CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE CƠ BẢN VE HIEU QUA SU DUNG VON TRONG DOANH NGHIEP 1. Khái niệm về von của doanh nghiệp Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn ton tại và phát triển được đều cần phải có một lượng vốn nhất định nào đó. Đây là một trong ba yếu tô quan trọng giúp doanh nghiệp có thé duy trì hoạt động của mình. Nhu cầu về vốn của doanh nghiệp được thé hiện ở khâu thành lập doanh nghiệp, trong chu kì kinh doanh và khi phải đầu tư thêm.
Giai đoạn nào doanh nghiệp cũng có nhu cầu về vốn. Vậy vốn là gì? Vốn có vai trò như thế nào trong doanh nghiệp? Các đặc trưng của vốn và phân loại vốn ra sao? Chúng ta cùng đi tìm hiểu. Khái niệm Trên thế giới có nhiều quan niệm về vốn. Đứng trên các giác độ khác nhau ta có cách nhìn khác nhau về vốn.
Theo lý thuyết cô điển dưới góc độ các yếu tô sản xuất, Các Mác cho rằng: “Vốn chính là tr bản, là giá trị đem lại giá trị thặng dư, là một đầu vào của quá trình sản xuất”. Cách hiểu này phù hợp với trình độ quản lý kinh tế còn sơ khai, giai đoạn kinh tế học mới xuất hiện và bắt đầu phát triển. Trong cuốn “Kinh té học”, tác giả David Begg cho rằng: “Von được phân chia theo hai hình thái là vốn hiện vật và vốn tài chính ”. Trong đó, vốn hiện vật là dự trữ các hàng hóa, sả,n phẩm đã sản xuất ra dé sản xuất các hàng hóa khác.
Vốn tài chính là tiền và các giấy tờ có giá của doah nghiệp. Theo định nghĩa trên, David Begg đã đồng nhất vốn với tài sản của doanh nghiệp. Thực chất vốn của doanh ngiệp là biểu hiện bằng tiền của tất cả các tài sản mà doa.h nghiệp dùng trong quá trìn,h sản xuất kinh doanh. 3 Trong nền kinh tế thị trườg, dé tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần phải có ba yếu tố cơ bản sau: Sức lao động, đối tượg lao động và tư liệu lao động.
Dé có đợc các yếu tố này đòi hỏi doanh nghiệp phải ứng ra một số vốn nhất định phù hợp với quy mô và điều kiện kinh doanh. Vốn kinh doanh của doanh ngiệp thường xuên vận động và chuyên hóa từ hình thái ban đầu là tiền sang hình thái hiện vật và cuối cùng lại trở về hình thái ban đầu là tiền. Sự vận động của, vốn kinh doa.nh như vậy gọi là sự tuần hoàn của vốn. Quá trình hoạt động sản xuất kinh doah của doanh nghiệp diễn ra liên tục, khôg ngừng.
Do đó, sự tuần hoàn của vốn kinh doanh cũng diễn ra liên tục, lặp đi lặp lại có tính chất chu kỳ tạo thành sự chu chuến của vốn kinh doanh. Từ những quan điểm trên có thê khái quát: Vốn của. doah nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toà.n bộ tài sản được huy động, sw dụng vào hoạt độg sản xuất kinh ,donh nhằm mục dich sinh lời. Vai trò của vốn đối với doanh nghiệp Vốn có vai trò rất quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.
Các vai trò đó được khái quát như sau: 1. Về mặt pháp lý Mỗi doanh nghiệp khi muốn có giấy phép để hoạt động sản xuất kinh doanh thì cần phải chứg minh được một trong các yếu tố cơ bản là vốn (điều này được Nhà nước quy, định với từng loại hình danh ngiệp), khi đó thì địa vị pháp lý của doah ngiệp mới được xác lập. Ngược lại, thì donh nghiệp. sẽ không đủ điều kiện.
dé hoạt độg. Về mặt kinh tế © Von là diéu kiện tiền dé của quá trình sản xuất kinh doanh Một quá trình sản xuất kinh doah sẽ được diễn ra khi có ba yếu tố: Yếu tố vốn, yêu tố lao động và yếu tố công nghệ. Trong ba yếu tố đó thì yếu tố vốn là điều kiện tiền đề, có vai trò rất qan trọng. đầu tiên việc sản xuất kinh doanh có thàh công hay không.
