuật đặc biệt là nông nghiệp hiện đại, cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp được cải biến nhanh chóng theo hướng sản xuất hàng hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trong mỗi nhóm ngành lại được chia thành ngành hẹp hơn, chẳng hạn ngành trồng trọt được chia thành ngành trồng cây lương thực, cây công nghiệp, cây ăn quả, cây thực phẩm, …ngành chăn nuôi lại được chia thành ngành chăn nuôi tiểu gia súc, đại gia súc, gia cầm. Chuyển dịch CCKTNNN là sự thay đổi tỷ trọng giữa các ngành và nhóm ngành trong nội bộ ngành nông nghiệp. Xu hướng chuyển dịch CCKTNNN ở nước ta hiện nay là hướng tới một nền nông nghiệp hàng hóa, sản xuất thâm canh, đa dạng hóa theo hướng sản xuất hàng hóa lớn tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị.Trong ngành trồng trọt, xu hướng độc canh cây lương thực được hạn chế dần, thay vào đó là việc trồng những cây có năng suất cao, có giá trị hàng hóa lớn. Trong ngành chăn nuôi cũng có sự thay đổi cơ cấu, những vật nuôi có giá trị dinh dưỡng tốt, phù hợp với yêu cầu thị trường được chú trọng phát triển.

Cần phân biệt sự khác nhau giữa chuyển dịch cơ cấu ngành và nội bộ ngành theo đặc trưng kinh tế kỹ thuật của chúng để tạo ra hệ thống phân công lao động cho phù hợp, hướng tới xây dựng một cơ cấu ngành đa dạng, hợp lý phát triển các ngành có nhiều lợi thế theo hướng phục vụ nhu cầu thị trường, đồng thời kết hợp tối ưu giữa TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 cơ cấu ngành với cơ cấu vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế, cơ cấu kinh tế ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành. Đối với cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế cũng như chuyển dịch cơ cấu kinh tế bao gồm: Nhóm nhân tố tác động từ bên trong Nhân tố thị trường và nhu cầu tiêu dùng của xã hội: Thị truờng và nhu cầu xã hội là người đặt hàng cho tất cả các ngành, lĩnh vực, bộ phận trong toàn bộ nền kinh tế. Nếu như xã hội không có nhu cầu thì tất nhiên sẽ không có bất kì một quá trình sản xuất nào.

Cũng như vậy, không có thị trường thì không có kinh tế hàng hoá. Thị trường và nhu cầu xã hội còn quy định chất lượng sản phẩm và dịch vụ, nên tác động trực tiếp đến quy mô, trình độ phát triển của các cơ sở kinh tế, đến xu hướng phát triển và phân công lao động xã hội, đến vị trí, tỉ trọng các ngành, lĩnh vực trong cơ cấu của nền kinh tế quốc dân.