Khi sản xuât, doanh nghiệp cân phải có một lợng vôn đê mua nguyên liệu 4 dau vào, thuê công nhân, mua thông tin trên thị. trường, mua băng phat minh sáng chê,. Bởi vậy, có thê nói von là điêu kiện dau tiên cho yêu tô câu vé lao động và công nghệ được đáp, ứng day đủ. e Von quyết định sự ổn định và liên tục của quá trình sản xuất kinh, danh Khi yêu cầu về vốn, lao động, cog nghệ được đảm bảo, dé qua trinh san xuất đợc diễn ra liên tục thì vốn phải được đáp ứng day đủ, kịp thời và liên tục.
Có rất nhiều loại hình doanh. nghiệp nên có nhu cầu về vốn cũng khác nhau. Hơn nữa, các quá trình sản xuất kinh danh cũng khác nhau nên việc dùng vốn lưu động cũng khác nhau. Nhu cầu vốn lưu động phát sinh thườg xuyên như mua thêm nguyên vật liệu, mua thêm hàng dé bán, dé thah toán, dé trả long, dé giao dịch,.
Trong quá trình sản xuất kinh donh của mình thì các doanh nghiệp khôg phải lúc nào cũng có đầy đủ vốn. Có khi thiếu vốn, có khi thừa vốn, điều này là do bán hàng hóa chưa được thah, toán kip thời, hoặc hàng tồn kho quá nhiều chưa tiêu thụ được, hoặc do máy móc hỏng hóc chưa sản xuất được,. Những lúc thiếu, hụt như vậy thì việc bồ sung vốn kỊp thời là rất cần thiết vì nó đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh. được dién ra liên tục.
e_ Vốn đối với sự phát triển của doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường xuất hiện nhiều doah nghiệp khác nhau cùng kinh doanh một lĩnh vực. Vì vậy, muốn tổn tại thì doanh ngiệp phải phát triển, cạnh tranh được với các doah nghiệp khác. Trong khi các đối thủ cạnh tranh ngày càng gay gắt và khốc liệt, hơn nữa đòi hỏi của kháh hàng ngày càng cao. Vì vậy cần phải đầu tư cho công nghệ hiện đại, tăng quy mô sản xuất, hạ giá thành nhug vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm, ngày một tốt hơn,.
Những yêu cầu tất yếu ấy, đòi hỏi doanh ngiệp phải cạnh tranh để phát triển thì cần phải có vốn. Qua những phân tích trên ta thấy được tầm qan trọng của vốn. Vốn tồn tại trong mọi giai đoạn trog quá trình, sản xuât. Các đặc trưng của von Vôn có các đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, vôn đại điện cho một lượng giá trị tài sản, điều đó có nghĩa vốn biểu hiện giá trị bag tiền của tài sản hữu hình và vô hình như: Nhà xưởng, đất đai, máy móc, thiết bị, ngyên vật liệu, vi trí địa lý, thương hiệu, ban quyền, phát minh, sáng chế, bí quyết công nghệ, uy tín của doah nghiệp,.
Ở đây cần phân biệt giữa vốn và tài sản, giữa. sử dụng vốn và chỉ tiêu. Không phải tất cả tài sản đều là vốn mà chỉ có tài sản hoạt độg mới được. gọi là vốn, còn tài sản ở trạng thái tĩnh chỉ là vốn tiềm nag.
Chi tiêu mat đi thì khôg gọi là vốn, còn chi phí kinh doah được bù dap lại thì được gọi là vốn. Nhận thức được đặc trưng này giúp cho doanh nghiệp chủ động, tìm moi biện pháp dé huy động mọi tài sản vào kinh doanh, biến vốn tiềm năng thàh vốn hoạt động. Thứ hai, vôn phải vận động nhằm. mục đích sinh lời.
Vốn được biéu hiện bằng tiền, nhưng tiền chỉ là dạng tiềm năng của vốn. Để tiền biến thành vốn thì đồng tiền phải vận độg sinh lời. Trong quá trình vận động, đồng vốn có thé thay đổi hình thái biểu hiện nhug kết thúc vòng tuần hoàn, nó phải trở về hình thái ban đầu là tiền với giá trị lớn hơn, đây cũng là nguy\ên tắc sử dụng và bảo vệ vốn. Tiền bị ứ đọng, tài sản cô định khng cần dùng, tài nguyên, sức lao động không được sử dụng, tiền, vàng cất trữ hoặc các khản nợ đọng khó đòi,.
chỉ là những đồng vốn “chết”. Mặt khác, tiền vận động nhưug lại bị thất lạc, không quay về nơi xuất phát với giá trị lớn hơn thì vốn cũng khng được bảo đảm, chu kỳ vận động tiếp theo bị ảnh hưởng. Nhận thức được đặc trưng này, doanh nghiệp cần tìm moi các,h dé cho đồng vốn sinh lời, tráh tình trạng vốn bị ứ đọng. Thứ ba, von phải được tích tụ, tập trung đến một lượng đủ lớn mới có thé đáp ứng được nhu cầu cho hoạt động sản xuất kinh doa,h nhằm mục đích sinh lời.
Một lượng vốn chưa đủ lớn dé trang trải những chi phí đầu tư cần thiết tối thiểu thì không thê tiến hành sản xuất kinh doanh được, do đó doanh nghiệp phải biết khai thác tối đa mọi ngồn vốn. Điều này cho thay doanh nghiệp phải xác định cho được nhu cầu vốn kinh doah và có chiến lược huy động vốn phù hợp, bảo đảm đủ vốn cần thiết cho nhu cầu sản xuất kinh doanh. Thứ tư, von có giá trị theo thời gian, bởi sức mua của đồng tiền ở các thời điểm là khác nhau do ảnh hưởg cua giá cả, lạm phát, tiễn bộ khoa học,. Nhận thức được đặc trưng này giúp cho doah nghiệp tính toán đúng và đủ các chi phí vốn kinh doanh, tránh, tình trạng “lãi giả, lỗ thật”.
Thứ năm, vôn bao giờ cũng gắn liền với chủ sở hữu nhất định. Người sử dụng vốn có thé là chủ sở hữu, có thé không, nhu,g đồng vốn luôn luôn có chủ. Người sử du,g vốn được đảm bảo các lợi ích kinh tế do đồng vốn mang lại. Người sử dụng vốn có trách nhiệm trả lại cho ngư,ời sở hữu vốn một khoản tiền nhất định tron,g thời gian xác định, khoản tiền này được hạch toán vào giá thàh sản phẩm.
đặt ra yêu cầu đối với doanh ngiệp phải sử dụng vốn như thé nào dé đạt hiệu, qua cao. Thứ sáu, vốn là một hàng hóa đặc biệt trong nên kinh tế thị trường. Thông qua thị trườg tài chính, người cần vốn và người, có vốn có thé trao đổi với nhau. Tuy nhiên với hàng hóa đặc biệt này việc trao đổi không làm thay đổi quyền sở hữu mà chỉ là sự chuyên nhượng, quyền sử dụng.
Dé có quyền sử dụng vốn, người vay phải trả cho người cho vay một lãi suất nhất định được xác định theo quan hệ cung cầu trên thị trườg vốn vay. Phân loại vẫn Vốn của doanh ngiệp tồn tại đưới nhiều hình thái vật chất khác nhau và có mặt ở tất cả các hoạt d6g, các khâu của quá trình sản xuất kinh doah của doanh nghiệp. Do vậy, việc phân loại vốn là cần thiết để tạo điều kiện cho việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý quá trình sản xuất, đảm bảo huy động đầy đủ vốn, sử dụng vốn tiết kiệm, và đạt được mục tiêu của mình.